466. ODEON DSOG 2789 ΜΟΥΝΤΑΚΗΣ ΚΩΣΤΑΣ- ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ 1962

Μουντάκης Κώστας (Μουντόκωστας)- Μανιαδάκης (Μανιάς) Νίκος ODEON DSOG 2789 Βαρύτερο αναστεναγμό (Συρτός) - Στην γειτονιά μας είδανε (Κονδυλιές- Σιγανός Κρητικός χορός) 1962- 45rpm- 7''

«Ήταν μεσημέρι, τελευταίας μέρας του Γενάρη 1991, όταν άκουσα στο τηλέφωνο τον αείμνηστο Παναγιώτη Κλάδο, τότε νομάρχη Ρεθύμνου να μου αναφέρει με σπασμένη φωνή:

– Χάσαμε το Μουντόκωστα. Πρέπει να κάνουμε όλοι μαζί κάτι να τον θάψουμε στην Φορτέτζα. Εκεί πρέπει να είναι η θέση του.

Ήταν απόλυτα δικαιολογημένη η συγκίνηση του Παναγιώτη Κλάδου. Λάτρευε τον Κώστα Μουντάκη. Μάλιστα ήταν μια αχώριστη παρέα και με το ζεύγος Γιώργου και Ηρώς Σγουράκη.

Αν και περιμέναμε το μοιραίο, γιατί όλοι γνωρίζαμε την περιπέτεια της υγείας του, ήταν σαν κεραυνός εν αιθρία το άκουσμα του θανάτου του. Αν και υπέφερε όμως στεκόταν ακλόνητος στο μετερίζι της προσφοράς.

Στην εκδήλωση που είχαμε κάνει μαζί σαν Πολιτιστική Αναγέννηση τον Οκτώβρη του 1990 στο Ωδείο, ένα αξέχαστο αφιέρωμα στη μνήμη των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων, θυμάμαι πόσο ήταν καταβεβλημένος αλλά πάντα πρόθυμος να βοηθήσει. Εκεί όμως που γινόταν ο παλιός ακμαιότατος. Μουντάκης ήταν, όπως το συνήθιζε, στο κάλεσμα του κοινού να σηκωθεί για να παίξει αμέσως μετά με τη λύρα του τον ύμνο της Κρήτης.

Όσο έπαιζε νόμιζες ότι ψήλωνε κι ανέβαινε. Τόσο δύναμη του έδινε ο ύμνος αυτός.

Ίσως η συμμετοχή που προανέφερα να ήταν και η τελευταία του δημόσια εμφάνιση. Είχε αφήσει όμως εποχή και σ’ αυτή γιατί όπως πάντα με μεγάλη υπευθυνότητα ανταποκρινόταν στους πολιτιστικούς φορείς που ζητούσαν τη συνεργασία του. Αυτή η συνέπεια κοντά στ’ άλλα τον είχε καταξιώσει παντού.

Αλήθεια και σε ποιον δεν ήταν αγαπητός ο αξέχαστος καλλιτέχνης;

Ακόμα και οι εκτός Κρήτης είχαν να λένε γι’ αυτόν. Μήπως χάρις στο πείσμα του δεν καθιερώθηκε η λύρα στα κοσμικά σαλόνια και της πρωτεύουσας;

Πόσα δεν είχε να μου διηγηθεί η επίσης αξέχαστη Ειρήνη Μπριλλάκη Καβακοπούλου που είχε συνεργαστεί με τον μεγάλο καλλιτέχνη. Μα κι εγώ πως τον γνώρισα;

Θα ήμουν μικρό παιδί, εκεί στην προσφυγική γειτονιά του Κερατσινίου, μη έχοντας καμιά σχέση με την Κρήτη, γεμάτη από μικρασιάτικα ακούσματα όταν με γοήτευσε μια φωνή στο ραδιόφωνο.

Κώστας Μουντάκης είπε η εκφωνήτρια σχολιάζοντας το τραγούδι. Έτσι τον έμαθα και τον αναζητούσα. Αυτός πρώτος κι αργότερα ο Καζαντζάκης με έμαθαν να αγαπώ την Κρήτη.

Αρκετά χρόνια μετά, σε μια από τις ραδιοφωνικές μου εκπομπές, στις οποίες πολλές φορές μου έκανε την τιμή να συμμετάσχει, του μίλησα για την εμπειρία μου αυτή. Κι εκείνος χαμογέλασε με σεμνότητα όπως το συνήθιζε.

Ήταν άρχοντας πραγματικά. Ποτέ δεν τον θυμάμαι απεριποίητο, πρόχειρα ντυμένο. Σκορπούσε την αρχοντιά του και από τις ευλογημένες εμπειρίες μου να ζήσω από κοντά την υπέροχη οικογένειά του και την ανατροφή του Μάνου του που τίμησε την οικογένεια, τον πατέρα του και την κρητική παράδοση.

Ο Κώστας Μουντάκης όμως, για να μην ξεχνάμε την ιστορία μας, είχε μια σπουδαία συνεργασία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης με τον επίσης αξέχαστο Γιώργο Αμαργιανάκη με σκοπό να δημιουργήσουν ένα αρχείο Κρητικής μουσικής παράδοσης,

Θυμάμαι με πόσο σεβασμό μιλούσε και ο Αμαργιανάκης για τον Κώστα Μουντάκη και πόσο προσπαθούσε να επωφεληθεί από τη διάθεση του καλλιτέχνη να τον βοηθήσει στην επιστημονική του έρευνα γύρω από την κρητική μουσική.

Πολύτιμη πράγματι η συνεργασία του Μουντάκη με το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών. Υπήρξε από τους πολυτιμότερους συνεργάτες στα ερευνητικά προγράμματα εθνομουσικολογίας του Ινστιτούτου.

Με τη συνεργασία του γιου του, του Μάνου Μουντάκη (που ο ίδιος τον παρότρυνε να ακολουθήσει σοβαρές μουσικές σπουδές) συνέχισε ως το τέλος της ζωής του να προβληματίζεται πάνω στη μέθοδο διδασκαλίας της λύρας κι από τα χέρια του εκατοντάδες νέοι μυήθηκαν στα μουσικά της κρητικής μουσικής, ενώ ακόμη περισσότεροι απολαμβάνουν τις αισθήσεις και τα μηνύματά της μέσα από τις ηχογραφήσεις που μας άφησε πολύτιμη κληρονομιά.

Ο θάνατος του Κώστα Μουντάκη, στις 31 Γενάρη του 1991, δεν σηματοδοτεί παρά μόνο τη φυσική απουσία του μεγάλου δεξιοτέχνη και δάσκαλου, που εξακολουθεί να εμπνέει και να διδάσκει μέσα από τις ηχογραφήσεις και την υποδομή που δημιούργησε. Έργα ζωής όπως το δικό του δεν μπορεί να το σταματήσει ο θάνατος!

Ο Κώστας Μουντάκης τιμήθηκε όπως του άξιζε. Αμέσως μετά το θάνατό του συστήθηκε επιτροπή με τον πρώην πρόεδρο της ΕΣΗΕΑ Μανόλη Μαθιουδάκη για την τοποθέτηση αγάλματος σε περίοπτη θέση του Ρεθύμνου. Όπως κι έγινε με μεθοδικότητα και απόλυτη συνέπεια της επιτροπής που διαλύθηκε μόλις εκπλήρωσε την αποστολή της.

Τα χρόνια περνούν αλλά ο Κώστας Μουντάκης παραμένει αθάνατος μέσα από τα έργα του. Και θα μένει όσο υπάρχει κρητική παράδοση.»

Ένα από τα καλύτερα δισκάκια της συλλογής μου το σημερινό. Παίζει και τραγουδάει τόσο καλά ο Μουντόκωστας που πραγματικά ξεχνάς το άλλο μεγαθήριο τον Μανιά στο λαούτο. Το "Βαρύτερο αναστεναγμό¨ από τα αδικημένα τραγούδια του Μουντή καθώς δεν μπήκε σε LP (αργότερα σε συλλογή σε cd), νομίζω ότι ρίχνει σε ¨παράπονο¨ σε πολλούς αμανέδες. Στο ¨Στη γειτονιά μας είδανε¨ συμμετέχει στο τραγούδι και ο Μανιάς. Δεν υπάρχει περίπτωση να ακούσω τραγούδι του Μουντόκωστα και να μην το κάνω εικόνα ή να το προσπεράσω γιατί κάνω κάτι άλλο.      

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

465. HIS MASTER'S VOICE 7PG 2666 ΒΕΡΡΑ ΤΑΣΙΑ- ΣΑΛΕΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ 1960

Βέρρα Τασία- Σαλέας Βασίλης- Καλλιντήρης Ηλίας- Αναστασίου Αθανάσιος- Ζέρβας Αναστάσιος HIS MASTER'S VOICE 7PG 2666 Μανούλα μου δεν σε ξεχνώ (Συρτό) - Εγώ στον ήλιο ορκίστηκα (Τραπεζίου) 1960- 45rpm- 7''

«Γεννήθηκα στις Φαρές Αχαΐας στις 15 Μαρτίου 1941, στα χρόνια του πολέμου και της Κατοχής. Ο πατέρας μου, που ήταν μουσικός, πήγαινε και έπαιζε στα γύρω χωριά, πότε σε γάμο, πότε σε βάφτιση ή σε κάποιο πανηγυράκι, κι έτσι τα φέρναμε βόλτα. Πήγα στο δημοτικό σχολείο του χωριού μου, αλλά δεν είχα και πολλή διάθεση για γράμματα, μια και το τραγούδι μού είχε ήδη ξεσηκώσει το μυαλό.

Ξεκίνησε την πορεία της στην ηλικία των δέκα ετών, σε ένα πανηγύρι στη Γουριά Αιτωλοακαρνανίας, και βρέθηκε μπροστά στο μικρόφωνο λέγοντας ένα κλέφτικο τραγούδι. Από τότε αντιλήφθηκε ότι είναι προικισμένη φωνητικά. Όπως λέει η ίδια: «Πολλές φορές, δεν μπορούμε να το καταλάβουμε και να το εκτιμήσουμε, γιατί μπαίνει μπροστά ο εγωισμός».

Από τότε ο κόσμος της ήταν τα πανηγύρια, οι γάμοι, οι βαφτίσεις και τα κέντρα διασκέδασης. Παραγγελίες, «χαρτούρα», ορχήστρες, ξενύχτια, ποτά, χοροί μέχρι το ξημέρωμα. Κάποιες φορές ήρθε αντιμέτωπη ακόμα και με άγριες καταστάσεις.

"Στο σπίτι άκουγα τον πατέρα μου που έπαιζε κλαρίνο και τραγουδούσε όταν ετοιμαζόταν για κάποιο πανηγύρι ή γάμο κι αυτό είχε αποτυπωθεί από νωρίς μέσα μου. Στο σχολείο τραγουδούσα στις πρόβες και στις εκδηλώσεις. Πρώτη σήκωνα πάντα το χέρι μου στην ώρα της μουσικής, αλλά δεν μου άρεσε να είμαι στη χορωδία, ήθελα να με βάζει ο δάσκαλος να τραγουδάω μόνη μου» αφηγείται η Τασία Βέρρα.

Η Τασία Βέρρα έχει περιπλανηθεί στις περισσότερες περιοχές του τόπου μας κι έχει τραγουδήσει σε πλατείες, γήπεδα, καφενεία, μαγαζιά και υπαίθριους χώρους. Μυήθηκε από νωρίς στην αρχέγονη ατμόσφαιρα των δημοτικών γλεντιών, στον παλμό τους.

Η φωνή της συνδέθηκε με τη χαρά και τη λύπη των ανθρώπων, με τη μέθεξη τους με τον πλούτο των συναισθημάτων, την τελετουργία της δημοτικής παράδοσης και τον λαϊκό πολιτισμό.

Τα πανηγύρια εμφορούνται ακόμη από το διονυσιακό πνεύμα και εξακολουθούν να θεωρούνται, και από τη νεότερη γενιά, τόπος συνάθροισης ανθρώπων, κεφιού, ξεφαντώματος και μέσο ευθυμίας.

Στην πολύχρονη πορεία της η Τασία Βέρρα εξέφρασε τα συλλογικά βιώματα και υπό τη συνοδεία των ήχων του κλαρίνου διέδωσε από γενιά σε γενιά τα παραδοσιακά δημοτικά τραγούδια. Στο ρεπερτόριό της περιλαμβάνονται τραγούδια για τη φτώχεια και την ξενιτιά, τον πόνο, την οικογένεια και τη ζωή.

Κλέφτικα, της τάβλας, τσάμικα, καλαματιανά, πάμπολλες ηχογραφήσεις και ιστορικοί δίσκοι αλλά και αξέχαστες θρυλικές ερμηνείες: «Μαραίνομαι ο καημένος», «Χρυσούλα», «Σελήμπεης», «Σήκω, Διαμάντω», «Διαμάντι Δαχτυλίδι», «Ο ήλιος βασιλεύει».

Παράλληλα, άφησε το στίγμα της και στα κέντρα της Αθήνας. «Στην Αθήνα δούλεψα σε πολλά κέντρα με πολύ μεγάλα ονόματα και ο κόσμος που ερχόταν ήταν κατά κύριο λόγο από την επαρχία και είχε εγκατασταθεί στην πρωτεύουσα. Ήταν εκτός πραγματικότητας να έρθει κάποιος από το Κολωνάκι να ζητήσει τον "Σελήμπεη".

Στα κέντρα γίνονταν παραγγελίες και έπρεπε να τραγουδήσεις ό,τι σου ζητούσαν, αλλά, όπως επισημαίνει η κ. Βέρρα, αρκετές φορές επικρατούσε και μια άλλη πλευρά, εκείνη του εγωισμού, που τα χαλούσε όλα.

«Όπως και να το κάνουμε, εκτός από τους δύστροπους, υπήρχαν και άνθρωποι ωραίοι, έξω καρδιά. Στο πατάρι, τότε, με τις παραγγελιές μπορούσες να παρεξηγηθείς. Γιατί έπρεπε να τηρήσεις τη σειρά, σύμφωνα με τα χαρτάκια που σου έδιναν οι παρέες. Δεν συμβαίνει το ίδιο με τον σύγχρονο τρόπο διασκέδασης, που χορεύουν όλοι μαζί. Ό,τι και να τραγουδήσεις, όλοι, χωρίς διακρίσεις, χορεύουν πάνω στην πίστα» τονίζει.

Μου άρεσε να τραγουδάω πρώτα για τον εαυτό μου, να το νιώθω, χωρίς να προκαλώ και να σκέφτομαι. Τόσα χρόνια στο τραγούδι, ζωή ολόκληρη, έζησα πολλές όμορφες στιγμές.

Γνώρισα όμως και στενοχώριες βγαίνοντας στην κοινωνία και στη δουλειά, όταν έρχεται κάποτε να σε ταπεινώσει ο άλλος με τα λεφτά του και την αμορφωσιά του. Αν ξεκινούσα από την αρχή τη ζωή μου, πάλι θα τραγουδούσα, γιατί το τραγούδι με εκφράζει» καταλήγει η Τασία Βέρρα.»

Εξαιρετική η Τασία Βέρρα με την χαρακτηριστική φωνή ειδικά στο ¨Εγώ στον ήλιο ορκίστηκα¨. Με την βοήθεια του Βασίλη Σαλέα στο κλαρίνο, τον Καλλιντήρη Ηλία στο βιολί, τον Ζέρβα στην κιθάρα και τον Αναστασίου στο λαούτο. Στην πλάκα γραμμοφώνου (ΑΟ 5622) αναγράφετε μόνο ο Σαλέας ενώ στο σημερινό δισκάκι μόνο η Τασία Βέρρα. Τα μέλη της ορχήστρας από το Greekdiscography του Βασίλη Χατζηαντωνίου. Επίσης στην τρίτη και τέταρτη φωτογραφία ενδέχεται να εικονίζεται η αδερφή της Τασίας, Ευγενία Βέρρα. 

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

464. MINOS 5191 ΒΑΡΣΑΜΑΣ ΘΑΝΑΣΗΣ- ΜΠΑΛΑΤΣΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1970

Βαρσαμάς Θανάσης- Μπαλατσός Γιώργος MINOS 5191 Μια μάνα Ηπειρώτισσα - Καραγκούνικο τσαρούχι 1970- 45rpm- 7''

Ο Θανάσης Βαρσαμάς, στο σημερινό δισκάκι, γνωστός τραγουδιστής της δημοτικής μουσικής από τη Σπερχειάδα Φθιώτιδος. Μπήκε στο επάγγελμα από μικρός και ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο το 1968. Εργάστηκε σε όλα τα καλά δημοτικά κέντρα, όπως και σε αρκετά λαϊκά.

Οι κυριότεροι δίσκοι του: "Συλλογή από δημοτικά τραγούδια"(1968), "Θανάσης Βαρσαμάς"(1972), "Θανάσης Βαρσαμάς-Βάσω Χαρακίδα"(1974), "Διψασμένος γι' αγάπη"(1976), "Χθες σε είδα στ' όνειρό μου"(1983), "Δεν με άκουσες καρδιά μου"(1988), "Τα μεγάλα πανηγύρια"(1994).

Έχει επίσης δισκογραφήσει πάνω από 20 σαρανταπεντάρια. Έχει συνεργαστεί με τους : Γιώργο Κόρο, Γιώργο Μπαλατσό, Βάσω Χαρακίδα, Βασίλη Σούκα, Ελένη Βιτάλη, Βασίλη Μπατζή, Μάκη Μπέκο, Δημήτρη Μπροδημά, Ηλία Σούκα, Θανάση Χαλιγιάννη, Παναγιώτη Πέππα, Νίκο Σαλέα και πολλούς άλλους.

Για τον Γιώργος Μπαλατσό, που παίζει κλαρίνο στο σημερινό δισκάκι, δεν υπάρχουν βιογραφικά στοιχεία. Ο Μπαλατσός  έπαιζε συνεχώς πεντατονικό καμπίσιο (αρκετοί τον ονομάζουν στρατηγό του καμπίσιου). Δισκογραφικά έχει αρκετές συμμετοχές και συνεργασίες, με βασικότερη αυτή με τον Ανδρέα Τσαούση. 

Κομμένο στην Αυστραλία (solid center- χωρίς την μεγάλη τρύπα στο κέντρο) το σημερινό δισκάκι.

Να ευχαριστήσω τον Βασίλη Χατζηαντωνίου και τον Γιάννη Πανουτσακόπουλο για την βοήθεια τους.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

463. HIS MASTER'S VOICE AO 283 ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ ΑΛΕΚΟΣ- ΣΑΜΑΡΑΣ ΝΙΚΗΤΑΣ 1928

Καραβίτης Αλέκος- Σαμαράς Νικήτας HIS MASTER'S VOICE AO 283 Συρτός Αποκορωνιώτικος - Συρτός Σφακιανός 1928- 78rpm- 10''

«O Aλέκος Kαραβίτης (βλέπε και αναρτήσεις 43, 112, 281, 316 και 356) γεννήθηκε το 1904 στο γραφικό και ορεινό χωριό Aκτούντα Aγίου Bασιλείου του νομού Ρεθύμνου. Ήταν το τρίτο παιδί μιας πολυμελούς οικογένειας (οκτώ αδέρφια) και ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση ασχολήθηκε από πολύ μικρός με τη μουσική. Ο πατέρας του Ευστράτιος Καραβίτης έπαιζε και αυτός λύρα. Δική του λύρα απέκτησε σε ηλικία 15 χρονών.

"Ο Αλέκος, πρωτόμαθε λύρα στις ψηλές και απόκρημνες βουνοκορφές του χωριού μας. Από παιδί είχε μεγάλο πάθος και μεράκι γι αυτό το όργανο", έλεγε με καμάρι ο μεγαλύτερος αδελφός του.

Ο Kαραβίτης έρχεται για πρώτη φορά στην Αθήνα το 1921. Υπηρετεί τη θητεία του, σαν εθελοντής στη Χωροφυλακή μέχρι το 1925. Τον επόμενο χρόνο εγκαθίσταται μόνιμα στην Αθήνα, με μοναδικά εφόδια τη λύρα και το όνομά του που ήταν ήδη γνωστό στο κοινό της Κρήτης. Αργότερα, εξελίχθηκε σε πρωτομάστορα της κρητικής μουσικής ενώ έγινε και καλλιτεχνικός διευθυντής της Δώρας Στράτου. Εκτός από μουσικός υπήρξε και ιδιοκτήτης του πρώτου Κρητικού καφενείου στην Αθήνα. Λυράρης με ορεινά ακούσματα έκανε γνωστή την λύρα και στην Αθήνα και συσπείρωσε τους Κρήτες των Αθηνών με την λύρα του στο καφενεδάκι που διατηρούσε εκεί από το 1927.

Στη δισκογραφία ο Αλέκος εμφανίζεται για πρώτη φορά ένα χρόνο μετά και ηχογραφεί τα τραγούδια: “Aγιοβασιλειώτικος συρτός” και την περίφημη “Pεθυμνιώτικη σούστα” που έγιναν επιτυχίες την εποχή εκείνη. Στη συνέχεια μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του 1940 ο Αλέκος Kαραβίτης ηχογραφεί αρκετούς δίσκους με χορούς και τραγούδια απ’ όλη την γκάμα της Κρητικής μουσικής, αλλά και νησιώτικα, με συνεργάτες του στο λαούτο και στο τραγούδι τον Mπαξεβάνη, τον Nίκο Tζουγάνο (Mαστρόκαλο) και το Σταύρο Mαυροδημητράκη.

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο από την επαγγελματική σταδιοδρομία του Αλέκου Kαραβίτη είναι το γεγονός ότι αν και σε ηλικία 40 χρονών είχε αποκατασταθεί επαγγελματικά και δεν είχε πια οικονομικό πρόβλημα (είχε πάρει την αποκλειστική διανομή πάγου σε όλη την Αττική από τον κουμπάρο του Αντώνη ΦIΞ. Μεγάλη δουλειά για την εποχή εκείνη…), δεν διανοήθηκε ούτε μια στιγμή να παρατήσει τη λύρα του.

Ο Αλέκος Kαραβίτης απέκτησε από το γάμο του 3 παιδιά ένα γιο και δυο κόρες, οι οποίες μάλιστα σε ορισμένες ηχογραφήσεις τον συνόδεψαν στο τραγούδι. Ήταν από τους λίγους Κρητικούς καλλιτέχνες που πέθανε ευκατάστατος (εξ αιτίας των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του) και είχε κάνει πολλές δωρεές, ανάμεσα στις οποίες και ένα σημαντικό ακίνητο στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης.

Έφυγε για πάντα το 1975 σε ηλικία 71 ετών.»

Από τις πρώτες ηχογραφήσεις του Καραβίτη ο σημερινός δίσκος. Στα φωνητικά ο ¨τενόρος¨ Νικήτας Σαμαράς αφού ο Καραβίτης συνοδεύει με τη λύρα, σύμφωνα πάντα με τις ετικέτες. Βιογραφικά στοιχεία για τον Σαμαρά δεν υπάρχουν. Αξιοπρόσεχτα είναι τα ονόματα που προσφωνούνται στο τέλος των τραγουδιών (όπως έκαναν αρκετοί εκείνα τα χρόνια). Ο Καραβίτης είναι 24 χρόνων (23 πρωτάρχισε τις ηχογραφήσεις) και φυσικά δεν είναι το πρώτο όνομα. Ας μην ξεχνάμε ότι μετά (1933) συνεργάστηκε με Μαριάνο και Κουτσουρέλη και πάλι σαν "μαθητευόμενος".

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

462. FIDELITY 7415 ΣΚΑΛΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ- ΣΚΑΛΙΔΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ- ΜΑΡΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ- ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1967

 

Σκαλίδης Γιάννης- Σκαλίδη (Παπαδάκη) Δέσποινα- Μαράκης Γιάννης- Αποστολάκης Γιώργος FIDELITY 7415 Δεν θέλω μπλοιό τα χάδια σου (Πεντοζάλι) - Κρήτη ηρωϊκό νησί (Σούστα) 1967- 45rpm- 7''

Ο Γιάννης Σκαλίδης (βλέπε ανάρτηση 20, 56, 121, 214, 243, 370 και 420) γεννήθηκε το 1927 και καταγόταν από τη Μικρή Γωνιά του  Δήμου Ρεθύμνου, ζούσε στην Ηλιούπολη Αττικής, στο επάγγελμα ήταν Αστυνομικός και είχε πολύ μεγάλο δισκογραφικό έργο με ηθογραφικό περιεχόμενο, θέματα από τη ζωή της Κρητικής υπαίθρου, σατυρικά, κ.ά.  Σε αρκετές δισκογραφικές δουλειές του τον συνόδευε η σύζυγός του Δέσποινα, αλλά και ο γιος τους Στέλιος.

Ο Γιάννης Σκαλίδης ήταν δάσκαλος της κρητικής λύρας καθώς δίδασκε την τέχνη του αρκετά χρόνια σε Κρητικούς της Αττικής. Ο Γιάννης Σκαλίδης με την σύζυγό του Δέσποινα είχαν δημιουργήσει ένα εξαιρετικό καλλιτεχνικό ζευγάρι στον χώρο της Κρητικής Μουσικής, από τα κορυφαία καλλιτεχνικά ζευγάρια στην Κρήτη, με πολλές επιτυχίες και πολλές εμφανίσεις, ακόμη και στο εξωτερικό, όπου ζούσαν Κρήτες.

Έχει συνεργαστεί με τους Μανουδάκη Βασίλη, Μαράκη Γιάννη, Κλειδουχάκη Ανδρέα, Σιροκάκη Δημοσθένη, Σκαλιώτη Βασίλη (κλαρίνο- βλέπε ανάρτηση 20), Κακουλάκη Φάνη και Κούτρα Ιωάννη (κλαρίνο). Μαράκη Γιάννη και Αποστολάκη Γιώργο.

Δισκογραφικά έχει 7 LP δίσκους, πάνω από 25 σαρανταπεντάρια και πάρα πολλές συμμετοχές σε συλλογές στο ενεργητικό του.

Στο σημερινό δισκάκι στο τραγούδι τον συνοδεύει η γυναίκα του Δέσποινα και στα λαούτα ο Γιώργος Αποστολάκης και ο Γιάννης Μαράκης.

Ο Γιώργος Αποστολάκης (βλέπε αναρτήσεις 23,93 και 320) γεννήθηκε το 1939 στο Κοντομαρί Χανίων. Έπαιζε κυρίως στην Αθήνα και στην Θεσσαλονίκη και σπάνια στα Χανιά, αλλά ο Μαύρος (Σαριδάκης Νίκος) τον ήξερε και τον έπαιρνε στους γάμους, που τότε κρατούσαν 3 έως 5 μέρες. Εκείνη την εποχή (τέλη του ’50) ο Γιώργος Αποστολάκης έπαιζε στον Κρατικό Ραδιοφωνικό σταθμό Θεσσαλονίκης για τους Κρητικούς της Μακεδονίας. Τις πληροφορίες μας  έδωσε ο γιος του Στέλιος Αποστολάκης.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

461. PANIVAR PA-120 ΜΕΛΑΜΠΙΩΤΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ- ΣΑΡΧΙΑΝΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ- ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΑΚΥΛΑΣ- ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ- ΚΑΤΖΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ 1968

Μελαμπιώτης Μανώλης- Σαρχιανάκης Αντώνης- Παπαδάκης Ακύλας (Μεσταμπέλης)- Πατεράκη Ευαγγελία- Κατζάκης Δημήτρης PANIVAR PA-120 Πλανόδιος γυρίζω (Καλαματιανός) - Πεντοζάλης του Ακύλα 1968- 45rpm- 7''

«Ο Μανώλης Μελαμπιώτης (βλέπε και ανάρτηση 99) γεννήθηκε στο χωριό Αστυράκι Μαλεβιζίου. Ο πατέρας του, μυλωνάς στο επάγγελμα, του' φτιαξε την πρώτη του σκαλιστή λύρα. Το γραμμόφωνο του καφενείου του χωριού του του' δωσε τα πρώτα μουσικά ακούσματα, και η μουσική και τα τραγούδια του Κώστα Μουντάκη τον επηρέασαν τόσο ώστε να γίνει κι ο ίδιος λυράρης.

Επαγγελματίας αυτοδίδακτος από 16 χρόνων στο Ηράκλειο, παίζει σε γλέντια, γάμους και πανηγύρια. Στη συνέχεια για μια τριετία στα Κρητικά κέντρα της Αθήνας όπου το 71'-72' συνεργάζεται και με τον Κώστα Μουντάκη, κατόπιν στην Αμερική όπου έμεινε 18 χρόνια, γυρνώντας όλες τις πολιτείες εξασκώντας αποκλειστικά και μόνο το επάγγελμα του λυράρη. Το 1991 εγκαταστάθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης.

Ο Μανώλης Μελαμπιώτης, ο Κρητικός λυράρης του ξενιτεμένου. Είναι η φωνή της Κρήτης στην ξενιτειά. Η σεμνότητα και η αγάπη του για την Κρητική Παράδοση, τη μουσική και το χορό από τα παιδικά του χρόνια τον τράβηξαν στην λύρα. Μαζί με μια απλή προσωπικότητα και καταδεκτικός, χαρίζει ακούραστα στους ξενιτεμένους Κρητικούς μια μυρωδιά από τον Ψηλορείτη, μια λεβεντιά και χάρη πρωτόγνωρη. Όταν θωρείς τον Μανώλη με τη λύρα του γίνεται ένα με τη Κρήτη. Θαρρείς και γίνεσαι και συ ένα μαζί του.»

Στη δεύτερη πλευρά του σημερινού 45αριού στη λύρα ο Ακύλας Παπαδάκης (βλέπε και αναρτήσεις 83 και 116). Δισκογραφικά τον συναντάμε στα τέλη της δεκαετίας του ΄60. Συνεργάστηκε με τον Γιώργο Μπαγιαρτάκη, τον Δαγκλή Αλεξάκη, Κατζάκη Δημήτρη και την Ευαγγελία Πατεράκη. Βιογραφικά στοιχεία και φωτογραφίες δεν κατάφερα να βρω. Στην ανάρτηση 116 θα βρείτε ένα όμορφο κείμενο για τον Ακύλα Παπαδάκη.

Το σημερινό δισκάκι ήταν η αρχή για τα Κρητικά της Panivar.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

460. COLUMBIA DG 6436 ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΑΝΕΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1938

Παπασιδέρης Γιώργος (Παπαϊσιδώρου-Κουλουριώτης)- Ανεστόπουλος Γιώργος  COLUMBIA DG 6436 Πέθαν' ο Βλάχος (Τσάμικο) - Ο Γιάννος (Κλέφτικο) 1938- 78rpm- 10''

 «Ο Ιωάννης (Γιαννάκης) Νοταράς ήταν αγωνιστής του 1821. Γεννήθηκε το 1805 στα Τρίκαλα Κορινθίας και ήταν γόνος της σημαντικής αρχοντικής οικογένειας των Νοταράδων. Πατέρας του ήταν ο πρόκριτος Σωτήρης Νοταράς και μητέρα του η Μαρία, αδελφή του Ανδρέα Ζαΐμη. Διακρινόταν για το παράστημα του και τη φυσική του παρουσία και ήταν γνωστός στο περιβάλλον του ως «αρχοντόπουλο». Είχε στοιχειώδη μόρφωση και στο ξεκίνημα της Επανάστασης, αν και πολύ νεαρός σε ηλικία, δημιούργησε δικό του στρατιωτικό σώμα αποτελούμενο από Μοραΐτες και Ρουμελιώτες, που ήταν και η πλειοψηφία των ανδρών του. Μάλιστα τα χρήματα για τη μισθοδοσία των στρατιωτών του προέρχονταν από τη δική του περιουσία.

Το 1824, σε ηλικία μόλις 19 ετών αναδείχτηκε στρατηγός των επαναστατικών δυνάμεων.  Συγκρότησε ξανά δικό του στρατό και τον Ιούλιο του 1825 πήρε μέρος στη δεύτερη πολιορκία της Πάτρας. Επίσης, απέκρουσε τα αιγυπτιακά στρατεύματα του Ιμπραήμ στην περιοχή της Μεσσηνίας. Το 1826 έγινε αιτία εμφύλιας διαμάχης στην Κορινθία ως αντίζηλος του εξαδέλφου του Παναγιώτη Νοταρά για το χέρι της Σοφίας Ρέντη, κόρης του προεστού Θεοχάρη Ρέντη. Αποτέλεσμα της αναταραχής αυτής ήταν η ολοκληρωτική καταστροφή του χωριού Σοφικού το Μάιο του 1826. Στα τέλη Ιανουαρίου του 1827 ως επικεφαλής σώματος 1.200 στρατιωτών προχώρησε στην Αττική, όπου υπό την ηγεσία του Γεώργιου Καραϊσκάκη και του Βρετανού φιλέλληνα Τόμας Γκόρντον συμμετείχε σε μάχες εναντίον του στρατού του Κιουταχή, ανάμεσα στις οποίες και στη μάχη της Καστέλας, μαζί με τον Ιωάννη Μακρυγιάννη και τον Κρητικό Δημήτριο Καλλέργη. Στη συγκεκριμένη μάχη πολέμησε έχοντας την ευθύνη του κέντρου της ελληνικής παράταξης. Σκοτώθηκε κατά την καταστροφική για τις επαναστατικές δυνάμεις μάχη του Ανάλατου την 24η Απριλίου του 1827.»

 «Ο Γιώργος Παπαϊσιδώρου ή Παπασιδέρης γεννήθηκε στη Σαλαμίνα στις 14 Σεπτεμβρίου 1902. Ήταν το πέμπτο από τα εννιά παιδιά του Χρήστου Παπαϊσιδώρου και της Αικατερίνης Μπούνταλη. Τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο και στη συνέχεια εργάστηκε ως αγρότης, ναύτης, αμαξάς κ.ά. Το 1923 κλήθηκε να υπηρετήσει τη θητεία του στο Πολεμικό Ναυτικό. Το 1928 ο Σαλαμίνιος λαουτιέρης Σιδέρης Ανδριανός, φίλος του Παπασιδέρη, τον σύστησε στον Λαμπρούλια, συνεργάτη της Columbia που ήταν κουμπάρος του. Ο Λαμπρούλιας άκουσε τον Παπασιδέρη να τραγουδά και ενθουσιάστηκε.

Έτσι, το 1928 ο Γιώργος Παπασιδέρης ηχογράφησε το πρώτο του τραγούδι με τίτλο «’Εχω πολλά παράπονα» («Σαμπάχ Μανές»), δείχνοντας δείγματα των απίστευτων φωνητικών του δυνατοτήτων. Αφού έγινε η ηχογράφηση, η «μήτρα» του τραγουδιού μεταφέρθηκε στην Αγγλία, όπου έγινε η αναπαραγωγή σε δίσκους 78 στροφών που ήρθαν στην Ελλάδα το 1929, έξι μήνες αργότερα! Τότε, το 1929 κυκλοφόρησε ο πρώτος δίσκος του Παπασιδέρη. Αρχικά τραγούδησε αμανέδες, σύντομα όμως άρχισε να ερμηνεύει δημοτικά και ρεμπέτικα τραγούδια γνωστών δημιουργών (Τούντας, Περιστέρης, Σκαρβέλης, Μάθεσης κ.ά.). Η φωνή του Παπασιδέρη ήταν απίστευτη και με απεριόριστες δυνατότητες….»

«Γιώργος Ανεστόπουλος:Ονομαστός λαϊκός κλαρινετίστας από την Αρκίτσα Φθιώτιδος. Γεννήθηκε το 1904 και πρωτάρχισε κλαρίνο (λα μπεμόλ) το 1919 και το έπαιζε με τις τρύπες (χωρίς να χρησιμοποιεί τα κλειδιά) γιατί προηγουμένως έπαιζε φλογέρα! Κατόπιν του έδειξε στις Λειβανάτες ένας γύφτος ονόματι Κολοκύθας. Εργάστηκε στην Αθήνα σε όλα τα γνωστά "στέκια" της δημοτικής μουσικής και συνεργάστηκε με όλους τους μεγάλους του είδους. Η περίοδος της ακμής του ήταν η 40ετία 1930-1970. Πέθανε το 1979.»

Στο σημερινό δίσκο στο κλαρίνο ο Γιώργος Ανεστόπουλος και στο τραγούδι ο Γιώργος Παπασιδέρης. Το κλέφτικο τραγούδι ¨Ο Γιάννος¨ αναφέρεται στον Κορίνθιο Γιαννάκη Νοταρά, οπλαρχηγό του 21 (βλέπε παραπάνω λίγα βιογραφικά στοιχεία).

Φυσικά δεν χρειάζονται συστάσεις για τον Κουλουριώτη και τον Ανεστόπουλο. Περισσότερα βιογραφικά σε παλαιότερες αναρτήσεις.

Καλή Χρονιά να έχουμε.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).