Κυριακή 10 Ιουλίου 2022

207. NINA N-24521 ΣΚΟΡΔΑΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΝΑΧΗ ΖΩΗ- ΤΣΑΓΓΑΡΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ 1959

Σκορδαλός Αθανάσιος- Μαρκογιαννάκης Ιωάννης (Μαρκογιάννης)- Νάχη (Γρυπάρη) Ζωή- Τσαγγάρης (Τσαγκάρης- Τσαγκαράκης- Ψυχούλας) Ελευθέριος NINA N-24521 Δωδεκανησιακή σούστα - Σφουγγαράδες (Συρτός) 1959- 45rpm- 7''

 

Το 1965 βγήκε στις κινηματογραφικές αίθουσες η ταινία ¨Μπετόβεν και Μπουζούκι¨ (από τις αγαπημένες μου). Πρωταγωνιστές ο Μίμης Φωτόπουλος, ο Νίκος Σταυρίδης, ο Γιάννης Γκιωνάκης, ο Σωτήρης Μουστάκας και άλλοι πολλοί εξαίρετοι ηθοποιοί. Μουσική στην ταινία ο τεράστιος Μάνος Λοΐζος.

Ο Φωτόπουλος κάνει τον μπουζουξή και ο Σταυρίδης τον δάσκαλο και συνθέτη κλασικής μουσικής. Ο μπουζουξής (Φωτόπουλος) ¨κλέβει¨ τον μοναδικό μαθητή του Σταυρίδη, τον Σωτήρη Μουστάκα που παίζει βιολί αλλά τον χρειάζεται για να παίξει μπαγλαμά (ένα μικρό απόσπασμα).

Για μπω και στο θέμα, ο Φωτόπουλος ζητάει συνεργασία με τον Σταυρίδη για να γράψουν το τραγούδι ¨Γαρουφαλλιά¨ (το οποίο τραγουδάει σε μουσική Λοΐζου η Κλειώ Δενάρδου).

Για να πείσουν το Σταυρίδη να γράψει την μουσική τον ¨πικάρουν¨ ο Φωτόπουλος και ο Γκιωνάκης και του λένε «Μπορείς μαέστρο να γράψεις μουσική για μπουζούκια, δεν μπορείς, μπορείς;».

Κάπως έτσι φαντάζομαι έγινε με τον Σκορδαλό και Μαρκογιάννη. Τους φωνάζει ο Πέτρος Νικολάου της Nina Record Company και τους λέει: «Το επόμενο δισκάκι θέλουμε να είναι με νησιώτικα και να αναδείξουμε την Νάχη, αλλά μας λείπει ο Ανδρέας Πόγγης στο βιολί (βλέπε ανάρτηση 200). Μπορείτε να παίξετε μια ¨Δωδεκανησιακή σούστα¨, …μάλλον δεν μπορείτε».

Το αποτέλεσμα το ακούτε στην πρώτη πλευρά του δίσκου. Φήμες λένε ότι μετά από αυτή την εκτέλεση δωδεκανησιακής σούστας κανένας δεν επιχείρησε ξανά, να παίξει σούστα στα Δωδεκάνησα (φήμες είναι λέμε). Μάλιστα δεν γράφουνε τα ονόματα Θανάσης και Ιωάννης στο δισκάκι μη τυχών και τους βρούνε. Ο ηχολήπτης πάλι, από το σοκ τελειώνει τη σούστα με echo.    

  

Η Ζωή Νάχη (Γρυπάρη το πραγματικό επώνυμο), γεννήθηκε τέλη της δεκαετίας του '30. Είναι στιχουργός και τραγουδίστρια και η πρώτη γυναίκα του Μανώλη Χιώτη.

Η Νάχη υπήρξε μια κομβική προσωπικότητα στη ζωή του μεγάλου μουσικοσυνθέτη, καθώς είναι η μοναδική από τις τρεις συζύγους (Ζωή Νάχη, Μαίρη Λίντα, Μπέμπα Κυριακίδου) με την οποία απέκτησε παιδιά ο κορυφαίος σολίστας του μπουζουκιού: τον Διαμαντή και τη Μαρία.

Η ίδια έκανε αξιοσημείωτη καριέρα στις αρχές της δεκαετίας του ’50 στο πλευρό μεγάλων συνθετών, όπως οι Μανώλης Χιώτης, Γιώργος Μητσάκης, Γιάννης Παπαϊωάννου, Βασίλης Τσιτσάνης και πολλοί άλλοι. Ωστόσο, μετά τον χωρισμό της από τον Χιώτη, η Ζωή Νάχη έκανε μεγάλη στιχουργική καριέρα με το πατρώνυμό της, ως Ζωή Γρυπάρη.

Ως στιχουργός έγραψε τραγούδια που έχουν ερμηνεύσει οι Βοσκόπουλος, Τερζής, Σφακιανάκης, Γαρμπή, Ρέμος, Παπαρίζου, Οικονομόπουλος, Κοκκίνου! Ποιος άλλωστε δεν έχει τραγουδήσει το «Ποιο κορμί σε ταξιδεύει» του Ρέμου, το «Υπάρχει λόγος» της Παπαρίζου, το «Έρωτα θέλει η ζωή» της Βανδή, το «Στης ζωής μου, τις στράτες» του Βοσκόπουλου ή το «Φωτιά στις νύχτες» του Τερζή;

Η ίδια το 2018, σε μια από τις πολύ σπάνιες συνεντεύξεις της είχε μιλήσει στην «Espresso» για την αυτοβιογραφία της, που ήταν έτοιμη προς έκδοση με τίτλο «Εκείνος και εγώ», στην οποία αναφερόταν στη ζωή της στο πλευρό του Μανώλη Χιώτη και όχι μόνο.

«Τα μόνα ευτυχισμένα χρόνια που θυμάμαι στη ζωή μου, που ήταν γεμάτα έρωτα και αγάπη, ήταν αυτά με τον Μανώλη μου, που μου έδωσε τα πάντα. Ακόμα και τα παιδιά που ήθελε να φέρει στη ζωή με εμένα τα απέκτησε. Δούλεψα μαζί με τον Μανώλη Χιώτη, τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Γιάννη Παπαϊωάννου, τον Γιώργο Μητσάκη, τον Γιώργο Ζαμπέτα και πολλούς άλλους για να μπορέσω να μεγαλώσω τα παιδιά μου» έλεγε σε αυτή τη συγκλονιστική κατάθεση ψυχής.

Ωστόσο, όπως εκμυστηρευόταν, το μεγαλύτερο κεφάλαιο της ζωής της ήταν αυτό με τον Μανώλη Χιώτη. «Η γνωριμία μας έγινε σε ένα θέατρο στον Πειραιά, όπου δούλευα ως παιδί-θαύμα με τον Κώστα Χατζηχρήστο και τον Γιώργο Οικονομίδη. Σε μια τιμητική βραδιά, λοιπόν, για τον Χατζηχρήστο γνώρισα τον Μανώλη. Και εκείνος τρελάθηκε που με είδε, όπως είπε τότε στον φίλο του Χατζηχρήστο και από τότε έγινε η σκιά μου. Ήρθε να με ζητήσει από τους γονείς μου, δεν με έδωσαν και με απήγαγε σε ηλικία 14 ετών. Από εκεί με πήγε στο σπίτι του Μητσάκη, για να χάσουν τα ίχνη μου, μέχρι να βγουν οι άδειες του γάμου. Μάλιστα, μου έβαλε και καμιά 15αριά χρόνια παραπάνω για να είναι νόμιμος ο γάμος και παντρευτήκαμε. Και θα σ’ το πω με μεγάλο εγωισμό: Ο Μανώλης μόνο εμένα αγάπησε και μόνο εκείνον θα αγαπώ μέχρι να πάω κοντά του»!

Ο Μανώλης Χιώτης πάντα με αγαπούσε και υπολόγιζε σε εμένα και τη στήριξή μου. Θυμάμαι με πήρε τηλέφωνο από την Αμερική μόλις έμεινε μόνος και μου ζήτησε να πάω εκεί και να γυρίσουμε μαζί πίσω. Δεν το δέχτηκα. Του απάντησα: «Γύρνα εδώ και τα βρίσκουμε. Στην Αμερική δεν έρχομαι».
Μπορεί να μην ήμασταν συνέχεια μαζί, αλλά πορευόμασταν μαζί. Διότι έπρεπε να λύνουμε τα θέματα των παιδιών μας. Οπότε δεν χωρίσαμε ποτέ. Ήμασταν και θα είμαστε πάντα οικογένεια.

Στο σημερινό δισκάκι, η Νάχη με τους ¨Σφουγγαράδες¨ στο τραγούδι (στη δεύτερη πλευρά), συνοδεία ορχήστρας Παπαϊωάννου και στίχους-σύνθεση Ελευθέριου Τσαγκάρη.

Ο Λευτέρης Τσαγκάρης (Ψυχούλας) γεννήθηκε το 1920. Ασχολήθηκε με το λαϊκό/ρεμπέτικο τραγούδι από αγάπη! Στην Αθηνά, στα χρονιά της κατοχής, ήταν ήδη πολύ καλός μπουζουξής, με φίλους όλους τους μεγάλους όπως: Κηρομίτη, Γενίτσαρη, Λαύκα, Μπίνη, Στράτο Παγιουμτζή, Χιώτη, "Μπέμπη", Ανέστο "Γύφτο", Σταμούλη "Μπιρ Αλαχ", Τατασόπουλο, Παπαϊωάννου, Μητσάκη κ.α. Δούλεψε σε σχεδόν όλα τα γνωστά λαϊκά κέντρα / μπουζουξίδικα!
 Στις αρχές της δεκαετία του '50 θα συνεργαστεί για πολλά χρόνια με τον "Τιτανομέγιστο" Βασίλη Τσιτσάνη!

Γύρω στο 1959 πηγαίνει και αυτός στην Αμερική με τους άλλους ρεμπέτες - φίλους, τον μεγάλο Γιάννη Παπαϊωάννου, τον Νίκο Καλλέργη, Ηλία Ποτοσίδη. Εκεί θα βρει και τον φίλο του Ανέστο Αθανασίου "Γύφτο" (όπου είχε πάει νωρίτερα το 1957).

Θα δουλέψει με Τατασόπουλο, Πόλυ Πάνου, Σταύρο Τζουανάκο αλλά και άλλους εξαίρετους ομογενής μουσικούς την Αμερικής. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο blog Μπουζούκι και Μπουζουξήδες.  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).
 

 


Παρασκευή 8 Ιουλίου 2022

206. ODEON DSOG 3235 ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ- ΜΑΝΟΥ ΣΩΤΗΡΙΟΣ- ΠΑΪΤΑΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 1966

Ζαφειρίου (Ζαφιρείου) Γεώργιος- Μάνου Σωτήριος- Παϊτάρης Παναγιώτης ODEON DSOG 3235 Γκάϊντα χορευτική - Λέντζο Μακεδονικός χορός 1966- 45rpm- 7''

Η Μακεδονία, μια από τις μεγαλύτερες Ελλαδικές περιοχές, συνορεύει με τη Θράκη, Ήπειρο, Θεσσαλία και Αιγαίο, μέρη με τα οποία παρουσιάζει μουσικές, ρυθμικές και χορευτικές ομοιότητες. Παράλληλα, παρουσιάζει ομοιότητες και με τους άλλους λαούς της Βαλκανικής Χερσονήσου που βρίσκονται εκτός των Ελληνικών συνόρων.
Η ακμαία αστική ζωή στη Μακεδονία, επηρέασε τα χωριά της, δημιουργώντας ένα υψηλό βιοτικό και πολιτιστικό επίπεδο. Το 1923 με τη συνθήκη της Λοζάνης άρχισε να διαμορφώνεται η νεοελληνική κοινωνία. Οι πρόσφυγες της Μ. Ασίας και Α. Θράκης, που εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία, πύκνωσαν τους πληθυσμούς και λειτούργησαν ως ένα είδος συνδετικού δεσμού, συντελώντας στη διαμόρφωση μιας πλατύτερης πολιτιστικής ενότητας που θεωρείται πηγή μελωδικών, ρυθμικών χορευτικών και λατρευτικών εθίμων με αρχαία καταγωγή.

Τα «κουρμπάνια» οι λαϊκές θυσίες ζώων για το καλό της κοινότητας, οι μεταμφιέσεις του Δωδεκαημέρου, με τα Ρογκατσάρια, που συνοδεύονται από μιμικές παραστάσεις και σχετίζονται με παλιές εκδηλώσεις διονυσιακής λατρείας, τα «Αναστενάρια», εντυπωσιακή εκδήλωση λαϊκής λατρείας με πυροβασία, που έχει σκοπό την καλή σοδειά των σπαρτών. την προστασία των ζώων. το στέριωμα των νιόπαντρων ζευγαριών, την αποφυγή των κακών πνευμάτων, είναι μερικά από τα πάμπολλα έθιμα που επιβιώνουν μέχρι σήμερα.

Η Μακεδονία με βάση τη μουσικοχορευτική της παράδοση χωρίζεται σε Δυτική και Ανατολική. Στη Δυτική χορευτική Ενότητα ανήκουν και οι χοροί της Κεντρικής Μακεδονίας.

Στη Δυτική Μακεδονία, διακρίνονται δύο κύριες κατηγορίες βάσει της μελωδικής ρυθμικής και χορευτικής πραγματικότητας. Η μία είναι αυτή των ορεινών νοτίων και δυτικών περιοχών του Ολύμπου, που μοιάζει με το Θεσσαλοηπειρώτικο ύφος τραγουδιών χορών και ρυθμών και η άλλη είναι των πεδινών και αστικών περιοχών της Πιερίας του Ρουμουλκιού, της Βέροιας, της Νάουσας, της Κοζάνης, της Σιάτιστας, της Καστοριάς και της Φλώρινας με καθαρά τοπικό χαρακτήρα. Στις περιοχές μάλιστα της Κοζάνης, των Γρεβενών και της Καστοριάς παρατηρούμε μια πανομοιότυπη ρυθμική στρωματογραφία, επηρεασμένη από τους ηπειρώτικους ρυθμούς.

Οι υπόλοιπες περιοχές της Δυτ. Μακεδονίας, αυτές που γεωγραφικά ανήκουν στην Κεντρική, παρουσιάζουν μεγαλύτερο ρυθμολογικό ενδιαφέρον εξαιτίας των πολύπλοκων σχημάτων τα οποία μοιάζουν με αυτά των γειτόνων της Βαλκανικής. Εδώ έχουμε ρυθμούς γκάιντας, τοπικά χασάπικα, και χορούς στα τρία. Στα χωριά της Κεντρικής Μακεδονίας εκτός από τους ντόπιους κατοικούν και πρόσφυγες από τον Πόντο, την ανατολική Ρωμυλία, τη Μακεδονία, καθώς και Βλάχοι. Όλες αυτές οι ομάδες χρωματίζουν όπως είναι φυσικό με το δικό τους τρόπο την χορευτική παράδοση της περιοχής. Στις περιοχές αυτές ο πρωτοχορευτής έχει την ευθύνη της χορευτικής ομάδας, την οποία μπορεί να οδηγήσει κατά βούληση, διαγράφοντας διάφορα χορευτικά σχήματα, έξω από την αυστηρά καθορισμένη και σχηματοποιημένη κυκλική μορφή.
Στο χέρι κρατά μαντήλι, που το κουνά ελεύθερα, σύμφωνα με το ρυθμό, η το κουνά μεταδίδοντας μηνύματα απόλυτης συμμετοχής και στους υπόλοιπους χορευτές. Σε ορισμένους χορούς, οδηγεί την ομάδα σε λαβυρινθικές σχηματοποιήσεις, (π.χ. γκάιντα, ντούσκο, μποέμ’τσα κ.ά.), όπου ανάλογα με το χορό παρατηρείται και διαφορετική λαβυρινθική απεικόνιση. Φαίνεται πως τα σχήματα αυτά, μεταφέρουν στοιχεία μύησης αρχαίων μυστηρίων, όπου ο μειούμενος μάθαινε για το ανώδυνο πέρασμα από τη ζωή στο θάνατο, για την προστασία των ζωντανών από τους νεκρούς, των νεκρών από τα αόρατα πνεύματα, για τη διαδικασία της γονιμικής ιερουργίας κ.ά.
Η Ανατολική Μακεδονία συναγωνίζεται στη μουσικο-χορευτική παράδοση τη Δυτική και Κεντρική. Τα ορεινά συγκροτήματα της Χαλκιδικής, του Παγγαίου και των Κεδρυλίων, αποτέλεσαν και αποτελούν πηγή ποικίλων μοτίβων τα οποία, παρ’ όλες τις σημειούμενες αναπόφευκτες μεταβολές, παρακολουθούν τη ζωή στην εξέλιξή της. Στην Αν. Μακεδονία, ιδίως στις απομονωμένες και χωρίς τουριστική κίνηση περιοχές της, διαφυλάσσονται πολλές εθιμικές εκδηλώσεις όπως είναι οι αγερμοί της άνοιξης, οι θίασοι μεταμφιεσμένων κτλ, καθώς και πολλά από τα τροπικά χαρακτηριστικά της ανατολικής μουσικής.
Χορεύεται με μικρές παραλλαγές σ’ όλη την Μακεδονία και κυρίως στη Φλώρινα, στα χωριά του Ρουμουλκιού (κάμπος Γιαννιτσών) και στη Νάουσα.

Γκάϊντα χορευτική στην πρώτη πλευρά. Η ονομασία του χορού οφείλεται μάλλον στο μουσικό όργανο που συνοδεύει το χορό. Είναι αντρικός χορός και αποτελείται από δύο μέρη: το αργό και το γρήγορο. Στο γρήγορο μέρος ο πρωτοχορευτής εκτελεί φιγούρες και μπορεί να κατευθύνει τον κύκλο σε διάφορους σχηματισμούς.

Στη δεύτερη πλευρά ο Μακεδονικός χορός Λέντζο. Πληροφορίες για τον συγκεκριμένο χορό δεν κατάφερα να βρω. Πιθανότατα να πήρε το όνομα του από τοποθεσία ή κάποιον με το συγκεκριμένο όνομα.

Βιογραφικά στοιχεία για τους οργανοπαίχτες δεν κατάφερα να βρω. Ο Ζαφειρίου Γιώργος σίγουρα στο ζουρνά (βλέπε φωτογραφίες παραπάνω).

Το συγκεκριμένο δισκάκι ακούγεται δυνατά! Να περνάει ο ήχος του ζουρνά μέσα από κάθε κύτταρο του εγκεφάλου. Με τσίπουρο από κούμαρα και γλυκάνισο, στον πάγο και μπύρες για να σβήνεις, κάτω από τα πεύκα  και εκεί την ώρα που σπαράζεται το φως  μας (που λένε και τα Διάφανα Κρίνα) μη πικραθείς. Πάρε φόρα και βούτα στα κρυστάλλινα νερά της Χαλκιδικής.   

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).