Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026

650. HIS MASTER'S VOICE AO 5038 ΠΑΠΑΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΔΗΜΗΤΡΗΣ- ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΓΙΩΤΑ- ΧΟΡΩΔΙΑ ΣΧΟΛΗΣ ΜΠΑΡΔΗ- ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΚΥΡΙΩΝ 1952

Παπαεμμανουήλ Δημήτρης- Συνοδινός Ιωάννης- Γιαννούλη Γιώτα- Χορωδία σχολής Μπάρδη- Σύλλογος Σκυρίων HIS MASTER'S VOICE AO 5038 Άγιε μου Γιώργη Σκυριανέ (Νανούρισμα) - Τζιτζινές (Του Παπακοσμά) 1952- 78rpm- 10''
«Δίπλα στο κάστρο, στην κορυφή της Χώρας της Σκύρου, δεσπόζει η Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου της Σκύρου, η οποία είναι μετόχι της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους.
Η Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου ιδρύθηκε από τον  Όσιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη, ο οποίος είχε αναγκαστεί να καταφύγει στην Σκύρο Μαζί με τον Αυτοκράτορα Νικηφόρο Φωκά, κατά την διάρκεια της εκστρατείας του προκειμένου να ανακαταλάβει την Κρήτη από τους Άραβες, λόγω σφοδρής τρικυμίας, και παρέμεινε στην Σκύρο για έναν χρόνο έπειτα για λόγους υγείας περίπου, όπου ασκήτεψε σε σπηλιά του κάστρου.
Ο αυτοκράτορας υποσχέθηκε ότι αν νικήσει στην εκστρατεία θα του δωρίσει μέρος της Σκύρου για να κτίσει μοναστήρι. Ο Αυτοκράτορας νίκησε και κράτησε την υπόσχεσή του και έτσι ο ναός (αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο) ολοκληρώθηκε το 963.
Το μοναστήρι ανακαινίστηκε τον 16ο αιώνα, ενώ υπήρξε διαχρονικά ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα του Αγίου Γεωργίου στην Ελλάδα.
Το μοναστήρι ήταν σε πλήρη λειτουργία μέχρι το σεισμό του 2001, οπότε και υπέστη σοβαρές ζημιές, και για το λόγο αυτό έμεινε κλειστό μέχρι τις 23 Απριλίου 2015 για λόγους αποκατάστασης. το μετόχι της μονής βρίσκεται κάτω από την Χώρα της Σκύρου, το οποίο αντικαθιστούσε το κυρίως μοναστήρι για το χρονικό διάστημα που ήταν κλειστό, μετά τον σεισμό του 2001.
Από το 2015, το μοναστήρι είναι και πάλι επισκέψιμο, χάρη τις προσπάθειες του ηγούμενου και μοναδικού μοναχού της μονής (από το 1993), ο Αρχιμανδρίτη π. Γερόντιου.
Η πρόσβαση είναι δυνατή μέσα από πλακόστρωτα καλντερίμια της Χώρας, Η θέα από το μοναστήρι είναι εντυπωσιακή τόσο προς την Χώρα, όσο και προς τις ανατολικές ακτές του νησιού, όπως ο Μώλος και τα Μαγαζιά.
Ο Άγιος Γεώργιος είναι ο πολιούχος του νησιού και η μονή πανηγυρίζει στις 23 Απριλίου. Στο μοναστήρι υπάρχουν δύο σημαντικές βυζαντινές εικόνες του Αγίου Γεωργίου, καθώς και το μετάλλιο του Ολυμπιονίκη Σπύρου Λούη, μεταξύ των ταμάτων προς τον Άγιο Γεώργιο.»
Δυο Σκυριανά τραγούδια στη σημερινή πλάκα γραμμοφώνου, υπό την επιμέλεια του συλλόγου Σκυρίων και του Γιάννη Συνοδινού. Στην πρώτη πλευρά το ¨Άγιε μου Γιώργη Σκυριανέ¨ ένα ¨παραδοσιακό¨ νανούρισμα (μαρε γιέ μου κανακάρη). Στη δεύτερη πλευρά ο ¨Τζιτζινές¨ του Παπακοσμά.
Ο τζιτζινές στη Σκύρο είναι τόσο μια λέξη του τοπικού γλωσσικού ιδιώματος όσο και παραδοσιακός σκοπός της σκυριανής μουσικής. Στο σκυριανό γλωσσάρι, «τζιτζινές» ονομάζεται ο ξανθός, σγουρομάλλης άντρας. Όσο αφορά τη μουσική παράδοση, είναι γνωστός παραδοσιακός σκοπός τάβλας της Σκύρου (αναφέρεται συχνά και ως «Κοσμαδιανικός» / «Του παπακοσμά»). Τραγουδιέται σε παρέες και γλέντια πάνω σε διάφορα δίστιχα ή τραγούδια (όπως το «Τίνος να πω τον πόνο μου» ή «Σαν τα διαβάτικα πουλιά»).
Την φωτογραφία της παρτιτούρας μας παραχώρησε ο Βασίλης Χατζηαντωνίου. Εκεί εικονίζεται ή ο Συνοδινός ή ο Παπαεμμανουήλ.  Δυστυχώς βιογραφικά στοιχεία και φωτογραφικό υλικό δεν κατάφερα να συλλέξω. Τα τραγούδια έχουν κυκλοφορήσει και στην Rca Victor (στις 78 και 45 στροφές) και σε LP με νησιώτικα τραγούδια.
Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).
 

 

Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

649. POLYDOR V-51189/90 ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1931

Σωφρονίου Ευάγγελος (Βαγγελάκης) POLYDOR V-51189/90 Κάτω στο γυαλό (Δημώδες- Αποκριάτικο) - Στης ακρίβειας τον καιρό (Δημώδες- Αποκριάτικο) 1931- 78rpm- 10''
«Ο Ευάγγελος Σωφρονίου (Βαγγελάκης- Βιβλιοδέτης) γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1889. Παρακολούθησε μαθήματα στην Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης και ταυτόχρονα σπούδασε βυζαντινή μουσική με δάσκαλο τον περίφημο τραγουδιστή μπάρμπα Θόδωρο. Στα νεανικά του χρόνια ήταν ψάλτης στην Αγία Αικατερίνη και την Αγία Φωτεινή της Σμύρνης. Στο λαϊκό τραγούδι αφοσιώθηκε μετά το 1910.

Το 1922 συνελήφθη αιχμάλωτος από τους Τούρκους μαζί με τον Δραγάτση, Χρυσαφάκη, Κασιμάτη κ.ά. Σ΄ αυτή τη δύσκολη στιγμή τους έσωσε «το τραγούδι» του Βαγγελάκη. Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκε το 1923. Από τότε μέχρι το 1960 δούλευε συνεχώς, με μόνη διακοπή τα χρόνια της Κατοχής. Πέθανε το 1963. Τραγούδησε και έγραψε κλέφτικα, δημοτικά, Σμυρνέικα, λαϊκά, ρεμπέτικα. Καλόκαρδος, συμπονετικός βοήθησε πολλούς φίλους του στις δύσκολες στιγμές.»
Από τις δύσκολες πλάκες η σημερινή. Βαγγελάκης Σωφρονίου σε αποκριάτικα-δημώδες άσματα. Το αξιοπερίεργο με αυτή την πλάκα είναι ότι έχει χαραγμένο και το order number το V-51189 (V-51190 στην άλλη πλευρά) και τους αριθμούς μήτρας που είναι 194ΒΑ και 198ΒΑ. Αυτό μετά από εύστοχο σχόλιο του φίλου LIAS παρακάτω που διευκρινίζει τις αριθμήσεις στην Polydor.Στο βιολί πιθανότατα ο Βάσος Σκαντζουράκης.  
Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).
 

 

Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026

648. PANIVAR PA 272 ΣΚΟΥΛΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ 1971

Σκουλάς Βασίλης (Καλαθάς) PANIVAR PA 272 Ο πεθαμένος - Ιντάχετε γυρού γυρού 1971- 45rpm- 7''
«Γεννήθηκα στα Ανώγεια. Πρώτη φορά έπιασα λύρα στα χέρια μου όταν ήμουν εφτά χρονών, το ’53 δηλαδή. Μου την πήρε ο πατέρας μου επειδή είδε ότι είχα έφεση.
Ήταν δύσκολα χρόνια τότε. Όχι μόνο παιχνίδια δεν υπήρχαν, τίποτε δεν υπήρχε. Και τη λύρα την έβλεπα σαν παιδικό παιχνίδι. Έπειτα από δυο χρόνια πήρα τη δεύτερη λύρα. Έπαιζα σε παρέες, στο καφενείο του πατέρα μου, στις γυμναστικές επιδείξεις του δημοτικού σχολείου που πήγαινα. Το καφενείο του πατέρα μου το είχε παλιότερα ο παππούς μου και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να βρίσκεται στα χέρια της οικογένειάς μας.
Εκεί μέσα γαλουχήθηκα και από πολύ μικρό παιδί είχα τα ακούσματα αυτών των ανθρώπων, των μερακλήδων. Οι φωνές τους και ο ήχος της λύρας της εποχής εκείνης ήταν μεγάλο σχολειό για μένα. Δώδεκα χρόνων έπαιξα για πρώτη φορά σε γάμο και από τότε μέχρι σήμερα έχω συνεχή επαγγελματική παρουσία.
Η γενιά μας και οι παλιότερες γενιές ωρίμαζαν νωρίς, γιατί νωρίς έμπαιναν στην εργασία. Ο πατέρας μου και όλοι οι άνθρωποι που βρίσκονταν στον χώρο που γαλουχήθηκα είχαν μια συνέπεια, μια ευγένεια. Αυτό με σημάδεψε και μου έδωσε καλές βάσεις. Από πολύ νωρίς κατάλαβα ότι έπρεπε να δώσω το παρών χωρίς ασυνέπεια.
Τι συμβαίνει με τα Ανώγεια τώρα και έχουν τόσους καλλιτέχνες; Εμείς έτυχε να έχουμε μια κληρονομιά από γενιά σε γενιά σε σχέση με τη λύρα. Έπαιζε ο προπάππους μου, ο παππούς μου, ο αδερφός του παππού μου που ήταν και παππούς του Ξυλούρη από την πλευρά της μάνας του.
Τα Ανώγεια είναι και περιοχή που έχει πάρα πολλούς μερακλήδες, βγάζει πολλούς καλλιτέχνες και πολιτικούς. Πολλοί είναι εκείνοι που έχουν να δώσουν κάτι σε κοινωνικό, καλλιτεχνικό και επιστημονικό επίπεδο.
Από τα Ανώγεια έφυγα πολύ μικρός αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον. Τα τελευταία χρόνια έχω επιστρέψει και πάλι εκεί, στις ρίζες. Φεύγοντας πήγα στο Ηράκλειο. Για λίγο έμεινα σε συγγενείς, έπειτα αυτονομήθηκα.
Συνεργάστηκα με πολύ αξιόλογους μουσικούς που έπαιζαν λαούτο, μεγαλύτερους και πιο έμπειρους από μένα. Στο Ηράκλειο κάναμε παρέα με τον Νίκο Ξυλούρη αλλά δεν παίζαμε μαζί. Ποτέ δυο λυράρηδες δεν έπαιζαν μαζί. Ούτε ως παιδιά όμως συμπέσαμε, γιατί ο Νίκος ήταν μεγαλύτερος από μένα δεκατρία χρόνια. Ωραίος καλλιτέχνης ήταν και πολύ αγαπητός άνθρωπος.
Η οικογένειά μου, όπως όλες τότε, έζησε σε αντίξοες συνθήκες, Κατοχή, καταστροφή του χωριού, ολοκαύτωμα. Οι άνθρωποι είδαν τα σπίτια τους να καίγονται, να έχουν μείνει μόνο οι εκκλησίες.
Έπρεπε λοιπόν να ανοικοδομήσουν τα σπίτια τους και παράλληλα να βρουν τα προς το ζην. Ο πατέρας μου στο χωριό δεν είχε μόνο το καφενείο. Για να αναθρέψει την πολυμελή οικογένειά του (εννέα παιδιά ήμασταν) έκανε ότι μπορούσε.
Έκανε τον κτηνοτρόφο, τον χασάπη, τον κουρέα μέσα στο καφενείο, για να μπορεί να αντεπεξέλθει. Έτσι ήταν το χωριό όσο έζησα εκεί. Γι’ αυτό έφυγα μικρός.
Μέχρι τα 17-18 μου χρόνια έπαιξα σε όλα τα χωριά της Κρήτης και καθιερώθηκα. Αμέσως μετά το στρατιωτικό μου και για έναν χρόνο έπαιξα στο μαγαζί ενός συγχωριανού μου.
Τη δεύτερη χρονιά άνοιξα δικό μου. Όταν απολύθηκα από τον στρατό ο πατέρας μου είχε πάρει σύνταξη του ΤΕΒΕ, η μάνα μου ήταν άρρωστη, τους έφερνα στο Ηράκλειο τη χειμερινή περίοδο. Τον πατέρα μου όμως δεν τον ενέπνεε το περιβάλλον της πόλης. Ήταν άνθρωπος του χωριού, της φύσης. Ένιωθε ότι ήταν κλεισμένος σε κλουβί. Για να περνάει η ώρα του έπιανε το μολύβι και ζωγράφιζε. Έτσι σε μεγάλη ηλικία του βγήκε αυτό το ταλέντο. Τα καλοκαίρια που γυρνούσαν στο χωριό έπιανε και ξυλογλυπτούσε. Έτσι πορεύτηκε μέχρι τα 95 του που πέθανε.
Ο Τύπος της εποχής τον χαρακτήρισε νεότερο Θεόφιλο. Τον είχε παρουσιάσει και ο Φρέντυ Γερμανός. Πολλοί επισκέπτονταν τότε το εργαστήρι του, άνθρωποι των τεχνών. Πάρα πολλά έργα του τα είχαν πάρει Κινέζοι και Ιάπωνες.
Στην Κρήτη είχα μαγαζιά μέχρι το 1995. Εργαζόμουν εφτά μήνες τον χρόνο χωρίς ρεπό, 27 χρόνια ασταμάτητα. Το τελευταίο μαγαζί που είχα είχε χωρητικότητα εξακοσίων θέσεων.
Το σκέφτομαι σήμερα και αισθάνομαι ότι ήταν άθλος. Η εκτίμηση και η αγάπη του κόσμου μου έδωσαν τη δύναμη να προχωρώ και να αντέχω.
Νιώθω υπερήφανος που σε αυτά τα χρόνια δεν δημιουργήθηκε κατάσταση που να με στενοχωρήσει. Υπήρξαν άνθρωποι που έπιναν και ξέφευγαν λιγάκι, αλλά αυτό είναι ανθρώπινο στο πλαίσιο που γινόταν.
Το 1982 στην αυλή του σπιτιού μου κάναμε το γλέντι του γάμου της ανιψιάς μου. Εγώ είχα μεθύσει από ενθουσιασμό – ποτό δεν πίνω, δεν έπινα ποτέ. Ο πατέρας της ανιψιάς μου, ο οποίος έχει πεθάνει, με γαλούχησε από μικρό παιδί. Έπιασα τη λύρα και ένας από κάτω έβγαλε το πιστόλι στο ένα μέτρο για να παίξει. Πηγαίνοντας να το απασφαλίσει, αυτό πήρε φωτιά και με χτύπησε. Μετά το συμβάν επέβαλα να μη ρίχνουν πυροβολισμούς όταν έπαιζα. Σε μια περίπτωση έφυγα κιόλας. Αυτό έχει μεγάλο κόστος, όμως δεν με ενδιαφέρει. Θα αγωνιστώ και θα επιμείνω μέχρι εκεί που μπορώ.
Όλα αυτά τα χρόνια αρνήθηκα να πάω σε εκδηλώσεις που θα έβγαζα πάρα πολλά λεφτά τη βραδιά. Έλεγα «καλέστε άλλον». Δεν έχει καμία σχέση με την παράδοση όλο αυτό με τα όπλα. Φταίει ο νεοπλουτισμός, το κατοχικό σύνδρομο, ο εγωισμός και το αντριλίκι.
Η κρητική μουσική δεν είναι των καλλιτεχνών, είναι του λαού. Εμείς είμαστε διασκεδαστές και εκφραστές του. Ο κόσμος επιλέγει τον διασκεδαστή του, τον τροβαδούρο του.
Υπάρχουν βραδιές που κάθε χωριό έχει μια διασκέδαση, ένα πανηγύρι. Δεν μπορούν πέντε, δέκα, είκοσι να καλύψουν όλο το φάσμα. Το χωριό τότε θα βάλει έναν μη επαγγελματία. Τη στιγμή όμως που αυτός θα διευθετήσει την ανάγκη του κόσμου είναι ισάξιος με τους άλλους.»
Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).
 



Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026

647. ODEON GA 7910 ΣΚΟΡΔΑΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1956

Σκορδαλός Αθανάσιος- Μαρκογιαννάκης Ιωάννης (Μαρκογιάννης)- Μαρκογιαννάκης Ευάγγελος (Μαρκοβαγγέλης) ODEON GA 7910 Συρτός Πιτσιδιανός (Συρτός Κρητικός- Χίλιες καρδιές κι αν είχα εγώ)- Συρτός της νύχτας (Συρτός Κρητικός- Μάτια που εύκολα γελούν) 1956- 78rpm- 10''
 
«Ο Θεός, φαίνεται, έδωσε απλόχερα, χωρίς να βάλει όριο παροχών, χωρίς να τσιγκουνευτεί, όλα τα μουσικά προτερήματα και τις μουσικές αρετές στο Θανάση Σκορδαλό. Ο Θανάσης Σκορδαλός, γέννημα και θρέμμα αυτού του πανέμορφου, του προικισμένου με τόσες φυσικές ομορφιές τόπου, παιδί του Γιάννη και της Γαρυφαλλιάς Σκορδαλού, από τη γέννησή του το 1920, έφερε τη σφραγίδα της δωρεάς. Τα κύτταρά του εξ αρχής ήταν πλημμυρισμένα από μουσική, μουσικότητα και ρυθμό. Ταυτόχρονα είχαν, όπως αποδεικνύεται από τη μετέπειτα μουσική πορεία, την ικανότητα να κατακρατούν, σαν απορροφητικό σφουγγάρι, κάθε ήχο, να τον επεξεργάζονται και να τον επαναπροσφέρουν.
Το θρόισμα του ανέμου στα πλούσια πλατανόφυλλα, το μουρμουρητό του άφθονου, του καθάριου, του δροσερού νερού κατά τη ροή του προς τα ποτάμια και τα λυγάτα των αλευρόμυλων, η αναταραχή του αέρα από το πέταγμα της σκάρας και του γερακιού, η ασύλληπτη για τους πολλούς σύγκρουση που έχουν συνεχώς τα σύννεφα με το Βορίζη και την κορφή του Αγριμοπήγαδου, το βέλασμα των προβάτων στην πλαγιάδα και οι ποικίλοι ήχοι από τα κουδούνια τους, οι ξέφρενοι λαρυγγισμοί των αηδονιών και των ζυγαρδελιών, οι φωνές των βατράχων και της κουκουβάγιας κατά το δειλινό, το κελαρυστό τραγούδι της «πλουμισμένης πέρδικας» και του κορυδαλλού κατά το αχνόφωτο της αυγής, το λάλημα του πετεινού πάνω στο φράχτη της αυλής, οι φωνές κάθε ζώου, οι ήχοι της καμπάνας του Αγίου Θεοδώρου και της Πανωχωριανής Παναγίας, τα πρώτα ακουστικά ερεθίσματα εκκλησιαστικής μουσικής που δέχεται από τη στεντόρεια φωνή του Θοδωρή του Βλαχάκη, μα και οι αναπνοές και οι κάθε είδους ομιλίες των Σπηλιανών, αποτελούσαν πηγή έμπνευσης και πρωτογενή μουσικά στοιχεία για τον ταλαντούχο Θανάση.
Αν σ’ αυτά προσθέσομε τα ακούσματα από προγενεστέρους απ’ αυτόν Κρητικούς οργανοπαίχτες, (δε λέω, όπως σήμερα κατά κόρον ακούγεται και επαναλαμβάνεται Κρητικούς καλλιτέχνες, γιατί δυστυχώς στις μέρες μας οι λέξεις έχασαν το πραγματικό τους νόημα), οργανοπαίχτες Σπηλιανούς και μη, όπως ο γέρο-Κοντύλης, ο αξέχαστος μπάρμπα-Στεφανής, ο ανεπανάληπτος Μαρκογιώργης, ο μοναδικός Καλογρίδης, ο προικισμένος Καρεκλάς, ο μελωδικός Ροδινός, ο ευρηματικός Χαρίλαος, ο ξεχωριστός Λαγός, το χρυσό λαρύγγι ο Μπαξεβάνης, το φανταστικό μπουλγαρί ο Φουσταλιέρης και άλλοι, έχομε περίπου τις πηγές έμπνευσης και το πλαίσιο της μουσικής μαγιάς για το μουσικό ζυμωτό του Θανάση Σκορδαλού. Όλα αυτά αποθηκεύονται στους μουσικούς του ταμιευτήρες, αναμειγνύονται, ζυμώνονται, δουλεύονται, επεξεργάζονται, ταξινομούνται και επιστρέφουν ως καινούργιοι, θελκτικοί, ευχάριστοι ήχοι, που βγαίνουν από τις χορδές της λύρας του, με την παρέμβαση των θαυματουργών χεριών του, σα σταγόνες δροσιάς, σαν μάννα εξ ουρανού, σαν απόσταγμα από μυρωδάτα ροδοπέταλα.
Ο Θανάσης Σκορδαλός ζει για να παράγει ποιοτική Κρητική μουσική και παίρνει ζωή από την Κρητική μουσική. Είναι ένα δίδυμο μοναδικό, αδιάσπαστο, αλληλοσυμπληρούμενο, αλληλοτροφοδοτούμενο. Σκορδαλός σημαίνει Κρητική μουσική και Κρητική μουσική σημαίνει Σκορδαλός. Οι δημιουργίες του επενδύονται και σερβίρονται με στίχους (μαντινάδες) άφθαστης τελειότητας και κάλλους, στίχους συνήθως δικούς του, επίκαιρους και δεμένους αρμονικά με την αντίστοιχη μουσική, τραγουδισμένοι δε με μια μοναδική, απαράμιλλη τεχνική τελειότητα, που λίγοι, ελάχιστοι τραγουδιστές έχουν την ικανότητα να επιτύχουν, παρ’ ότι δεν μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι, τα φωνητικά του προσόντα, ήταν εφάμιλλα των μουσικών και στιχουργικών.
Ο μεγάλος Θανάσης, ο προικισμένος Θανάσης, ο χαρισματικός Θανάσης, συναγωνίσθηκε μεγάλες μουσικές φυσιογνωμίες, τις έφθασε, τις ξεπέρασε, έγραψε τη δική του ιστορία, έβαλε την προσωπική του σφραγίδα στην Κρητική Μουσική, ίδρυσε τη δική του Σχολή, άφησε τη δική του εποχή. Ξεκίνησε σαν ένας και κατέληξε ο Ένας.
Αυτή η διαπίστωση δε μειώνει κανένα προγενέστερό του, σύγχρονό του ή μεταγενέστερό του υπηρέτη και μύστη της μουσικής μας παραδόσεως. Υπήρξαν, υπάρχουν, ευχόμαστε και ελπίζομε να υπάρξουν πολλοί, καλοί και άξιοι. Καθένας έχει κάνει ή θα κάνει τη δική του συνεισφορά, έχει βάλει ή θα βάλει το δικό του το λιθαράκι σ’ ότι λέμε, σ’ ότι εννοούμε, σ’ ότι περικλείεται στη φράση Κρητική Μουσική Παράδοση.
Μα τούτος ο άνθρωπος, δεν έβαλε λιθαράκια. Δεν υπήρξε απλά νεροκουβαλητής στο μύλο της παράδοσης, δε βοήθησε, δε συνέβαλε απλά στο στήσιμο αυτού του οικοδομήματος, δεν υπήρξε και δε θα μπορούσε να ήταν ένας από τους πολλούς, τους καλούς έστω. Υπήρξε ο ένας, ήταν ο «ακρογωνιαίος λίθος», η καντονάδα του οικοδομήματος, ένα οικοδόμημα σε γνήσια παραδοσιακή μορφή, χωρίς αλλοιώσεις, χωρίς περιττά στοιχεία, με γνωστά πρωτογενή μουσικά υλικά και δουλεμένα με τέτοιο τρόπο, με τόση αξιοσύνη, με τόση φαντασία, με τέτοια μαεστρία και μουσική σοφία, ώστε να δίδουν ένα αποτέλεσμα τόσο τέλειο, όσο και νέο. Τόσο παραδοσιακό όσο και σύγχρονο. Τόσο τεχνικό όσο και ευχάριστο. Τόσο αρμονικό όσο και ρυθμικό.» Απόσπασμα Του Πρωτοπρεσβυτέρου π. Ευαγγέλου Κοπανάκη, Εφημερίου Σπηλίου στα 10 χρόνια από το θάνατο του Θανάση Σκορδαλού.»
Στο σημερινό γραμμοφωνικό δίσκο, έχουμε δυο από τα ¨ομορφότερα¨ τραγούδια του Θανάση Σκορδαλού με τους Μαρκογιάννη και Μαρκοβαγγέλη στα λαούτα. Για το αρχείο, ο δίσκος κυκλοφόρησε με μαύρες ετικέτες, χρυσά και ασημένια γράμματα. 
Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).
 

 

Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026

646. PARLOPHONE GDSP 3224 ΖΑΜΠΕΤΟΥΛΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ- ΗΛΙΑΚΗΣ ΜΑΜΑΣ- ΚΑΣΤΑΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ- ΚΟΝΤΟΠΥΡΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ 1967

Ζαμπετουλάκης Ευάγγελος- Ηλιάκης Μάμας- Καστάνης Παναγιώτης- Κοντοπυράκη Δήμητρα PARLOPHONE GDSP 3224 Γιατρός δε βρίσκει φάρμακο (Συρτός Κανδανιώτικος) - Ο χαμός του ναύτη (Καλαματιανό) 1967- 45rpm- 7''
 
«Ο Παναγιώτης Καστάνης, με το λαγούτο και το τραγούδι του έγραψε την δική του ιστορία, έβαλε την προσωπική του πινελιά στο ευρύ φάσμα της κρητικής μουσικής. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κάντανο Σελίνου και από έφηβος έμαθε να παίζει λαγούτο και να συμμετέχει ενεργά στα παραδοσιακά γλέντια.
Θαυμαστής του Δημήτρη Γαλάνη, του Μανώλη Καρτσώνη και των Κουτσουρέληδων, δεν άργησε να αξιοποιήσει το ταλέντο του και να εξελιχθεί σε έναν από τους καλύτερους μουσικούς, όχι μόνο των Χανίων, αλλά της Κρήτης γενικότερα.
Μοναδική χροιά, άψογη πενιά, συνεργάστηκε με τα κορυφαία βιολιά των Χανίων, όπως ο Μιχ. Κουνέλης, ο Κ. Παπαδάκης(Ναύτης), ο Παύλος Πολυράκης, ο Φώτης Κατράκης, ο Μανιός κλπ. Δισκογραφικά έχει αφήσει αξιόλογο έργο, επίσης παρέστει σε εκδηλώσεις των Κρητών της ομογένειας στο εξωτερικό.
Για μερικά χρόνια παρουσίαζε την ραδιοφωνική εκπομπή του συλλόγου "Ο Χάρχαλης" στην τοπική ραδιοφωνία Χανίων. Δυστυχώς, σοβαρά προβλήματα υγείας τον κράτησαν μακριά από την μουσική τα τελευταία χρόνια.
Ο Παναγιώτης Καστάνης απεβίωσε το 2011.»
«Ο Βαγγέλης Ζαμπετουλάκης, γιός του Γεωργίου & της Αθηνάς μοναδικό παιδί της οικογένειας τους, έτυχε εξαιρετικής παιδείας. Γεννημένος στα Λυριδιανά Κισσάμου το 1937. Τελείωσε την στοιχειώδη εκπαίδευση στο δημοτικό σχολείο Πλακαλώνων και την Εμπορική Σχολή στα Χανιά. Φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημόνων ΑΣΟΕΕ. Κατά την διάρκεια της παραμονή του στην Αθήνα, το Θέατρο υπήρξε δεύτερο Σχολείο του. Παρακολούθησε μαθήματα ευρωπαϊκής μουσικής από τον μεγάλο καθηγητή Μιχαήλ Βλαζάκη Δ/ντή ωδείου Χανίων. Παντρεύτηκε ως ορμηνεύει η φύση τη Δήμητρα Ε. Ξενικάκη και αποκτήσανε δύο κόρες, την Ιωάννα και την Γεωργία.
Στην δισκογραφική δουλειά εμφανίστηκε το 1968 με τέσσερις συνθέσεις, δύο Συρτά & δύο τραγούδια σε ρυθμό Καλαματιανό. Ακολούθησαν πάνω από εκατό συνθέσεις σε όλα τα είδη και τις μορφές παραδοσιακής ελληνική μουσικής.
Έχει γράψει μουσική και στίχους για 30 δίσκους και CD που κυκλοφόρησαν διάφορες εταιρείες. Ανάμεσα σε αυτά ηχογράφησε ένα CD αφιερωμένο στους πεσόντες της τότε Γ' Μ.Α.Κ. για το οποίο και έλαβε τον τίτλο του επίτιμου μέλους του συλλόγου "Κομμάντος '74". Έγραψε τη μουσική για 2 θεατρικά έργα, «Λοκαντιέρα» (Γκολτονι), «Τα Δέντρα παθαίνουν όρθια» (Αλέξανδρος Κασονέ), και για δύο ορατόρια, «Επιτάφιος θρήνος» και «Ερωτόκριτος».
Συνεργάστηκε με την Ελβετίδα χορογράφο και καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας Άννα Φόστερ. Μετέφρασε και μελοποίησε την Οδύσσεια του Ομήρου και έχει ηχογραφήσει την μουσική με κορυφαίους μουσικούς.
Υπήρξε ένα από τα πρώτα μέλη της Μαντολινάτας Χανίων η οποία ιδρύθηκε το 1973 ως Καλλιτεχνικός Σύλλογος Χανίων «Κρητικές Μαδάρες» καθώς επίσης και της Ένωσης Πνευματικών Δημιουργών νομού Χανίων.
Το 1989 κάνει την πρώτη εμφάνιση στην ελληνική τηλεόραση ΕΤ.2. Στην συνέχεια εργάστηκε στα τοπικά κανάλια από όπου παρουσίασε σε σειρές ντοκιμαντέρ, πάνω από εκατό ώρες προβολής, όλους σχεδόν τους ιστορικούς θησαυρούς της Κρήτης με έρευνα, κείμενα, μουσική και σκηνοθεσία από τον ίδιο. Πιο συγκεκριμένα για την τηλεόραση ασχολήθηκε με τα κείμενα, τη μουσική και τη σκηνοθεσία για 116 ημίωρες εκπομπές σε 5 θεματικές ενότητες : Μοναστήρια της Κρήτης (34 επεισόδια), Όρος Σινά (21 επεισόδια), Ιερουσαλήμ (22 επεισόδια), Φορτέτσες και Κάστρα της Κρήτης (17 επεισόδια), Βυζαντινές Εκκλησίες της Κρήτης (22 επεισόδια) για τα Χανιώτικα κανάλια Κύδων και Νέα Τηλεόραση.
Έχει γράψει ένα ηθογραφικό έργο με τίτλο «Επικήδειοι και άλλα»».
Στο σημερινό δισκάκι, τα τραγούδια σε σύνθεση Βαγγέλη Ζαμπετουλάκη. Εξαιρετικός και ο Μάμας Ηλιάκης με το βιολί του και ο Παναγιώτης Καστάνης με το λαούτο του ειδικά στον Κανδανιώτικο συρτό.
Δυστυχώς, βιογραφικά στοιχεία για τον Μάμα Ηλιάκη και την Δήμητρα Κοντοπυράκη, που συμμετέχουν στο δισκάκι δεν κατάφερα να βρω.
Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).
 

 

Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026

645. COLUMBIA SCDG 3864 ΠΥΡΓΑΚΗ ΦΙΛΙΩ- ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ- ΣΟΥΚΑΣ ΦΩΤΗΣ 1969

Πυργάκη Φιλιώ- Βασιλόπουλος Γιάννης- Σούκας Φώτης COLUMBIA SCDG 3864 Λεμονίτσα (Καγκέλι) - Δε βρέθη ένας άνθρωπος 1969- 45rpm- 7''

«H Φιλιώ Πυργάκη γεννήθηκε στον Aσπρόκαμπο Kορινθίας το 1939 και εμφανίστηκε στο πάλκο στα μισά της δεκαετίας του ’50.
Ήταν η εποχή που οι τραγουδιστές, ειδικά στο χώρο του δημοτικού τραγουδιού, μεστώνονταν από παιδάκια. Την περίοδο εκείνη το είδος αναζητούσε νέους πρωταγωνιστές που θα εξέφραζαν, και το χτες αλλά και το -τότε- «σήμερα».
Η Πυργάκη απ’ τα πρώτα χρόνια του ’60 έγινε στο «ψωμί του κόσμου» ηχογραφώντας σειρά δίσκων 45 στροφών στην Κολούμπια έχοντας στο πλευρό της τον πολύ Γιώργο Κόρο στο βιολί και τον κλαρινίστα Κώστα Κοντογιώργο που με τη σειρά του ήταν «φίρμα» της εταιρείας στο εργοστάσιο στον Περισσό. Δική του ανακάλυψη ήταν η Πυργάκη και με δικά του τραγούδια ξεκίνησε και αγαπήθηκε από το πανελλήνιο. Η φωνή της ήταν καταιγίδα που ράγιζε τις καρδιές και ρίζωνε σ’ αυτές. Δεν είχε το «βελούδο» της Βέρρα ή το «κεντράρισμα» της Κολλητήρη αλλά ήταν περίτεχνη με τη μεστότητά της και συγκινούσε.
Δούλεψε γερά στα «δημοτικάδικα», τα μαγαζιά που άνθιζαν στο κέντρο και τα «εξαπτέρυγα» της Αθήνας (Έλατο, Πλάτανο, Βοσκοπούλα, Ελληνικό Γλέντι, Σταλακτίτες, Γλυκοχαράματα, Αγρίμια κ.ά) συνεργαζόμενη με σπουδαίους ερμηνευτές (Καρναβά, Κάβουρα, Σκαφίδα κ.ά.) και οργανοπαίκτες (Κόρο, Βασιλόπουλο, Γιαούζο, Κοκοντίνη, Mάκη Bασιλειάδη, Βαγγέλη και Βασίλη Σούκα, Μάγκα κ.ά).
Στα πανηγύρια λειτουργούσε σαν κεντρικό σημείο αναφοράς. Ήταν απ’ τις περιπτώσεις που πρώτα έπρεπε να κλείσεις εκείνην και μετά να πας στους επόμενους. Η Πυργάκη στην περιοχή της Λαμίας και της Λειβαδιάς ακόμη και λίγο πριν φύγει απ’ τη ζωή… ήταν Θεά! Και μόνο η παρουσία της προκαλούσε κύματα ενθουσιασμού στους μερακλήδες αλλά και τους νεότερους. Αλλά γενικά η Πυργάκη είχε πανελλήνια πέραση γι’ αυτό και εμφανίστηκε σε πολλές γωνιές της χώρας μας καθώς και σε Αμερική, Καναδά, Γερμανία, Αυστραλία, Σκανδιναβία, γνωρίζοντας μεγαλειώδη υποδοχή.
Μετά το δισκογραφικό ντεμπούτο της με το κλέφτικο «Βαρέθηκα τα νιάτα μου» και το τσάμικο «Μην τα μαλώνεις τα παιδιά» ακολούθησε το 1964 το καλαματιανό «Πέρασε ένας κυνηγός», πάντα του Κοντογιώργου και με τον Κόρο στο βιολί.
Το 1966 σειρά είχαν το «Λιβανατείκο» (κλαρίνο ο Γιώργος Γιαούζος) και το σπαρακτικό τσάμικο «Πουλιά μου σας παρακαλώ» (κλαρίνο ο Βασίλης Σαλέας), που στέριωσαν πια για τα καλά την Πυργάκη στο μουσικό στερέωμα και στη συνείδηση του κόσμου.

Μέχρι και λίγο μετά τα μισά του ΄70 παρέμεινε στην Κολούμπια ηχογραφώντας 45άρια αλλά και μεγάλους δίσκους.
Στη συνέχεια δισκογράφησε σε μικρότερες εταιρείες, σημειώνοντας επιτυχία, ενώ κυριολεκτικά αμέτρητες είναι οι ζωντανές ηχογραφήσεις που κυκλοφορούν με εκείνη πρωταγωνίστρια. Αν μπορούσαν να μετρηθούν οι πωλήσεις αυτών των άλμπουμ θα μιλάγαμε για… ατέλειωτη πλατίνα. Οι εγγραφές αυτές, παρά τα ταπεινά τεχνολογικά μέσα, -λίγες είναι αντάξιές της-, δείχνουν και τη δυναμική της αλλά και τη λατρεία του κοινού για τη φωνή της.

Στο λαϊκοδημοτικό είδος, παρά τις αστοχίες που υπήρχαν κυρίως στο στιχουργικό μέλος, η Πυργάκη κατάφερε να σταθεί μ’ αξιοπρέπεια και χαρακτήρα. Μεγάλο σουξέ έκανε με το πείραγμα του Κώστα Πίτσου στο «Σαν περπατάς, παραπατάς», απ’ τους μεγάλους ύμνους των πανηγυριών.
Η Φιλιώ Πυργάκη θεσμοθέτησε το «Καμπίσιο» και το «Καγκέλι» χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η γκάμα της δεν ήταν πλατιά. Σίγουρα όμως δεν ήταν και ατελείωτη, όπως όμως ήταν η ακτινοβολία της.
Για πολλούς ανθρώπους για πολλά χρόνια, το να δουν έστω και για μια φορά την Πυργάκη, ήταν ένα γεγονός ζωής.
Λένε πως έφυγε στις 17 Ιουλίου 2021...»

«"Γεννήθηκα στο Αγρίνιο το 1939. Ο πατέρας μου και η μάνα Αγρινιώτες. Ο παππούλης μου Γιάννης Βασιλόπουλος από την Κωνσταντινούπολη, ήρθε στην Φιλιππιάδα.
Η γιαγιά μου από το Μεσολόγγι. Τσιγγάνα. Είμαστε Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Υπηρέτησα φαντάρος στην Τρίπολη.
Τα καλύτερα κλαρίνα που άκουγα τότες, ήταν: Ο Χαράλαμπος Μαργέλης, ο Κώστας Φουσκομπούκας ο πατέρας του Αριστείδη Μόσχου, ο Βασίλης Τουρκοβασίλης από την Πρέβεζα, ο Βάγιος Μαλλιάρας και ο Γουρνόπουλος από τη Βουργιά Μεσολογγίου.

Οι θείοι μου, Κώστας και Γρηγόρης έπαιζαν κλαρίνο. Ο Χριστόφορος σαντούρι, ο Μήτσος τραγουδούσε μαζί με τον πατέρα μου Γιώργο Βασιλόπουλο, από τα καλύτερα κλαρίνα, με έβγαλαν στην πιάτσα.

Στην Αθήνα ήρθα 18 χρονών. Πρώτο μαγαζί του Δημήτρη Μασούρα στην Ομόνοια «Ο Ευρώτας» μετά με τον Δημήτρη Ζάχο στην Πλατεία Βάθη στην «Ζούγκλα». Έπαιξα με τον Κώστα Ρούκουνα στην Ηπείρου, τη Σοφία Κολλητήρη, την Τασία Βέρα, τον Γιώργο Παπασιδέρη, Γιώργο Μεϊντανά και πολλούς άλλους. Μ’ άκουσε ο Στέλιος Καζαντζίδης και μ’ έβαλε στο δίσκο στην Κολούμπια. Το μεροκάματο 30-60 δραχμές στις αρχές του ’60.

Είμαι αυτοδίδακτος και όταν εκτελώ το όργανο δίνω την ψυχή μου. Όπως αγαπώ το παιδί μου πιο καλά αγαπώ το όργανο. Άκου να σου πω, εγώ παίζω το ΛΑ κλαρίνο είναι πιο σωστό από το ΝΤΟ δεν το αγριεύει το όργανο, το ΛΑ είναι γλυκό. Το κλαρίνο που ‘χω το πήρα 100 δραχμές από το σακούλι ενός Βλάχου. Είναι πάνω από 100 χρονών όργανο. Ο άνθρωπος δεν ήξερε τι μου ‘δώσε. Το παν στο κλαρίνο είναι το φύσημα και οι ανάσες. Το φύσημα πρέπει να ‘ναι ταιριασμένο με τα δάχτυλα, διαφορετικά «αλλού παπάς κι αλλού τα ράσα του». Η ανάσα από τη μύτη μόνη της. Μόνο εγώ να το καταλαβαίνω. Άμα το νιώσει ο ακροατής, πάει χάλασε το κομμάτι.
Από μικρός μ’ άρεσε η Βυζαντινή μουσική, παίρνω το όργανο, συγκεντρώνομαι και κατεβάζω αυτά που θέλω και πατάω στους δρόμους της Βυζαντινής μουσικής Ραστ Σαμπάχ Ουσάκ Νέβα Γιαβέντι. Μπορώ να παίζω τα πιο δύσκολα κοντσέρτα, αρκεί να τ’ ακούσω μια φορά. Έχω 3 κορίτσια και 2 αγόρια παντρεμένα και μ’ εγγόνια. Τη γυναίκα μου την έχασα. Μ’ αρέσει το ωραίο ντύσιμο, το βρήκαμε από τη γενιά του πατέρα μας. Είναι παράδοση. Ο άνθρωπος δεν ζει για να γεμίζει την κοιλιά του αλλά για να μοσχοβολάει."
Ο μεγάλος μουσικός έφυγε στις 4/2/2011 σε ηλικία 72 χρονών!»

«Ο Φώτης Σούκας γεννήθηκε το 1913 στο Κομπότι της Άρτας. Κατάγεται από μουσική οικογένεια αφού όλοι ασχολήθηκαν με τη μουσική από πάππου προς πάππου. Ο ίδιος διάβασε λίγο μουσική αλλά κυρίως επιδόθηκε στη δημοτική μουσική. Έπαιζε σαντούρι, βιολί, κιθάρα, λαούτο και μπουζούκι αφού έμαθε από μικρή ηλικία τουλάχιστον 12 χρονών.

Από το 1955 έπαιξαν και σε κέντρα διασκέδασης τα οποία άνοιξαν στην Άρτα. Τα κέντρα αυτά ήταν καφενεία και το συγκρότημα των Σουκαίων τα ανέδειξαν και τα αξιοποίησαν. Είχαν κάνει καλό συγκρότημα, έφερναν και καμιά τραγουδίστρια από την Αθήνα και σιγά-σιγά άνοιξε αυτή η δουλειά στην Άρτα. Στα πανηγύρια έπαιζαν κυρίως δημοτικά τραγούδια αλλά και ελαφρά.

Το 1963 ο Φώτης Σούκας με το συγκρότημα κατέβηκαν στην Αθήνα. Τον πρώτο χρόνο δυσκολεύτηκαν , μέχρι να γνωριστούνε στα κέντρα. Δουλεύανε έξτρα στα πανηγύρια και μετά από τη μισή χρονιά μπήκαν στα κέντρα. Ο Φώτης έπιασε δουλειά στον «Έλατο» στην Ομόνοια, παίζοντας βιολί. Ήταν γι’ αυτόν το βασικό όργανο από το 1931 μέχρι που τέλειωσε ο πόλεμος το 1944. Στην Άρτα έμαθε από παλιότερους μουσικούς το σαντούρι, αλλά συνέχισε πρακτικά μόνος του γιατί τη μουσική την είχε στη φλέβα του. Το σαντούρι όμως κατόπιν το παραμερίσανε επειδή βγήκαν οι κιθάρες και τα μηχανήματα με τους ενισχυτές και δεν έπαιρναν τους μουσικούς που έπαιζαν σαντούρι πλέον.

Ο Φώτης Σούκας συνεργάστηκε στην Αθήνα με αξιόλογους καλλιτέχνες, όπως ο Δημήτρης Ζάχος, ο Γιώργος Μεϊντανάς, ο Θανάσης Βαρσαμάς, ο Γιάννης Κωνσταντίνου, ο Μάκης Χριστοδουλόπουλος κ.α.

Πέθανε το 2000. Η οικογένεια Σούκα : Βαγγέλης, Φώτης, Βασίλης, Ηλίας, Κώστας, εικονίζεται παραπάνω.» Για το βιογραφικό του Φώτη Σούκα να ευχαριστήσω τον φίλο Γιάννη.

Στο σημερινό δισκάκι άλλα δυο "μεγαθήρια" της Ελληνικής μουσικής, Πυργάκη στα φωνητικά και Βασιλόπουλος στο κλαρίνο. Να κόβω λεμονάκια στης Μάρως την αυλή τραγουδούσε η Αμπατζή στην προηγούμενη ανάρτηση, από την λεμονίτσα της Πυργάκη στην σημερινή ανάρτηση. Όμορφο καγκέλι η ¨Λεμονίτσα¨ και στην δεύτερη πλευρά ένα τσάμικο. 

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).