Γκαλμάνη (Παπαδοπούλου)
Μαρία- Χαλιγιάννης Αθανάσιος PARLOPHONEGDSP 2734 Το φουστάνι το στενό - Βλάχαμ το λένε τα πουλιά
(Τσάμικος) 1962- 45rpm- 7''
Άγνωστα τα βιογραφικά στοιχεία για την Μαρία Γκαλμάνη
(Παπαδοπούλου). Δισκογραφικά έχει αρκετά 45άρια (περίπου 20) και αρκετές
ηχογραφήσεις, που σύμφωνα με το Greekdiscography (Βασίλη Χατζηαντωνίου) δεν
κόπηκαν ποτέ σε δίσκους 45 στροφών.
Συνεργάστηκε με τους καλύτερους κλαριντζήδες της εποχής
Βασίλη Σούκα, Αθανάσιο Χαλιγιάννη, Κώστα Κοντογιώργο, Βασίλειο Σαλέα, Βασίλη
Μπεσίρη, Δημήτρη Μπροδήμα, Γιώργο Μπαλάτσο, Κυριάκο Κώστουλα και Αντώνη
Λεονταρίτση. Επίσης με τους Αλέκο Αραπάκη, Γιώργο Κόρο, Γιώργο Φλώρο, Δημήτρη
Λαβίδα και άλλους.
Ο Θανάσης Χαλιγιάννης (βλέπε αναρτήσεις 22, 182 και 211) γεννήθηκε το
1925. Το alter ego του Βασίλη Σαλέα του πρεσβύτερου. Καταγόταν από την μεγάλη
οικογένεια μουσικών, των Χαλιγιάννηδων εκ Παρακαλάμου Ιωαννίνων. Γιός του
Γιώργου Χαλιγιάννη και αδερφός του Νίκου που έπαιζε βιολί. Συμμετείχε σε πολλές
ηχογραφήσεις και συνεργάστηκε με πολλούς λαϊκούς και δημοτικούς τραγουδιστές.
Συνεργάστηκε ακόμα και με τον Στέλιο Καζαντζίδη παίζοντας σε δίσκους του.
Δυστυχώς, έφυγε νωρίς.
Εξαιρετικό το παίξιμο του Χαλιγιάννη στο σημερινό δισκάκι. Η φωνή της
Γκαλμάνη, ιδιαίτερα στο τσάμικο ¨Βλάχαμ το λένε τα πουλιά¨, με το σωστό
ρουμελιώτικο ηχόχρωμα.
Να ευχαριστήσω τον Βασίλη Χατζηαντωνίου για την φωτογραφία της Γκαλμάνη
σε νεαρή ηλικία και φυσικά για τις πληροφορίες που μας προσφέρει από την ιστοσελίδα
του.
Παπαθανασίου
Λάμπρος- Κοντογιώργος Κώστας DUCRETETTHOMSON 6007 Στα Σάλωνα σφάζουν αρνιά (Τσάμικος) - Τρία παιδιά
Βολιώτικα (Συρτός Θεσσαλικός) 196Χ- 45rpm- 7''
Ο Λάμπρος Παπαθανασίου (βλέπε και ανάρτηση 90) γεννήθηκε 1η Μαΐου του
1934, σε αγροτικό περιβάλλον, στο Δίστομο της Βοιωτίας. Αυτό σημαίνει ότι
έχοντας μόλις συμπληρώσει τα 10 του χρόνια, έζησε την σφαγή που προκάλεσαν στον
τόπο του οι Ναζί κατακτητές.
Δέκα χρόνια μετά, το 1954, έχοντας προκαλέσει το ενδιαφέρον του
κορυφαίου τραγουδιστή για το στεριανό δημοτικό τραγούδι, του Γιώργου
Παπασιδέρη, γραμμοφωνεί στην «Οντεόν» τα πρώτα τραγούδια με τη φωνή του. Το
τσάμικο «Πέρα στις βλαχοκαλύβες» και το συρτό «Τη δική σου αρραβώνα», με τον
Γιώργο Ανεστόπουλο στο κλαρίνο και στο όνομα του Ηπειρώτη λαουτιέρη Λάζαρου
Ρούβα.
Θα ακολουθήσει ένας ακόμα δίσκος 78 στροφών την επόμενη χρονιά, με το
τσάμικο «Ήλιε για λάμψε στα βουνά» και το συρτό «Στείλε με μάννα στο πηγάδι»
και τα δύο στο όνομα του κλαριντζή Κώστα Κοντογιώργου. Αλλά το κύριο μέρος των
ηχογραφήσεων του Λάμπρου Παπαθανασίου, θα πραγματοποιηθεί σε δίσκους 45
στροφών, από το ξεκίνημα της δεκαετίας του ’60. Εκείνα τα χρόνια θα αποτελέσει
τη βασική αντρική φωνή του στεριανού δημοτικού τραγουδιού, στις ηχογραφήσεις
της εταιρίας «Fidelity», με την επιμέλεια της Δόμνας Σαμίου, με τον Παναγιώτη
Κοκοντίνη ή τον Βασίλη Σκαλιώτη στο κλαρίνο κι αλλού με συνοδεία από πίπιζα και
νταούλι – κατά τον πιο «παλιό» τρόπο ηχογράφησης αυτού του υλικού: «Βουνά μην
καμαρώνετε», «Βαστάτε Τούρκοι τ’ άλογα», «Παναγιούλα», «»Καλότυχα πουν’ τα
βουνά», «Φέξε μου φεγγαράκι μου», «Βιολέτα μ’ ανθισμένη», «Πού ήσουν πέρδικα
γραμμένη», «Στοπα και στο παρήγγειλα» και πολλά άλλα. Την ίδια εποχή θα
πραγματοποιήσει βέβαια και λίγες πιο απρόσμενες ηχογραφήσεις.
Το 1960, τον βρίσκουμε, ερμηνευτή σε δυο «ανάλογα» τραγούδια που
υπογράφει ο Μπαγιαντέρας, ο Δημήτρης Γκόγκος: «Αργοπεθαίνω στο μαντρί μου» και
«Μάνα έχω τη θάλασσα». Τα επόμενα χρόνια, με βάση αυτές τις ηχογραφήσεις, ο
Λάμπρος Παπαθανασίου θα πραγματοποιήσει πολλές εμφανίσεις στην Ελλάδα και στο
εξωτερικό, θα συμμετάσχει σε τηλεοπτικές εκπομπές αλλά ακόμα και σε κάποιες από
τις τελευταίες «βουκολικές» ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου ( μια απ’
αυτές, η «Αρχόντισσα του κάμπου» του Παναγιώτη Κωνσταντίνου με την Αιμιλία
Υψηλάντη, στα 1971 ). Θα συνεργαστεί με αρκετούς από τους μουσικούς αυτού του
χώρου, αυτή την εποχή, σιγά σιγά όμως, θα προτιμήσει μια πιο «ερασιτεχνική»
σχέση με το τραγούδι. Με την οικογένειά του, θα περάσει ήσυχα τα επόμενα χρόνια
της ζωής του, ανάμεσα στην Παλατιανή – όπου είχε ταβέρνα – τα Μέγαρα και τη
Σαλαμίνα. Ως τις 19 Φεβρουαρίου του 2014, που θα φύγει από τη ζωή, στα 80 του
χρόνια.
Ο Κώστας Κοντογιώργος γεννήθηκε στα Δερβενάκια και μεγάλωσε στη
Βάλτσα της Κορινθίας. Μικρός ήταν τσομπάνης και έπαιζε φλογέρα και αργότερα
πίπιζα. Κλαρίνο έμαθε στο στρατό.
Ήταν σύμβουλος σε διάφορες φωνογραφικές εταιρίες για ηχογραφήσεις
δημοτικών τραγουδιών.
Ήταν μεγάλος μουσικός με δικό του παραδοσιακό ύφος και καλός
συνθέτης.
Είχε παίξει σε όλα τα δημοτικά κέντρα και συμμετείχε στην ηχογράφηση
τουλάχιστον 1000 τραγουδιών με όλους τους τραγουδιστές.
Κάθισε στο πάλκο μέχρι τα γεράματά του και μάλιστα είχε γράψει και
ένα μικρό βιβλίο για τους παλιούς οργανοπαίχτες.
Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο...(εδώ).
Σφακιανάκης Γεώργιος
(Αβυσσινός- Αβυσσηνός)- Βασιλάκης Α. OSCAR OS 310 Ηρακλειώτικες κοντυλιές -
Ηρακλειώτικος πηδηχτός χορός 1965- 45rpm- 7''
Ο Γεώργιος Σφακιανάκης (γνωστός ως Αβυσσινός), γεννήθηκε στις 1
Μαρτίου του 1931 και καταγόταν από αγροτική οικογένεια. Μεγάλωσε στο Σκαλάνι
όπου και ζούσε μέχρι και το τέλος της ζωής του.
Το παρανόμι «Αβυσσινός» το πήρε από το δάσκαλο του που τον αποκαλούσε
έτσι επειδή είναι μελαχρινός.
Ο Γιώργος Αβυσσινός ασχολήθηκε με τη μουσική από πολύ μικρός. Σε
ηλικία 15 ετών είχε γίνει ένας φτασμένος βιολάτορας και έπαιζε στο καφενείο του
πατέρα του στο Σκαλάνι. Εκεί πήγαιναν κάθε βράδυ Ηρακλειώτες για να ακούσουν το
Γιώργη όπως τον έλεγαν.
Μετά την απόλυσή του από το στρατό άνοιξε στο Σκαλάνι το πρώτο του
μαγαζί το 1960. Εκεί έγινε γνωστός σε όλη την Κρήτη και γενικότερα στην Ελλάδα.
Το 1974 ο Αβυσσινός άνοιξε το μαγαζί που διατηρούσε μέχρι το τέλος
της ζωής του στα Σπήλια Ηρακλείου .
Ο Γιώργης Αβυσσινός υπηρέτησε την Κρητική μουσική πάνω από 45 χρόνια
και ήταν αυτοδίδακτος.
Υπηρέτησε με πάθος την κρητική μουσική για μισό περίπου αιώνα,
καταγράφοντας μοναδικές επιτυχίες. Μερικοί δίσκοι από τους πολλούς που
ηχογράφησε είναι οι: «Νυχτοξημερώματα», «Κοντυλιές και τραγούδια της Κρήτης με
τον Αβυσσινό» και πολλοί άλλοι.
Έχει τιμηθεί για την προσφορά του στην κρητική μουσική από τον Δήμο
Ηρακλείου την 21 Ιουλίου 1986, Δήμο Χανίων, και Ρεθύμνης. Ακόμα έχει τιμηθεί
από την Παγκρητική Ένωση Αμερικής τον Νοέμβριο του 1982, από τον σύλλογο
Κρητικής μουσικής νομού Χανίων «ο Χάρχαλης» στις 12/1/1989, από τον σύλλογο
«Κρητική Μούσα» των Αθηνών τον Νοέμβριο 1979, Παν-Καλοχωριανή ένωση «Το Ίστρον»
στις 26 Ιουλίου, πολιτιστικό σύλλογο Δαφνών το 1999, τον δήμο Μαλλίων στις
3/9/1999 Παγκρήτιο Σύλλογο Kαλλιτεχνών Κρητικής μουσικής στις 8 Μαρτίου 1999
κ.α.
Είχε κάνει πολλές εμφανίσεις στη Ευρώπη, την Αμερική και τον Καναδά.
Ο σπουδαίος βιολάτορας υπήρξε ίνδαλμα για αρκετούς μουσικούς του
νησιού ενώ ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις τον είχε εγκωμιάσει την περίοδο του
Μουσικού Αυγούστου στο Ηράκλειο.
Ήταν παντρεμένος με την Κατερίνα με την οποία έκανε τρία παιδία, τον
Κωστή τον Γιάννη και τον Μανώλη και είχε τέσσερα εγγόνια, την Κατερίνα, την
Εριφύλη και την μικρή Κατερίνα και τον Γιώργο.
Στο σημερινό δισκάκι μαζί με τον Αβυσσινό στο λαούτο ο Βασιλάκης Α., που
δυστυχώς δεν κατάφερα να βρω πληροφορίες. Το δισκάκι κυκλοφόρησε και το 1971
στην δισκογραφική Baladeur από την ίδια
μήτρα που έκοψε και η δισκογραφική Oscar. Τα εξώφυλλα στις παρακάτω
φωτογραφίες. Το ηχητικό της Baladeurαπό
τον Κλεάνθη Ατσαλάκη στο κανάλι του εδώ ¨αθόρυβο¨.
Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).
Δερμιτζάκης Γιάννης
(Δερμιτζογιάννης)- Μαυροδημητράκης Σταύρος- Λαποκωσταντάκης (Πεδουλάφτης)
Γιώργος RCAVICTOR 51g 3738 Βάλε με Θεέ μου, βάλε
με - Τώρα που αρχίζω και γερνώ (Σητειακές κονδυλιές) 1966- 45rpm- 7''
Ο Λαποκωνσταντάκης Γιώργης ή
Πεδουλάφτηςγεννήθηκε στο Καβούσι Ιεράπετρας το
1915. Έμεινε ορφανός σε ηλικία 4 ετών. Έμαθε βιολί μόνος του, έχοντας ακούσματα
κυρίως απ' τον πατέρα του αλλά και άλλους βιολάτορες. Άρχισε κρυφά το
βιολί γιατί ο πατέρας τους δεν τον ήθελε μουσικό. Έτσι έμαθε κρυφά. Το πρώτο
του επαγγελματικό βάπτισμα ήταν όταν, παιδί ακόμα, ο θείος του δεν μπόρεσε να
παίξει σε κάποιο γάμο, λόγω πονόδοντου και αναγκάστηκε να τον αντικαταστήσει.
Έκτοτε
καθιερώθηκε ως ένας από τους καλύτερους βιολάτορες της ανατολικής Κρήτης, με
ιστορία δεκαετιών. Σε νεαρή ηλικία ήρθε στην Ιεράπετρα,
παίζοντας βιολί στη σχολή χορού Κατσώλη, που λειτουργούσε προπολεμικά στην
Ιεράπετρα. Το 1939 έφυγε από την Ιεράπετρα και πήγε στο Ηράκλειο, όπου βρήκε το
δεξιοτέχνη του βιολιού Στρατή Καλογερίδη από τον οποίο έμαθε αρκετά για την
μουσική. Στην κατοχή του, είχε παρτιτούρες και ένα δοξάρι του Καλογερίδη.
Έζησε
αρκετά χρόνια και στην Αθήνα και συμμετείχε σε εκδηλώσεις που οργάνωνε το
Πανεπιστήμιο της Αθήνας.Το παρατσούκλι Πεδουλάφτης το πήρε από
τον προπάππου του, ο οποίος έφτιαχνε ζυγούς για τα ζώα που έσερναν το αλέτρι
και έπαιζε πολύ καλά ασκομπαντούρα με συνοδεία νταουλιού. Στα γλέντια τον
φώναζαν ζυγολάφτη που με τον καιρό έγινε Πεδουλάφτης. Το 1999 κυκλοφόρησε, με
την επιμέλεια του μαθηματικού Σάββα Πετράκη ο δίσκος Γιώργος Λαποκωνσταντάκης
(Πεδουλάφτης), με μια σειρά καινούργιες ηχογραφήσεις του μεγάλου βιολάτορα από
την Ιεράπετρα που ο δίσκος φέρει το όνομά του.Πρόκειται
για μια παραγωγή της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης του Νομού Λασιθίου που
συμπληρώνει, κατά κάποιο τρόπο, τις ηχογραφήσεις του Πεδουλάφτη που
περιλαμβάνονται στη συλλογή «Τα Ραδιοφωνικά» (μαζί με ηχογραφήσεις του
Δερμιτζογιάννη, του Παντελή Μπαριταντωνάκη και του Ιωάννη Παπαχατζάκη) που
κυκλοφόρησαν από το Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι περίπου την ίδια εποχή.
Ο Γιώργος Λαποκωνσταντάκης, ή Πεδουλάφτης, μας άφησε, το
πρωί της Τετάρτης (3/10/2007), σε ηλικία σχεδόν 93 ετών. Τελευταία έμενε με τα
παιδιά του στην Αθήνα, δύο αγόρια τα οποία παίζουν κιθάρα και
πολλές φορές συνόδευαν τον πατέρα τους.
Στο σημερινό δισκάκι του Δερμιτζογιάννη (βλέπε παλαιότερες
αναρτήσεις), στο πρώτο τραγούδι ¨Βάλε με Θεέ μου, βάλε με ¨, συμμετέχει με το
βιολί του ο εξαιρετικός Πεδουλάφτης. Συνοδεία με το λαούτο του ο μεγάλος
Σταύρος Μαυροδημητράκης (βλέπε αναρτήσεις 30, 43, 106 και 136). Δύο δισκάκια
έβγαλε ο Δερμιτζογιάννης με αυτή την σύνθεση (το ένα είναι το σημερινό).
Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).
Ο Νίκος Κολιακουδάκης (Κολιακούδης- βλέπε και ανάρτηση 142) γεννήθηκε
το 1931 στην Λικοτιναρά Αποκορώνου Χανίων. Ξεκίνησε στη δεκαετία του 1950 και
μάλιστα ηχογράφησε το 1958 στη HMV τρία τραγούδια, τον Λικοτιναριανό Συρτο, τον
Κεφαλιανό και τον Καϊνιανό Συρτό, αφιερωμένα στα τρία μεγάλα και ένδοξα χωριά
του Αποκόρωνα, Κεφαλά, Κάϊνα και Λικοτιναρά, τόπο καταγωγής του.
Για μια μεγάλη περίοδο ο Κολιακούδης απετέλεσε τον καλύτερο λυράρη
της περιοχής του Αποκόρωνα και των Χανίων ακόμα και άφησε εποχή με το γλυκό
παίξιμο του στη λύρα, το τραγούδι και τις συνθέσεις του, παραδεκτός από όλους
τους καλλιτέχνες μάλιστα συνεργάστηκε με πολλούς καλούς
λαγουτιέρηδες! Στον Αποκόρωνα τότε έπαιζαν ο Γιάννης ο Σεργάκης, ο Μιχάλης
Μπακατσάκης (πατέρας) ενώ ο Πλακιανός, η Ασπασία και ο Τζιμάκης έπαιζαν ακόμα
και αργότερα ο Γιώργης ο Γαλάνης και ο Μανώλης ο Κρασσαδάκης αδερφός του
γνωστού λαουτιέρη Παντελή.
Ο μουσικολόγος James Notopoulos το 1953, ερχόμενος στην Κρήτη στα
πλαίσια έρευνας του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, με θέμα την Κρητική μουσική,
αποθανατίζει τον Νίκο Κολιακουδάκη και τον ηχογραφεί (οι ηχογραφήσεις υπάρχουν
δημοσιευμένες στο site του πανεπιστημίου).
Αργότερα έκανε επιτυχία με τα καλαμπουρτζίδικα τραγούδια του, που αυτός και
μερικοί άλλοι καλλιτέχνες καθιέρωσαν, γύρω στα τέλη της δεκαετίας του '60 αρχές
του '70 (Τζαγκαράκης, Μεγαλούδης, Κουμιώτης κ.α.) δίνοντας τη συνέχεια σε
κάποια σκωπτικά του Μουντάκη της περιόδου 1958-'65. Γύρω στο 1975 ο Νίκος
Κολιακούδης άνοιξε μαγαζί στην οδό Αποκορώνου στα Χανιά, με δίσκους, κασέτες,
μουσικά όργανα, χορδές κλπ και το διατήρησε γύρω στα 15 χρόνια.
Στα Χανιά η Δόμνα συναντά τον μουσικό Νίκο Κολιακουδάκη ή Κολιακούδη
που παίζει στο λαούτο του (εκτός από λύρα) και τραγουδά το σταφιδιανό
επιτραπέζιο Όπ’ αγαπά γνωρίζεται. Μαζί με τη Δόμνα τραγουδούν το γνωστό Όσο
βαρούν τα σίδερα και μαζί με τον 10χρονο γιο του Δημήτρη στη λύρα παίζουν έναν
Χανιώτικο συρτό. Ο γιός του Δημήτρης είχε μεγάλη έφεση στη μουσική και
ασχολήθηκε κυρίως με την κιθάρα, αν και παίζει λύρα και λαούτο πολύ καλά! Επί
μία δεκαετία έπαιξε με τους Κατσαμάδες, τους Αλεφαντινούς και με τα μεγαλύτερα
ονόματα της κρητικής μουσικής. Αργότερα ανέβηκε στην Αθήνα και έπαιξε σε λαϊκά
μαγαζιά. Οι ανησυχίες του όμως ήταν τέτοιες που αφού πήρε μαθήματα από τον
Αχιλλέα Περσίδη που ζούσε κάποτε στα Χανιά και τον Ross Daly, παρακολούθησε
μαθήματα τζαζ κιθάρας και θεωρίας από τον μεγάλο κιθαρίστα Βασίλη Ρακόπουλο.
Ο Νίκος Κολιακουδάκης πέθανε τον
Δεκέμβρη του 2009 σε ηλικία 78 χρόνων.
Στο σημερινό δισκάκι μαζί με τον Κολιακούδη, ο Καφαντάρης (Ηλιάκης-
βλέπε και ανάρτηση 244) Νίκος στο λαούτο. Δυστυχώς βιογραφικά στοιχεία για τον
Καφαντάρη δεν έχω καταφέρει να βρω.
Στο σημερινό γραμμοφωνικό δίσκο, όπως αναφέρω και παραπάνω ο
Κολιακούδης αφιερώνει τα δυο τραγούδια σε δυο ένδοξα χωριά του Αποκόρωνα, Κάϊνα
και Κεφαλά. Χρονολογία 1958 και ο Κολιακούδης σε νεαρή ηλικία. Το παίξιμο του
πραγματικά απίστευτο. Χωρίς να είμαι ειδικός, το πέρασμα στις νότες (πατήματα)
είναι αξιοπρόσεχτα.
Σας αφήνω για φέτος, άντε και Καλή Χρονιά να έχουμε, Χρόνια πολλά και
καλά.
Ο Λευτέρης Μενεμενλής ή Μπεσλεμεδάκης (ή Κος Λευτέρης ) όπως ήταν το
πραγματικό του επώνυμο γεννήθηκε το 1874 στη Μενεμένη της Μ. Ασίας εξ ου πήρε
και το παράνομά του. Ήταν τραγουδιστής, από τους πρώτους αμανετζήδες και το όργανο
που έπαιζε ήταν η κιθάρα. Ήταν από τα βασικά μέλη της «Ελληνικής Εστουντιαντίνας»
μαζί με τον Γιάννη Τσανάκα και τον Χρήστο το ¨Αραπάκι¨.
Φωνογράφησε στις εταιρίες Favorit, The Gramophon Company, Columbia Αγγλίας,
Columbia Αμερικής, Odeon Γερμανίας, και Polydor Γερμανίας. Τραγούδησε σε όλα τα
είδη τραγουδιού, δημοτικά, ελαφρά, σμυρναίικα, ρεμπέτικα και τούρκικα. Στη
δισκογραφία φέρεται να έχει κάνει 122 εκτελέσεις τραγουδιών μεταξύ των οποίων
και 28 αμανέδες, αρχής γενομένης από το 1909 με το μανέ «Ψεύτικος δουνιάς».
Τελευταία του φωνογράφηση είναι το τραγούδι «Ο Γεροδήμος». Έχει διατελέσει πρώτος
πρόεδρος του Σωματείου Μουσικών.
Ο Ελευθέριος Μενεμενλής είναι από τους τραγουδιστές της Σμύρνης που ερχόμενος
στην Ελλάδα, συνεχίζει την δισκογραφική του παρουσία, ξεκινώντας μάλιστα πρώτος
τις ηχογραφήσεις της γερμανικής ODEON στην Ελλάδα το 1924. Μερικοί μάλιστα από
τους πρώτους αυτούς δίσκους, ηχογραφήθηκαν στο Βερολίνο γύρω στο 1925. Έτσι και
ο σημερινός δίσκος είναι ηχογραφημένος το 1925 στην ODEON Γερμανίας GA-1139 /
GO-269. Στο βιολί ο Γιάννης Δραγάτσης ή Ογδόντας.
Από το 1926 η αναβάθμιση της ποιότητας των ηχογραφήσεων, που γίνονται
πια ηλεκτρικές, κεντρίζει το ενδιαφέρον του κοινού και αυξάνει την ποσότητα των
εκδιδόμενων δίσκων 78 στροφών στην Ελλάδα. Μέσω αυτής της διαδικασίας αρκετοί
από τους πρόσφυγες καθιερώθηκαν ως τραγουδιστές, μουσικοί, στιχουργοί, μαέστροι
και υπεύθυνοι ρεπερτορίου σε δισκογραφικές εταιρείες. Έτσι, το σμυρναίικο, από
κοσμοπολίτικο είδος τραγουδιού της ευημερούσας Σμύρνης, άνθησε στην Ελλάδα ως
το τραγούδι των περιθωριοποιημένων προσφύγων. Στην αφρόκρεμα των μουσικών της
Σμύρνης Ογδοντάκηδες, Ελευθέριος Μενεμενλής, Γιώργος Βιδάλης, Γιώργος Σαβαρής,
Lucien, Τζών Μηλιάρης, Δημήτρης Σέμσης, Παναγιώτης Τούντας, Βαγγέλης Παπάζογλου
κτλ..
Ο Γρηγόρης Τουλούσης κατάγονταν από την Αιτωλοακαρνανία, πιθανόν από
χωριό του Ξηρομέρου. Μάλλον μετακινήθηκε πολύ νωρίς στην Αθήνα, γιατί οι
ντόπιοι δε γνωρίζουν κάτι γι΄αυτόν. Ακριβή στοιχεία για τη χρονολογία γέννησής
του δεν υπάρχουν. Κατά πάσα πιθανότητα πρέπει να γεννήθηκε στις αρχές της
δεκαετίας του 1890. Μαζί με τον Σεραφείμ Γεροθόδωρο εκπροσώπησαν την περιοχή
τους στις δισκογραφικές καταγραφές, που τότε άρχισαν να εμφανίζονται στον
Ελλαδικό χώρο, με τραγούδια αυθεντικά που έλεγαν οι Αιτωλοακαρνάνες στα χωριά
τους. Τα ίχνη του χάθηκαν από τη δισκογραφία μετά το 1930.
Split10ιντσο ο σημερινός δίσκος. Γρηγόρης Τουλούσης στην μια
πλευρά και Λευτέρης Μενεμενλής στην άλλη. Ξεκίνησα τα βιογραφικά με τον Κο Λευτέρη.
Φοβερές φωνές και οι δυο, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι ηχογραφήθηκαν μια
και έξω, χωρίς μονταζιέρες και κονσόλες διαμόρφωσης ήχου. Το κλέφτικο είναι
ηχογραφημένο το 1925 ενώ το καλαματιανό το 1926. Οι φωτογραφίες απεικονίζουν Ενστουντιαντίνες της εποχής και ίσως να βρίσκεται κάπου και ο Κος Λευτέρης.
Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).
Ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος-Σαλέας, ήταν από τους καλύτερους λαϊκούς
κλαρινοπαίχτες της Ελληνικής παραδοσιακής μας μουσικής. Γεννήθηκε το 1929
σε κάποιο από τα καμποχώρια του κάτω Αχελώου, αλλά ήταν εγγεγραμμένος στα
μητρώα αρρένων του δήμου Μεσολογγίου.
Υπήρξε ίσως η μεγαλύτερη μουσική ιδιοφυία στο χώρο της παραδοσιακής
μουσικής.
Γεννήθηκε μουσικός. Παιδί έπαιζε φλογέρα κ αναδείχτηκε στο μεγαλύτερο
δεξιοτέχνη του κλαρίνου. Τα πρώτα του βήματα τα πήρε απ' τον πατέρα του Κώστα
Σαλέα που έπαιζε ζουρνά. Αργότερα μαθαίνει τα μυστικά του κλαρίνου απ' τον Χαράλαμπο
Μαργέλη (1895-1954) απ' το Μεσολόγγι.
Τα παιδικά του χρόνια τα χαρακτηρίζει η φτώχεια κ η μιζέρια. Κι όμως
αυτό το μικρό "γυφτάκι" έμελλε αργότερα να γίνει γνωστός και εκτός
Ελλάδος.
Είχε ταλέντο και δημιουργική μαγιά. Στα πανηγύρια, γιατί εκεί
γεννιέται, αναπτύσσεται και διατηρείται το δημοτικό μας τραγούδι, δοξάστηκε
περισσότερο απ' όλους ο Σαλέας.
Γνώστης όλων των μουσικών σκοπών του λαού μας, αγαπήθηκε όσο
λίγοι καλλιτέχνες.
Τον αποκαλούσαν "στρατάρχη του κλαρίνου". Έπαιζε με
πάθος και μεράκι σουφρώνοντας χαρακτηριστικά τα φρύδια του. Σώμα και ψυχή ήταν
απόλυτα συνδεδεμένα με το κλαρίνο.
Ανέδειξε το κλαρίνο όχι μόνο σαν δημοτικό όργανο, αλλά σαν όργανο που
μπορεί να σταθεί σε κάθε ορχήστρα και φωνοληψία. Στην εποχή του επισκίαζε τους πάντες,
που του είχαν σεβασμό αλλά και φόβο!
Στο μεταξύ ήταν και "υπερήφανος",
μόλις έβλεπε στο χώρο που έπαιζε ότι βρίσκονταν μεγάλοι μουσικοί, έδινε τον καλύτερο
εαυτό του, για να δικαιολογήσει το όνομα του και να εισπράξει τις καλύτερες κριτικές
των έγκριτων. Κάτι που έκαναν και οι Γιώργος Κόρος, Βαγγέλης Σούκας, Γιάννης
Βασιλόπουλος. Έτσι ήταν ο Σαλέας, όταν ήθελε δεν τον έφτανε κανένας!!! Εκτιμήθηκε
από όλους τους χώρους του ελληνικού τραγουδιού. Εμφανίστηκε σε πολλά μεγάλα κέντρα
των Αθηνών της χρυσής εκείνης εποχής, αλλά και στην επαρχία όπου περνούσε χάλαγε
κόσμο! "Ένας ήταν ο Σαλέας στην Ελλάδα βρε παιδιά...." που λέει και
το τραγούδι! Εκτός από δεξιοτέχνης, ήταν και επιβλητικός ως άνθρωπος. Ιδιαίτερα
καλοντυμένος, μερακλής με χαρακτηριστικά τα χρυσά του δαχτυλίδια! Σαν άνθρωπος,
ήταν πάντα περιποιημένος με αδυναμία στις όμορφες γυναίκες για τις οποίες
ξόδεψε όλα του σχεδόν τα χρήματα που κέρδισε επί οκτώ χρόνια στην Αμερική!
Σαν
μουσικός μπορεί να ήταν εγωιστής αλλά σαν άνθρωπος ήταν πονόψυχος και
καλόκαρδος, υποστηρίζοντας με όποιον τρόπο μπορούσε τη τσιγγάνικη γενιά του. Ανέβαζε
στο πάλκο τους θαμώνες ή κατέβαινε αυτός κοντά τους. Ξημέρωνε στο πάλκο
παίζοντας με το στόμιο σκοτεινές, παράξενες μουσικές που μόνο αυτός ήξερε, που
δεν ξανακούστηκαν ποτέ πια, ύστερα από εκείνη τη συγκεκριμένη νύχτα. Η ζωή του
Σαλέα υπήρξε περιπετειώδης και συνταρακτική, κλυδωνιζόμενη πάντα από μεγάλα
πάθη, ανταρσίες και γενναιοφροσύνες: τα λεφτά του τα έπινε, τα γλεντούσε, τα
μοίραζε: στη γυφτιά, στους αναξιοπαθείς συναδέλφους του. Ήταν ο αναγνωρισμένος
"βασιλιάς" της φάρας, δια της λαϊκής βουής- επανειλημμένα του
προτάθηκε ο επίσημος τίτλος. Δεν τον δέχτηκε, τι να τον έκανε, διατηρούσε τον
ίδιο στον κόσμο των κλαρινοπαικτών ως το θάνατό του.
Στην κατοχή είχε λάβει μέρος και στην Εθνική Αντίσταση.
Η δισκογραφία του μεγάλη αφού συνεργάστηκε με όλους τους Έλληνες
τραγουδιστές του δημοτικού αλλά και του λαϊκού τραγουδιού!
Πέθανε στις 17 Νοεμβρίου 1972 και «από το σπίτι του στην εκκλησία τον
πήγανε παίζοντας πέντε κλαρίνα. Όλα φημισμένα. Όλα της φάρας του. Το ίδιο και
στο νεκροταφείο. Πέντε κλαρίνα έπαιζαν πάνω στον τάφο του!».
Ο ήλιος εβασίλεψε, έπεσε η αυλαία
Κι ο Χάρος κόβει τη ζωή του ξακουστού Σαλέα
Και σ΄ένα από τα πολλά τραγούδια που έγιναν δίσκοι, αφιερωμένα στη
μνήμη και στην τέχνη του ακούμε:
Ένας ήταν ο Σαλέας
στην Ελλάδα, βρε παιδιά,
όταν έπαιζε κλαρίνο
αναστέναζε η καρδιά.
Βιογραφικά στοιχεία για τη Σούλα Φαράχ, τον Ηλία Πλατανιά και τον
Παπαδόπουλο Γ. δεν κατάφερα να βρω. Στην παραπάνω φωτογραφία εικονίζεται η
Σούλα Φαράχ. Στο φάκελο που θα κατεβάσετε υπάρχουν και άλλες φωτογραφίες με την
Σούλα Φαράχ.
Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).