268. COLUMBIA D.G.7300 ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΙΟΣ- ΜΠΑΤΖΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ- ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ 1957

Χαλκιόπουλος (Χαλκιάς) Φώτιος- Μπατζής Βασίλειος- Χαλκιόπουλος (Χαλκιάς) Αναστάσιος COLUMBIA D.G.7300 Ο Γιάννος περνοδιάβαινε (Τσάμικο) - Μη με κυττάς που γέρασα (Τσάμικο) 1957- 78rpm- 10''

 

Ο Φώτης Χαλκιόπουλος ή Χαλκιάς  γεννήθηκε το 1910 στο Φωτεινό Ιωαννίνων και ήταν αδελφός του μεγάλου κλαρινίστα Τάσου Χαλκιά.. Έχει τραγουδήσει περίπου 30 δημοτικά τραγούδια στις 78 στροφές με πρώτο το « Αρχοντοπούλα μου» το 1947 και εξίσου πολλά στις 45 στροφές. Στα περισσότερα τραγούδια του τον συνοδεύει ο αδερφός του, Τάσος Χαλκιάς. Πέθανε το 1978.

Ο Βασίλης Μπατζής γεννήθηκε στο Εκκλησοχώρι Ιωαννίνων το 1923 και πέθανε 14 Μαρτίου του 1993. Ήταν γιος του Περικλή (Κλη) Μπατζή.

Συνεργάστηκε πολλά χρόνια στο κέντρο "Έλατος" με τον Νίκο Καρακώστα και πήρε πολλά απ αυτόν, ώστε το παίξιμό του να μοιάζει πολύ με του Καρακώστα. Ακέραιος και παραδοσιακός μουσικός, ήταν ίσως ο τελειότερος μετά την "παλιά φρουρά".

Έπαιζε εξίσου καλά το Ηπειρώτικο, το Μωραΐτικο, ακόμα και τα καμπίσια με ξεχωριστό δικό του τρόπο, δημιουργώντας τη δική του "σχολή" το Μπατζίδικο παίξιμο.

Χαρακτηριστικό είναι το παίξιμό του στο τραγούδι "Περιστεράκια όμορφα".

Ο Τάσος Χαλκιάς γεννήθηκε στη Γρανιτσοπούλα Ιωαννίνων το 1914. Μέλος της οικογένειας των Χαλκιάδων με ιστορία 150 χρόνων, ο Τάσος Χαλκιάς μεγάλωσε στο Δεσποτικό, της Ηπείρου, σε ένα σπίτι όπου η μουσική δεν σταματούσε ποτέ. 

Ήταν μικρός ακόμη, μόλις τελείωνε το Δημοτικό, όταν πέρασε από το σπίτι του ένας τσιγγάνος. «Είχε ένα κλαρίνο βαμμένο, με κάτι πίσσες επάνω, σχισμένο και με τα κλειδιά γυαλισμένα με γυαλόχαρτο». Η μητέρα του έδωσε μετά από μεγάλη πίεση του γιού της «έξι γίδια για το πάρει». Και ο τσιγγάνος «μας έδωσε ένα παλιοκλάρινο που δεν έλεγε τίποτε». Αυτή ήταν η αρχή για τον νεαρό μουσικό Ηπειρώτη.  

« -Ήταν το παιχνίδι μου- » λέει ο Τάσος Χαλκιάς, -« Και κάτι περισσότερο, Ήτανε ο ερωτάς μου. Το είχα αγκαλιά. Παραμάσχαλα. Έπαιζα χωρίς να παίζω-». Αυτό το πρώτο κλαρίνο του Τάσου Χαλκιά εκτίθεται στο Μουσείο Τεχνών και Επιστημών Ηπείρου στα Φλάμπουρα Πρέβεζας και έχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Ώσπου άρχισε να παίρνει μαθήματα από τον ξάδερφό του τον Μάνθο και τον αδερφό του Μήτσο Χαλκιά.

Στα 17 του, κατάλαβε ότι μπορεί να «δουλεύει» καλά το κλαρίνο και έτσι άρχισε να εμφανίζεται με τα αδέρφια του. Εποχή που σχημάτισαν με τα αδέρφια του, τον Μήτσο, τον Φώτη, και τον Κυριάκο το συγκρότημα «Τα μαύρα πουλιά». Πανηγύρια, γάμοι, μαγαζιά. Με τα αδέρφια μου είμαστε ένας νους. Κανείς δεν μπορούσε να μπει ανάμεσά μας για να μας κάνει να διχογνωμήσουμε. Ακούγαμε ο ένας τον άλλο και ιδιαίτερα τον μεγάλο μας τον αδερφό Μήτσο που μας μίλαγε για το νόημα που είχε να μπορείς να κρατήσεις τον ήχο της παράδοσης και να μην τον προδώσεις ποτέ. «Εγώ το σέβομαι το κλαρίνο όταν το πιάσω στα χέρια μου.

Κι όταν πρωτοξεκίνησα, είπα μέσα μου: «Τάσο, θα παίξεις πραγματικά την παράδοση». Δεκαετία του ’50 πια και ο Τάσος Χαλκάς ηχογραφεί, πρώτη φορά, στην «Κολούμπια».

Στο σημερινό γραμμοφωνικό δίσκο ο Φώτης Χαλκιάς, στο τραγούδι, με δυο από τους καλύτερους κλαρινίστες να τον συνοδεύουν. Στο ¨Ο Γιάννος περνοδιάβαινε¨ στο κλαρίνο, ο Βασίλης Μπατζής σε ένα κλέφτικο και όχι τσάμικο όπως αναφέρουν οι ετικέτες. Στην άλλη πλευρά στο ¨Μη με κοιτάς που γέρασα¨, στο κλαρίνο ο αδερφός του Φώτη, Τάσος Χαλκιάς. Για τον Βασίλη Μπατζή και τον Τάσο Χαλκιά περισσότερα βιογραφικά θα βρείτε σε παλιότερες αναρτήσεις.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

267. CRONOS CR 111 ΖΑΜΠΕΤΟΥΛΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ- ΗΛΙΑΚΗΣ ΜΑΜΑΣ- ΓΛΥΜΙΔΑΚΗΣ ΕΥΤΥΧΗΣ- ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ- ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΓΙΟΛΑΝΤΑ 1968

Ζαμπετουλάκης Ευάγγελος- Ηλιάκης Μάμας- Γλυμιδάκης Ευτύχης- Στεφανάκης Μανώλης- Ζωγράφου Γιολάντα CRONOS CR 111 Στροβλιανός συρτός - Ο Μυλωνάς 1968- 45rpm- 7''

«Ο Βαγγέλης Ζαμπετουλάκης, γιός του Γεωργίου & της Αθηνάς μοναδικό παιδί της οικογένειας τους, έτυχε εξαιρετικής παιδείας. Γεννημένος στα Λυριδιανά Κισσάμου το 1937. Τελείωσε την στοιχειώδη εκπαίδευση στο δημοτικό σχολείο Πλακαλώνων και την Εμπορική Σχολή στα Χανιά. Φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημόνων ΑΣΟΕΕ. Κατά την διάρκεια της παραμονή του στην Αθήνα, το Θέατρο υπήρξε δεύτερο Σχολείο του. Παρακολούθησε μαθήματα ευρωπαϊκής μουσικής από τον μεγάλο καθηγητή Μιχαήλ Βλαζάκη Δ/ντή ωδείου Χανίων. Παντρεύτηκε ως ορμηνεύει η φύση τη Δήμητρα Ε. Ξενικάκη και αποκτήσανε δύο κόρες, την Ιωάννα και την Γεωργία.

Στην δισκογραφική δουλειά εμφανίστηκε το 1968 με τέσσερις συνθέσεις, δύο Συρτά & δύο τραγούδια σε ρυθμό Καλαματιανό. Ακολούθησαν πάνω από εκατό συνθέσεις σε όλα τα είδη και τις μορφές παραδοσιακής ελληνική μουσικής. Έχει γράψει μουσική και στίχους για 30 δίσκους και CD που κυκλοφόρησαν διάφορες εταιρείες. Ανάμεσα σε αυτά ηχογράφησε ένα CD αφιερωμένο στους πεσόντες της τότε Γ' Μ.Α.Κ. για το οποίο και έλαβε τον τίτλο του επίτιμου μέλους του συλλόγου "Κομμάντος '74". Έγραψε τη μουσική για 2 θεατρικά έργα, «Λοκαντιέρα» (Γκολτονι), «Τα Δέντρα παθαίνουν όρθια» (Αλέξανδρος Κασονέ), και για δύο ορατόρια, «Επιτάφιος θρήνος» και «Ερωτόκριτος».

Συνεργάστηκε με την Ελβετίδα χορογράφο και καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας Άννα Φόστερ. Μετέφρασε και μελοποίησε την Οδύσσεια του Ομήρου και έχει ηχογραφήσει την μουσική με κορυφαίους μουσικούς.

Υπήρξε ένα από τα πρώτα μέλη της Μαντολινάτας Χανίων η οποία ιδρύθηκε το 1973 ως Καλλιτεχνικός Σύλλογος Χανίων «Κρητικές Μαδάρες» καθώς επίσης και της Ένωσης Πνευματικών Δημιουργών νομού Χανίων.

Το 1989 κάνει την πρώτη εμφάνιση στην ελληνική τηλεόραση ΕΤ.2. Στην συνέχεια εργάστηκε στα τοπικά κανάλια από όπου παρουσίασε σε σειρές ντοκιμαντέρ, πάνω από εκατό ώρες προβολής, όλους σχεδόν τους ιστορικούς θησαυρούς της Κρήτης με έρευνα, κείμενα, μουσική και σκηνοθεσία από τον ίδιο. Πιο συγκεκριμένα για την τηλεόραση ασχολήθηκε με τα κείμενα, τη μουσική και τη σκηνοθεσία για 116 ημίωρες εκπομπές σε 5 θεματικές ενότητες : Μοναστήρια της Κρήτης (34 επεισόδια), Όρος Σινά (21 επεισόδια), Ιερουσαλήμ (22 επεισόδια), Φορτέτσες και Κάστρα της Κρήτης (17 επεισόδια), Βυζαντινές Εκκλησίες της Κρήτης (22 επεισόδια) για τα Χανιώτικα κανάλια Κύδων και Νέα Τηλεόραση.

Έχει γράψει ένα ηθογραφικό έργο με τίτλο «Επικήδειοι και άλλα»».

Στο σημερινό δισκάκι, τα τραγούδια σε σύνθεση Βαγγέλη Ζαμπετουλάκη, με το μπουζούκι του σε ήχο Κρητικό. Εξαιρετικός και ο Μάμας Ηλιάκης με το βιολί του σε Χανιώτικα ακούσματα στο Στροβλιανό συρτό και στο ¨κρητικολαϊκό¨ Μυλωνά.

Δυστυχώς, βιογραφικά στοιχεία για τους υπόλοιπους που συμμετέχουν στο δισκάκι δεν κατάφερα να βρω. Τις ¨καθαρές¨ ετικέτες ζευγάρι τις χρωστάμε και τον ευχαριστώ, στον Ιδομενέα από Ρέθυμνο.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

266. ODEON G.A.7715 ΣΚΟΡΔΑΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1953

Σκορδαλός Αθανάσιος- Μαρκογιαννάκης Γιάννης (Μαρκογιάννης) ODEON G.A.7715 Ψάχνω να βρω μια μάγισσα (Νέος συρτός- Τρέφεται ο πεύκος) - Μερακλήδικος χορός (Συρτός) 1953- 78rpm- 10''

«Όταν ο Θανάσης Σκορδαλός έβρισκε κάποιο στίχο που του άρεσε καθόταν με τις ώρες και τον «έψαχνε». Τραγουδούσε πολλές φορές τη μαντινάδα μέχρι να πετύχει την κλίμακα που ήθελε αλλά και να βρει τον τρόπο που θα την έπαιζε. Σαν έδινε χρώμα και ύφος κι έβρισκε τις λεπτομέρειες που τον απασχολούσαν, καλούσε τον αχώριστο φίλο και συνεργάτη, τον Γιάννη Μαρκογιάννη κι άρχιζαν τις πρόβες με τη λύρα και το λαούτο. Όταν πήγαιναν για ηχογράφηση στο στούντιο το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό και συνάμα όλη η διαδικασία σύντομη και εύκολη.

Στις ζωντανές του εμφανίσεις ο Σκορδαλός έδειχνε ότι τον αδικούσαν οι απρόσωπες και ψυχρές στουντιακές ηχογραφήσεις. Το ύφος του είναι αρρενωπό και συνυπάρχουν αρμονικά η ρομαντική νότα με το δραματικό στοιχείο και το ασίγαστο πάθος.

Ο επιστήθιος φίλος του και υπέροχος τραγουδιστής της περίφημης μελαμπιανής σχολής, Γιώργης Τρουλινός , λέει ότι:

…ο πλούσιος συναισθηματικός του κόσμος, η ψυχή του, βγαίνει στο έργο του.

Όταν τον καταλάμβανε ο οίστρος και το μεράκι του παιξίματος μετουσίωνε συναισθήματα και συγκινήσεις σε μουσικές συνθέσεις. Στα γλέντια όταν είχε μερακλώσει ήταν σοβαρός και χλωμός. Αφοσιωνόταν στο γλέντι προσφέροντας μοναδικές στιγμές. Κάθε φορά σε προκαλούσε και σε συνέπαιρνε.

Όταν στην παρέα τραγουδούσαμε και χορευτές σαν τον Σταμάτη ή τον Παρασκευά ζωγράφιζαν, δημιουργούσαν ένα κλίμα μυσταγωγίας. Δεν ήταν γλέντι, ήταν ιεροτελεστία…

Είναι στιγμές που έπαιζε και κανείς δεν μιλούσε. Ταξίδευαν στον απέραντο κόσμο της μουσικής. Μουσική, τραγούδι, χορός σε καταστάσεις μέθεξης και απόλυτης αφοσίωσης.

Κάθε νέα δημιουργία συναρπάζει κι αιχμαλωτίζει το νου και την καρδιά. Σκορπούσε συγκινήσεις με την μελωδικότητα, τον ξεκάθαρο κι αυστηρό χρόνο, αυτόν τον εκπληκτικό ρυθμό που τον χαρακτήριζε και τις απαράμιλλες τεχνικές.

Ήταν γνήσιος ερμηνευτής, επαναστάτης, όπως ήταν και στις τεχνικές που είχε αναπτύξει στη λύρα. Είχε τέσσερα προτερήματα: Άριστος λυράρης, τραγουδιστής, συνθέτης και εκπληκτικό ένστικτο επιλογής στίχου.

Η εξηνταπεντάχρονη πορεία του δείχνει και την εξέλιξη της κρητικής μουσικής, την οποία υπέγραψε ανεξίτηλα. Πλούτιζε την μουσική του λειτουργώντας αφαιρετικά, με λιτότητα , αλλά προσέχοντας τα πάντα.

Οι νότες , οι παύσεις, τα δάχτυλα του δεξιού χεριού που έπεφταν στις χορδές με ένα ιδιαίτερο τρόπο, ο ρυθμός, το μέτρο , η μελωδία, η χρήση του δοξαριού, ο τρόπος που κρατούσε όρθια τη λύρα, η στάση του σώματος για να μπορεί να εκμεταλλεύεται γεμίσματα ή να καλύψει κενά αφήνοντας ελεύθερο το δεξί χέρι, ήταν όλα μελετημένα».

Έγραψε περισσότερους από τριακόσιους δίσκους 78, 45 και 33 στροφών. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του κυκλοφόρησαν κάποια cds αλλά και dvd ή video και αρκετές ζωντανές ηχογραφήσεις από γλέντια , παρέες και άλλες εκδηλώσεις ή ραδιοφωνικές εκπομπές.

Στην μακρόχρονη πορεία του, συνεργάστηκε με πολλές σημαντικές μουσικές φυσιογνωμίες όπως είναι οι: Γιάννης και Βαγγέλης Μαρκογιάννης, Μπαξεβάνης, Φουκάκης Δημήτρης, Μανιάς Νίκος, Κακλής Μανόλης, Αντώνης και Μιχάλης Φραγκιαδάκης, Λιαπάκης , ο αχώριστος συνεργάτης των τελευταίων χρόνων ο Αντώνης Αποστολάκης, κ.α.

Σήμερα δεν γίνεται παρέα ή γλέντι χωρίς τη μουσική και τα τραγούδια του Θανάση Σκορδαλού. Θα ζει για πάντα μέσα από το έργο που μας άφησε σαν πολύτιμη κληρονομιά . Γεννήθηκε στο Σπήλι του Νομού Ρεθύμνης το 1920 κι έφυγε για το μακρινό ταξίδι στο Ηράκλειο το 1998.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 εμφανίστηκε κι ο άλλος πρωτομάστορας, ο Κώστας Μουντάκης.

Εκμεταλλευόμενοι τις νέες δυνατότητες της λύρας εξαιτίας των καινοτομιών του κατασκευαστή οργάνων, Μανόλη Σταγάκη, δημιούργησαν ένα τρομερό μουσικό κίνημα στο οποίο θα προστεθούν λίγο αργότερα οι: Λεωνίδας Κλάδος, Ροδάμανθος Ανδρουλάκης, Νίκος και Γιάννης Ξυλούρης, Αβησυνός , Ψαραντώνης, Μαρκογιάννηδες, Μανιάς, Δερμιτζογιάννης και τόσοι άλλοι. (Κείμενο: Κωστής Μουδάτσος)»

Αμάν αμάν τρέφετ’ ο πεύκος στα βουνά και εγώ στα βάσανά μου,
κι ανθρώπου δεν μπορώ να πω τον πόνο της καρδιάς μου.

Ψάχνω να βρω μια μάγισσα για σένα να ρωτήσω,
στο κάτω κόσμο αν θα μπορώ να σε ξαναγαπήσω.

Τι μ’ ωφελεί να σ’ αγαπώ και να μη σ’ ανταμώνω,

αμάν αμάν μοιάζει σα να είμαι στο μπαξέ και άνθη να μην κόβω.

Δύο συρτά ¨αμανετζίδικα¨ σκορδαλικά ερμηνευμένα από το δάσκαλο, στο σημερινό γραμμοφωνικό δίσκο. Χωρίς να πειράξω το ηχητικό (εκτός από μια μικρή ενίσχυση), παρόλα τα σημάδια του καιρού (έντονα στα αφτιά μας), η μελωδία και οι στίχοι καθηλωτικοί. Για το παίξιμο του Σκορδαλού και του Μαρκογιάννη, νομίζω τα λόγια είναι περιττά.  

Παραγγελιά η σημερινή ψηφιοποίηση, για τον Γιώργη (άργησα μερικούς μήνες).

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

265. FIDELITY 2105068 ΣΩΠΑΣΗΣ ΝΙΚΟΣ- ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1973 (Ηχογράφηση 1971)

Σωπασής Νίκος (Χάμπρος)- Ξυλούρης Ιωάννης (Ψαρογιάννης) FIDELITY 2105068 Παραπονιέται μου η καρδιά (Χανιώτικος συρτός) - Δεν σε πιστεύω ανε μου λες (Σούστα) 1973(Ηχογράφηση 1971)- 45rpm- 7''

«Κοίταξε να δεις, εγώ µέχρι που πήγα στρατιώτης, έπαιζα σε γάµους αλλά δεν ήµουνε φτασµένος ας πούµενε, ερασιτέχνης ήµουνε. Πήγα στρατιώτης, εγύρισα απ’ το στρατό κι έκατσα έξι µήνες στο χωριό; Και µια ωραία πρωία του λέω του πατέρα µου «εγώ θα φύγω» του λέω «δεν κάθοµαι εδώ πέρα να σκάφτω τα αµπέλια και τις ελιές και τα χωράφια, εγώ θα φύγω», του λέω. «Πού θα πας;» µου λέει. «Εγώ θα φύγω» του λέω, «θα πάω στο Ηράκλειο». Κι έφυγα στο Ηράκλειο, εικοσιενός χρονού.

Μέχρι το ‘65 εγινότανε αυτό το έθιµο. Από ‘κει κι έπειτα το αλλάξανε ας πούµε και µαζεύονται όλοι µαζί στην πλατεία του χωριού ας πούµε και ξέρω ‘γω γιατί τότε δεν υπήρχανε και χώροι κατάλληλοι για να µαζευτούνε ας πούµενε, να κάτσουνε.

Έβγαινα στα Λιβάδια και κάναµε το γλέντι σ’ ένα χώρο ας πούµενε πενήντα τετραγωνικά; Ένα καφενείο στο χωριό ας πούµε. Πόσα τετραγωνικά µπορεί να είναι; Ε, πόσους ανθρώπους να χωρέσει µέσα; Όταν είναι καλεσµένοι πεντακόσιοι, εξακόσιοι ανθρώποι στο γάµο; Όταν το χωριό είναι µεγάλο όπως είναι τα Λιβάδια παραδείγµατος χάριν. Και έβρισκαν τους χώρους ας πούµε, χώρια η νύφη, χώρια ο γαµπρός και κάνανε επειδή δεν τους χώρηγαν θυµάµαι, αυτοί που χορεύανε εκάνανε παρέα στο χωριό. Να πάνε σε δύο 3 τρία σπίτια, άντε σου λένε να πάµε να χορέψουµε. Να ‘ρθούνε, να χορέψουνε, να τους κάνουνε τόπο αυτοί που κάθονταν µέσα ας πούµε και ξέρω ‘γω και να χορέψουνε, εκάναν τον χορό τωνε, τσούπ! Εφεύγανε και πήγαιναν και συνέχιζαν την παρέα σε σπίτια. Ήρθαν άλλοι παρέα, κατ’ αυτό τον τρόπο, εξηµερωνόταν το γλέντι ας πούµε και κρατούσε το γλέντι µέχρι το πρωί.

Σε άλλα χωριά, γιατί εγώ σου λέω έφυγα απ’ το χωριό το δικό µου µόλις απολύθηκα απ’ το στρατό εικοσιενός χρονού, κατέβηκα στο Ηράκλειο, µόνο µε τη λύρα, δουλειά τίποτα. Είχα βρει ένα ξενοδοχείο και έµενα κι ένα εστιατόριο κι έτρωγα και τα ‘γραφε όποτε βρω λεφτά, εντάξει ήτανε βέβαια γνωστοί και φίλοι, «όποτε βρω λεφτά θα σε πληρώσω». Ο Θεός να συγχωρέσει τον Ξυλούρη γιατί ήµαστε φίλοι, καλοί. Τον Νίκο. Οπότε αυτός τότε… ήταν ξεπεταγµένος ας πούµε, ήταν μεγαλύτερος, έξι-επτά χρόνια, πέντ’ έξι χρόνια δηλαδή πρέπει να ’χαµε διαφορά ηλικίας. Εγώ έχω µια ηλικία µε τον αδερφό του το Γιάννη, τον Ψαρογιάννη που λέµε, είµαστε µια ηλικία. Ο Νίκος ήταν µεγαλύτερος. Και µ’ έστελνε που λες άµα θε’ να τύχει κάνα γλέντι να ’χει κλείσει αυτός, ε, τότε την βγάζαµε, πηγαίναµε στο γλέντι και µας έλεγε ο καφετζής καµιά φορά σε πανηγύρια τότε, γιατί οι γάµοι ήτανε λιγοστοί, σε πανηγύρια, γινόνταν τότε πολλά πανηγύρια ρε παιδί µου, ‘κει γύρω στο Ηράκλειο, σ’ όλα τα χωριά κι όλο το χρόνο. Έλεγε ο καφετζής, κατέβαινε στο Ηράκλειο, «Σωπασή, θα ‘ρθεις να παίξεις, αλλά απ’ τη χαρτούρα σου, όχι να σε πληρώσω, απ’ τη χαρτούρα σου θα µου δώσεις». Ένα ποσοστό. Ένα 10%. Αυτά τα έχει ζήσει και ο Καλοµοίρης ο Γιώργης κι ο συχωρεµένος ο Ξυλούρης.

Το ’61 δεν υπήρχε κανένα µαγαζί στο Ηράκλειο. Το πρώτο µαγαζί που ανοίχτηκε είναι πρέπει να ήταν το εξήντα… το ’65-‘66. Ο «Ερωτόκριτος», ο «Ερωτόκριτος», ένα υπόγειο. Ωστόσο εγώ, είχα, ήταν ένας ξάδερφός µου που εδούλευε στη βάση και τον είχα φλοµώσει στα δανεικά. «Γιάννη δώσε µου ένα πενηντάρικο, δώσε µου ένα κατοστάρικο γιατί πρέπει να πληρώσω». Ε σε κάποια φάση, το ‘62, µου λέει «ρε συ», µια µέρα, κάθοµαι σ’ ένα καφενείο κι έρχεται, «ρε συ» µου λέει ο άλλος, µου λέει «υπάρχει µια θέση στη βάση, εκεί που δουλεύω εγώ, ό,τι κάνω εγώ θα κάνεις κι εσύ. Θα ‘ρθεις να σε πάρουµε»; Μου λέει «αφού κατέβηκες» µου λέει «µε τη λύρα» και ξέρω ‘γω, «αφού δεν έχει ψωµί η λύρα, µ’ έχεις φλοµώσει…». Μου λέει «να σου κάνω τα χαρτιά»; Λέω «σκέφτοµαι», σκεφτόµουνα λέω, «λες»; Του λέω «κάµε τα χαρτιά».

Έπαιζα (στα πανηγύρια) αλλά δεν υπήρχανε. ∆εν είχαν και δεν ήταν, δεν ήταν και… σου λέω πηγαίναµε σ’ ένα καφενείο να παίξουµε σ’ ένα πανηγύρι, λέει ο καφετζής, αντί να σε πληρώνω, έπαιρνε κι απ’ τη χαρτούρα τη δικιά µου. ∆ηλαδή ο καφετζής αποφάσιζε. Συλλόγοι τότε δεν υπήρχαν. ∆εν υπήρχαν, µόνο τα καφενεία του χωριού. Ναι. Αυτά, στο νοµό Ηρακλείου, έτσι; Στο Μυλοπόταµο δεν γίνονταν αυτά. Έλεγε «Έλα κι άµα πάτε καλά, ό,τι µπορώ θα σου δώσω κιόλας». Αλλαγή στο νοµό, άλλη νοοτροπία. Άλλη νοοτροπία, άλλη η νοοτροπία του Μυλοποτάµου σ’ αυτά τα πράγµατα είναι… το πρώτο. Και στη χαρτούρα και σε γάµους και σε πανηγύρια και ξέρω ‘γω. Γινόταν κι εδώ πανηγύρια ας πούµε αλλά εµάς εδώ πληρώνανε ας πούµε. Σου λέει «έλα να παίξεις να σου δώσω πέντε χιλιάρικα», τότε, ή «να σου δώσω τρία χιλιάρικα κι ό,τι βγάλεις». 

Μαζί με τον Σωπασή, ο Ψαρογιάννης στο λαούτο.

Το παραπάνω αποτελεί μέρος της συνέντευξης του Νίκου Σωπασή στους Θεοδοσοπούλου Ειρήνη και Φραγκούλη Εµµανουήλ το 2005. Ολόκληρη την συνέντευξη θα την βρείτε στο φάκελο που θα κατεβάσετε.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

264. COLUMBIA 18509 HAFIZ BURHAN BEY 193X

Hafiz Burhan Bey COLUMBIA 18509 Neva Rast Gazel Cevrin sebep oldu - Mahut Sarki 193X- 78rpm- 10''

Η σημερινή ανάρτηση στις ¨Πέρδικες…¨ δεν είναι του παραδοσιακού ελληνικού ρεπερτορίου. Στα τούρκικα ο Burhan Hafiz τραγουδάει. Μπορεί για μια χαμένη αγάπη, μπορεί για τον Θεό του, μπορεί για το σπασμένο ναργιλέ του. Δεν θα το καταλάβεις. Αυτό που θα καταλάβεις όμως είναι ο πόνος όταν λέει το Αμάν. Το αμάν που τραγούδησε και ο Αντώνης Νταλγκάς, ο Μπερνιδάκης, ο Μουντάκης, ο Παπασιδέρης, η Μαρίκα και πόσοι άλλοι. Στα τραγούδια του σε ελεγειακή ποίηση (όπως θα διαβάσεις παρακάτω) που ονομάστηκε τάφος. Ένας απέραντος τάφος τόσο στην Τουρκία όσο και την Συρία. Ο πόνος από τις εικόνες, ατελείωτος.  

«Γεννημένος στο Aksaray της Κωνσταντινούπολης στις 23 Μαΐου 1897, ο Burhan τράβηξε μεγάλη προσοχή με την ομορφιά των τραγουδιών του. Σύντομα άρχισε τις απαγγελίες του Κορανίου μπροστά σε ομάδες και το mawlid (ποίηση που γράφτηκε για τη νύχτα της γέννησης του Προφήτη Μωάμεθ) και ελεγειακή ποίηση μαζί με το να παίζει ως «ζακίρ» (παρόμοιο με την παράδοση του aşık) και μουεζίν.

Ήταν ένας από τους ιδρυτές του Istanbul Radio, άνοιξε ένα δισκάδικο στο Beşiktaş της Κωνσταντινούπολης και εκπροσώπησε την Columbia Records, αν και αυτή η περιπέτεια δεν κράτησε πολύ, και σύντομα επέστρεψε στη σκηνή. Έδωσε συναυλίες στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένης της Αθήνας, και ήταν τραγουδιστής πολλών οθωμανικών και τουρκικών κλασικών τραγουδιών πριν ξεκινήσει το δικό του συγκρότημα. Τα τραγούδια που ερμήνευσε ήταν πολύ μοναδικά και πολύτιμα στην κλασική παράδοση, και τα δύο θρησκευτικά κοσμικά.

Όταν ήταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορική Ορχήστρα, συνεργάστηκε με τους İsmail Hakkı Bey, Zati Arca και Lemi Atlı. Ως τενόρος, απήγγειλε το κάλεσμα για προσευχή τόσο από μιναρέδες όσο και μέσα σε τζαμιά και είχε κάνει μερικά από τα καλύτερα παραδείγματα μουεζίν ενώ απήγγειλε στίχους από το Κοράνι. Είχε επίσης ένα μοναδικό ταλέντο στην απαγγελία του μαουλίντ.

Ο Burhan είναι ο μόνος τραγουδιστής gazel που κέρδισε φήμη και πλούτο από τις ηχογραφήσεις και τις συναυλίες του. Αν και δεν μαθήτευσε στη μουσική ή στο τραγούδι, με τη ζεστή και λαμπερή φωνή του, είχε μοναδικό στυλ, ερμηνεύοντας και τα δημοφιλή τραγούδια των ημερών. Ο ακριβής αριθμός των ηχογραφήσεων του είναι άγνωστος και δεν μπορεί να προσδιοριστεί. Κυκλοφόρησε περίπου 100 δίσκους στην Columbia Records, η οποία του έκανε δώρο ένα αυτοκίνητο για όλα τα κέρδη που καρπώθηκαν από τους δίσκους του. Σε αντάλλαγμα, ο Burhan έγινε ένας από τους πρώτους ιδιοκτήτες αυτοκινήτων στη νέα Δημοκρατία της Τουρκίας. Για να δείξουν το σεβασμό τους για την πίστη του, η Columbia Records κυκλοφόρησε ένα νέο δίσκο τη δεκαετία του 1970 μετά τον θάνατό του.

Οι συνθέσεις του και μερικά από τα τραγούδια του έχουν χρησιμοποιηθεί σε συλλογές τουρκικής μουσικής και η φήμη του έχει ξεπεράσει τα σύνορα της Τουρκίας. Οι αδερφοί Bacanos συνόδευσαν τις περισσότερες ηχογραφήσεις του.

Η ελεγειακή ποίηση, που ονομάστηκε κυρίως «Μακμπέρ» (Τάφος), έγινε διάσημη με την εξαίσια ερμηνεία του Μπουρχάν. Οι σύγχρονοι μουσικοί εξακολουθούν να παίρνουν τον τόνο και το στυλ του ως παράδειγμα. Μετά την ψήφιση του νόμου περί επωνύμων το 1934, πήρε το επώνυμο Sesyılmaz. Πέθανε στο τζαμί Hacı Bayram στην Άγκυρα όπου πήγε να απαγγείλει το Mawlid του Marshall Fevzi Ο Τσακμάκ στις 18 Απριλίου 1943.

Σύμφωνα με το μύθο, η καρδιά του δεν άντεχε τη φωνή του, καθώς κατά τη διάρκεια του μάουλιντ η φωνή του ήταν πολύ ψηλή. Θεωρούμενος μια από τις πιο κρίσιμες και δυνατές φωνές του 20ου αιώνα, ο Burhan έκανε απίστευτες παραλλαγές στα τραγούδια του με την δυνατή φωνή του και το εντυπωσιακό φωνητικό εύρος του. Ο Μπουρχάν έγινε γνωστός με τα τραγούδια του περισσότερο από τα γαζέλα του, που και τα δύο ήταν οι σπεσιαλιτέ του. Ο τάφος του βρίσκεται στο Yahya Efendi Dervish Lodge στο Beşiktaş της Κωνσταντινούπολης».

Ο σημερινός δίσκος έπαιζε για χρόνια σε καφενείο της Ναυπακτίας. Μαζί με παραδοσιακά, αμανέδες, ζεϊμπέκικα, χασικλίδικα. Όταν κουρασμένοι αγρότες, ψαράδες, βοσκοί πήγαιναν να πιούν το μαύρο τους, να φουμάρουν τον ναργιλέ τους, να πιουν τα τσίπουρα τους και να παίξουν την πρέφα τους, δεν λογάριαζαν εθνικότητα. Ο πόνος καταλάγιαζε από τον αμανέ.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).