187. ΑΙΓΑΙΟΝ ΑΙ-04 ΜΠΙΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ- ΜΠΑΡΔΑΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΘΕΟΔΟΣΗΣ- ΒΑΒΟΥΛΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ- ΧΡΥΣΙΝΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ 1969

Μπίλης (Τσιμπλάκης) Γεώργιος- Μπαρδάνης (Σταματογιάννης) Ιωάννης- Θεοδόσης- Βαβουλά Αγγελική- Χρυσίνης Στέλιος ΑΙΓΑΙΟΝ ΑΙ-04 Του σκύλου το παράπονο (Μπάλος) - Γύρισε σβήσε τη φωτιά (Συρτός) 1969- 45rpm- 7''

Ο Γιάννης Μπαρδάνης (Σταματογιάννης) γεννήθηκε το 1922 (ίσως και 1919) στην Απέραθο (Απείρανθο) της Νάξου και πέθανε το 2010. Πατέρας του ο Σταματομανώλης, από τους πρώτους λαγουτιέρηδες της Νάξου και αδερφός του ο Σταμάτης Μπαρδάνης. Ο Σταματογιάννης φημολογείται ότι έπαιζε και λαούτο καλύτερα από βιολί. Επίσης είχε μαθητές που συνέχισαν επαγγελματικά το βιολί όπως ο Γεώργιος Πρωτονοτάριος ή Καλύμνιος. 

Ο Βιολάτορας Γιάννης Μπαρδάνης (Σταματογιάννης) με ένα αλλιώτικο ταξίμι για τον Μανώλη Γλέζο :

«Ένα ξημέρωμα, το Μάρτη του 1949, σε μια ψαροταβέρνα στο λιμάνι της Χώρας, ξενυχτούσαν μερικοί ψαράδες παρέα με τον Σταματογιάννη να παίζει περίτεχνα το βιολί του. Ο Σταματογιάννης όταν έπαιζε μιλούσε η ψυχή του, τα μάτια του γέμιζαν δάκρυα και το βιολί του κελαηδούσε σαν αηδόνι.
Αρόδου στο λιμάνι έριξε άγκυρα το βαπόρι της γραμμής και μια μαούνα μετέφερε στο μόλο τους επιβάτες, μια παρέα χωριανούς κι έναν ταχυδρόμο πανοχωριανό με τ' αποδοσίδια του. Οι ταχυδρόμοι ήταν εκείνοι πού 'φερναν και τα νέα από τον Πειραιά. Εκείνο το ξημέρωμα έφεραν το κακό μαντάτο της απόφασης του στρατοδικείου, όπου μέρες πριν δικαζόταν ο Μανώλης Γλέζος. Η απόφαση ήταν θάνατος .

Νεκρική σιγή και παγωνιά απλώθηκε στο ταβερνάκι του λιμανιού. Οι ψαράδες άφωνοι έσκυψαν τα κεφάλια και τα μάτια καρφώθηκαν στη γη. Το βιολί όμως δεν σώπασε, ο Σταματογιάννης, απόκοσμος, βυθισμένος στους ήχους του ταξιμιού πού 'παιζε σα να μην είχε επαφή με όσα συνέβαιναν, ξάφνου σηκώνεται με το βιολί κολλημένο στο λαιμό του, το χέρι, που κρατούσε το δοξάρι, ασταμάτητα να ανεβοκατεβαίνει με μαεστρία πάνω στις χορδές του βιολιού, παίζοντας το βαρύ λυπητερό ταξίμι και με μάτια γεμάτα δάκρυα, που έτρεχαν ασταμάτητα στο πρόσωπο του, προχώρησε προς την έξοδο της ταβέρνας, παραδομένος σ' ένα βαθύ ύπνο πού 'μοιαζε του θανάτου.
Οι ψαράδες, σοκαρισμένοι από το σκληρό μαντάτο, αλλά και από την αντίδραση του Σταματογιάννη, τον παρακολουθούν που σηκώθηκε να φύγει. Όμως ο Σταματογιάννης συνέχισε να προχωράει μπροστά κατ' ευθείαν προς τη θάλασσα, κατέβηκε στη μικρή αμμουδιά, έφθασε μπροστά στο κύμα, μα και πάλι δε σταμάτησε, αλαφροπατώντας μπήκε στο νερό, παίζοντας αδιάκοπα το ταξίμι του. Έτρεξαν όλοι ξωπίσω του, άφωνοι και συνεπαρμένοι, παρακολουθούσαν μαζί με τους λιγοστούς χαμάληδες του λιμανιού και τους ταξιδιώτες πού χαν βγει από το βαπόρι, τον υπνωτισμένο Σταματογιάννη να προχωράει μέσα στη θάλασσα και να συνεχίζει να παίζει, να παίζει.

Τούτο τον παράξενο ύπνο του βιολιτζή κανένας δεν είχε το δικαίωμα να τον ταράξει.
Το λιμάνι, την ώρα της αυγής, αποκομμένο και ναρκωμένο ησύχαζε στους ήχους του βιολιού και στη μουρμούρα της θάλασσας, που σιγά σιγά τον κατάπινε όσο προχωρούσε, ώσπου φαινόταν μόνο το βιολί σηκωμένο ψηλά πάνω από το κεφάλι του, έτσι όπως το κρατούσε με το ένα χέρι και το άλλο να παίζει το δοξάρι. Κι έπαιζε σα να ήταν το τελευταίο που θα κατάπινε η θάλασσα.
Όταν ο Σταματογιάννης είχε πια σκεπαστεί ολόκληρος από το νερό μαζί με το βιολί του, που διακρινόταν όλο και λιγότερο, οι σοκαρισμένοι ψαράδες σαν από θαύμα ξύπνησαν από τη λήθη και κατάλαβαν πως ο Σταματογιάννης, στο άκουσμα του μαντάτου, επέλεξε μόνος του και με αυτόν τον τρόπο το τέλος της δικιάς του ζωής, τότε βούτηξαν χωρίς άλλη σκέψη στη θάλασσα να προλάβουν το κακό. Τον άρπαξαν μισολιπόθυμο, παγωμένο και τον έφεραν πίσω.

Ήταν μια πρωτόγνωρη, αντίδραση; μια διαμαρτυρία στο άδικο; Το μαύρο τούτο μαντάτο, της καταδίκης σε θάνατο του Μανώλη, του δικού τους Μανώλη Γλέζου ως... προδότη της πατρίδας, ήταν βαρύ.
Κείμενο της Κατερίνας Γιαννακά από το βιβλίο του Νίκου Λεβογιάννη "Νεότερη Ιστορία της Νάξου 1800-2000", τόμος β τεύχος 6 σελ. 237.
Το ίδιο κείμενο δημοσιεύτηκε στο Ημερολόγιο του Αρχιπελάγους 2020", εκδόσεις Ερίννη -Φιλιππότη».

Ο Σταματογιάννης δισκογράφησε τρία 45άρια και ένα γραμμοφωνικό δίσκο. Στο σημερινό δισκάκι παίζει εξαιρετικό βιολί και στις δυο πλευρές και αποφάσισα να ασχοληθούμε πρώτα με αυτόν και ύστερα με τον Γιώργο Μπίλη που θα αναρτηθούν αργότερα και άλλα δισκάκια του.

Ο Γιώργος Μπίλης (Γιώργος Τσιμπλάκης το κανονικό του όνομα), γεννήθηκε στο Δαμαριώνα Νάξου. Υπήρξε άφθαστος ερμηνευτής, στιχοπλόκος και σύνθετης πολλών νησιώτικων αλλά και σατυρικών τραγουδιών και παράλληλα, ιδιοκτήτης της δισκογραφικής εταιρείας «Αιγαίον».

 Έπαιζε λαούτο και ταίριαζε στιχάκια ("κοτσάκια" τα λένε στη Νάξο) την ώρα που χορεύεις. Όσοι γλέντησαν μαζί του στα πανηγύρια θα τους μείνει αξέχαστος.

Την δεκαετία του 60 και 70 δισκογράφησε περίπου είκοσι LP και πενήντα 45άρια. Πάρα πολλές ήταν και οι συνεργασίες του με διάφορους καλλιτέχνες.

Για τον Στέλιο Χρυσίνη έχουμε αναφερθεί σε παλαιότερες αναρτήσεις. Βιογραφικά στοιχεία για την Αγγελική Βαβουλά και τον κιθαρίστα Θεοδόση δεν κατάφερα να βρω.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

186. DORE K-125 ΣΑΜΠΑΝΗ ΝΤΙΝΑ- ΣΑΛΕΑΣ ΝΙΚΟΣ 1966

Σαμπάνη Ντίνα- Σαλέας (Παναγιωτόπουλος) Νίκος DORE K-125 Ποιος έλατος κρατά νερό (Τσάμικο) - Μαντήλι Καλαματιανό (Διασκευή) 1966- 45rpm- 7''

Ο Νίκος Σαλέας (Παναγιωτόπουλος) γεννήθηκε στο Μεσολόγγι. Τα πρώτα του βήματα τα πήρε απ' τον πατέρα του Κώστα Σαλέα που έπαιζε ζουρνά. Την εποχή που το άστρο του Χαραλάμπου Μαργέλη, Νίκου Καρακώστα, Βάϊου Μαλλιαρά, Κώστα Γιαούζου κ.α. κορυφαίων σολίστ του κλαρίνου έδυε, δυο άλλα, του ιδίου τουλάχιστον διαμετρήματος, δίνουν στο κλαρίνο νέα υπόσταση. Δεν ήταν άλλα από αυτά του Βασίλη Σαλέα (αδερφός του Νίκου) και του Βαγγέλη Σούκα.

Εμφανίστηκε σε πολλά μεγάλα κέντρα των Αθηνών της χρυσής εκείνης εποχής, αλλά και στην επαρχία.

Αδελφοί του ήταν οι επίσης κλαρινίστες Γεράσιμος και Βασίλης (ο Μεγάλος). Ο τωρινός Βασιλάκης Σαλέας (ο νεότερος) είναι γιος του.

Βιογραφικά στοιχεία για την Ντίνα Σαμπάνη (πιθανό να έχει αλλάξει το πραγματικό επώνυμο της), δεν κατάφερα να βρω.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

185. PANIVAR PA-346 ΠΑΠΑΧΑΤΖΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1971

Παπαχατζάκης Ιωάννης (Στραβογιαννιός)- Γρηγοράκης Ιωάννης PANIVAR PA-346 Σητειακή σούστα - Ηρωϊσμός Κρήτης 1971- 45rpm- 7''

Ο Γιάννης Παπαχατζάκης γεννήθηκε στο Σταυροχώρι το 1906 (1905). Όταν ήταν τριών χρόνων, άρχισε να έχει σοβαρότατα προβλήματα με την όρασή του, μέχρι που τυφλώθηκε. Έξι χρονών ήρθε στη Γεράπετρο, όπου και ανατράφηκε, όπως έλεγε ο ίδιος, στο σπίτι του αδερφού του πατέρα του Μιχάλη Παπαχατζάκη, που διατηρούσε καφενείο στην Κάτω Παραλία.

Ο πατέρας του ήθελε να μάθει ο τυφλός γιος του να παίζει βιολί για να μπορεί να ζήσει από αυτό. Πήγε, λοιπόν, στο Ηράκλειο και βρήκε το Στρατή Καλογερίδη, που ήταν συγγενής του. Ο Καλογερίδης τον προέτρεψε να μάθει βιολί και τον συμβούλεψε να μην αγοράσει καινούριο όργανο από τα μαγαζιά του Ηρακλείου, αλλά να βρει κάποιο παλιό από τους παλαιότερους βιολάτορες της περιοχής του. Έτσι και έγινε. Αγόρασε με 150 δραχμές ένα παλιό βιολί.

Ο οκτάχρονος τότε Γιάννης προσπάθησε να μάθει μόνος του να παίζει, αλλά δεν τα κατάφερνε. Δεν ήξερε ούτε να κουρδίζει το βιολί. Τότε ο πατέρας του τον πήγε στο γνωστό τότε βιολάτορα Γιώργη Σκυλλά, για να του μάθει πώς να κουρδίζει το βιολί. Σε ηλικία περίπου είκοσι ετών παρακολούθησε μαθήματα βιολιού στη Γεράπετρο για διάστημα 28 μηνών. Δάσκαλός του ήταν ο κλασσικός βιολιστής Κάφμαν από τον οποίο έμαθε ευρωπαϊκή μουσική, που ήταν απολύτως απαραίτητη στα γλέντια τότε.

Γρήγορα εξελίχθηκε σε δεξιοτέχνη βιολάτορα, περιζήτητο. Όλοι οι γλεντζέδες της εποχής τον εκτιμούσαν και επιζητούσαν την παρέα του. Αμέτρητες ήταν και οι καντάδες που έκανε. Είχε και αρκετό χιούμορ. Ήταν πολύ ενθουσιώδης στο γλέντι. Συχνά καταλάβαινε ότι αντί για κέρματα οι νεαροί του έβαζαν μέσα στην κιθάρα κουμπιά. Όμως, αυτό δεν τον ενδιέφερε, δεν αντιδρούσε και συνέχιζε να παίζει, για να μην τους χαλάσει το γλέντι. Εκτός από εξαιρετικός οργανοπαίχτης ήταν και υπέροχος τραγουδιστής. Την ώρα μάλιστα που τραγουδούσε συνέχιζε να παίζει βιολί χωρίς να σταματά, πράγμα που είναι τεχνικά πολύ δύσκολο. Μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του ήταν ψάλτης και μάλιστα έψελνε τα πάντα από μνήμης, γιατί φυσικά δεν έβλεπε να διαβάσει.

Φίλοι του και συνεργάτες του στη μουσική ήταν ο Γιάννης Γρηγοράκης, ο Νίκος Χατζαντωνάκης και ο Μανώλης Ζουμπουλάκης. Ηχογράφησε μόνο ένα δίσκο 45 στροφών με δυο τραγούδια (σημερινό δισκάκι), που αποτελούν πολύτιμα ντοκουμέντα από τα οποία βλέπουμε την απαράμιλλη τεχνική αρτιότητά του στο βιολί. Απαγόρευε στον οποιονδήποτε να τον ηχογραφεί. Από την άλλη μοίραζε απλόχερα ηχογραφήσεις του στους φίλους του. Όταν το 1977 εκδόθηκαν σε cd κάποιες ζωντανές του ηχογραφήσεις με τίτλο "Τα ραδιοφωνικά" στεναχωρήθηκε, γιατί είχε την άποψη ότι την παραδοσιακή μουσική της περιοχής μας την κλέβουν ημιμαθείς οργανοπαίχτες άλλων περιοχών και την παρουσιάζουν ως δική τους και μάλιστα οικτρά αλλοιωμένη.

Το 1995 ο Δήμος Ιεράπετρας τον τίμησε για την πολιτιστική του προσφορά στην πόλη μας. Αυτό τον είχε συγκινήσει πάρα πολύ. Πέθανε τον Αύγουστο του 1997 σε προχωρημένη ηλικία στο Νοσοκομείο Ιεράπετρας νικημένος από την επάρατη νόσο. Είναι μια από τις μεγαλύτερες μουσικές φυσιογνωμίες της Κρήτης και αποτελεί παράδειγμα ήθους, σεμνότητας και σοβαρότητας.

Το φωτογραφικό υλικό του Παπαχατζάκη το χρωστάμε στη ¨Σελίδα προς διάσωση & διάδοση της Στειακής Μουσικής¨ και το κείμενο στο Βαγγέλη Βαρδάκη, Μουσικού- Ερευνητή- Βιολάτορα.

Βιογραφικά στοιχεία και φωτογραφικό υλικό για τον Γιάννη Γρηγοράκη δεν κατάφερα να βρω.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).