13. RCA VICTOR 48g 2429 ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1963

Δερμιτζάκης Ιωάννης (Δερμιτζογιάννης) RCA VICTOR 48g 2429 Μωρό μου τη αγάπη σου - Έλιωσα κι΄είσαι αφορμή- 1963- 45rpm- 7''

Ο Ιωάννης Δερμιτζάκης (Δερμιτζογιάννης) ήταν ένας από τους περισσότερο γνωστούς εκπροσώπους της μουσικής παράδοσης της ανατολικής Κρήτης και συγκεκριμένα της επαρχίας Σητείας και συγκαταλέγεται στους παραδοσιακούς μας μουσικούς που έκαναν γνωστή και αγαπητή την κρητική μουσική στην υπόλοιπη Ελλάδα, ιδιαίτερα μάλιστα στα Δωδεκάνησα, που συγγενεύουν μουσικά με την Κρήτη και κατεξοχήν με τη Σητεία.

Γεννήθηκε το 1907 στη Μαρωνιά Σητείας και άφησε τον κόσμο τούτο το 1984. Κληρονόμος της εξαίρετης στειακής μουσικής παράδοσης, ο Δερμιτζογιάννης ήταν πολυσύνθετος, δημιουργικός, παραγωγικός, ποιητάρης δόκιμος, βιολάτορας, λυράρης δεξιοτέχνης, γλυκόλαλος εκφραστικός τραγουδιστής... Η σάτιρα και τα ευτράπελα έμμετρα σχόλια των συνηθειών και των καταστάσεων του μεταπολεμικού κόσμου είναι ένα μεγάλο μέρος της ποιητικής του παραγωγής που τυπώθηκε και σε βιβλία αλλά πέρασε και στους δεκάδες δίσκους του Δερμιτζογιάννη (πρώτη ηχογράφηση δίσκου το 1953) που περιέχουν τις μουσικές διαδρομές του απ΄ άκρου σ΄ άκρο της Κρήτης, τις δικές του δημιουργίες, τις δοξαριές και τα τραγούδια του.

Ο Δερμιτζογιάννης εξέδωσε δύο βιβλία με τις μαντινάδες και τις ρίμες του, γνήσια λαϊκή ποιητική έκφραση της κοινωνικής και πολιτικής επικαιρότητας της εποχής του, τη «Φιλοσοφία της ζωής» και τις «Κρητικές Μαντινάδες». Διατηρούσε κατάστημα δίσκων στη Σητεία, πράγμα που συνέβαλε ιδιαίτερα στη διάδοση της τοπικής δισκογραφίας.

Στην δισκογραφία τον συναντάμε με τον Δερμιτζάκη Μανώλη, τον Ζέρβα Τάσο και τον Μπελιμπασάκη Ευάγγελο στην κιθάρα, ενώ στο λαούτο με τον Μαυροδημητράκη Σταύρο.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

12. TOP RANK TRGG 1008 ΣΑΡΙΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ (ΜΑΥΡΟΣ) - ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ- ΧΡΥΣΙΝΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ 1961

Σαριδάκης Νίκος (Μαύρος)- Πολυχρονάκης Μιχάλης- Χρυσίνης Στέλιος TOP RANK TRGG 1008 Κισσαμίτικος - Ξαμουδοχωριανός - 1961- 45rpm- 7''

Κισσαμίτικο λαούτο και βιολί, συνδυασμός που υποσυνείδητα με ταξιδεύει σε περιβόλια, μπαξέδες, ελαιώνες και φουρτουνιασμένη θάλασσα. Όπως και στη δεύτερη ανάρτηση δεν ξέρω σε τι να αναφερθώ πρώτα, στο Κισσαμίτικο λαούτο (εδώ του Πολυχρονάκη Μιχάλη) ή στο βιολί του Μαύρου (Σαριδάκης Νίκος).

Ένα από τα καλύτερα Κρητικά 45άρια με  δύο φοβερούς σκοπούς, τον Κισσαμίτικο και τον Ξαμουδοχωριανό (Ξαμουδοχώρι-χωριό δίπλα στο δικό μου αλλά αυτά σε επόμενες αναρτήσεις).

Στον Κισσαμίτικο ακούγεται η μαντινάδα: ¨Τα μάτια σου΄χουνε φελιές (φωλιές), ολόχρυσες καλή μου, εκεί μπερδεύουν τα πουλιά και δεν μπορούν να φύγουν¨, ενώ στον Ξαμουδοχωριανό η γνωστή μαντινάδα: ¨Γίνου στο κάμπο λεμονιά και εγώ στα όρη χιόνι, να λιώνω να ποτίζονται οι δροσεροί σου κλώνοι¨.

Φωτογραφίες, πληροφορίες και το ηχητικό (εκτός από το link παρακάτω) όλα ….(εδώ)

11. REGAL EGRS 7 ΛΙΔΙΑ ΓΙΩΤΑ- ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1969 (Μέρος δεύτερο)

Γιώτα Λύδια (Λίδια)- Παπασιδέρης Γιώργος (Κουλουριώτης) REGAL EGRS 7 Ιτιά -Το φεγγάρι κάνει κύκλο- Μαντήλι Καλαματιανό- Ένας αητός 1969 (Ημερομηνία κυκλοφορίας)- 45rpm- 7''- stereo  

Ο Καζαντζάκης μέσα από τον Καπετάν-Μιχάλη έκανε την σύνδεση Κρήτης- Ρούμελης (βλέπε 11^η ανάρτηση μέρος πρώτο) και μας δίνει πάτημα για τα επόμενα 45άρια. Την σύνδεση δημοτικά-κρητικά τραγούδια κάνει και η REGAL με την κυκλοφορία αυτού του E.P.(Extended Play) δίσκου στις 45 στροφές και στέρεο. Δεν περιέχει βέβαια κρητικά τραγούδια αλλά μόνο δημοτικά….. Το εξώφυλλο όμως (και εδώ έχουμε την σύνδεση ) είναι από φωτογραφία στα Ανώγεια Κρήτης (από τον κύριο Ν. Κοντό). Βλέπουμε τις δυο φωτογραφίες πάνω και κάτω από το ίδιο φιλμ.

Στο δισκάκι αυτό έχουμε δύο από τις μεγαλύτερες φωνές του Ελληνικού τραγουδιού (προσωπική πάντα άποψη). Παπασιδέρης Γιώργος και Λύδια Γιώτα.

 Έχουν τραγουδήσει δημοτικά, αμανέδες, λαϊκά και άλλα πολλά. Εδώ έχουμε δύο τσάμικα και δύο καλαματιανά, ίσως τα πιο γνωστά και πολυτραγουδισμένα.

Πληροφορίες για τους δυο καλλιτέχνες και όχι για τα συγκροτήματα που τους συνοδεύουν (κλαρίνο, κιθάρες κ.α.) όπως φωτογραφίες και το ηχητικό θα βρείτε….(εδώ).

11. ΠΡΟ ΤΟΥ ΗΧΗΤΙΚΟΥ (Μέρος πρώτο)

 Καζαντζάκης Νίκος –Ο Καπετάν Μιχάλης

 

¨….Βαριά σιωπή πλάκωσε το σπίτι. Ο καπετάν Μιχάλης σηκώθηκε, έβαλε πάλι το μεϊτάνι, έδεσε δυο γύρους το μαύρο μαντήλι στο κεφάλι του, τράβηξε κατά την πόρτα. Ζυγάρισε τη γνώμη του, κοντοστάθηκε, έριξε γρήγορη ματιά γύρα του, οι αγωνιστές του `21 φέγγριζαν ολόγυρα στους τοίχους, με τα` άρματα, τα φισεκλίκια, τις κουμπούρες. Τα μουστάκια τους ήταν στριμμένα σα σκοινιά, τα μαλλιά τους έπεφταν στους ώμους…

Κάμποσην ώρα ο καπετάν Μιχάλης αποξεχάστηκε, τους κοίταζε και τους χαιρετούσε έναν έναν. Δεν κάτεχε καλά τα ιστορικά τους, που πολέμησαν, τι ανδραγαθίες έκαμαν, από πού κρατούσε η σκούφια τους, - Ρουμελιώτες, Μοραΐτες, Νησιώτες, Κρητικοί. Μα μήτε και νοιάζουνταν, ένα μονάχα κάτεχε: πως όλοι τούτοι πολέμησαν τον Τούρκο, κι αυτό του έφτανε. Όλα τ` άλλα είναι για τους δασκάλους. Σ` έναν αγωνιστή μπροστά έκαιγε ένα καντηλάκι, σα να ήταν ιερό κόνισμα. Κι όποιος έμπαινε και τον ρωτούσε το γιατί: - Είναι ο Άγιος Καραΐσκος, αποκρίνουνταν ξερά κι έκοβε την κουβέντα.

Ετούτος ήταν καπετάνιος του παππού του, του Ντελή-Μιχάλη. Μια νύχτα που`ταν ταμπουρωμένοι οι Έλληνες στο Φάληρο, κοντά στην Αθήνα, κι είχαν στήσει αντίκρα οι Τουρκαλάδες τα τσαντίρια τους, ο παππούς, μέθυσε. Ο αρχηγός είχε βγάλει διαταγή, κανένας μην κουνήσει από το ταμπούρι του, ωσότου καταφτάσουν το πρωί κι άλλοι καπεταναίοι. Λίγοι ήταν, μαθές, οι χριστιανοί, χιλιάδες οι Τούρκοι. Μα ο παππούς του μέθυσε μαζί και με άλλους Κρητικούς- ποιος μπορούσε να τους κάμει ζάφτι; Χίμηξαν όξω από τα ταμπούρια τους, μπήκαν στα τούρκικα τσαντίρια, άρχισαν τις κουμπουριές…
Πιάστηκαν χριστιανοί και Τούρκοι πριν της ώρας κι ο Καραϊσκάκης σκοτώθηκε. Τον πήρε στο λαιμό του, τον πήρε στο λαιμό του… μουρμούρισε ο καπετάν Μιχάλης. Δεν πειράζει. Κι ο παππούς μου σκοτώθηκε. Όλοι θα σκοτωθούμε………¨

¨…..Κατά το μεσημέρι, την ώρα που οι γυναίκες ξεφούρνιζαν στην αυλή….. , πρόβαλε στην ξώπορτα ένα λεβεντόπουλο ξενομερίτικο, με φουστανέλα, τουσλούκια, τσαρούχια και σπαστό μακρόφουντο φέσι. Από τον ώμο του κρέμουνταν το τουφέκι και σταύρωναν στο φαρδύ του στήθος τα φισεκλίκια. Ακροζυγιάστηκε μια στιγμή στο κατώφλι σαν αϊτός.

-Ένας λιάπης! Ένας λιάπης! Φώναξαν οι γυναίκες, μισοτρομαγμένες, μισοχαρούμενες. Ο παππούς σήκωσε το κεφάλι από την πλάκα.

-Καλώς τον Έλληνα! φώναξε∙ κόπιασε μέσα, αϊτόπουλο.

Ο φουστανελάς άνοιξε τα μακριά, χυτά κανιά του και δρασκέλισε το κατώφλι∙ γκαρδιώθηκαν οι γυναίκες, ζύγωσαν και καμάρωναν το κλώσμα και το σείσμα του κορμιού του.

-Ε που να τον χαίρεται η μάνα που τον έχει! μουρμούρισε μια∙ σαν Κρητικός είναι.

Στάθηκε το λεβεντόπουλο μπροστά από τον παππού, χαιρέτησε:

Είσαι η αφεντιά σου ο γερο-καπετάν Σήφακας, που λένε; ρώτησε.

-Όλος κι όλος∙ ήμουν μια φορά κι έναν καιρό καπετάνιος∙ δεν είμαι παρά ο γερο-Σήφακας. Ποιος καλός αγέρας σε φέρνει στο φτωχικό μου;

-Έρχουμαι από το καράβι του καπετάν Στεφανή, και με λένε Μήτρο, Ρουμελιώτης∙ έμαθα πως πολεμάει η Κρήτη κι ήρθα κι εγώ να πολεμήσω μαζί της….¨

(Τελευταία φωτογραφία σύνδεσμος 11ης ανάρτησης)

10. ODEON G.A. 8098 ΜΟΥΝΤΑΚΗΣ ΚΩΣΤΑΣ- ΜΑΝΙΑΣ ΝΙΚΟΣ 1958

Μουντάκης Κώστας - Μανιάς Νίκος ODEON G.A. 8098 - Σαν το φτωχό πραματευτή - Για μιαν αγάπη τραγουδώ 1958- 78rpm- 10''

Σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης, Μουντάκης-Μανιάς και πάλι. Μάλιστα πρόκειται για τα ίδια τραγούδια (με αυτά της 9^ης ανάρτησης) χαραγμένα στις 10¨ ίντσες σε πλάκα γραμμοφώνου. Αυτό για να ακούσουμε τις διαφορές δίσκου βινυλίου-πλάκας γραμμοφώνου και φυσικά για το δύσκολο να βρεθούν σε αυτή την ηχητική μορφή.

Αρκετά από τα 78άρια υπάρχουν σε 45άρια αλλά μόνο αυτή τη φορά και για τους παραπάνω λόγους τα βάζουμε το ένα μετά το άλλο. Επίσης υπάρχουν και σε Long Play (LP) δίσκους, Stereo και από διαφορετικές μήτρες, αλλά αυτά σε βάθος χρόνου. Καλή ακρόαση (εδώ) και παρακάτω στο βίντεο.

9. ODEON DSOG 2620 ΜΟΥΝΤΑΚΗΣ ΚΩΣΤΑΣ- ΜΑΝΙΑΣ ΝΙΚΟΣ 1960

Μουντάκης Κώστας (Μουντόκωστας)- Μανιάς Νίκος ODEON DSOG 2620- Σαν το φτωχό πραματευτή - Για μιαν αγάπη τραγουδώ 1960 (Ηχογράφηση 1958)- 45rpm -7''

Ήρθε η σειρά για έναν από τους ογκόλιθους της Κρητικής μουσικής τον Κώστα Μουντάκη ή Μουντόκωστα ή Μουντή ή Ψηλορείτη ή Κρητικό τραγουδιστή, τα δύο τελευταία στην μυστική δισκογραφία (πιθανόν για να αποφύγει το στραγγαλιστικό συμβόλαιο που είχε με την δισκογραφική που τον εκπροσωπούσε). Στο λαούτο ο Νίκος Μανιάς (αναφερθήκαμε και σε προηγούμενη ανάρτηση). Ένα δίδυμο φωτιά με πλήθος δίσκων τόσο 78,45 και 33 στροφών που σε βάθος χρόνου θα αναρτηθούν όλα.

Νομίζω ότι οι περισσότεροι αν ήθελαν να ξεχωρίσουν κλασικά ζευγάρια στην Κρητική δισκογραφία, το ένα θα ήταν Μουντάκης-Μανιάς.

Τα τραγούδια του Μουντάκη δεν είναι δύσκολο να βρεθούν στο διαδίκτυο. Εδώ όμως τα έχουμε στη μονοφωνική τους χάραξη στο βινύλιο (τα περισσότερα 45άρια και κυρίως 78άρια είναι μονοφωνικής χάραξης). Πληροφορίες, φωτογραφίες και τις διαφορές στο άκουσμα (προσπαθώ με την ελάχιστη επεξεργασία), θα τις ακούσετε στο φάκελο που βρίσκεται  (εδώ) και στο αναρτημένο βίντεο στο youtube παρακάτω. Καλή ακρόαση.     

8. RCA VICTOR (HIS MASTER'S VOICE) 38-3094 ΚΑΝΤΕΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΓΟΜΠΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1925

Καντέρης Γιώργος (Καντερογιώργης)- Γομπάκης Γιώργος RCA VICTOR (HIS MASTER'S VOICE) 38-3094 Κρητικός χορός - Σούστα Ρεθυμνιώτικη 1925-78rpm -12'' 

Ηχογραφημένα το 1925, ο Κρητικός χορός (Πεντοζάλι Κρητικό) και η Σούστα Ρεθυμνιώτικη, εδώ σε επανέκδοση από την RCA VICTOR και σε 12 ίντσες. Οι πρώτες κόπιες ήταν στις 10 ίντσες στην VICTOR το 1925.

Η λέξη που δικαιωματικά ο Καντερογιώργης μπορούσε να χρησιμοποιεί ήταν ¨ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ¨ γιατί όπως διαβάζουμε και στις πληροφορίες συμμετείχε, τραυματίστηκε και διασκέδαζε με τη λύρα του (στα διαλλείματα), σε πλήθος από μάχες κατά του τουρκικού ζυγού. Αυτός και μόνο από τους καλλιτέχνες της τότε εποχής. Οποιαδήποτε χρήση της λέξης ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ από τους μετέπειτα καλλιτέχνες σε πανηγύρια, τηλεοπτικά πάνελ και συναυλίες μόνο προσβολή μπορεί να αποτελεί.

Μαζί του ο Γομπάκης Γιώργος σε όργανο που δεν θυμίζει λαούτο όπως αναφέρει και στο ¨Μίλιε Μου Κρήτη Απ΄τα Παλιά¨ αλλά κύμβαλο. Πολυτάλαντος μουσικός όπως διαβάζουμε στο εν λόγο ερευνητικό βιβλίο-συλλογή (ίσως το καλύτερο μέχρι τώρα) τον εμφανίζει να παίζει αρκετά μουσικά όργανα. Στις πληροφορίες στον φάκελο που θα κατεβάσετε, σε απόκομμα εφημερίδας τον εμφανίζει λυράρη και μιλάει και για τις συνεργασίες του (βλέπε Χαρίλαο, Καντέρη κλπ).  

Πληροφορίες και το ηχητικό (εδώ)