196. OLYMPIC OE 80063 ΒΛΑΧΑΓΓΕΛΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΚΑΛΑΤΖΗΣ- ΜΑΛΛΙΑΡΑΣ ΒΑΪΟΣ 1965

Βλαχαγγέλης Δημοσθένης (Καλατζής- Το αηδόνι του Ασπροποτάμου) OLYMPIC OE 80063 Λάλα τ' αηδόνι (Τσάμικο) - Όμορφη πουναι η Λειβαδιά (Επιτραπέζιον) 1965- 45rpm- 7''

 

Ο Δημοσθένης Βλαχαγγέλης γεννήθηκε στις 5 Οκτωβρίου του 1916 στο Γαρδίκι Τρικάλων Θεσσαλίας. Από μικρός έμαθε την τέχνη του πατέρα του Κώστα Βλαχαγγέλη (Καλατζής) που ήταν άφταστος τραγουδιστής και λαουτιέρης σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες οργανοπαιχτών και τραγουδιστών της εποχής του, αλλά και συνθέτης πολλών δημοτικών τραγουδιών. Είχε πολλές προτάσεις για να βγάλει δίσκους όμως δε δέχτηκε ποτέ: «Εγώ γραμμόφωνο δε γίνομαι, όποιος θέλει να με ακούσει να έρθει στο μαγαζί.» έλεγε.

Ο Δημοσθένης Βλαχαγγέλης συνεργάστηκε με τους μεγαλύτερους λαϊκούς καλλιτέχνες του δημοτικού τραγουδιού, όπως τον Μαλλιάρα, τον Καρακώστα, τον Σαλέα, τον Βασιλάρη και τον Σούκα. Αλλά και με τους σπουδαίους συμπατριώτες του Μπανιάκα , Βούκια , Τόγελο και Σγούρο . Σύμφωνα με μαρτυρίες υπηρέτησε στρατιώτης μαζί με τον Βασίλη Τσιτσάνη στη Λάρισα .

Εμφανιζότανε σε γλέντια, πανηγύρια, γάμους και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η κρατική τηλεόραση και το ραδιόφωνο έχουν κάνει πολλές εκπομπές και αφιερώματα για το Δημοσθένη Βλαχαγγέλη.

Ήταν πάνω απ’ όλα οικογενειάρχης. Παντρεύτηκε τη γυναίκα του Ευαγγελία, (Βάγγιω όπως την έλεγε) και απέκτησε μαζί της 5 παιδιά. Την Μαρία, τον Κώστα, τον Νίκο, τον Θεόδωρο, και τον Γρηγόρη. Παραπάνω και από παιδιά του θεωρούσε και το γαμπρό του Νεοκλή, αλλά και τις νύφες του Βάσω και Σούλα. Απέκτησε τρία εγγόνια, τον Νίκο, τον Γιώργο και την Ευαγγελία(Λίλη).

Οι λέξεις «τραγουδιστής», «οργανοπαίκτης» είναι πολύ μικρές για να αποδώσουν το μεγαλείο της ερμηνευτικής ικανότητάς του Δημοσθένη Βλαχαγγέλη. Ο «Δήμος» ήταν ο μικρόσωμος άνθρωπος με τη μεγάλη καρδιά, «μικρός το δέμας, μεγάλος στην ψυχή». Ήταν πραγματικός καλλιτέχνης. Ένας λαουτιέρης ξεχωριστός από τους άλλους. Ένας λαμπρός τραγουδιστής που πάντα σε γοήτευε και σε μεράκλωνε. Δεν υπάρχει άνθρωπος, που δε θα νοιώσει την καρδιά του να σκιρτάει από τη λεβεντιά του τσάμικου, όπως το τραγουδάει ο Δημοσθένης Βλαχαγγέλης. Η φωνή του γλυκιά, καθάρια, κρυστάλλινη, μοιάζει σαν μακρινός μουσικός απόηχος που ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με τον τόνο του τραγουδιού (τσάμικο, συρτό, καλαματιανό, καγκέλι, επιτραπέζιο). Τα χέρια του αέρινα, απαλά άγγιζαν τις χορδές του λαούτου κι άκουγες γλυκόηχες μελωδίες, που σε μεταφέρουν σε άλλους κόσμους μακρινούς.

Ο «Δήμος» ήταν ένας απλός κι απέριττος άνθρωπος, ευγενικός και καλόκαρδος, πονόψυχος και γλυκομίλητος στον καθένα και προπαντός δεν άφησε τον εαυτό του να κυριευθεί από τον στυγνό επαγγελματισμό και την παραδοπιστία. Με αυτή την έννοια μπορεί να τοποθετηθεί ανάμεσα στους ανήσυχους «τεχνίτες μιας αφανισμένης εποχής», που λείπει στις μέρες μας. Τραγουδούσε με το ίδιο μεράκι και την ίδια λαχτάρα και για τις φτωχές και για τις πλούσιες παρέες. Πίστευε ακράδαντα ότι ο καλλιτέχνης γεννιέται για τον λαό και ανήκει σε αυτόν. Δε ξέχασε ποτέ τους ξενιτεμένους Ασπροποταμίτες.

Έκανε ταξίδια στην Αμερική, όπου βρίσκονταν πολλοί για να μαλακώσει με το τραγούδι του και το μεράκι του το μαράζι και τον πόνο της ξενιτιάς φέρνοντας τους δάκρυα χαράς.

Ο Δημοσθένης Βλαχαγγέλης εκτός από το παίξιμο του λαούτου είχε και πολύ καλή φωνή ως τραγουδιστής, ήταν υψίφωνος, ικανότητα που ήταν σημαντικός παράγοντας επαγγελματικής επιτυχίας στο δημοτικό τραγούδι εκείνη την εποχή. Επίσης το παίξιμό του στο λαούτο είχε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ( τρέμουλο, ταχύτητα στη μελωδία, ποικίλματα και γλυκύτητα στο ύφος ) που θα ζήλευαν πολλοί βιρτουόζοι σολίστες εγχόρδων οργάνων της οικογένειας του λαούτου (ούτι, λαούτο, μπουζούκι).

Ήταν από τους τελευταίους πριμαδόρους λαουτιέρηδες που χωρίς να το γνωρίζει ο ίδιος, ακολουθούσε έναν τρόπο παιξίματος που πλέον έχει χαθεί. Σ αυτό το παίξιμο έβαζε το προσωπικό του στίγμα που αφομοιωνόταν δημιουργικά με τα παραδοσιακά τραγούδια. Απέδιδε τα τραγούδια με το δικό τους χρώμα και με το άρωμά τους, σαν τα αγριολούλουδα, που φυτρώνουν στις πλαγιές της Καρδίτσας. Δεν είναι τυχαίο, που όλοι τον φώναζαν «δάσκαλο» του δημοτικού τραγουδιού. Αυτός είναι κι ο λόγος, που δεν τραγούδησε ποτέ play-back. Η φωνή του ήταν το ίδιο χαρακτηριστική και μπορούμε να τον ξεχωρίσουμε ακούγοντας τους δίσκους που ηχογράφησε και περιλαμβάνουν και άλλους τραγουδιστές. Πρόλαβε και ηχογράφησε σε δίσκους 45 και 33 στροφών αλλά και σε κασέτες μαγνητοφώνου περισσότερα από 100 τραγούδια.

Απεβίωσε στις 7 Νοεμβρίου του 1999.

Για τον Βάϊο Μαλλιάρα έχουμε αναφερθεί στις αναρτήσεις 39, 124 και 156.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

195. TERPSIS TER 2 ΚΑΛΑΪΤΖΑΚΗΣ ΑΡΤΕΜΗΣ- ΜΑΝΟΥΔΑΚΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ 1972

Καλαϊτζάκης Αρτέμης- Μανουδάκης Βασίλης TERPSIS TER 2 Ελπίδα είχα στη ζωή (Συρτός Αποκορονιώτικος) - Στολίδι σ' έχει το χωριό (Μαλεβιζιώτικος) 1972- 45rpm- 7''

Στο σημερινό δισκάκι, στο λαούτο ο Βασίλης Μανουδάκης (βλέπε και ανάρτηση 183) από το Μάλεμε Κυδωνίας, ο οποίος συνεργάστηκε με μεγάλα ονόματα της εποχής όπως ο Κώστας Μουντάκης, ο Κωστής Παπαδάκης (Ναύτης), ο Γιάννης Σκαλιδάκης (Σκαλίδης), ο Παναγιώτης Βολάνης, ο Γαλαθιανός, η Δέσποινα Σκαλίδη, ο Γιώργης Μουζουράκης, ο Αρτέμης Καλαϊτζάκης, ο Μιχάλης Τσαγκαράκης, ο Μανώλης Τσαγκαράκης κ.α. Επίσης διετέλεσε τακτικό μέλος της ορχήστρας του Θεάτρου "Δώρα Στράτου" στην Αθήνα. 

Στη λύρα ο Αρτέμης Καλαϊτζάκης. Δυστυχώς βιογραφικά στοιχεία και φωτογραφικό υλικό δεν κατάφερα να βρω. Δισκογραφικά έχει έξι 45άρια. Έχει συνεργαστεί εκτός από τον Μανουδάκη και με τον Σκαράκη Βαγγέλη. Επίσης το ένα από τα 45άρια είναι σε λαϊκό ύφος, χωρίς να δίνονται πληροφορίες για την ορχήστρα με τον Αρτέμη να παίζει λύρα.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

194. RCA VICTOR 51g 3771 ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1967

Δερμιτζάκης Ιωάννης (Δερμιτζογιάννης) RCA VICTOR 51g 3771 Ακούστε Κρητικούς σκοπούς - Η Κρήτη στη Βόρειο Ελλάδα 1967- 45rpm- 7''

Ο Ιωάννης Δερμιτζάκης (βλέπε και αναρτήσεις 13, 57, 92, 126, 143 και 168) γεννήθηκε το 1907 στη Μαρωνιά Σητείας. Όταν ήταν μαθητής στο γυμνάσιο έμαθε μαντολίνο και θιαμπόλι (κρητικό πνευστό) ενώ αργότερα, αφού τελείωσε τις σπουδές του και εγκαταστάθηκε στο Ηράκλειο, έμαθε βιολί. Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία ως λοχίας πυροβολικού στη Σούδα και στη συνέχεια κατατάχθηκε στην Αστυνομία Πόλεων όπου υπηρέτησε τέσσερα χρόνια. Συμμετείχε στη σύλληψη του λήσταρχου Καραθανάση, που ήταν ένας από τους δράστες της απόπειρας δολοφονίας του Ελευθερίου Βενιζέλου. Αργότερα εγκαταστάθηκε στη Σητεία, όπου και τελειοποίησε τις μουσικές του δεξιότητες στο βιολί, τη λύρα και την κιθάρα και διατηρούσε δισκοπωλείο.

Από το 1950 μέχρι το 1980 εξέδωσε τέσσερα βιβλία με μαντινάδες και περίπου 150 δίσκους. Στη δισκογραφία εμφανίστηκε πρώτη φορά το 1953 με δυο δίσκους. Το πρώτο βιβλίο του με τίτλο «Κρητικές Μαντινάδες», που περιελάμβανε 800 μαντινάδες, εκδόθηκε το 1953. Ακολούθησαν άλλα δύο το 1963 και το 1968. Το τελευταίο, που είχε τον τίτλο «Φιλοσοφία της ζωής» εκδόθηκε το 1979. Συνολικά συνέθεσε πάνω από 20.000 μαντινάδες με ποικίλη θεματολογία (ιστορία, πολιτική, λαογραφία, έρωτας, σάτιρα, διδαχή).

Έβδομο δισκάκι από τον Δερμιτζογιάννη και δεν χρειάζονται συστάσεις. Μέχρι να κλείσουμε την δισκογραφία του, έχουμε μακρύ και ευχάριστο δρόμο.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

193. SELECT 57 ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ- ΓΑΛΑΘΙΑΝΑΚΗΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ- ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 1968

Θεοδωράκης Εμμανουήλ (Θοδωρομανώλης)- Γαλαθιανάκης Ευστράτιος (Γαλαθιανός Στρατής)- Κιτσοπούλου Μαρία SELECT 57 Κάθε πουλί στο ουρανό (Νέος Κρητικός χορός) - Μαυρομάτα Κρητικιά μου (Καλαματιανός χορός) 1968- 45rpm- 7''

 

Ο Στρατής Γαλαθιανάκης ή Γαλαθιανός δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Γεννήθηκε στους Κάμπους Κεραμειών το 1916. Πολύ καλός δεξιοτέχνης, άριστος τραγουδιστής, ακέραιος χαρακτήρας. Το βιολί έπαιρνε φωτιά στα χέρια του, το δοξάρι σκόρπιζε διαπεραστικούς ήχους.
Στα Κεραμιά, άφησε εποχή. Κι όχι μόνο εκεί. Έπαιξε σε όλο τον νομό Χανίων, εκατοντάδες γλέντια και διασκεδάσεις. Από έφηβος σχεδόν πρωτόπιασε το βιολί, για να μην το αποχωριστεί ποτέ για όλη του την ζωή. Ένας θείος του, του δώρισε ένα βιολί, με σκοπό ο μικρός Στρατής να περνάει την ώρα του. Μα μόνο χόμπι δεν ήταν αυτό. Εξελίχθηκε ραγδαίως σε έναν μανιώδη καλλιτέχνη, η φήμη του εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα έξω από την στενή περιφέρεια των λεβέντικων Κεραμιών.
Δίδαξε, γαλούχησε, παραδειγμάτισε τις επόμενες γενιές των Κεραμιανών βιολιστών. Ακόμα και σήμερα λένε "αυτός παίζει με το σύστημα του Γαλαθιανού".

Ο Στρατής Γαλαθιανός ακολουθούσε τον δρόμο και την τεχνική του μεγάλου Μαύρου. Είχε κάτι από την γλύκα του μεγάλου κισαμίτη βιολιστή. Πρότυπα είχε τον Χάρχαλη και τον Μαριάνο. Σίγουρα όμως, το παίξιμο του, έφερε την δική του σφραγίδα.
Στα συρτά, ήταν μοναδικός. Με απαλές δοξαριές, χωρίς έπαρση, απέδιδε ολόσωστα όλα τα παλιά κισαμίτικα συρτά της εποχής. Συνέθεσε και τον δικό του σκοπό, τον περίφημο Λακκιώτικο συρτό. Βέβαια, επειδή έπαιζε συχνά και ηχογράφησε κάποιες μελωδίες, αυτές ταυτίστηκαν με τον Γαλαθιανό και ορισμένοι σήμερα θεωρούν ότι είναι δικές του συνθέσεις, πράγμα που αποδεικνύεται λάθος ασφαλώς.

Η δισκογραφική του παρουσία ήταν αρκετά έντονη για εκείνα τα χρόνια. Ηχογράφησε αρκετά τραγούδια σε δίσκους των 45'' με μεγάλη επιτυχία. Παρέα μαζί του, ο κισαμίτης τραγουδιστής Θεοχ.Τζινευράκης, ο μεγάλος λαγουτιέρης Δημ.Γαλάνης, ο Γιώργης Γομπάκης, ο Γ.Γεραιουδάκης (Μαρουβάς). Συρτός της Χαραυγής, Μεσογειανός, Καραγκιουλές, Χανιώτικος, Γραμπουσιανός, Βοριάς και πολλά άλλα συρτά τα ακούμε σήμερα στις νοσταλγικές ηχογραφήσεις του Γαλαθιανού.
Έπαιξε εκτός των παραπάνω και με άλλους λαγουτιέρηδες, όπως ο Αντώνης Κατάκης, ο Γιώργης Κουτσουρέλης, Θοδωρομανώλης κ.α. Στην Θεσσαλονίκη όπου βρέθηκε για μερικά χρόνια, ταίριαξε με τον προσφάτως εκλιπόντα λαγουτιέρη, τον Στέλιο Λαϊνάκη από τον Λαρδά Κισάμου.

Η σημαντικότερη όμως συνεργασία κατά γενική ομολογία, ήταν αυτή με τον Δημήτρη Γαλάνη. Αχώριστοι στα γλέντια, αχώριστοι και σαν φίλοι.
Ο Στρατής Γαλαθιανός άφησε στην κυριολεξία εποχή. Με το άριστο παίξιμο του και το γλυκό τραγούδι του, με την σεμνή παρουσία του και σίγουρα, με τον γνήσιο χαρακτήρα του. Απεβίωσε το 1986.

 

Ο Μανώλης Θεοδωράκης του Ευσταθίου (ή Τράικο αδελφός της συγγραφέα και ποιήτριας Βικτωρίας Θεοδώρου),  γεννήθηκε το 1923 στη γειτονιά Νησί των Τοπολίων Κισάμου.

Ξεκίνησε να δουλεύει σε ένα κουρείο στα Χανιά, όπου ήρθε σε επαφή με διάφορους μουσικούς κι εκεί πρωτόπιασε το λαγούτο. Κουρέας στο κύριο επάγγελμα του, σταδιοδρόμησε για αρκετά χρόνια στην κρητική μουσική. Πολύ καλός στις δημόσιες σχέσεις για εκείνη την εποχή, συνεργάστηκε με τους κορυφαίους βιολιστές και λυράρηδες όπως ο Μιχ.Κουνέλης, ο Δημήτρης Χριστοφοράκης, ο Νικ.Σαριδάκης ή Μαύρος, ο Νικ.Χάρχαλης, ο Στρατής Γαλαθιανός, ο Μιχ.Παπαδάκης ή Πλακιανός Σπύρο Σηφογιωργάκη κ.α.

Βέβαια, δεν έπαιξε μαζί τους λόγω των καλών δημοσίων σχέσεων μόνο, αλλά και λόγω της πολύ καλής του τεχνικής πάνω στο λαγούτο. Μπορούσε να κλειστεί σε ένα δωμάτιο και να αυτοσχεδιάζει στο όργανο του με τις ώρες. Επίσης, έπαιξε με τους δύο κορυφαίους λυράρηδες του Ρεθύμνου, τον Θ.Σκορδαλό και τον Κ.Μουντάκη. Μάλιστα, με τον Μουντάκη εμφανίστηκαν από κοινού στην κινηματογραφική ταινία "Το νησί των γενναίων". Έπαιξε πολλές φορές στο ραδιόφωνο και έλαβε μέρος σε αρκετές ηχογραφήσεις με τον Δημ.Χριστοφοράκη και τον Γαλαθιανό. Απεβίωσε το 1997.

Για την Μαρία Κιτσοπούλου δεν κατάφερα να βρω βιογραφικά στοιχεία. Δισκογραφικά έχει 4 συμμετοχές σε αντίστοιχα 45άρια πάντα σε δημοτικό ηχόχρωμα.

Στο σημερινό δισκάκι, εξαιρετικός ο Γαλαθιανός στο βιολί με Χανιώτικα (εντάξει Κισαμίτικα) παιξίματα. Στίχοι, λαούτο και τραγούδι ο Μανώλης Θεοδωράκης, που δικαιωματικά έπρεπε να είναι πρώτο όνομα στη σημερινή δημοσίευση, αλλά με κέρδισε το παίξιμο του Γαλαθιανού. Το καλαματιανό ¨Μαυρομάτα Κρητικιά μου¨, μπορείτε να το ακούσετε μόνο με λαούτο, σε πολύ καλύτερη εκτέλεση στη συνέντευξη του Θοδωρομανώλη (προτείνω να την ακούσετε ολόκληρη) στον Ζαμπετουλάκη.

Να ευχαριστήσω τον Ιδομενέα από Ρέθυμνο (άλλη μια φορά) για τις ετικέτες που βελτίωσε.  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).