596. PHONO RECOR 114 ΠΕΡΡΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ- ΔΑΡΚΑΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ 1970

Περράκης Μανώλης (Χαρκιάς)- Δαρκαδάκης Νίκος PHONO RECOR 114 Σητειακός πηδηχτός - Σητειακές κοντυλιές 1970- 45rpm- 7''

«Ο Μανώλης Περράκης (Χαρκιάς) (βλέπε και ανάρτηση 87), γεννήθηκε στον Άγιο Γεώργιο (Τουρτούλους) Σητείας το έτος 1910. Από μικρός έδειξε τη μουσική του προδιάθεση στη λύρα και αργότερα στο βιολί. Ήταν φημισμένος λαϊκός οργανοπαίχτης στην περιοχή του και πέραν από αυτήν με αρκετές συνεντεύξεις με διαφόρους φορείς συλλογής και μελέτης της παραδοσιακής μουσικής, από τους οποίους και ηχογραφήθηκε κατ’ επανάληψη. Από τη λύρα και το βιολί του περνούσε όλες τις ωραίες, τις καθαρές και γνήσιες κοντυλιές της παράδοσης που άφησαν πριν από αυτόν οι Φοραδάρης, Καλοχωριανός και Καλογερίδης. Μαζί μ’ αυτές έβγαινε και ο δικός του ψυχικός κόσμος, κατά τον απαρασάλευτο νόμο δημιουργίας και εξέλιξης της μουσικής παράδοσης.

Ο Μανώλης Περράκης είναι ιδιαίτερα συγκροτημένο άτομο με πλούσιο συναίσθημα και ψυχικές αρετές.
Από τα επίσημα έγγραφα που μας έστειλε για το αρχείο μας, προκύπτει ότι:
Διατέλεσε περιφερειακός Αρχηγός της Π.Ο.Σ. (Πατριωτικής Οργάνωσης Σητείας) το έτος 1943. (Συνυποσχετικό Ομαδαρχών της Π.Ο.Σ. της 15-3-1943).
Σύμφωνα με το υπ’ αριθ. 14972/2-4-2003 Πιστοποιητικό της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λασιθίου, αναγνωρίστηκε σαν αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης 1941 - 1944, επειδή υπήρξε μέλος των Εθνικών Οργανώσεων εσωτερικού ( Π.Ο.Σητείας).

Ο Χαρκιάς, όπως συνηθίζουν οι συντοπίτες του να τον αποκαλούν, είναι επίσης πασίγνωστος και σαν καλλιτέχνης στην ξυλογλυπτική με εντυπωσιακή ικανότητα αποκρυπτογράφησης της φυσικής μορφής των ξύλων, από κορμούς, κλάδους ή ρίζες δένδρων και άλλων φυτών, σε μορφές ζώων, ανθρώπων ή αντικειμένων.

Έχει κατασκευάσει σωρεία γλυπτών έργων που θαυμάσαμε στο εργαστήρι του στον Άγιο Γεώργιο, έλλειπαν δε και πολλά που τα έχει δωρίσει. Ο Μανώλης Περράκης, δυστυχώς έφυγε για το μεγάλο του ταξίδι την 3-5-2006. Έφυγε ένας βασικός στυλοβάτης της Μουσικής μας Παράδοσης.»

Όμορφα παιξίματα από τον Χαρκιά και τον Νίκο Δαρκαδάκη (βιογραφικά δεν κατάφερα να βρω) στο σημερινό δισκάκι. Το δισκάκι κυκλοφόρησε με τις ίδιες μήτρες και για την δισκογραφική Bravo (τις ετικέτες θα βρείτε στο φάκελο από το greekdiscography).

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

595. HIS MASTER'S VOICE AO 2926 ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ- ΚΥΡΙΑΚΑΤΗΣ ΣΥΜΕΩΝ 1950

Βασιλοπούλου Γεωργία (Γεωργίτσα)- Κυριακάτης Συμεών (Σίμος) HIS MASTER'S VOICE AO 2926 Βασιλικούλα γειά σου (Συρτό) - Στη Ρούμελη και στο Μωρηά (Τσάμικο) 1950- 78rpm- 10''

«Η Γεωργία Βασιλοπούλου (βλέπε και ανάρτηση 444) γεννήθηκε στον Λυγιά Ναυπάκτου το 1928. Οι γονείς της ήταν αγρότες και κανείς από την υπόλοιπη οικογένεια δεν ασχολήθηκε με τη μουσική. Ήρθε στην Αθήνα το 1945 και διέμενε στην αδερφή της στο Κολωνάκι. Εκεί έκανε ασκήσεις ορθοφωνίας και ερασιτεχνικά τραγουδούσε στο σπίτι δημοτικά τραγούδια.

Ένα πρωί πέρασε από το σπίτι της μια μεγάλη ηθοποιός, που ήταν γειτόνισσά της και ζήτησε να την ακούσει να τραγουδά. Εκείνη έκρινε ότι η φωνή της ήταν καλή και την πήγε στο κέντρο «Όαση». Απ’ αυτό το κέντρο ξεκίνησε την καριέρα της. Συγχρόνως μάθαινε κιθάρα. Στη συνέχεια άρχισαν να τη ζητούν οι δισκογραφικές εταιρίες Columbia και His Master’ s Voice και ξεκίνησε να ηχογραφεί δίσκους περίπου το 1946.

Έγραψε 26 τραγούδια, όλα το ένα καλύτερο από το άλλο και όλα πρωτότυπα, δηλαδή πρώτες εκτελέσεις. Ο πρώτος της δίσκος ήταν το τραγούδι με τίτλο «Ποια είναι η λυγερή» και το τελευταίο «Μια χήρα πούλαγε κρασί» το 1960. Εργάστηκε στα κέντρα «Ξενύκτης», «Πεταλούδα», «Διάνα», «Όαση», κ.ά. Το τελευταίο ήταν το κέντρο «Ζούγκλα», στην πλατεία Βάθης το 1956-58. Πήγε σε πολλά μέρη της Ελλάδας τραγουδώντας σε πανηγύρια, γάμους κλπ. Κατά τη διάρκεια της καριέρας της συνεργάστηκε με αρκετούς εκλεκτούς μουσικούς της εποχής, όπως: Νίκο Καρακώστα, Κώστα Γιαούζο, Γιώργο Ανεστόπουλο, Τάσο Χαλκιά, Βασίλη Σαλέα, Απόστολο Σταμέλο κλαρινίστες, Γιώργο Κόρο βιολιστή και τους Γιώργο Παπασιδέρη, Κώστα Ρούκουνα, Γιώργο Μεϊντανά, Κώστα Ζωγράφο και πολλούς άλλους.

Παντρεύτηκε στην Αθήνα το 1952, τον Θεόδωρο Κορδελίδη, ο οποίος είχε βιοτεχνία γυναικείων ενδυμάτων. Απέκτησε μια κόρη, τη Βαρβάρα, η οποία δεν ασχολείται με τη μουσική, πλην όμως της αρέσει πολύ και έχει μια μεγάλη συλλογή δίσκων και CD. Την καριέρα της την τερμάτισε στις αρχές της εγκυμοσύνης της, το 1961, γιατί έπρεπε να μένει κλινήρης σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκειά της.»

Ο Συμεών (Σίμος) ήταν ανιψιός του Γιάννη Κυριακάτη (από τους καλύτερους κλαριντζήδες), γεννήθηκε στην Ευαγγελίστρια της Λιβαδειάς το 1910 και κλαρίνο έμαθε με τον θείο του. Πέθανε το 1983. Περισσότερες πληροφορίες δεν κατάφερα να βρω.

Ο δίσκος κυκλοφόρησε και με κόκκινες (μπορντό) ετικέτες. Σύμφωνα με το greekdiscography στο λαούτο και τους στίχους είναι ο Λάζαρος Ρούβας και στο βιολί ο Στέλιος Λαζάρου (Θηβαίος).

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

594. ODEON A 190020 (GA 1181) ΒΙΔΑΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ- ΤΟΥΝΤΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ- ΒΑΛΕΡΗΣ ΤΙΤΟΣ 1927

Βιδάλης Γεώργιος- Τούντας Παναγιώτης- Ξηρέλλης (Βαλέρης) Τίτος (Σταύρος) ODEON A 190020 (GA 1181) Αλανιάρα μου (Δημώδες) - Αρχοντοπούλα μου 1927- 78rpm- 10''

«O Γιώργος Βιδάλης ανήκει στην πρώτη γενιά των μεγάλων μουσικών και ερμηνευτών της πρωτεύουσας της Ιωνίας και είναι από τους πρωτοπόρους που δημιούργησαν το μουσικό ύφος στη Σμύρνη, την περίοδο που αναπτύχτηκε και εξελίχτηκε η Σμυρναίικη Εστουδιαντίνα.
Γεννήθηκε το 1884 από ευκατάστατους γονείς και στα παιδικά του χρόνια, παράλληλα με το σχολείο, ασχολήθηκε με την ψαλτική και γρήγορα εξελίχτηκε σε ένα εξαίρετο ψάλτη.
Μέσα στο αναζωογόνο μουσικό κλίμα των αρχών του αιώνα στην Σμύρνη, ο Γιώργος Βιδάλης άρχισε να τραγουδά - ερασιτεχνικά στην αρχή - και στη συνέχεια επαγγελματικά, μπαίνοντας και αυτός στην μεγάλη μουσική παρέα της περίφημης εστουδιαντίνας του Σιδερή, που έμεινε γνωστή με το όνομα " Τα Πολιτάκια ". Μέσα σ' αυτό το μουσικό εργαστήρι, απ' όπου πέρασαν όλοι οι Σμυρνιοί μουσικοί, αλλά και οι κατοπινοί μεγάλοι συνθέτες που διαμόρφωσαν το μουσικό ύφος στο νεώτερο Ελληνικό τραγούδι του μεσοπολέμου, ο Γιώργος Βιδάλης γρήγορα απέκτησε ένα ιδιαίτερο ρόλο.

Έγινε ένας από τους καλύτερους ερμηνευτές του τραγουδιού, που χαρακτηρίστηκε από την επαφή με τις δυτικές αρμονίες και ταυτόχρονα από το άγγιγμα με τους "μουσικούς δρόμους" της Ανατολής. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός, ότι ο Γιώργος Βιδάλης είναι ο σημαντικότερος εκπρόσωπος αυτού του ρεύματος.

Με την ίδια ευχέρεια που τραγουδούσε πολυφωνικού ύφους τραγούδια της οπερέτας ή της επιθεώρησης, τραγουδούσε επίσης -χωρίς να αφίσταται καθόλου- τα ιδιόρρυθμα ρεμπέτικα της περιόδου της ανώνυμης δημιουργίας , που ήταν βασισμένα στους ήχους της βυζαντινής μουσικής. Ο Γιώργος Βιδάλης, σε πολύ μικρή ηλικία (18 ετών), το 1902 παντρεύτηκε και από το γάμο αυτό απέκτησαν τον μοναδικό γιο τους , Πέτρο (1903-1963). Αν και τα στοιχεία που έχουμε, δεν είναι επαρκή, είναι φανερό ότι πρέπει να ήταν διάσημος τραγουδιστής της πρώτης εικοσαετίας του αιώνα, αφού είναι από τους λίγους που κατέγραψαν τη φωνή του στη δισκογραφία των 78 στροφών της πρώτης εκείνης περιόδου, δηλαδή πριν το 1922.

Συνεργάστηκε με όλα τα γνωστά πρόσωπα- μουσικούς και οργανοπαίκτες- στη Σμύρνη, όπως με τους Μηλιαρήδες (Τζών και Lucien), με τον Γεώργιο Σαβαρή, με τους Ογδοντάκηδες, με τους αδελφούς Μπόγια, με τον περίφημο Θεόδωρο Μαυρογένη , ( ή Θοδωράκι), τον Γιώργο Τσανάκα και άλλους.
Είναι ο δεύτερος ( μαζί με τον Ελευθέριο Μενεμενλή), από τους τραγουδιστές της Σμύρνης, που ερχόμενος στην Ελλάδα, συνεχίζει την δισκογραφική του παρουσία, ξεκινώντας μάλιστα πρώτος τις ηχογραφήσεις της γερμανικής ODEON στην Ελλάδα το 1924. Μερικοί μάλιστα από τους πρώτους αυτούς δίσκους, ηχογραφήθηκαν στο Βερολίνο γύρω στο 1925.

Εγκαθίσταται στην Ελλάδα-- στην περιοχή του Βύρωνα-- το 1922 και αμέσως βρίσκει δουλειά--σαν τραγουδιστής-- στα καλύτερα μουσικά στέκια της εποχής, όπως τα κέντρα "Αραράτ" και "Μουρούζη" στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Ασκώντας την ψαλτική, έψελνε κάθε Κυριακή, στην Καθολική εκκλησία του Αγ. Διονυσίου στην Αθήνα. Ανάμεσα στα χρόνια 1924-1933, που είναι η δισκογραφική του περίοδος, συνεργάζεται μόνο με την ODEON-- στη Σμύρνη οι δίσκοι που έβγαλε ήταν της τουρκικής εταιρείας ORFFON-- και καταγράφει συνολικά εκατόν είκοσι περίπου τραγούδια.

Απ' αυτά γύρω στα 30 είναι παραδοσιακά ρεμπέτικα ή ρεμπέτικου ύφους της περιόδου της ανώνυμης δημιουργίας, περίπου 15 δημοτικά, 30 ελαφρά επιθεωρησιακά, ή οπερετικά επώνυμων συνθετών, Ελλήνων και ξένων και τα υπόλοιπα ρεμπέτικα γνωστών δημιουργών, όπως του Παναγιώτη Τούντα, του Παναγιώτη Μπαιντιρλή, του Κώστα Καρίπη, του Κώστα Μισαηλίδη, του Γιάννη Δραγάτση,( ή Ογδοντάκη) και άλλων. Παρ' όλο που απεχώρησε απ' την δισκογραφία--γι' αδιερεύνητους ακόμη λόγους (όπως άλλωστε τα ίδια χρόνια και οι Αντ. Ναλγκάς, Ευάγγ. Σωφρονίου, Δημ. Αραπάκης, Κ. Καρίπης κ.α.)-- εξακολούθησε να παίζει και να τραγουδά σ' όλα τα γνωστά στέκια της εποχής με διάφορα σχήματα. Μάλιστα, μετά το 1930, εκτός από το μαντολίνο, άρχισε να μαθαίνει και έπαιζε μπουζούκι.

Μια άλλη καλλιτεχνική του απασχόληση ήταν η παρουσίαση μουσικών προγραμμάτων στους ταξιδιώτες--μετανάστες, στα πλοία που έκαναν το δρομολόγιο Πειραιάς--Ν. Υόρκη γύρω στο 1930.

Σ' αυτά του τα ταξίδια ο καλύτερος συνεργάτης του ήταν ο νεώτερος από την οικογένεια Μηλιάρη, ο Τζών ( ο οποίος και μας πληροφόρησε το 1988 για τη δραστηριότητά του αυτή) καθώς και οι Σπύρος Περιστέρης, Γιώργος Σαβαρής, και ο Κωνσταντινουπολίτης βαρύτονος Π. Μακρής.

Αν και πέρασε στα μέσα της δεκαετίας του 30 σε δεύτερη γραμμή επικαιρότητας, δεν σταμάτησε ποτέ να τραγουδά και να ψέλνει. Στα χρόνια της κατοχής, πικραμένος κι' αυτός όπως και οι περισσότεροι Μικρασιάτες, από τη νέα αυτή σκλαβιά, αποσύρθηκε από το επάγγελμα και έτσι σταμάτησε οριστικά να ακούγεται η εξαίσια αυτή φωνή.
Ένας διαλεκτός συνάδελφος, γεμάτος χιούμορ -και αγάπη για τους συνεργάτες του,-- που αποτυπώθηκε συχνά με τα επιφωνήματα του στις ηχογραφήσεις-- εγκατέλειψε το χώρο αυτό. Από νεαρή ηλικία ήταν εξαίρετος χορευτής και δεν έχανε ευκαιρία να αποδείξει τις ικανότητές του αυτές. Ο καρκίνος που τον χτύπησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του, τον κατέβαλε στις 2 Ιουλίου 1948.» 

«Ο Τίτος (Σταύρος) Βαλέρης (Ξηρέλλης) γεννήθηκε στα Πάμφιλα Λέσβου στις 27 Μαρτίου 1898. Ήταν το μοναχοπαίδι ενός φτωχού σιδηρουργού. Την ωραία του φωνή πρόσεξε ο δεσπότης ακούγοντάς τον να ψάλλει τον Απόστολο στην εκκλησία του χωριού του. Τον κάλεσε στη Μυτιλήνη με μισθό ένα ασημένιο μετζίτι.

Στη Μυτιλήνη πρωτοδιδάχτηκε ευρωπαϊκή μουσική, βιολί και ελάχιστα στοιχεία θεωρίας από τον Κλεάνθη Μυρογιάννη και βυζαντινή από τον Νικόλαο Παπαγεωργίου, μαθητή του πρωτοψάλτη Γεωργίου Ραιδεστηνού του Β΄ (1833-89) στην Κωνσταντινούπολη.

Ο γιατρός Γριμάνης του σύστησε ανώτερες μουσικές σπουδές. Το 1915 πήγε στην Αθήνα και γράφτηκε στο Ωδείο Αθηνών ως τενόρος στην τάξη της περίφημης παιδαγωγού Νίνας Φωκά. Μετά τα υποχρεωτικά μαθήματα αρμονίας με τον Φιλοκτήτη Οικονομίδη, γράφτηκε στην τάξη ανωτέρων θεωρητικών του Αρμάνδου Μαρσίκ και συνέχισε για λίγο μαθήματα βιολιού με το Γεώργιο Λομπιάνκο. Το 1920 ο Ξηρέλλης πήρε δίπλωμα «μονωδίας και μελοδραματικής» (άριστα, χρυσούν αριστείον εξαιρετικής ιδιοφυίας παμψηφεί) από το Ελληνικό Ωδείο.

Τον Σεπτέμβριο του 1920, προσλήφθηκε στο Ελληνικό Ωδείο ως «δάσκαλος του άσματος».

Σε καταχώρηση του Ελληνικού Ωδείου, τον Οκτώβριο του 1921 αναφέρεται ως μέλος του διδακτικού προσωπικού στη βαθμίδα δασκάλου.

Την άνοιξη του 1925 έφυγε για το Μιλάνο με υποτροφία που του χορηγήθηκε με τη μεσολάβηση του Κωστή Παλαμά από το κληροδότημα Ιωάννου Βόζου. Επί έντεκα μήνες παρακολούθησε μαθήματα κοντά στον παιδαγωγό Τζουζέππε Μπόργκι.

Ο σπουδαίος αυτός καλλιτέχνης που διέπρεψε τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, σε ηλικία 87 ετών, έκανε την τελευταία του υπόκλιση στη ζωή, το πρωί της Παρασκευής 25 Ιανουαρίου 1985 και αποσύρθηκε διακριτικά, πίσω από τις κουίντες της ιστορίας. Μετά τον θάνατό του, το αρχείο του (μουσικές του συνθέσεις, προγράμματα, αποκόμματα Τύπου, αλληλογραφία κ.ά.), παραδόθηκε στον Δήμο Μυτιλήνης. (περισσότερα βιογραφικά στοιχεία στο φάκελο που θα κατεβάσετε).»

«Ο Παναγιώτης Τούντας είναι ένας από τους διασημότερους συνθέτες της

Σμυρναϊκής Σχολής, που ανήκει στην ομάδα των Μικρασιατών μουσικών οι οποίοι

κατάφεραν, μετά την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, να διαμορφώσουν τα

ρεμπέτικα τραγούδια στην Ελλάδα. Αποτελεί, αναμφίβολα, τον συνθέτη που ξεχώρισε

τόσο με την ποιότητα όσο και με τον όγκο των τραγουδιών του από το σύνολο των

καλλιτεχνών της προσφυγιάς – περίπου 350, τα οποία έχουν ερμηνευτεί από σχεδόν

όλους τους προπολεμικούς τραγουδιστές της εποχής.»

¨Σαν τα δικά σου μάτια έμορφα δεν έχω ιδεί,

αχ, αλανιάρα μου τρελή,

μ’ έριξαν σ’ απελπισία και σε συλλογή,

μαύρισαν και την καρδιά μου, αχ και πονεί.
Της τύχης μ’ ήτανε γραφτό, για ‘να καημό,

μα εσύ δεν με λυπάσαι φως μου, π’ αγαπώ

τα δυο ολόγλυκα μάτια σου, αχ, αυτά και πονώ.
Μέσα στα φύλλα της καρδιάς μου άνοιξες πληγή,

αχ, αλανιάρα μου τρελή,

ψεύτικα νάζια μου κάνεις και με τυραγνείς,

βάλθηκες να με πεθάνεις, πια, δεν πονείς.
Αχ, αλανιάρα μου, λυπήσου, θα χαθώ,

δώσ’ μου απ’ τα γλυκά σου χείλη, βάλσαμο γλυκό

και με τα δυο σου ολόγλυκα μάτια, αχ, να σωθώ.¨

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

593. MINOS 5360 ΜΑΝΙΑΣ ΝΙΚΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ- ΒΕΡΥΚΟΚΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ 1972

Μανιάς Νίκος (Αηδόνι της Κρήτης )- Μαρκογιαννάκης Βαγγέλης (Μαρκοβαγγέλης)- Βερύκοκος Δημήτρης MINOS 5360 Τρεις καπετάνιοι κάθονται - Ακολούθια με μελαχρινό 1972- 45rpm- 7''

Ο Νίκος Μανιάς γεννήθηκε στις 17 Ιουλίου του 1931 στο χωριό Επισκοπή Ρεθύμνου (στην σύγχρονη εποχή υπάγεται στο Δήμο Ρεθύμνου). Από αγροτική οικογένεια υπήρξε το μικρότερο από τα επτά παιδιά του Γεωργίου και της Αργυρένιας Μανιαδάκη, έζησε φτωχικά και δύσκολα παιδικά χρόνια που του στέρησαν τα δύο από τα έξι αδέλφια του, αλλά και τον πατέρα του το 1944. Σταμάτησε το σχολείο σε ηλικία 8 ετών με το ξέσπασμα του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου συνδράμοντας με τη βασκική στο βιοπορισμό της οικογένειας του όταν δεν υποχρεούταν σε καταναγκαστική εργασία από τις δυνάμεις κατοχής. Το μαντολίνο, μέσο έκφρασης του πατέρα του, όπως και το λαούτο του συγχωριανού του και γείτονα Σταύρου Ψυλλάκη ή Ψύλλου υπήρξαν τα πρώτα μουσικά ακούσματα του Νίκου Μανιά. Η καληκέλαδη φωνή του και η διαρκής συμμετοχή του σε παρέες και γλέντια της εποχής έγιναν γρήγορα αντιληπτά από συγγενείς και φίλους.

Έτσι ενώ αρχικά δοκίμασε τη λύρα, δημοφιλέστερο όργανο της εποχής στην περιοχή, σύντομα ζήτησε από τον αδελφό του Γιάννη να του αγοράσει ένα λαούτο όπως κι έγινε. Η πρώτη του δημόσια εμφάνιση πραγματοποιήθηκε σε γάμο στο χωριό του το 1947 με λυράρη τον Κυριάκο Μαυράκη από τη Φυλακή Αποκορώνου. Αυτή ήταν η αρχή μίας 60χρονης διαρκούς παρουσίας στα μουσικά δρώμενα της Κρήτης.

Το 1953 ενώ ασχολείται πλέον επαγγελματικά με τη μουσική γνωρίζει τον Κώστα Μουντάκη σε πανηγύρι στον Κουρνά Αποκορώνου ξεκινώντας έτσι η 26χρονη συνεργασία τους, που απέδωσε σπουδαία μουσικά έργα, θέτοντας τα θεμέλια της σύγχρονης κρητικής μουσικής. Την ίδια χρονιά ηχογραφούν την πρώτη τους δισκογραφική δουλειά σε δίσκο 78' στροφών με τίτλο: "Σαν το ζητιάνο έρχομαι". Το 1958 ξεκινούν μαζί με τον Μουντάκη πολύμηνη περιοδεία στην Αμερική.

Η επιτυχία της περιοδείας και η ανταπόκριση των απόδημων Κρητών έγινε εφαλτήριο σειράς εμφανίσεων σε χώρες του εξωτερικού τα αμέσως επόμενα χρόνια. Σε κάποια από αυτά τα ταξίδια συνόδεψε τον "Όμιλο Βρακοφόρων Κρήτης" σε διεθνή μουσικοχορευτικά φεστιβάλ κατακτώντας συχνά την πρώτη θέση. Εκτός της μακρόχρονης συνεργασίας του με τον Μουντάκη ο Νίκος Μανιάς συνεργάστηκε ήδη από τη δεκαετία του '50 με τον επίσης δεξιοτέχνη λυράρη Θανάση Σκορδαλό. Μεγάλες υπήρξαν οι δισκογραφικές τους επιτυχίες "Περνάς και δε με χαιρετάς", "Πέρδικα όμορφο πουλί", "Δώρο χριστουγεννιάτικο", "Πότε θα κάμει ξαστεριά" κ.α. Συνεργάστηκε με όλους τους μουσικούς της γενιάς του αλλά και αργότερα με νεότερους καλλιτέχνες αποτελώντας για αυτούς σύνδεσμο και φορέα μουσικής ιστορίας και πολιτισμού.

Χαρακτηριστικά αναφέρουμε τους καταξιωμένους λυράρηδες Λεωνίδα Κλάδο, Νίκο Ξυλούρη, Σπύρο Σηφογιωργάκη, Γιώργη Καλομοίρη, Γεράσιμο Σταματογιαννάκη, Γιώργη Καλογρίδη, με τον σύντεκνό του Νίκο Σωπασή, με τον Βασίλη Σκουλά, με τον Βαγγέλη Ζαχαριουδάκη αλλά και με τους νεότερους Γιώργο Χαλκιαδάκη, Μανώλη Αλεξάκη, Στέλιο Μπικάκη, Κώστα Βερδινάκη. Συνεργάστηκε και με γνωστούς λαουτιέρηδες, όπως τους Γιάννη και Βαγγέλη Μαρκογιαννάκη, τον συγχωριανό και κουμπάρο του Μανώλη Κακλή, αλλά και με τους νεότερους Μιχάλη Τσουγανάκη, Στέλιο Σταματογιαννάκη, Γιώργο Μανωλιούδη, Μανώλη Βερδινάκη, Μανώλη Κονταρό και πολλούς άλλους. Ταξίδεψε σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης δημιουργώντας έναν προσωπικό κύκλο ένθερμων θαυμαστών.

Η δισκογραφική του συνεργασία με τον βιρτουόζο του λαούτο και δημιουργό Βαγγέλη Μαρκογιαννάκη από το Σπήλι Ρεθύμνου υπήρξε σταθμός στην ιστορία της κρητικής μουσικής. Ο δίσκος "Κρητική Λεβεντιά" (1974) απέδωσε διαχρονικές επιτυχίες αστικής μουσικής όπως: "Αμέτε με στη εκκλησιά", "Πες μου και γιάντα" κ.α. Ο Μανιάς θεωρείται κατά κοινή παραδοχή ίσως ο καλύτερος στην απόδοση των ριζίτικων τραγουδιών αλλά και των ταμπαχανιώτικων τραγουδιών ή αμανέδων.

Το συνολικό έργο του, το μοναδικό ηχόχρωμα και η εκφραστικότητα της φωνής του, το ήθος και η ακεραιότητα του χαρακτήρα του, ο σεβασμός στην τέχνη και στο κοινό τον χαρακτήρισαν δικαιωματικά ως "Αηδόνι της Κρήτης" και "Άρχοντα της Κρητικής Μουσικής", ενώ θεωρείται από τους πιο εμπορικούς Κρήτες μουσικούς. Απεβίωσε στις 25 Μαΐου του 2012 στο Ηράκλειο της Κρήτης, ύστερα από μακροχρόνια προβλήματα υγείας.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

592. PANIVAR PA-217 ΣΚΟΥΛΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ- ΣΤΑΥΡΑΚΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ- ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΣΤΑΣ 1970

Σκουλάς Βασίλης (Καλαθάς)- Σταυρακάκης Γιάννης- Ζαχαρόπουλος (Μανωλάκης) Κώστας PANIVAR PA-217 Βασίλισσα του Μίνωα (Συρτός) - Ούτε κοπέλι δυο χρονών (Κοντυλιές) 1970- 45rpm- 7''

«Ο Βασίλης Σκουλάς (βλέπε και αναρτήσεις 42, 108, 190, 229, 280, 375, 471 και 527) γεννήθηκε στ' Ανώγεια Ρεθύμνου το 1946, σ' ένα χώρο και μια μεγάλη οικογένεια με παράδοση στη μουσική και γενικότερα στις τέχνες. Εγγονός του Μιχάλη Σκουλά, σπουδαίου λυράρη της εποχής του και γιος του γνωστού λαϊκού ζωγράφου Αλκιβιάδη Σκουλά ή Γρυλιού. Αρχίζει να μαθαίνει λύρα στα επτά του χρόνια και σε ηλικία μόλις 16 ετών κατορθώνει να καθιερωθεί ως ένας από τους πρώτους λυράρηδες και τραγουδιστές του νησιού, χαράζοντας ήδη μια δική του πορεία στην κρητική μουσική παράδοση.

Στο κατώφλι 60 χρόνων συνεχούς και λαμπρής πορείας στο χώρο τόσο του παραδοσιακού όσο και του σύγχρονου κρητικού τραγουδιού, ο Βασίλης Σκουλάς έχει να επιδείξει μια μεγάλη σειρά επιτυχημένων καλλιτεχνικών εμφανίσεων, κοινωνικών και πολιτιστικών, από Αμερική ως την Αυστραλία, τον Καναδά και την Γερμανία, καθώς επίσης και στα στέκια που κατά καιρούς δημιούργησε για τη φιλοξενία της κρητικής μουσικής.
Θα πρέπει να σημειωθεί ακόμα ότι πέρα από τη γενικότερη προσφορά του στην κρητική μουσική, ο Βασίλης Σκουλάς καθιέρωσε ειδικότερα τις Ανωγειανές κοντυλιές με το μοναδικό εκφραστικό του τρόπο και ταυτόχρονα έγινε ο φορέας επικοινωνίας με τον υπέροχο μαντιναδολογικό πλούτο του τόπου μας.

Ηχογραφεί για πρώτη φορά το 1965 με συμμετοχή σε δίσκο 45" που περιείχε κοντυλιές με τον Θαν. Σταυρακάκη και τον Νίκο Ξυλούρη, ακολουθεί ο πρώτος δίσκος 33" το 1969, όμως η σημαντικότερη δισκογραφική παρουσία και η αρχή της συνεργασίας του με έντεχνους Έλληνες συνθέτες αρχίζει για το Βασίλη Σκουλά το 1980 με το Σεργιάνισμα στην Κρήτη, και ακολουθούν η Κρητική ανθολογία, τα τραγούδια Του σίδερου και του νερού σε μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου, οι Χίλιες χρυσές αθιβολές, του Έρωντα και του καημού, η Αναφορά στην Κρήτη, ο Πικραμένος αναχωρητής σε ποίηση του Ν. Βρεττάκου, οι Δροσοσταλίδες, και το Αναστορούμαι.

Παράλληλα την περίοδο 1981-85 πραγματοποίησε μια σειρά εμφανίσεων στο θέατρο Παρκ με το θεατρικό έργο Καφενείον η Ελλάς και αμέσως μετά με το θίασο του Γιάννη Βόγλη στην παράσταση του έργου του Ν. Καζαντζάκη Καπετάν Μιχάλης, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το 1995 συμμετέχει με δύο τραγούδια στην Αιολία του Μιχ.Νικολούδη, ερμηνείες που θα σημαδέψουν τη μετέπειτα πορεία του Βασίλη Σκουλά στο έντεχνο Ελληνικό τραγούδι.

Ο Βασίλης Σκουλάς συνεχίζει ακόμα και σήμερα, με το ίδιο πάθος και μεράκι της νιότης, να δημιουργεί και να εμφανίζεται σε εκδηλώσεις.»

Περισσότερα βιογραφικά στοιχεία για τον Βασίλη Σκουλά και τον Γιάννη Σταυρακάκη σε παλαιότερες αναρτήσεις.

Το σημερινό δισκάκι κυκλοφόρησε αρχικά με πορτοκαλί ετικέτες (σημερινή ανάρτηση) και τα γνωστά ορθογραφικά λάθη στις ετικέτες. Αργότερα έκοψε με πορτοκαλί ετικέτες και το όνομα του Βασίλη Σκουλά στην θέση του λογότυπου της Panivar (θα τις βρείτε στο φάκελο από το greekdiscography) και χωρίς ορθογραφικά λάθη με τους καλλιτέχνες να αναγράφονται. Αργότερα έκοψε και με πράσινες ετικέτες αναγράφοντας επάνω ¨Συνοδεία Κρητικής ορχήστρας¨ και με ¨καβαλάρη¨ στο κέντρο. Όσο αφορά τα τραγούδια δεν χρειάζονται συστάσεις τόσο για το παίξιμο όσο και για τους στίχους.

Στα λαούτα ο Γιάννης Σταυρακάκης και ο Κώστας Ζαχαρόπουλος (Μανωλάκης το πραγματικό επώνυμο- βλέπε και ανάρτηση 42).

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

591. COLUMBIA 7203-F ΜΠΕΡΝΙΔΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΤΟΥΝΤΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 1939

Μπερνιδάκης Ιωάννης (Μπαξεβάνης- Μπαξές- Αηδόνι της Κρήτης- Βερνιδάκης)- Τούντας Παναγιώτης COLUMBIA 7203-F Μικρό μελαχρινό (Εγείραν τα κλωνάρια μου) - Θε να σε κάνω μενεξέ 1939- 78rpm- 10''

«Ο Γιάννης Μπερνιδάκης ή «Μπαξεβάνης» ή απλά «Μπαξές» γεννήθηκε το 1910 στο Ρέθυμνο και καταγόταν από το Άνω Μαλάκι του νομού Ρεθύμνου. Η μητέρα του Στέλλα Βογιατζάκη, συγχωριανές με την Χρυσούλα Μαμαγκάκη, μητέρα του θρυλικού Ροδινού, από τα Φρατζεσκιανά Μετόχια. Λέγεται ότι ο πατέρας του ήταν κηπουρός στο τσιφλίκι κάποιου Τούρκου και γι' αυτό αποκαλούνταν και «Μπαξεβάνης» (μπαξές=κήπος).

Στα 12 του χρόνια άρχισε να παίζει μαντολίνο και μπουλγαρί, αλλά τον κέρδισε τελικά το λαούτο. Η καταπληκτική φωνή του ήταν εκείνη που έκανε όλη την Κρήτη να τον αποκαλεί "το αηδόνι της Κρήτης" και εξαιτίας αυτής έχει μείνει στην ιστορία σαν ένας από τους κορυφαίους τραγουδιστές που έχει βγάλει η Κρήτη. Εμφανίζεται στη δισκογραφία το 1928 με την ηχογράφηση ενός δίσκου με το λυράρη Αλέκο Καραβίτη, ενώ ακολούθησαν συνεργασίες με το Στέλιο Φουσταλιέρη ,το Μανώλη Λαγό, το Ανδρέα Ροδινό ,τον Καρεκλά και το Θανάση Σκορδαλό.

Ο Μπαξεβάνης την εποχή εκείνη, με την ασύγκριτη φωνή του είχε ξεπεράσει τα στενά όρια της Κρήτης και είχε γίνει γνωστός και στην υπόλοιπη Ελλάδα καθώς τραγούδησε , εκτός από Κρητικά τραγούδια, νησιώτικα αλλά και μικρασιάτικα. Λένε ακόμη ότι οι λυράρηδες της εποχής φιλονικούσαν μεταξύ τους για το ποιός θα τον πάρει στα πανηγύρια και στις ηχογραφήσεις των δίσκων.

Η αδερφή του Λαυρεντία, επίσης ταλαντούχα στο τραγούδι ήταν η πρώτη γυναίκα που καταγράφηκε δισκογραφικά στην ιστορία της κρητικής μουσικής. Γύρω στο 1940 ηχογράφησαν παρέα με το Μανώλη Λαγό στη λύρα το κλασσικό πλέον: «Τη μάνα μου την αγαπώ».
Το 1947 παντρεύτηκε με την Ελευθερία Κατσιμπράκη και απέκτησε μια κόρη. Αυτή ήταν και η αρχή μιας νέας εποχής στη ζωή του που συνοδεύτηκε από την αλλαγή επαγγέλματος. Ο Γιάννης Μπερνιδάκης άνοιξε φαρμακείο και παρά τις παρακλήσεις των φίλων του δεν επέστρεψε ξανά στην μουσική.

Χαρακτηριστικό το υπέροχο ποίημα του φίλου του Γιώργου Καλομενόπουλου με τίτλο «Γράμμα στο Μπαξέ», που μελοποίησε το 1999 ο γνωστός μουσικοσυνθέτης Νίκος Μαμαγκάκης σε ερμηνεία του Μανώλη Λιδάκη:

Γιάννη, τα «ξύλα» τα ‘κρυψες και γίνηκες σπετσέρης
και τους γλεντζέδες τους παλιούς κάνεις πως δεν τους ξέρεις.
Γιάννη, σκίσε τις συνταγές και κάψε το κινίνο
και πιάσε στα χρυσόχερα λαούτο, μαντολίνο.
Μ’ αυτά τον πιο καλό γιατρό εσύ τον παραβγαίνεις
γιατί ανθρώπινες πληγές μ’ αυτά τα δυό τις γιαίνεις.
Κι αν τύχει κι έρθω άρρωστος, μη μου συστήσεις χάπι
μα πιάσε το λαούτο σου και μίλα μου γι’ αγάπη.
Τότε θα δεις από ψηλά δυο αστέρια να κυλήσουν
δυο πεθαμένων οι ψυχές να σε γλυκοφιλήσουν.
Ψυχές δυο φίλων που ‘φυγαν σ’ αγύριστο ταξίδι
η μία θα ‘ναι του Ροδινού κι η άλλη τα’ Αριστείδη.
Μια μαντινάδα μοναχή, Γιάννη, να πω μαζί σου
και να θαρρώ πως τα κλειδιά κρατώ του παραδείσου.
Να ίντα θα πω: «Ανάθεμα απού μπορεί κι αφήσει
τούτο το ψεύτικο ντουνιά μην τόνε γλεντήσει».

Όσον αφορά τη δισκογραφία, ο Γιάννης Μπερνιδάκης τραγούδησε κρητικά, νησιώτικα αλλά και σμυρναίικα τραγούδια. Συντροφιά με τον Παναγιώτη Τούντα ηχογράφησαν στην Αθήνα τα τραγούδια "Άσπρο Περιστέρι Μου" και το "Αμάν Μαριώ" το 1938, το "Θε να σε κάμω μενεξέ" και το "Ωχ Μικρό Μελαχρινό" το 1939.

Ο αγαπητός σε όλους «Μπαξεβάνης», πέθανε στο Ρέθυμνο τον Ιούλιο του 1972.»

Εγείραν τα κλωνάρια μου, ωχ, μικρό, μελαχρινό,

στη γη και μαραθήκαν.
Κι όσα πουλιά καθότανε, ωχ, μικρό, σγουρό, γλυκό,

όλα μ’ απαρνηθήκαν.
Ξεράθηκαν και τα κλαριά, ωχ, μικρό, μελαχρινό,

που ‘χτιζα τη φωλιά μου.
Σωθήκαν και τα γιατρικά, ωχ, μικρό, σγουρό, γλυκό,

που ‘γιαίναν την καρδιά μου.

Από τα ποιο όμορφα αστικοκρητικά τραγούδια της δισκογραφίας στο σημερινό δίσκο γραμμοφώνου. Εδώ στην αμερικάνικη έκδοση. Συνδημιουργία του Παναγιώτη Τούντα με τον Μπαξεβάνη (Βερνιδάκη τον αναφέρουν οι αμερικάνικες ετικέτες). Ορχήστρα με βιολί (Σέμσης), κιθάρα (Καρίπης) και μάντολα (Τούντας) (πληροφορίες για την ορχήστρα από το rebetikosealab). Πληροφορίες για τον Τούντα σε παλιότερες αναρτήσεις.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).