LP1. CRETAN DANCES AND SONGS- CRETE CLP 101 SKORDALOS A.- MARKOGIANNAKIS 1958

Σκορδαλός Αθανάσιος- Μαρκογιαννάκης Γιάννης (Μαρκογιάννης) CRETAN DANCES AND SONGS- CRETE CLP 101  1958- 33rpm- 12''

Το 1958 ο Σκορδαλός με τον Μαρκογιάννη πήγαν στην Αμερική, καλεσμένοι της ¨Παγκρητικής¨ και έμειναν εκεί σχεδόν έναν ολόκληρο χρόνο ηχογραφώντας τον πρώτο τους Long Play δίσκο.

Ο πρώτος τους δίσκος, είναι η σημερινή ανάρτηση. Είναι η πρώτη ψηφιοποίηση LP και για αυτό  το λόγο δεν έχω διαχωρίσει τα κομμάτια. Δεν είχα αποφασίσει να αναρτώ 33άρηδες. Το έκανα για λογαριασμό καλού φίλου (Σκορδαλικού όπως πάρα πολλοί), ο οποίος το ανάρτησε και στο κανάλι του https://www.youtube.com/channel/UCtDrfeQfQ-fH-Y4kgODikNA .

Φυσικά τα εξώφυλλα τα επιμελήθηκε ο φίλος Ιδομενέας Παπαδογιάννης. Δεν είναι του παρόντος αλλά θα γίνει μια ανάρτηση για σημαντικές ιστοσελίδες, κανάλια στο youtube και ιστολόγια, στα οποία μπορείτε να βρίσκετε πραγματικά διαμάντια της ελληνικής μουσικής.

Στο φάκελο παρακάτω, θα βρείτε την ψηφιοποίηση και σε wav αρχείο, αλλά θα παραμείνει για λίγο καιρό, λόγο όγκου αρχείων στο mega (ζητά παράδες άμα ξεπεράσουμε το όριο).

 

¨Παραπάνω, μια φωτογραφία της δεκαετίας του 1950, όταν είχαν έλθει στο Σπήλι, οι κάτοικοι που είχαν μεταναστεύσει στην Αμερική, οι λεγόμενοι «Αμερικάνοι» και ήταν πολλοί, που ξενιτεύτηκαν για να συγκεντρώσουν χρήματα και να βοηθήσουν τους γονείς και τα αδέλφια τους που παρέμειναν στο χωριό ψάχνοντας την επιβίωση…

Η εικόνα, σύμφωνα με τις πληροφορίες του εικονιζόμενου λυράρη Ζαχαρία Βασιλάκη, έχει ληφθεί στο καφενείο του Θοδωρή Σκορδαλού στην «Κεφαλοβρύση» του Σπηλίου, αδελφού του πρωτομάστορα δημιουργού και δάσκαλου της κρητικής μουσικής Θανάση. Με μαντήλια στο λαιμό τους ο Βασιλάκης με τη λύρα και ο Γιάννης Μαρκογιαννάκης με το λαούτο. Μπροστά στην καρέκλα κάθεται ο μεγάλος Θανάσης Σκορδαλός, σε νέα ηλικία τότε, ίσως και 30 χρόνων, που προφανώς έκανε ένα διάλειμμα και παρέδωσε στον συγχωριανό του λαϊκό καλλιτέχνη.

Οι δυο οργανοπαίκτες περιστοιχίζονται από παρέα χωριανών τους από τους οποίους αναγνωρίστηκαν από αριστερά ο δεύτερος ο σαμαράς  Δημήτρης Κονσολάκης, συνέχεια ο Στέφανος Βλατάκης, και ο Πολύδωρος Μαράκης, ο επιπλοποιός και λυράρης του χωριού Γιώργης Αυγενάκης, ο Λέανδρος Πεδιαδιτάκης, πίσω από το καλλιτέχνη μόλις διακρίνεται ο Θοδωρής Σκορδαλός και τελευταίοι δεξιά είναι ο Γιώργης Μαραβελάκης και λίγο εικονίζεται ο Γιώργης Αυγενάκης ο Ράφτης όπως είναι περισσότερο γνωστός.¨

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)

 

Το οπισθόφυλλο του δίσκου, να σημειωθεί ότι είναι ίδιο με το εξώφυλλο.

 

 

Οι ετικέτες στο βίντεο είναι φωτογραφημένες.

109. PANIVAR PA-158 ΚΟΡΩΝΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ- ΒΥΖΙΡΙΑΝΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ- ΚΑΡΜΠΑΔΑΚΗΣ ΠΕΤΡΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ 1969

Κορώνης Ανδρέας- Μαρκογιαννάκης Γιάννης (Μαρκογιάννης)- Βυζιριανάκης Γεώργιος- Καρμπαδάκης Πέτρος- Μαρκογιαννάκης Βαγγέλης (Μαρκοβαγγέλης) PANIVAR PA-158 Βάλε στη σφάκα ζάχαρη (Συρτό) - Μες το σαλόνι της καρδιάς (Κοντηλιές) 1969- 45rpm- 7''

 

Στο σημερινό 45-άρι έχουμε αρκετούς καλλιτέχνες. Για να μπορέσουμε να καταλάβουμε και να αποκωδικοποιήσουμε ας κάνουμε τις παρακάτω υποθέσεις (με δόσεις αλήθειας):

¨Βρισκόμαστε στη δεκαετία του ’60. Ένα επιχειρηματικό μυαλό αποφασίζει, όπως πολλοί άλλωστε εκείνη τη δεκαετία, να ιδρύσει δισκογραφική εταιρία με το όνομα PANIVAR. Έτος ίδρυσης το 1967 και το όνομα του επιχειρηματία Βαρδουλάκης Παύλος (PA- NI-VAR από τα αρχικά του ονοματεπώνυμου του).

Κόβει τα πρώτα 45-άρια σε ύφος λαϊκό και διαπιστώνει ότι οι πωλήσεις δεν πάνε καλά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα περισσότερα δισκάκια εκείνης της εποχής ήταν λαϊκά. Σκέφτεται λοιπόν και αποφασίζει να εκπροσωπήσει την ελληνική παράδοση. Κρητικά (το κύριο μέρος), δημοτικά, ποντιακά, νησιώτικα και λαϊκά.

 Τα μεγάλα ονόματα της εποχής Μουντάκης, Σκορδαλός και Ξυλούρης ήταν καπαρωμένα με συμβόλαια. Αποφασίζει να βρει καλούς λυράρηδες με την βοήθεια γνωστών λαουτιέρηδων (που δεν δεσμευόντουσαν με συμβόλαιο), και είχαν συνεργασία με τους παραπάνω.

Τα μεγαλύτερα ονόματα στο λαούτο ήταν οι Μαρκογιάννηδες και ο Μανιάς. Οι Μαρκογιάννηδες (βλέπε αναρτήσεις  17,21,29,32,35,54,68,71,78,82 και 104) με καταγωγή από Ρέθυμνο (Σπήλι) γνωρίζουν αρκετούς λυράρηδες, αφού συνεργάζονται μαζί τους σε πλήθος εκδηλώσεων. Ο Μαρκογιάννης με τον Μαρκοβαγγέλη προτείνουν τον Κορώνη Ανδρέα από Γεράνι Ρεθύμνου (περισσότερα βιογραφικά στοιχεία δεν μπόρεσα να βρω) και τον Βυζιριανάκη Γιώργο (βλέπε ανάρτηση 93) από Μιξόρρουμα Ρεθύμνου (κοντά στο Σπήλι).

 Για σίγουρη επιτυχία, αποφασίστηκε το split 45-άρι. Δηλαδή δισκάκι 45 στροφών με διαφορετικούς λυράρηδες σε κάθε πλευρά. Στην Α πλευρά έχουμε τον Κορώνη Ανδρέα (βλέπε πρώτη φωτογραφία) μαζί με τον Μαρκογιάννη στο ¨Βάλε στη σφάκα ζάχαρη¨. Όπου σφάκα είναι η πικροδάφνη, το λουλούδι με τη μαντινάδα που κοσμεί το blog-cover.

Στην Β πλευρά έχουμε τον Γιώργο Βυζιριανάκη στη λύρα, με τον Μαρκοβαγγέλη στο λαούτο και στο τραγούδι (¨Μες στο σαλόνι της καρδιάς¨) τον Πέτρο Καρμπαδάκη (από Χανιά, βλέπε αναρτήσεις 2 και 31).

Αργότερα βγήκαν και άλλα split 45-άρια από την ΠΑΝΙΒΑΡ.¨

Στις παραπάνω φωτογραφίες φαίνεται η συνεργασία (σχέση) των καλλιτεχνών μεταξύ τους. Βυζιριανάκης-Μαρκογιάννης, Καρμπαδάκης-Σκορδαλός, Βυζιριανάκης- Μουντάκης,  Μαρκογιάννης-Σκορδαλός. Δυστυχώς για τον Κορώνη Ανδρέα βρήκα μόνο μια φωτογραφία αλλά ευελπιστώ να έχω σύντομα και άλλες.

Για τις φωτογραφίες του Βυζιριανάκη (τις οποίες χρώσταγα) να ευχαριστήσω τον Ιδομενέα Παπαδογιάννη και τους φίλους του, που βοήθησαν και βοηθούν με κάθε τρόπο στην καταγραφή της Κρητικής μουσικής.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)

 

 

108. PANIVAR PA-588 ΣΚΟΥΛΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ- ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1974

Σκουλάς Βασίλης- Ξυλούρης Γιάννης (Ψαρόγιαννος) PANIVAR PA-588 Κρήτη κορώνα του γιαλού - Μαντινάδες 1974- 45rpm- 7''

«Η λύρα είναι προέκταση της ψυχής μου…». Μια λύρα, μια φωνή με ηχώ αιώνων πίσω της και ένας δεκαπεντασύλλαβος ηλικίας τριών χιλιάδων χρόνων, συνθέτουν τον κρητικό λυράρη, Βασίλη Σκουλά.
Ο Βασίλης Σκουλάς γεννήθηκε στα Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου Κρήτης το 1946. Το όγδοο παιδί του Αλικιβιάδη Σκουλά, με το παρατσούκλι Γρυλλιός, που ήταν γνωστός λαϊκός ζωγράφος των Ανωγείων.

Ο παππούς του, Μιχάλης Σκουλάς, ήταν σπουδαίος λυράρης της εποχής του. Ο προπαππούς τους και αδελφός του παππού του επίσης… Δύσκολες εποχές, το χωριό είχε καταστραφεί ολοσχερώς από τους Γερμανούς μαζί και το καφενείο του παππού του. Ο πατέρας του το ξανάστησε και εκεί μέσα ήταν που μικρό παιδί ο Βασίλης Σκουλάς ουσιαστικά μεγάλωσε και εισέπραττε τις εμπειρίες της ζωής, τον πόνο, τα βάσανα, τις απώλειες, της μεταπολεμικής Κρήτης. Που όμως έβρισκαν παρηγοριά και βάλσαμο στη ρακή και στα τραγούδια του τοπικού τροβαδούρου κι έτσι με μιας γίνονταν όλοι μια παρέα.
Το ταλέντο του Βασίλη Σκουλά, φάνηκε νωρίς. Στην ηλικία των 8-9 χρόνων, είχε μάθει ήδη πολλά τραγούδια παραδοσιακά., που τα τραγουδούσε με μια πρόχειρη, άτεχνη λύρα. Ο πατέρας του όμως, διείδε το μεγάλο ταλέντο του και του παρήγγειλε από το Ηράκλειο μια πολύ εξελιγμένη λύρα.

Άρχισε να αποτυπώνει τότε, με την καινούργια λύρα, μελωδίες που άκουγε από τους λυράρηδες και τους τροβαδούρους της εποχής, όπως του αείμνηστου Μουντάκη και του Σκορδαλού. Επίσης, παμπάλαιες μελωδίες κλασικές, που άκουγε από τον παππού του, αυτές που δεν είχαν ποτέ ηχογραφηθεί και μεταφέρονταν από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά. Τα έπαιζε στις παρέες, στους γάμους, στα πανηγύρια. Με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Η πρώτη του δισκογραφική εμπειρία ήταν το 1965 με τον Νίκο Ξυλούρη και τον Θανάση Σταυρακάκη, μια ηχογράφηση σε μικρό δίσκο, με ανωγειανές κοντυλιές και μαντινάδες. Ακολούθησε, χρόνια μετά, ένας δίσκος με μαντινάδες του Ελευθερίου Βενιζέλου και ριζίτικα, που έγινε ανάρπαστος. Άρχισαν οι συναυλίες στο εξωτερικό, Αμερική, Καναδά, Αυστραλία Γερμανία στους απανταχού Έλληνες και δη Κρητικούς. Ο γάμος του στην Αμερική με τη Χρυσάνθη Σαριδάκη. Δύο παιδιά και δύο εγγόνια με διαγνωσμένο μουσικό ταλέντο είναι το καμάρι του σήμερα πια.

Το 1980 ήρθε η πρόσκληση από τον Γιάννη Μαρκόπουλο να συνεργαστούν σε συναυλίες και εκδηλώσεις ανά την Ελλάδα, με πρώτη εκδήλωση στο Ηράκλειο, στο Μαρτινέγκο, στον τάφο του Καζαντζάκη με τη συμμετοχή πολλών καλλιτεχνών και αφηγητή τον Μάνο Κατράκη. Συνεχίζει με μια σειρά από εμφανίσεις στην Αθήνα στο θέατρο Παρκ στο έργο «Καφενείον η Ελλάς» και το θίασο του Γιάννη Βόγλη, με τον Μίμη Φωτόπουλο, τον Γιάννη Κούτρα, τη Λιζέτα Νικολάου, την Αφροδίτη Μάνου, στη θεατρική παράσταση του έργου του Νίκου Καζαντζάκη «Καπετάν Μιχάλης» στην Ελλάδα και στη συνέχεια στο εξωτερικό. Η πορεία στο έντεχνο πια τραγούδι συνεχίστηκε με σημαντικές συνεργασίες, όπως με τον Μιχάλη Νικολούδη στο μουσικό έργο «Αιολία», τον Μάριο Τόκα και τον Παντελή Θαλασσινό. Τον Τάκη Κωνσταντακόπουλο επίσης, που μελοποίησε ποιήματα του Νικηφόρου Βρεττάκου, που τραγούδησε ο Βασίλης Σκουλάς και η Μαρία Δημητριάδη.
Ο Βασίλης Σκουλάς θεωρεί πολύ σημαντικό αυτό που έκανε συνεχώς από μικρός. Να συγκρατεί και να καταγράφει στη μνήμη του, στίχους από μαντινάδες πολύ παλιές σε ένα λεξιλόγιο που τείνει με τα χρόνια να παραμεριστεί και να ξεχαστεί.

Θέλει να προβληματίσει τους νέους να τους κάνει να αναρωτηθούν «τι σημαίνει αυτή λέξη», ούτως ώστε να επικρατήσει το λεξιλόγιο πέρα από το νόημα και την ουσία που είχε ο στίχος, «συνοψισμένο σ’ ένα δεκαπεντασύλλαβο για να εκφράσεις τον ερωτισμό σου, την αγάπη σου, τον προβληματισμό σου, το θυμό σου, τη λύπη σου, τη χαρά σου» λέει ο ίδιος. «…Η λύρα για μένα είναι προέκταση της ψυχής μου και κατά καιρούς αισθάνομαι ότι γεννήθηκα μ’ ένα τέτοιο όργανο. Από πολύ μικρός σαν να ήτανε μέσα μου αυτό το άκουσμα και μου χτυπούσε καμπανάκι, με συγκινούσε και με ανατρίχιαζε η αρμονία, οι μελωδίες, το μερακλίκι, η καλλιφωνία, η ωραία μαντινάδα, ο χορός, η κίνηση, η γλώσσα του σώματος, αυτά όλα ήτανε πράγματα που με συγκινούσανε και μ’ ευχαριστούσανε και με μερακλώνανε…».

Για τον Βασίλη Σκουλά έχουμε αναφερθεί στην ανάρτηση 42 και για τον Γιάννη Ξυλούρη στις αναρτήσεις 15, 36, 64, 67, 91 και 100.

Από τις καλές παραγωγές της Panivar στις 45 στροφές, μεγάλης διάρκειας (περίπου 10 λεπτά) και stereo (σε κάποια μέρη).

(Τα σκαναρισμένα εξώφυλλα που προστέθηκαν είναι του Ιδομενέα από Ρέθυμνο και τον ευχαριστώ πολύ που συμβάλει στη προσπάθεια καταγραφής).

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)

 

107. POPULAR AP 6014 ΜΠΑΜΠΛΕΚΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ 1963

Μπαμπλέκος Ηρακλής POPULAR AP 6014 Εσείς βουνά να χαίρεσθε (Τσάμικος) - Μ' έστειλαν να πα να φέρω (Συρτός) 1963- 45rpm- 7''

Πριν να ροδίσει η αυγή, να πάψει το σκοτάδι
με τ’ αηδονιού το λάλημα τ’ αυγερινό πριν σβήσει
για λίγο ανηφόρισα, σαν τέλειωνε το βράδυ
στις καστανόφυτες πλαγιές, στην πέτρινη την βρύση.

Κοντοραχούλες διάβηκα, ψηλότερα ν’ ανέβω
κι άφησα πίσω το χωριό, πόνους, καημούς και ντέρτια
μη γίνει έτσι μπορετό, κι όταν ξανακατέβω
να ’χω ψυχή πετούμενη, να πάω στα βιλαέτια.

Και ζήλεψα ένα βουνό, ψηλότερο απ’ τ’ άλλα
την κορυφή του έβλεπα, τον ουρανό να πιάνει
πως θα ’θέλα ν’ απόχταγα να βρω μεγάλη σκάλα
εκεί ψηλά ν’ ανέβαινα, κακό να μη με φτάνει.

Στη ρίζα μιας βελανιδιάς, στην πράσινη τη φτέρη
έγειρα λίγο το κορμί, ο ύπνος να με πάρει
και φώναξ’ απ’ τον ουρανό ένα λαμπρό αστέρι
να σεργιανίσω τα βουνά με τ’ αλαφιού τη χάρη.

Ανέβηκα πολύ ψηλά, στην αετοράχη απάνω
κι αγνάντεψα τους σταυραετούς, στ’ απάτητα λημέρια
βουνίσια αγκάλιασα δροσιά και κάτι παραπάνω
κι είχα τη νύχτα συντροφιά του ουρανού τ’ αστέρια.

Εκεί υπάρχει γιατρικό τον πόνο μου να πάρει
να ’ναι η ψυχή ανέμελη, να ’χει η καρδιά αγάπη
να φέγγει ο ήλιος το πρωί, τη νύχτα το φεγγάρι
να ’χει τα μάγια η νυχτιά και αστεριά γεμάτη.

Θα πάρω γύρω τα βουνά, θα κάνω περιπόλους
θα κάνω δέντρα να βογγάν και καστανιές να τρίζουν
θα έχω πίστη στην καρδιά και ξόρκια για διαβόλους
θα ’χω λουλούδια στην ψυχή που θα μοσχομυρίζουν.

Μα νόμος ήλθε εξ’ ουρανού, καλά ερμηνεμένος
πως δεν τελειώνουν τα βουνά, δε χάνονται τα χιόνια
και να γυρίσω στο χωριό, μ’ αγάπη μεθυσμένος
γιατί ετούτη η ζωή ποτέ δεν είναι αιώνια.

Κι έτσι κατέβηκα ξανά στα χορτολειβαδάκια
και στου χωριού μου τα στενά, τα όμορφα σοκάκια
και λαλητάδες γίνανε, τα ξέγνοιαστα πουλάκια
που μου μαγεύουν τη ψυχή, τα δροσερά βραδάκια.

 

Νικ. Παπαναστασόπουλος. Περιοδικό ¨Αραχωβίτικα Νέα¨.

Βιογραφικά στοιχεία και φωτογραφικό υλικό για τον Ηρακλή Μπαμπλέκο δυστυχώς δεν κατάφερα να βρω. Έχει δισκογραφήσει αρκετά 45-άρια. 

  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)