79. HIS MASTER'S VOICE 7PG 3114 ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ- ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ- ΨΩΜΙΑΔΗΣ ΔΑΝΙΗΛ 1962

 Ιωαννίδης Δημήτρης- Καζαντζίδης Θεοχάρης- Ψωμιάδης Δανιήλ HIS MASTER'S VOICE 7PG 3114 Στην ξενιτιάν που πάει (Χορός Καρσιλίδικος) - Χορός Σέρρα (Πυρρίχιος) 1962- 45rpm- 7''

Η ποντιακή λύρα, το παραδοσιακό μουσικό όργανο των Ποντίων, θεωρείται ότι έχει εξαιρετικές μουσικές δυνατότητες που δεν περιορίζονται μόνο στην ποντιακή μουσική. Ήταν το μέσο επιβίωσης στην προσφυγιά, ο συνδετικός κρίκος με όσα έμειναν πίσω. Μιλάμε για ένα σύμβολο πολιτισμικής ταυτότητας. Ένα αντικείμενο με ισχυρή συμβολική αξία που χρησιμοποιείται για να αναπαραστήσει μια κουλτούρα από το παρελθόν, να θυμίσει τις ρίζες των Ποντίων κρατώντας ζωντανή την παράδοση αλλά ταυτόχρονα και να τους βοηθήσει στη δημιουργία μιας ταυτότητας.

Η μυθολογία μάς έχει αφηγηθεί ότι «εφευρέτης» της λύρας είναι ο Ερμής και ότι την χάρισε στον Απόλλωνα προκειμένου να τον εξευμενίσει. Από τότε θα γίνει το σύμβολο του αρχαίου θεού της ποίησης και της μουσικής. Αν θελήσει όμως κανείς να αναζητήσει τις αδιάρρηκτες σχέσεις των Ελλήνων με τη λύρα, είτε αυτή είναι ποντιακή είτε πολίτικη, είτε κρητική είτε θρακική, θα πρέπει να πάει πίσω στη λυρική ποίηση, το λογοτεχνικό είδος που αναπτύχθηκε στην αρχαία Ελλάδα και οφείλει το όνομά του στο γεγονός ότι συνοδευόταν πάντα από τη λύρα. Η δοξαρωτή λύρα θα εμφανιστεί περίπου τον 8ο με 10ο αιώνα στο Βυζάντιο. Ο αποκλεισμός των μουσικών οργάνων από τη λειτουργία της ορθόδοξης εκκλησίας οδηγεί τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι κατά τη μεταχριστιανική εποχή η χρήση της περνά εξολοκλήρου στα λαϊκά στρώματα. Σύμφωνα με την Εγκυκλοπαίδεια Ποντιακού Ελληνισμού η ποντιακή λύρα είναι ένα από τα δοξαρωτά μουσικά όργανά που εμφανίστηκαν στον Πόντο περίπου τον 10ο-12ο αιώνα. Ερευνητές όπως ο Pickens, ο Kilpatrick και ο Bachmann θεωρούν ότι πρόκειται για τη συνέχεια της βυζαντινής και πολυφωνικής μουσικής. «Πολιτιστικό κέντρο του Εύξεινου Πόντου για τη μουσική» χαρακτηρίζει την Τραπεζούντα ο Reinhard. Είναι το απαραίτητο «συστατικό» για κάθε γλέντι, πανηγύρι ή γάμο.

Οι λυράρηδες του Πόντου, που συνήθως ήταν και καλοί τραγουδιστές, έπρεπε εκτός άλλων να διαθέτουν και αντοχή ώστε να παίζουν και να τραγουδούν για όσο τραβήξει η διασκέδαση. «Εγώ έμ’ π’ ετραγώδεσα, εφτά νύχτας κι ημέρας ση Δεσποινίτσας τη χαράν, ση Κωνσταντή τον γάμον. Εφτά ημέρας σο ποδάρ’ και ξάι πουθέν ’κι εκάτσα, εφτά ημέρας σο χορόν κι ομμάτα απάν ’κι έγκα» (Εγώ ’μαι που τραγούδησα εφτά νύχτες και μέρες στης Δεσποινούλας τη χαρά, στου Κωνσταντή το γάμο. Στο πόδι εφτά μέρες, και πουθενά δεν κάθισα εφτά ημέρες στο χορό, χωρίς να κλείσω μάτι), λέει το παραδοσιακό τραγούδι. Ο Σ. Ευσταθιάδης στην Εγκυκλοπαίδεια Ποντιακού Ελληνισμού γράφει ότι οι λυράρηδες όφειλαν να ικανοποιήσουν ακόμα και τις επιθυμίες μελλοθανάτων. Λίγο πριν φύγουν από τη ζωή άφηναν «παραγγελιά» να παίξει ο λυράρης που διάλεγαν στο μνήμα πριν από την ταφή. Οι λυράρηδες εκπλήρωναν αυτή την επιθυμία πάντα και στο ακέραιο.

Στην πρώτη πλευρά του δίσκου έχουμε Καρσιλίδικο χορό. Χορός από την περιοχή του Πόντου κοντά στον Καύκασο. Λέγεται απλός Ομάλ ή Καρσιλίδικος από την ονομασία της περιοχής Καρς.

 

Στην δεύτερη πλευρά του δίσκου Πυρρίχιο χορό. Ο χορός Πυρρίχιος αποκαλείται και Σέρρα, γιατί στον ποταμό Σέρα της Τραπεζούντας υπήρχαν οι πιο φημισμένοι χορευτές. Ο σημερινός χορός των Ποντίων είναι εξέλιξη του αρχαίου Πυρρίχιου, του πολεμικού χορού των αρχαίων Ελλήνων, που αποτελούσε μέρος στρατιωτικής εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη και τον Όμηρο, o Πυρρίχιος ήταν ένοπλος χορός, ο οποίος χορευόταν από παιδιά, άντρες αλλά και γυναίκες. Ο Πλάτωνας αναφέρει ότι ο Πυρρίχιος ήταν θείο δώρο των Θεών προς τους Ανθρώπους και τον διαχώριζε σε δύο είδη «τον ειρηνικόν» και «τον πολεμικόν». Αναφέρει μάλιστα ότι ήταν μέρος της λατρείας του Διονύσου. Την Σέρρα χόρεψαν οι Κουρήτες (στην Κρήτη), οι Αθηναίοι στα Παναθήναια και οι Λάκωνες στα Διοσκούρεια.

Ο Αριστοφάνης (450-388 π.Χ) αναφέρει ότι αυτός ο χορός ήταν στρατιωτικός και ένοπλος, ο δε Πλάτων (427-347 π.Χ.) περιγράφει τον Πυρρίχιο ως πολεμικό χορό με φάσεις άμυνας και επίθεσης και με τους χορευτές παρατεταγμένους με τα όπλα τους σε στρατιωτική διάταξη.

Περιείχε στροφές στα πλάγια, οπισθοχωρήσεις, πηδήματα και χαμηλώματα, επιθετικές κινήσεις και κινήσεις άμυνας και οι χορευτές έβγαζαν ζωηρές φωνές. Οι  κινήσεις του σώματος είναι γρήγορες.  Οι χορευτές γίνονται ένα μεταξύ τους.  Η στροφή  των ποδιών στο δάπεδο είναι βίαιη. Βίαιες και οι συσπάσεις των μυών του σώματος. Ενθουσιασμός καταλαμβάνει τους θεατές της Σέρρα. Όλα αυτά προσδίδουν αίγλη και πρωτοτυπία στο χορευτικό αυτό σύμπλεγμα. Μπορεί κάποιος να κατατάξει τον Πυρρίχιο μεταξύ των διασημότερων χορών.

Ο χορός κατά πρώτον αποτελείται από τρεις «στροφές»:

Στην 1^η , οι χορευτές πιασμένοι χέρι με χέρι και με υψωμένα τα χέρια χορεύουν ομαλά, με μια ευφρόσυνη διάθεση ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους. Σιγά-σιγά ο χορός πλησιάζει προς τη 2η στροφή. Η διάθεση αλλάζει βαθμιαία. Η ευφροσύνη μεταβάλλεται σε ανησυχία. Το σώμα καταλαμβάνεται από ένταση. Τα χέρια των χορευτών με κινήσεις ρυθμικές προς τα μπρος και τα πίσω αποπειρώνται να κρατήσουν όρθιο το κορμί, να μην πέσει. Στη φάση αυτή (2^η) απεικονίζεται η προσπάθεια του πληγωμένου να κρατηθεί στη ζωή και να νικήσει. Κι ενώ το σώμα είναι σκυμμένο, μικρά ζωηρά και κοφτά βήματα αποδίδουν την προσπάθεια του λαβωμένου να κρατηθεί. Στην 3^η  στροφή έρχεται η ώρα της λύτρωσης. Το σώμα, που λύγιζε και άγγιζε σχεδόν τη γη, παίρνει δύναμη, ο χορευτής αναπηδάει με τα σκέλη πλατιά ανοιγμένα και ορθώνεται στητός, με το κεφάλι περήφανο για να βλέπει ψηλά.

Δεν είναι λίγες οι συγκινήσεις που προσφέρει αυτός ο χορός.

Όσοι τον έχουν παρακολουθήσει έστω και μια φορά στην ζωή τους , έχουν κρατήσει στην μνήμη τους τη σκηνή κατά την οποία οι χορευτές γονατίζουν και χτυπάνε το πόδι τους βίαια στο έδαφος. Η κίνηση αυτή είναι συμβολική και σημαντική για κάθε Πόντιο.

Οι χορευτές εκείνη τη στιγμή γονατίζουν στους νεκρούς τους και το χτύπημα της μπότας σημαίνει ότι τους ακούνε. Μερικοί υποστηρίζουν ότι τον χόρεψε ο Κουρήτης Πύρριχος πάνω από το σώμα του Πάτροκλου για να τον θρηνήσει. Στα αρχαία κείμενα αναφέρεται ότι οι χορευτές ήταν παρατεταγμένοι σε στρατιωτική διάταξη, κρατούσαν ασπίδα και δόρυ και μιμούνταν κινήσεις στρατιωτών σε ώρα μάχης.

Στη διάρκεια των χρόνων οι Πόντιοι συνέχισαν να χορεύουν τον έντονο πολεμικό χορό, ο οποίος θεωρείται η πιο γνήσια εκδοχή του αρχαίου Πυρρίχιου. Οι χορευτές είναι άντρες, ντυμένοι με μαύρα ρούχα και οπλισμένοι, οι οποίοι στέκονται σε ευθεία παράταξη πιασμένοι χέρι χέρι με το κεφάλι ψηλά. Σταδιακά ο ρυθμός του χορού ανεβαίνει και παρά τις διαφοροποιήσεις που έχει υποστεί στο πέρασμα του χρόνου, συνεχίζει να ξεσηκώνει όσους τον παρακολουθούν. Η Σέρρα είναι πολεμικός χορός και χορεύεται με όπλα.

Πληροφορίες , βιογραφικά στοιχεία ή έστω φωτογραφικό υλικό των καλλιτεχνών δυστυχώς δεν κατάφερα να βρω. Ωστόσο έκρινα σκόπιμο σε κάποια πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την Ποντιακή λύρα και τους δύο χορούς που περιέχει το σαρανταπεντάρι.

Φωτογραφίες (όχι των καλλιτεχνών) και το ηχητικό αρχείο …(εδώ)

 

 

78. RCA VICTOR 51g 3732 ΣΗΦΟΓΙΩΡΓΑΚΗΣ ΣΠΥΡΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΒΑΦΕΙΝΗΣ Γ. 1966

Σηφογιωργάκης Σπύρος- Μαρκογιαννάκης Ιωάννης (Μαρκογιάννης)- Βαφείνης Γ. RCA VICTOR 51g 3732 Ένα σπιτάκι (Καλαματιανό) - Τώρα που βρήκα τη χαρά (Βοριανός συρτός) 1966- 45rpm- 7''

Για τη ζυγιά Σηφογιωργάκης - Μαρκογιάννης έχουμε αναφερθεί στις αναρτήσεις 17 και 54. Επειδή το έργο και των δύο είναι αρκετά μεγάλο όπως και άλλων καλλιτεχνών όπως Σκορδαλός, Ψαρονίκος, Μουντάκης, Δερμιτζογιάννης, Μανιάς κ.α., θα προσπαθήσουμε να βρίσκουμε αξιόλογα αφιερώματα, συνεντεύξεις, ιστορίες, φωτογραφίες για εμπλουτισμό και ενημέρωση. Φυσικά οι πηγές (εκτός από αυτές των φωτογραφιών) θα αναφέρονται στις πληροφορίες. Παρακάτω ακολουθεί αφιέρωμα στον Σηφογιωργάκη από την Νεονάκη Βούλα για το site neakriti.      

«Το βλέμμα του ήταν αυστηρό και καθηλωμένο στο συνομιλητή του. Αν τον παρατηρούσες όταν συζητούσε, σου έδινε την εντύπωση ότι δεν υπήρχε τίποτε άλλο τριγύρω του εκτός από τον ίδιο και το συνομιλητή του.

Οι φράσεις του ήταν αυστηρές και πάντα μελετημένες, όσο για τις κινήσεις των χεριών του ενώ μιλούσε ήταν έντονες και επιβλητικές. 

Όλα αυτά άλλαζαν μόνο όταν κρατούσε τη λύρα. Η ματιά του μεγάλωνε, η αυστηρότητα αποδεσμευόταν και οι κινήσεις των χεριών του ήταν γαλήνιες αφού τις καθοδηγούσαν οι νότες τις ψυχής του και όχι της σκέψης του. Κάπως έτσι καταλάβαινε κανείς το ρομαντισμό που έκρυβε μέσα του ο Σπύρος Σηφογιωργάκης. Ο μέγας δημιουργός και ξεφαντωτής. 

Η μουσική ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του. Από τα παιδικά του κιόλας χρόνια το είχε αντιληφθεί. Με μια σφάκα χοντρή που 'χε γοργοξεραθεί στο φούρνο έφτιαξε την πρώτη του λύρα παρέα με τον παπα-Κωστή Πετυχάκη. Το 1947 ο παπας-Κωστής του παραχώρησε τη συμμισακιά λύρα που είχαν και από τότε ουσιαστικά ξεκίνησε το δημιουργικό μουσικό του σεργιάνισμα. Μ' αυτήν τη λύρα τον είχε πρωτοακούσει και ο Αλέκος Καραβίτης και του έκανε έπειτα την πρόταση να τον πάρει στην Αθήνα για να του μάθει λύρα.

Ο Σπύρος Σηφογιωργάκης, παρ' όλες τις αντιρρήσεις από την οικογένειά του, τον ακολούθησε. Το 1949, όμως, αναγκάστηκε να επιστρέψει στο νησί, διότι του είχε έρθει ειδοποίηση ότι περνούσε περιοδεύων.

Ως φαντάρος τώρα στάθηκε τυχερός, διότι την περίοδο αυτή έζησε πολλά γλέντια που σαν αποτέλεσμα είχαν να πυρώσουν ακόμα περισσότερο τη θέλησή του να κατακτήσει μουσικές δυνάμεις. Τη θέλησή του αυτή αφύπνισαν πολλοί άρχοντες της λύρας από την περιοχή της Μεσαράς, όπως ο Λεωνίδας ο Κλάδος, ο Κωνσταντίνος Φουστάνης, ο Προβατίνης, ο Σπανάκης και πολλοί άλλοι.

Από τις Μοίρες λοιπόν ξεκίνησε, όπως έλεγε και ο ίδιος, "η ανθρώπινη ζωή του". Πέρασε μια ζωή ονειρεμένη με γλέντια αξέχαστα και όπως υπογράμμιζε τότε τα γλέντια ήταν αρχοντικά διότι η συμμετοχή του κόσμου ήταν αληθινή, δεν πήγαινε ο κόσμος από υποχρέωση, αλλά πήγαινε πραγματικά για να γλεντήσει.

Κάπως έτσι λοιπόν ο Σπύρος Σηφογιωργάκης γοητεύτηκε από τη μουσική και κάπως έτσι δεσμεύτηκε στον εαυτό του να αφιερωθεί ολόψυχα. Η αρχή έγινε με τις καθιερωμένες αγορές που έπρεπε να κάνει τότε ένας λυράρης. Πήρε λοιπόν ''βερεσέ" 1.700 φράγκα και αγόρασε ένα ρολόι, δύο κουστούμια, δύο ζευγάρια παπούτσια, ένα άσπρο και ένα μαύρο, και ένα ραδιοφωνάκι. Αυτά τα ξεπλήρωνε μετά σιγά-σιγά από τα γλέντια που έπαιζε. Το πρώτο δε γλέντι που έπαιξε ήταν στις Βρύσες Αποκορώνου.

Ήταν Πρωτομαγιά και τα γλέντια που είχαν στηθεί στο χωριό ήταν πολλά. Στο διπλανό μαγαζί από εκεί που έπαιζε ο Σπύρος Σηφογιωργάκης ήταν ο Νίκος Μανιάς με τον Κώστα Μουντάκη. Ο τρόμος του, λοιπόν, ήταν μεγάλος αφού έπαιζε δίπλα από καλλιτεχνικά θεριά της Κρήτης και γι' αυτό είχε ζητήσει από φίλους και γνωστούς να του συμπαρασταθούν και να πάνε στο πρώτο του γλέντι. Πραγματικά το μαγαζί που έπαιζε ο Σπύρος Σηφογιωργάκης γέμισε ασφυκτικά και το γλέντι κράτησε μέχρι τις 10 το πρωί της επόμενης μέρας. Τότε μάλιστα για πρώτη φορά ασχολήθηκε μαζί του ο Τύπος και δημοσιεύτηκε η φωτογραφία του μαζί με σχόλια για το πρώτο επιτυχημένο του γλέντι.

Η πρώτη του επαφή τώρα με το ραδιόφωνο ήταν το 1955. Τότε ήταν αρκετά δύσκολο για έναν καλλιτέχνη να παίξει ζωντανά στο ραδιόφωνο. Περνούσε τον έλεγχο μιας επιτροπής, η οποία άκουγε τον καλλιτέχνη, έλεγχε τους στίχους που θα έλεγε και έπειτα έδινε την έγκριση για μια ζωντανή εκπομπή. Την επιτροπή αποτελούσαν 5 άτομα, εκ των οποίων οι βασικοί ήταν ο Σίμωνας Καρράς, ο Αριστείδης Μόσχος και η Δόμνα Σαμίου. Ήταν κατόρθωμα μεγάλο να ακουστεί τότε ένας καλλιτέχνης στο ραδιόφωνο.

Ο πρώτος δίσκος που ξεκίνησε την καλλιτεχνική του καριέρα ήταν ο "Φάρος", ενώ ακολούθησαν πολλοί δίσκοι και πολλά τραγούδια που έγιναν επιτυχίες. Ο ίδιος ξεχώριζε το τραγούδι "Χαλάλισά τη ζωή". Ο λαουτιέρης που συμπορεύτηκε μαζί του από το 1960 ήταν ο Γιάννης Μαρκογιαννάκης. Με τον Γιάννη Μαρκογιαννάκη έγραψαν τον πρώτο του δίσκο, το "Φάρο", και από τότε βέβαια έμειναν αχώριστοι συνεργάτες μα και φίλοι.

Μετά από το ραδιόφωνο και τις δισκογραφικές εργασίες ήρθαν σιγά-σιγά και οι προσκλήσεις για ταξίδια τόσο εντός Ελλάδας όσο και εκτός. Το πρώτο κάλεσμα ήταν το 1962 από το Ελσίνκι της Φιλανδίας για συμμετοχή στο Πρώτο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νέων, υπό την αιγίδα της Ρωσίας. Ο Σπύρος Σηφογιωργάκης, οι μουσικοί του και ο Παγκρήτιος Σύλλογος Βρακοφόρων Χανίων κατόρθωσαν να πάρουν το πρώτο βραβείο μουσικής, χορού και φορεσιάς. Η χαρά του Σπύρου Σηφογιωργάκη ήταν απερίγραπτη.

Όλα του έμοιαζαν με παραμύθι και το παραμύθι αυτό φαίνεται να μην είχε τέλος. Ακολούθησαν πολλές ακόμα συμμετοχές, ταξίδια καθώς και ταινίες, όπως η συμμετοχή του σχήματός του στην ταινία "Ο Ζορμπάς ο Έλληνας" με τον Άντονι Κουίν και την Ειρήνη Παππά.

Ο Μιχάλης Κακογιάννης μετά τα γυρίσματα κάλεσε την κρητική παρέα στην πρεμιέρα στο Παρίσι και ο Σπύρος Σηφογιωργάκης πάντα περιέγραφε τις στιγμές που έζησε τόσο κατά την πρεμιέρα όσο και κατά τη δεξίωση που ακολούθησε, στην οποία είχε την τύχη να κάτσει στο ίδιο τραπέζι με τον Ωνάση, την Κάλλας και την Ειρήνη Παππά.

Την επόμενη δε μέρα από τη δεξίωση η κρητική παρέα ήταν επίσημη προσκεκλημένη του Ωνάση στο σπίτι του. Το 1967 ακολούθησε η ταινία ''Η νεράιδα και το παλικάρι". Στην ταινία κυριαρχούσε μουσικά η μορφή του Σπύρου Σηφογιωργάκη, ενώ χορευτικά ο Παγκρήτιος Σύλλογος Βρακοφόρων Χανίων.

Μετά από τα γυρίσματα και κατά την προβολή της ταινίας ο Σπύρος Σηφογιωργάκης μετά λύπης του διαπίστωσε ότι στο μοντάζ άλλαξαν πολλά και ότι στην ταινία η λύρα του δεν ακουγόταν. Η πικρία του ήταν μεγάλη, ωστόσο δεν έγινε αφορμή να σταματήσει να συμμετέχει σε γυρίσματα για τη μεγάλη οθόνη.

Ήταν υπερήφανος όταν τραγουδούσαν τα τραγούδια του. Φιλικά δε υποδείκνυε να μην τα παραποιούν. Ήταν κάτι που τον ενοχλούσε αφάνταστα. Το πιο συνηθισμένο λάθος που έκαναν νέοι καλλιτέχνες όσον αφορά σε στίχο δικό του ήταν για το τραγούδι "Του Ιούδα το φιλί": «Σαν του Ιούδα το φιλί έμοιαζαν τα φιλιά σου, την προδοσία, την ψευτιά έκρυβες, έκρυβες στην καρδιά σου». Οι περισσότεροι λοιπόν έλεγαν: «Σαν του Ιούδα τα φιλιά», και ο Σπύρος Σηφογιωργάκης τούς έλεγε πως ο Ιούδας εφίλησε μια φορά.

Αυτός ήταν ο Σπύρος Σηφογιωργάκης, ένας άνθρωπος με ταλέντο, ψυχή και όνειρα…».

Στο συγκεκριμένο δισκάκι συμμετέχει και ο Βαφείνης Γ. στο καλαματιανό αλλά δυστυχώς πληροφορίες δεν καταφέραμε να βρούμε.

(Τα σκαναρισμένα εξώφυλλα που προστέθηκαν είναι του Ιδομενέα από Ρέθυμνο και τον ευχαριστώ πολύ που συμβάλει στη προσπάθεια καταγραφής).

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)

 

 

77. RECOR 918 ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ- ΤΣΙΚΑΝΔΥΛΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1969

 Κριτσωτάκης Ζαχαρίας- Τσικανδυλάκης Ιωάννης RECOR 918 Θα βρω καινούργια αγκαλιά (Κρητικό Καλαματιανό) - Πολλές αγάπες έκανα (Συρτός Κρουσανιώτικος) 1969- 45rpm- 7''

O Ζαχαρίας Κριτσωτάκης κατάγεται από το χωριό Κρουσώνας Ηρακλείου Κρήτης και είναι γεννημένος 9 Δεκεμβρίου το 1945. Πρόκειται για έναν ξεχωριστό τραγουδιστή και λυράρη της Κρήτης με ιδιαίτερος πάθος και μοναδικό χρώμα!

Κατάφερε να γίνει ευρέως γνωστός την δεκαετία '70 - '80 μέσα από το Κρητικό κέντρο "ΖΑΜΑΝΙΑ", που άνοιξε στο Ηράκλειο και στο οποίο έπαιζε ο ίδιος με τον Μανούσο Παπατσαρα και αργότερα με τον Δημήτρη Φουκάκη και τον Γιώργο Ταμιωλάκη. Σημαντικό ρόλο στην επιτυχημένη καριέρα του έπαιξε και η μεγάλη του δισκογραφική επιτυχία με τίτλο" Ζητιάνος είμαι στην χαρά ", ένα συρτό με χανιώτικη μελωδία.

Έχει συνεργαστεί δισκογραφικά με τους: Τσικανδυλάκη Γιάννη (βιογραφικά στοιχεία δεν κατάφερα να βρω), Παπουτσάκη Δημήτρη, Φουκάκη Δημήτρη, Βερύκοκο Δημήτρη και άλλους.
Ο Γιάννης Τσικανδυλάκης στη δισκογραφία εμφανίζεται μόνο με τον Ζαχαρία εκτός και αν αλλάζουν το επώνυμο του, όπως σε σαρανταπεντάρι στην ΠΑΝΙΒΑΡ (Τσικαντιλάκης).

Βέβαια και η RECOR, στο σημερινό δισκάκι δεν έβρισκε το Ω και έβαλε Ο στο Κριτσωτάκης. Στο ΝΙΝΑ εμφανίζεται και Κρητσωτάκης και Κριτσωτάκης, στην ίδια ετικέτα. Επαγγελματικές δουλειές.

Στην προηγούμενη ανάρτηση είπα θα ασχοληθούμε με την ΝΙΝΑ records και την RECOR. Η RECOR έχει επανεκτυπώσει  τα καλύτερα της ΝΙΝΑ. Το περίεργο είναι ότι οι μήτρες είναι οι ίδιες. Μάλλον τις παραχώρησε η ΝΙΝΑ στη RECOR αφού τύπωσε αρκετά σαρανταπεντάρια με αυτές. Άρα οι μήτρες δεν έχουν την ίδια ποιότητα σε εκτύπωση όπως όταν είναι καινούργιες. Για τον λόγο αυτό πολλοί κυνηγάνε τις πρώτες κόπιες και πληρώνουν καλά για να τις αποκτήσουν.

Στου Κριτσωτάκη το σαρανταπεντάρι οι αλλοιώσεις (ακουστικές) είναι ανεπαίσθητες και το μόνο που αλλάζει είναι οι ποιότητα του βινυλίου (εδώ μιλάω για το υλικό και το πάχος του δίσκου). Οι αλλοιώσεις όμως στα σαρανταπεντάρια του Σκορδαλού (ΝΙΝΑ-RECOR)….!!!! Πολύ ψιλά γράμματα αν σκεφτεί κανείς τα όργια που κάνουν οι εταιρίες και οι ηχολήπτες τους, όταν βγάζουν CD από σαρανταπεντάρια ή δίσκους βινυλίου.   

Πάραυτα, στο ¨Θα βρω καινούργια αγκαλιά¨ έχουμε την σωστή περιγραφή ¨Κρητικό Καλαματιανό¨.

(Τα σκαναρισμένα εξώφυλλα που προστέθηκαν είναι του Ιδομενέα από Ρέθυμνο και τον ευχαριστώ πολύ που συμβάλει στη προσπάθεια καταγραφής).

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)

 

 

76. NINA N-24876 ΚΟΥΚΛΙΝΟΣ ΚΑΝΑΚΗΣ- ΠΑΠΑΤΣΑΡΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ- ΜΕΤΖΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1968

 Κουκλινός Κανάκης- Παπατσαράς Μανούσος- Μετζάκης Γιώργος NINA N-24876 Άφησες μόνη τη φωλιά (Συρτός Κρήτης) - Μαλεβιζιώτικος πηδηχτός χορός 1968- 45rpm- 7''

Ο Κανάκης Κουκλινός γεννήθηκε στη Γρηγοριά Πυργιωτίσης Ηρακλείου. Γιός του μεγάλου λυράρη Κανάκη Κουκλινού (που έπαιζε παρέα με το Γαλιανό) και που δυστυχώς τον σκότωσαν οι Γερμανοί στα Σκούρβουλα. Άφησε εφτά μηνών έγκυο την Ασπασία τη γυναίκα του και γεννήθηκε ο Κανάκης που πήρε και το όνομα του πατέρα του.

Με τη λύρα του πατέρα του έμαθε να παίζει ο Κανάκης από μικρό παιδί. Ήταν μια βιολόλυρα την οποία έχει ακόμα και σήμερα και παίζει με αυτήν. Από την εποχή του Νίκου Ξυλούρη παίζανε στα λιγοστά κέντρα του Ηρακλείου εκείνη την εποχή.

Ο πρώτος του δίσκος σαρανταπέντε στροφών ήταν ένα υπέροχο συρτό με τίτλο στη ψεύτική σου ομορφιά, αργότερα ακολούθησαν κ’ άλλοι μικροί δίσκοι (έξι προσωπικοί) με διάφορες συνθέσεις του. Σε πολλά γλέντια έπαιξε με το Μανούσο Παπατσαρά που ήταν στα πρώτα του βήματα και με τον πρώτο ξάδερφό του Αντώνη Κουκλινό και με τον άλλο ξάδερφο από τις Καμάρες Μανώλη Χατζάκη με το παρατσούκλι ‘’Χιώτης’’ και τον ‘’Μπουρνέλη’’ Γιώργη Θεοδωράκη. Επίσης με τη λύρα του συνόδεψε το μεγάλο Γιώργο Κουμιώτη στη δισκογραφία του.

Για αρκετά χρόνια ήταν στο εξωτερικό Βέλγιο, Γερμανία, διασκεδάζοντας τους Κρητικούς και όχι μόνο. Το 1979 κυκλοφόρησε τον πρώτο μεγάλο του δίσκο με τον Μίνω Κοτζαμπασάκη και τον Νίκο Πατενταλάκη με τον τίτλο ‘’’Τα κανόνια του Κανάκη’’ που περιέχει μέσα ένα πεντοζάλη με το μοναδικό ασκομαντουρίστικο παίξιμο του Κανάκη. Μέχρι σήμερα έχει παρουσιάσει αρκετές δισκογραφίες και συνεχίζει να ηχογραφεί.

 

 Ο Μανούσος Παπατσαράς γεννήθηκε στις Δάφνες στις 8/2/1945 από γονείς τον Κων/νο Παπατσαρά και τη Μελτινή. Το γένος Οικονομάκη, καταγόμενη από το Βενεράτο. Οι γονείς του απέκτησαν 2 ακόμη παιδιά , τη Μαρία Παπατσαρά – Κακουλάκη και το Γιάννη Παπατσαρά. Σε ηλικία 25 ετών παντρεύεται τη Δέσποινα Λαρετζάκη με την οποία απέκτησε 2 παιδία , τον Κωστή και τη Μαρία.

Οι οικογένειες των γονιών του, έχουν ενασχόληση με την Κρητική μουσική, οπότε ο Μανούσος από μικρός έχει ακούσματα και ερεθίσματα. Έτσι σε ηλικία 15 ετών παίζει λύρα σε γάμο ως επαγγελματίας. Η λύρα όμως δεν τον εκφράζει και γρήγορα σε ηλικία 17 ετών τον βρίσκουμε λαουτιέρη. Σιγά-σιγά γίνεται γνωστός και όλο και περισσότεροι λυράρηδες ζητούν να συνεργαστούν μαζί του.

Υπηρετώντας στο σώμα της Αεροπορίας Τυμπακίου, ως εθελοντής, του δίνεται η ευκαιρία να ασχοληθεί περισσότερο χρόνο με το λαούτο , να συνεργαστεί με νεαρούς λυράρηδες και να γνωριστεί με μεγάλη μερίδα των μερακλήδων της Μεσσαράς.

Με την απόλυση του από το στράτευμα, έχει ολοκληρωθεί καλλιτεχνικά και αρχίζει η συνεργασία του με τους σημαντικότερους Κρητικούς καλλιτέχνες. Σταθμός όμως, στην μετέπειτα καριέρα του, ήταν η συνεργασία του με το μεγάλο Κώστα Μουντάκη, όπου δεν ήταν μόνο πολύχρονη αλλά και ουσιαστική! Καταγράφοντας ως το σημαντικότερο δισκογραφικά έργο του. Ακολουθεί η συνεργασία με δύο άλλους σημαντικούς καλλιτέχνες, αυτή του Χαράλαμπου Γαργανουράκη και του Γιώργη Παπαδάκη.

Εκτός όμως από πολλούς καλλιτέχνες που περιστασιακά και ερασιτεχνικά συνεργάστηκε, σε επαγγελματική βάση συνεργάστηκε με τους παρακάτω:

Ανδρουλάκης Ροδάμανθος, Βασιλάκης Κων/νος, Βασιλάκης Στυλιανός, Γαργανουράκης Χαράλαμπος, Ζαχαριουδάκης Ευάγγελος, Καρπουζάκης Εμμανουήλ, Κακλής Μανόλης, Κακουλάκης Παντελής, Καμάρης Δημήτριος, Κοκριδάκης Γεώργιος, Κριτσωτάκης Ζαχαρίας, Καβαλάρης Στυλιανός, Κλάδος Λεωνίδας, Καλλέργης Κυριάκος, Καλομοίρης Γεώργιος, Κουφαλιτάκης Ιωάννης, Κουκλινός Κανάκης, Λουμπάκης Εμμανουήλ, Λαγός Εμμανουήλ, Μελεσσανάκης Ζαχαρίας, Μανουράς Μανόλης, Μεσσαριτάκης Στέφανος, Μουντάκης Κων/νος, Μελαμπιώτης Εμμανουήλ, Μιχαλάκης Βασίλειος, Μαρκουτσάκης Νεκτάριος, Ξενάκης Μιχαήλ, Ξυλούρης Νικόλαος, Παπαδάκης Γεώργιος, Παπαδάκης Εμμανουήλ ή Μανιάς, Περιστέρης Αντώνιος, Περιστέρης Εμμανουήλ, Ρασιδάκης Εμμανουήλ, Σκορδαλός Αθανάσιος, Σταυρουλάκης Παντελής, Σκευάκης Νικόλαος, Σωπασής Νικόλαος, Σακαλάκης Γελωργιος, Στιβακτάκης Γεώργιος, Σφακιανάκης Γεώργιος ή Αβυσηνός, Φανουράκης Γεώργιος και Φραγκιουδάκης Γεώργιος.

Ο Μανούσος μπορεί να έφυγε νωρίς από κοντά μας αλλά άφησε μεγάλη κληρονομιά στους νεότερους γιατί εκτός της μουσικής, δίδαξε ήθος και απλότητα.

 

 Βιογραφικά στοιχεία για τον Γιώργο Μετζάκη δεν κατάφερα να βρω. Έχει συνεργαστεί με τους: Ιωσήφ Παναγιωτάκη, Κουκλινό Κανάκη, Μουντάκη Κώστα, Κολιακουδάκη Νίκο, Λατζουράκη Φίλιππο, Σκορδαλό Θανάση, Μελαμπιώτη Μανώλη, Σταγάκη Μανώλη, Καλαϊτζάκη Βασίλη και Παπαδάκη Μάρκο.

Στην περιήγηση μου στο διαδίκτυο για την ανεύρεση πληροφοριών, έπεσα σε ένα ωραίο κείμενο του Αντώνη Κουκλινού (ξάδερφο του Κανάκη), για το γραμμόφωνο. Εκεί περιγράφει πως είχε τα πρώτα ακούσματα κρητικής μουσικής και πως πρόσεχαν το γραμμόφωνο και τις ¨πλάκες¨. Φυσικά δεν μπορείς να αποφύγεις τις φθορές από το επαναλαμβανόμενο παίξιμο του δίσκου. Κάτι που δεν απέφυγε και το σημερινό σαρανταπεντάρι. Τις φθορές από το παίξιμο, σημάδι της ποιότητας του περιεχόμενου του δίσκου. Ένα πολύ όμορφο συρτό και ένας εξαιρετικός Μαλεβιζιώτης.

Να ευχαριστήσω τον Αντώνη Κουκλινό και τον Κλεάνθη Ατσαλάκη για το βιογραφικό του Κανάκη. 

(Τα σκαναρισμένα εξώφυλλα που προστέθηκαν είναι του Ιδομενέα από Ρέθυμνο και τον ευχαριστώ πολύ που συμβάλει στη προσπάθεια καταγραφής). Όσον αφορά το σκαναρισμένο δισκάκι της RECOR που θα βρείτε στο φάκελο, στην επόμενη ανάρτηση θα δώσω διευκρινήσεις. 

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)