Καπόκης (Καποκάκης)
Δημήτρης COLUMBIA E-3665 Συρτός Χανιώτικος - Συρτός Κυσαμιώτικος 1917-78rpm -10''
«Ο Δημήτρης Καπόκης (ή Καποκάκης) καταγόταν από την επαρχία
Αποκορώνου, στα ανατολικά του νομού Χανίων της Κρήτης, ενώ έμελλε να είναι ο
πρώτος λυράρης που ηχογράφησε στην Αμερική σε δίσκους γραμμοφώνου.Μετά την λήξη της επανάστασης του 1866-1869 ο οπλαρχηγός του δυτικού
Αποκόρωνα Αναγνώστης Γογονής που διέμενε στο Βαφέ αγόρασε το μετόχι ενός
τούρκου αγά, που βρισκόταν νοτιοανατολικά του Στύλου όπου κατοίκησε μόνιμα. Στο
ίδιο μετόχι μετοίκησε σε λίγο διάστημα φεύγοντας από τον Βαφέ η χήρα με τους
έξι γιούς της, του βαφιανού Καπετάνιου Καποκάκη (συμπολεμιστή του Γογονή), που
είχε φονευθεί στην επανάσταση. Η οικογένεια Καποκάκη πολλαπλασιάστηκε και η
περιοχή που κατοίκησαν οι απόγονοι του ονομάζεται σήμερα Καποκιανά. 
Ο λυράρης
Δημήτρης Καποκάκης που μετανάστευσε στην Αμερική είναι απόγονος της δεύτερης
γενιάς.
Από την έρευνα σε αρχεία της Αμερικής, εντοπίστηκαν δυο σημαντικά
έγγραφα που αναφέρουν πληροφορίες για τον Δημήτριο Καπόκη. Το ένα είναι η
κατάσταση επιβατών του πλοίου Ωκεανία στο ταξίδι του από τον Πειραιά στις 16
Νοεμβρίου 1908 για Αμερική και το άλλο είναι η απογραφή κατοίκων της Νέας Υόρκης
του έτους 1920. Στο πρώτο έγγραφο αναφέρεται ως τόπος γέννησης η περιοχή
Αποκορώνου του νομού Χανίων και η ηλικία του τριάντα ενός χρονών, από την οποία
προκύπτει ως έτος γέννησης το 1877. Στο δεύτερο έγγραφο τα στοιχεία διαφέρουν
και προκύπτουν τα εξής: έτος γέννησης 1885, χρονιά άφιξης στις ΗΠΑ το έτος
1915, το πρώτο γράμμα του πατρώνυμου Μ, ενώ τέλος αναγράφεται ότι το επάγγελμα
του ήταν μουσικός που εργαζόταν σε νυχτερινά κέντρα μουσικής (καμπαρέ- καφέ
αμάν).
Για την εποχή εκείνη τα λάθη στα έγγραφα αυτά είναι πολύ συνήθη, ιδίως
στις καρτέλες των πλοίων όπου τα στοιχεία συμπληρώνονταν κατά προφορική δήλωση
των επιβατών. Πολλές φορές μάλιστα δηλώνονταν επίτηδες λάθος χρονολογίες
γέννησης για να εξυπηρετηθούν μετανάστες σε διάφορες καταστάσεις. Από ό’τι
φαίνεται, δεν είναι δυνατό να ταυτοποιηθεί μέσω των στοιχείων των δυο εγγράφων
με σιγουριά ότι πρόκειται για το ίδιο άτομο, αφού υπάρχει η πιθανότητα
συνωνυμίας δύο προσώπων και μάλιστα με άμεσα κοντινή συγγενική σχέση μεταξύ
τους.
Για προφανείς λόγους το δεύτερο έγγραφο του 1920 πρέπει να είναι το
σωστό και αυτό που ανταποκρίνεται στον λυράρη καλλιτέχνη Δημήτρη Καπόκη. Ο
ίδιος απεβίωσε στις 8 Μαρτίου του 1924 στην Πολιτεία της Γιούτα (Utah) των ΗΠΑ
και έχει ταφεί στο κοιμητήριο Price City.
Όλα τα παραπάνω βιογραφικά στοιχεία από το βιβλίο ¨Μίλιε μου Κρήτη
απ΄τα παλιά¨ (Ιστορικές ηχογραφήσεις 1907-1955) από την εταιρεία Orpheum
Phonograph, μια εξαιρετική έρευνα για τους πρώτους Κρητικούς μουσικούς που
δισκογράφησαν (φωνογράφησαν).
Ο σημερινός δίσκος του Δημήτρη Καπόκη (Καποκάκη), είναι από τις πρώτες κρητικές ηχογραφήσεις (άλλες δυο είναι πάλι του ιδίου). Αυθεντικοί Κρητικοί σκοποί και όχι εμβατήρια ή μπασταρδεμένα με ¨σμυρναίικο¨ ύφος τραγούδια. Συρτός Χανιώτικος και Κισσαμίτικος (ορθογραφικά υπήρχαν πάντα). Ο δίσκος έκοψε με τρεις διαφορετικές ετικέτες (οι άλλες δυο είναι οι πράσινες χωρίς τα λάβαρα).
Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).
