571. MUSIC BOX MB 592 ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ- ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΝΙΚΟΣ- ΣΤΑΥΡΑΚΑΚΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1965

Ξυλούρης Γιάννης (Ψαρογιάννης)- Ξυλούρης Νίκος (Ψαρονίκος)- Σταυρακάκης Αθανάσιος MUSIC BOX MB 592 Όλα σου είναι όμορφα (Συρτό) - Απόψε μουσαφίρης σου (Σούστα) 1965- 45rpm- 7''

 

Στο σημερινό δισκάκι (επιστροφή στα Κρητικά), ο Ψαρογιάννης με τον Ψαρονίκο, εναλλάξ σε λύρα και λαούτο και τον Θανάση Σταυρακάκη (βλέπε ανάρτηση 91) να βοηθάει στα φωνητικά. Η σημερινή ανάρτηση για τον Γιάννη Ξυλούρη (Ψαρογιάννη) που πάντα έμπαινε δεύτερο όνομα στις αναφορές των δίσκων και των αναρτήσεων, όπως συμβαίνει πάντα με τους λαουτιέρηδες. Τα ονόματα του Ψαρογιάννη, του Μαρκογιάννη, του Μανιά, του Μαρκοβαγγέλη, του Κουτσουρέλη και πόσων άλλων από τους παλιούς πάντα σε δεύτερη μοίρα. Το λαούτο πάντα σε δεύτερη μοίρα.

Σκαλίζοντας τα LP παραπάνω μια φωτογραφία, εκεί στη δεκαετία του '60 με τον Ψαρογιάννη στη λύρα, λύνει τις απορίες για το σημερινό δισκάκι που παίζει λύρα στη ¨Σούστα¨. 
Τα λόγια του δάσκαλου Ross Daly παρακάτω για τον πρόσφατο χαμό του μεγάλου Ψαρογιάννη. Ακολουθεί μικρό βιογραφικό καθώς περισσότερα θα βρείτε σε παλαιότερες αναρτήσεις.  

«Ο Γιάννης Ξυλούρης (Ψαρογιάννης) υπήρξε από εκείνους τους σπάνιους μουσικούς που δεν αρκέστηκαν στο να διαπρέψουν στο όργανό τους ούτε απλώς να διευρύνουν τις τεχνικές του δυνατότητες, αλλά συνέβαλαν καθοριστικά στο να ορίσουν την ίδια του την ταυτότητα. Το λαούτο, μέσα από το δικό του παίξιμο, απέκτησε φωνή, λόγο και ουσιαστική παρουσία. Έπαψε να είναι συνοδευτικό υπόστρωμα και αναδείχθηκε σε ισότιμο συνομιλητή.

Παράλληλα, υπήρξε σε μεγάλο βαθμό η ανιδιοτελής και συχνά αθέατη κινητήρια δύναμη πίσω από την λαμπρή πορεία του χαρισματικού αδελφού του, Νίκος Ξυλούρης. Η δική του παρουσία δεν διεκδικούσε ποτέ τον πρώτο λόγο, αλλά χωρίς αυτήν ο λόγος των άλλων δύσκολα θα αποκτούσε το ίδιο βάθος και την ίδια εσωτερική συνοχή.

Για περισσότερο από μισό αιώνα, ο Ψαρογιάννης συνόδευσε σχεδόν όλους τους σημαντικούς λυράρηδες της Κρήτης, συμβάλλοντας αποφασιστικά, και πάντοτε με τρόπο μοναδικό, στη διαμόρφωση της ιδιαίτερης μουσικής ταυτότητας του καθενός. Ιδιαίτερης σημασίας υπήρξαν τα χρόνια της συνεργασίας του με τον Κώστα Μουντάκη κατά τα οποία επαναπροσδιόρισε ριζικά τον ρόλο του συνοδευτικού οργάνου στην κρητική μουσική. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, το λαούτο δεν ακολουθούσε απλώς τη λύρα, συνομιλούσε ισότιμα μαζί της.

Την πλούσια αυτή παρακαταθήκη μετέδωσε άμεσα στον ανιψιό του, Γιώργος Ξυλούρης (Ψαρογιώργης), ενώ ταυτόχρονα αποτέλεσε σημείο αναφοράς και έμπνευσης για όλες τις επόμενες γενιές λαουτιέρηδων. Ο Ψαρογιάννης υπήρξε μορφή καταλυτική, όχι μόνο για τη μουσική της Κρήτης, αλλά και για τη σύγχρονη ελληνική μουσική στο σύνολό της, ένας μουσικός που υπηρέτησε την παράδοση χωρίς να την εγκλωβίσει, και που άφησε πίσω του όχι απλώς ένα «ύφος», αλλά έναν νέο τρόπο να ακούς.»

Μέλος της θρυλικής μουσικής οικογένειας των Ξυλούρηδων, αδελφός του αξέχαστου Νικου Ξυλούρη και του Ψαραντώνη, ο Γιάννης Ξυλούρης γεννήθηκε στα Aνώγεια Μυλοποτάμου Pεθύμνου το 1943. Εγγονός του Kαραμουζαντώνη που έγραψε ιστορία με τη λύρα του, αδερφός του Nίκου Ξυλούρη και του Ψαραντώνη, ο Γιάννης Ξυλούρης δεν μπορούσε παρά να ακολουθήσει κι αυτός τον ίδιο δρόμο των άξιων λυράρηδων και τραγουδιστών.

Στα πέντε του χρόνια το 1948, ήρθε σε επαφή με το πρώτο του όργανο το μαντολίνο και στη συνέχεια με το λαούτο και τη λύρα. Μαθητής ακόμα του δημοτικού, ο Γιάννης Ξυλούρης μιλεί με τα παραδοσιακά μουσικά όργανα της πατρίδας του εκείνη τη μυστική γλώσσα που μονάχα όσοι έχουν ένα ιερό πάθος να τους καίει τα σωθικά, μπορούν να μιλήσουν. Δώδεκα χρονών συνοδεύει, με το λαούτο στο χέρι, τον αδερφό του Nίκο.

Δεκατεσσάρων χρονών το 1957, πραγματοποιεί την πρώτη του δισκογραφική δουλειά μαζί με το Nίκο Ξυλούρη. Δεκαεπτά χρονών το 1960, θεωρείται ήδη ένα από τα καλύτερα λαούτα της Kρήτης και οι πιο σπουδαίοι λυράρηδες επιδιώκουν συνεργασία μαζί του. Tο λαούτο του έχει συνοδέψει τους πιο γνωστούς λυράρηδες του νησιού.O Γιάννης Ξυλούρης όμως δεν περιορίστηκε στο λαούτο και στο μαντολίνο, τα δύο όργανα που λάτρεψε από παιδί.

Ανοίχτηκε σε άλλους ορίζοντες, στη λύρα, στο τραγούδι, στη σύνθεση δικών του τραγουδιών. Προικισμένος με μια σπάνια φαντασία και με μια άψογη τεχνική, ο Γιάννης Ξυλούρης άρχισε να συνθέτει σύγχρονα Kρητικά τραγούδια που θα τα ζήλευαν πολλοί καταξιωμένοι και σπουδασμένοι συνθέτες μας.

Γνωρίζοντας καλά τη μουσική του τόπου του ως αυθεντικό ταλέντο, αξιοποιεί το μουσικό και καλλιτεχνικό του ένστικτο και ξεδιπλώνει τη σύνθεση με την ίδια ευκολία που τραγουδά μαντινάδες. 

O Γιάννης Ξυλούρης πατούσε σταθερά στην παράδοση, ενώ ταυτόχρονα προσπάθησε να αξιοποιήσει και τις αρετές της έντεχνης μουσικής προκειμένου να συγκροτήσει και να τοποθετήσει σε στέρεες βάσεις την πρότασή του. Έντονη είναι η καλλιτεχνική του παρουσία με πολλές συναυλίες και εμφανίσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Δημιουργική υπήρξε επίσης και η συνεργασία του με διάφορα μουσικά σχήματα από την Ήπειρο, τα νησιά του Aιγαίου, τη Mικρά Aσία και με γνωστούς Έλληνες μουσικοσυνθέτες που καθόρισαν με τη δουλειά τους το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι.

O Γιάννης Ξυλούρης είναι ο καλλιτέχνης που κυριάρχησε στο λαούτο, και έχει να παρουσιάσει μια μοναδική τεχνική, αποτέλεσμα της οποίας, υπήρξε μια πληθώρα έξοχων εκτελέσεων, σε δεκάδες δίσκους, που έχουν τη σφραγίδα της τελειότητας.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).