383. COLUMBIA SCDG 3104 ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ- ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ- ΨΩΜΙΑΔΗΣ ΔΑΝΙΗΛ 1962

Ιωαννίδης Δημήτρης- Καζαντζίδης Θεοχάρης- Ψωμιάδης Δανιήλ COLUMBIA SCDG 3104 Εμέν εβώρα και δροσίς (Χορός Διπάτ) - Εκεί σο πέραν τα ρασία (Χορός Τικ) 1962- 45rpm- 7''

«Η μουσική και ο χορός είναι δύο στοιχεία κάθε πολιτισμού που μας ενώνουν με τις ρίζες μας. Η μουσική φέρνει πάντα αναμνήσεις ενώ ο χορός είναι μία δραστηριότητα που ενώνει τις κοινότητες και τους ανθρώπους μαζί. Η μουσική και οι χοροί του Πόντου είναι ξακουστοί και δημοφιλείς έως και σήμερα. Βασικό στοιχεία των ποντιακών χορών, είναι ότι όλοι χορεύουν ισότιμα σε κύκλο χωρίς να υπάρχει πρωτοχορευτής που ξεχωρίζει. Από αυτό και μόνο φαίνονται οι ισχυροί δεσμοί της κοινότητας των Ποντίων, αλλά και ότι το σύνολο ήταν σημαντικότερο από το άτομο. Οι ποντιακοί χοροί είναι πολλοί με πιο γνωστούς το κότσαρι, το διπάτ’ και το πιτσάκ. Από τους χορούς μπορούμε να καταλάβουμε τις επιδράσεις που έχει δεχτεί κάθε περιοχή, αν έχει δεχτεί επίδραση από άλλες περιοχές του Πόντου ή και από άλλους λαούς, όπως οι Αρμένιοι ή οι Τούρκοι.

Με το ξεριζωμό ανακόπηκε η συνεχής εξέλιξη των χορών που βλέπαμε στην ιστορία των Ποντίων έως τότε, αλλά παρέμειναν οι συνδετικοί κρίκοι που ένωναν του Ποντίους ανά την υφήλιο. Όσον αφορά την μουσική, βασικό στοιχείο όλων των ποντιακών τραγουδιών είναι η ποντιακή διάλεκτος, η οποίο μένει έως και σήμερα να κρατάει ζωντανή την ντοπιολαλιά του Πόντου.

Καθώς οι κοινωνίες τότε ήταν κλειστές, τα ιδιαίτερα στοιχεία του πολιτισμού τους ήταν εύκολο να διατηρηθούν αναλλοίωτα. Στη σημερινή εποχή αυτό είναι πιο δύσκολο, αλλά όπως φαίνεται η ποντιακή μουσική και χοροί, έχουν καταφέρει να επιζήσουν και να ενώνουν Ποντίους, αλλά και μη έως σήμερα.

Διπάτ’ είναι χορός τελετουργικός, με έκδηλη την ηθική πραότητα. Λέγεται και ομάλ’ Τραπεζούντας από το όνομα της πόλης και της περιοχής που τον ανέδειξε. Χορεύεται στον κεντρικό και τον ανατολικό Πόντο, καθώς και στο Καρς. Στο Καρς η ονομασία του είναι διπλόν ομάλ’. Αποτελεί τη βάση ολόκληρης ομάδας χορών (γιετίερε, τάμζαρα).

Ο χορός διπάτ’ πήρε την ονομασία του από τα δύο ρυθμικά μέτρα ή πόδες ή πατήματα, δηλαδή 4/8 και 5/8, από τα οποία αποτελείται ο εννεάσημος ρυθμός, ή εννέα όγδοα (9/8), ρυθμός βαρύς, ήρεμος κι ευγενικός στον οποίο χορεύεται το διπάτ’.

Είναι χορός τελετουργικός, με έκδηλη την ηθική πραότητα, την ευγένεια και τη σεμνότητα της ψυχής που δεν την διαταράσσουν τα πάθη. Έχει χαρακτήρα ομαδικό, μορφή κυκλική και χορεύεται από άνδρες και γυναίκες, ανάλογος με τους αρχαίους σεμνοπρεπούς θρησκευτικούς χορούς.

Χαρακτηριστικό των αρχαίων θρησκευτικών χορών, που αποτελούσαν το τυπικό της αρχαίας λατρείας και θεωρούνται αρχαιότεροι από όλους, είναι ότι ήταν ήρεμοι, με αυστηρή αρμονία, κάποτε γοργού ρυθμού, και χορεύονταν γύρω από το βωμό με ύμνους ειδικούς, όπως ο παιάν και το υπόρχημα. Είχαν και αυτοί σύσταση τριαδική: μουσική-κίνηση-ποίηση.

Τα ίδια ακριβώς στοιχεία χαρακτηρίζουν και το χορό διπάτ’ και αξίζει να τονιστεί ότι πάνω στο ρυθμό του χορού αυτού, τον σοβαρό και μεγαλόπρεπο, είναι και όλα σχεδόν τα ακριτικά και τα άλλα δημοτικά ποντιακά τραγούδια.

Η σοβαρότητα του χορού αυτού φαίνεται και από το γεγονός ότι χορευόταν από πρόσωπα της σεβαστής κυρίως ηλικίας, γι’ αυτό και το διπάτ’, ομάλ’ Τραπεζούντας, λέγεται και «’κοδεσπενακόν ομάλ’», ομάλ’ δηλαδή αφιερωμένο στις οικοδέσποινες των ποντιακών οικογενειών.

Από την ονομασία του αυτή αλλά και από τον τρόπο που χορεύεται θεωρείται από πολλούς μελετητές ότι έλκει την προέλευσή του από τον αρχαίο τελετουργικό χορό προς τιμή της θεάς Εστίας, προστάτιδας της οικογένειας.

Χορεύεται σε κύκλο κλειστό, με μέτωπο στο κέντρο του κύκλου. Έχει δώδεκα βήματα, από τα οποία το δεύτερο, το έκτο και το δέκατο βρίσκονται στην άρση και τα υπόλοιπα στη θέση.

Η εκτέλεση της πρώτης τετράδας βημάτων μεταφέρει τον κύκλο αργά προς τα δεξιά και το κέντρο και δημιουργεί με την κίνηση αυτή μικρότερη περιφέρεια (η κίνηση προς το βωμό). Η δεύτερη τετράδα επαναφέρει τους χορευτές στη μεγαλύτερη κυκλική περιφέρεια του χορού, όπου χορεύεται αργά, και η τρίτη τετράδα των βημάτων για να κλείσει το σχήμα του ο χορός.

Οι διαφοροποιήσεις που συναντάμε στο χορό βρίσκονται ακριβώς σ’ αυτή την τελευταία τετράδα βημάτων η οποία, συνήθως, ξεκινάει με το αριστερό πόδι, σε αρκετές περιοχές όμως ο βηματισμός μπορεί να ξεκινάει με το δεξί ή ακόμη και να μην έχει τη χαρακτηριστική άρση.

Ο χορός διπάτ’ ονομάζεται και γιαβαστόν σε χωριά της περιοχής της Τραπεζούντας.»

Βιογραφικά στοιχεία για τον Δημήτρη Ιωαννίδη (βλέπε και αναρτήσεις 79 και 191), τον Θεοχάρη Καζαντζίδη και Δανιήλ Ψωμιάδη δεν έχω καταφέρει να συλλέξω. Εξαιρετικά παιξίματα στο σημερινό δισκάκι.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

382. ODEON G.A.8064 ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ- ΞΥΛΟΥΡΗ ΟΥΡΑΝΙΑ- ΚΟΥΜΙΩΤΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1958

Ξυλούρης Νίκος (Ψαρονίκος- Ο Αρχάγγελος της Κρήτης)- Ξυλούρη (Μελαμπιανάκη) Ουρανία- Κουμιωτάκης Γεώργιος (Καμαράτος) ODEON G.A.8064 Δεν κλαίνε οι δυνατές καρδιές (Νέος συρτός Ανωγειανός) - Νησιωτοπούλα (Καλαματιανό) 1958- 78rpm- 10''

«Ο ¨Αρχάγγελος της Κρήτης¨ γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου του 1936 στα Ανώγια Ρεθύμνου. Ήταν μόλις πέντε ετών, όταν στις 13 Αυγούστου του 1941 οι Γερμανοί κατακτητές εισέβαλαν στο χωριό του και το έκαψαν. Οι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες στην κοιλάδα του Μυλοποτάμου, για να επιστρέψουν στον τόπο τους τρία χρόνια αργότερα, μετά την απελευθέρωση.

Τα πρώτα χρόνια στα κατεστραμμένα Ανώγια είναι φτωχικά και δύσκολα για την οικογένεια του Νίκου Ξυλούρη, όπως και για όλους τους συγχωριανούς του. Ο ίδιος φεύγει για το Ηράκλειο, για να μάθει γράμματα.

Το σχολείο, όμως, του είναι μάλλον αγγαρεία και ήδη έχει δείξει την κλίση του στη μουσική.

Μια μέρα βλέπει έναν συγγενή του να παίζει λύρα κι από τότε του καρφώνεται η ιδέα να μάθει αυτό το όργανο. Οι αντιρρήσεις του πατέρα του κάμπτονται από τον δάσκαλό του, που αναγνώρισε από νωρίς το ταλέντο του. Έτσι, σε ηλικία μόλις 10 ετών, αποκτά την πρώτη του λύρα, σταματά το σχολείο στην Γ’ Δημοτικού και μετά από ενάμιση χρόνο μαθητείας δίπλα στον λυράρη Λεωνίδα Κλάδο, ξεκινά να βγάλει το ψωμί του παίζοντας σε γάμους, βαφτίσια και γιορτές, σ’ όλη την Κρήτη.

Το 1953 ο 17χρονος Νίκος αφήνει πίσω το χωριό του, για να εγκατασταθεί στο Ηράκλειο. Πιάνει δουλειά στο κέντρο «Κάστρο» και με τα λεφτά που παίρνει πληρώνει ίσα ίσα το ενοίκιο για την κάμαρά του. Έχει ν’ αντιμετωπίσει τη μουσική της εποχής (ταγκό, βαλς, ρούμπα, σάμπα κλπ), καθώς και τους μεγάλους λυράρηδες που δεν τον βλέπουν με καλό μάτι. Οι καλοί φίλοι που έχει αποκτήσει στο Ηράκλειο τον βοηθούν, οργανώνοντας γλέντια, και το όνομά του αρχίζει σιγά - σιγά να γίνεται γνωστό στο ευρύ κοινό.

Σε μια αποκριάτικη γιορτή βλέπει την Ουρανία Μελαμπιανάκη, γόνο αριστοκρατικής οικογενείας, και την ερωτεύεται. Για ένα χρόνο της κάνει καντάδα κάθε βράδυ κάτω από το παράθυρό της, χωρίς στην πραγματικότητα να έχουν μιλήσει ποτέ.

Η ταξική τους διαφορά θα τους αναγκάσει να κλεφτούν και να παντρευτούν κρυφά, στις 21 Μαΐου του 1958. Μαζί θα αποκτήσουν δύο παιδιά, τον Γιώργη και τη Ρηνιώ.

Στο μεταξύ, η ανοδική πορεία του συνεχίζεται. Σκοπός του είναι να μάθει ο κόσμος τα τραγούδια της Κρήτης έξω από τα σύνορά της. Το Νοέμβριο του 1958 ηχογραφεί τον πρώτο του δίσκο με την εταιρία «Odeon» υπό τον τίτλο «Νησιωτοπούλα μου», παίρνοντας ως αμοιβή 150 δραχμές! Ο δίσκος γνωρίζει επιτυχία και η εταιρία του τον βοηθάει να κάνει κι άλλους, βγάζοντας τον από τις δύσκολες μέρες….»

Ο πρώτος γραμμοφωνικός δίσκος του Ψαρονίκου η σημερινή ανάρτηση με συνοδεία στο λαούτο τον Γιώργο Κουμιώτη και στα φωνητικά την γυναίκα του Ουρανία Ξυλούρη. Έτσι ξεκίνησαν όλα τα δισκογραφικά δρώμενα για τον Ψαρονίκο και αργότερα ακολούθησαν οι δισκογραφικές RCA, Musicbox, Columbia, His Master’s Voice, Keravnophone.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

381. LINDOS LS 2 ΣΚΕΥΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ- ΤΑΒΕΡΝΑΡΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ 1972

Σκευάκης (Διακουμάκης- Σκεβάκης) Νίκος- Μαρκογιαννάκης Ευάγγελος (Μαρκοβαγγέλης)- Ταβερναράκης Αντώνης LINDOS LS 2 Ηρακλειώτικες κονδυλιές - Συρτός Τυμπακιανός 1972- 45rpm- 7''

 

«Ο Νίκος Σκευάκης (Διακουμάκης- βλέπε αναρτήσεις 7 και 177) γεννήθηκε στο Τυμπάκι Πυργιωτίσσης του Νομού Ηρακλείου τον Γενάρη του 1931. Γιος του Γιώργη Διακουμάκη και της Γεωργίας το γένος Καβαδάκη..

Το 1938 πήγε στο δημοτικό αλλά το 1941 βγήκε μια κι όξω όπως ο ίδιος λέει..πήγε μέχρι την Τρίτη δημοτικού γιατί ήρθε η Γερμανική Κατοχή. Εκείνα τα πέτρινα χρόνια που το Τυμπάκι ισοπεδώθηκε από τους Γερμανούς  ο Νίκος ο Σκευάκης ήταν δέκα χρονών.

Η πρώτη του λύρα ήταν ένα φύλο από αθάνατο που είχε το σχήμα της λύρας και ο Νίκος ο Σκευάκης με το μαχαιράκι του το διαμόρφωσες σε λύρα με χορδές από γερμανικά καλώδια και η χαρά του ήταν τεράστια, 14 χρονών ντελικανιδάκι στο μποστάνι τους στην Πυργιώτισσα.

Έπαιζε όμως πιο πριν ο Νίκος ο Σκευάκης και μπουκόλυρα και με την κουτάλα κάνοντας τον λυράρη και έπαιξε λύρα χωρίς να του έχει δείξει ποτέ κανείς, ήταν έμφυτο, θεόσταλτο. Αυτοδίδακτος και αυθεντικός..

Όταν άκουσαν τον ο Νίκο Σκευάκη πρώτη φορά στο μετόχι να παίζει μαγικά ενθουσιάστηκαν στο Τυμπάκι οι χωριανοί και τον έσπρωχναν να τον πάνε στην πλατεία του χωριού για να τον δει ο κόσμος σαν ένα φαινόμενο.

Ο Νίκος ο Σκευάκης καθότανε μόνος τα βράδια στον στάβλο με τον λύχνο και έπαιζε όλη νύχτα γιατί αυτό ήταν που του άρεσε να κάνει.
Μια βραδιά τον άκουσε ο πατέρας του να παίζει και εντυπωσιάστηκε και την επομένη τον πήγε στο Ηράκλειο για να του πάρει την πρώτη επαγγελματική λύρα.

Από την ηλικία των 14 ετών έγινε λάτρης της Κρητικής λύρας ενός οργάνου που δεν άφησε ποτέ από τα χέρια.

Τον Νίκος Σκευάκη τον αποκαλούσαν το παιδί με τα ξανθά μαλλιά. 16 χρονών η φήμη του ήταν ξακουστή παντού και ήταν περιζήτητος. Κάθε βράδυ καντάδες και παρεάκια και γλέντια. Τότε πρωτόπαιξε και στο πρώτο του γλέντι που έγινε χαμός.

Το 1969 εγκατέλειψε το Τυμπάκι και σαν ανήσυχος καλλιτέχνης και άνθρωπος κατάφερε και τραγούδησε σε πολλά κέντρα της Αθήνας με τεράστια επιτυχία.

Πρώτο του κέντρο το κέντρο «ο σύντεκνος» στην πλατεία Κουμουνδούρου με συνεργάτη τον Νίκο Καδιανό από τους Βώρους που έγινε ο βασικός συνεργάτης του.

Το 1971 κυκλοφόρησε ο πρώτος του δίσκος με τίτλο “Σκληρά η Τύχη με χτυπά” που σημείωσε τεράστια επιτυχία.

Τραγούδησε για τους Κρήτες του εξωτερικού σε διάφορα μέρη του κόσμου όπως ο Καναδάς, η Αμερική, η Αφρική, η Αυστραλία, η Κύπρος και πολλές χώρες τις Ευρώπης γνωρίζοντας την αποθέωση. Έγινε θρύλος στο εξωτερικό.

Αφού επέστρεψε στην Ελλάδα δημιούργησε το δικό του στέκι στην Αττική το πασίγνωστο κέντρο “Γοργόνα” .

Για 15 και πλέον χρόνια ο Νίκος Σκευάκης στην “Γοργόνα” έδωσε τον καλύτερό του εαυτό διασκεδάζοντας με τον μοναδικό του τρόπο τους Κρήτες της Αττικής και όχι μόνο.

Από την Γοργόνα περάσανε όλοι οι καλλιτέχνες και όλοι οι σύλλογοι.

Η Κρητική μουσική οφείλει πολλά στον Νίκο Σκευάκη που συνεργάστηκε με τα μεγαλύτερα ονόματα της.

Ενδεικτικά να αναφέρουμε κάποιες από τις συνεργασίες του Νίκου Σκευάκη, με τον Νίκο Αλεφαντινό, τον Μανώλη Κακλή, τον Βασίλη Κατσαμά, τον Νίκο Καδιανό, τον Ανδρέα Βαρβατάκη κ.α.

Οι επιτυχίες του Νίκου Σκευάκη πολλές και διαχρονικές. Θα παίζονται μέχρι να υπάρχει Κρήτη και Κρητική Μουσική. “Απ’ την ζωή μου πέρασες”, “Γαρύφαλλο μου Κόκκινο”, “Σκληρά η Τύχη με χτυπά”, “Στον δρόμο μου τον σκοτεινό”, “Διώξε τσι μάνα τσι γιατρούς”, “Φωτιά με καίει και πονώ” είναι μερικές μόνο από τις δημιουργίες του σπουδαίου αυτού Ηρακλειώτη λυράρη.

Ο Νίκος Σκευάκης εκτός από λυράρης ήταν και καλός οργανοποιός έφτιαχνε με καμάρι τις λύρες και βιολόλυρές του.»

Στο σημερινό δισκάκι (το δεύτερο στη Lindos) μαζί με τον Σκευάκη, ο Μαρκοβαγγέλης και ο Ταβερναράκης Αντώνης στα λαούτα. Πληροφορίες και αρχεία, για τον πρώτο θα βρείτε σε προηγούμενες αναρτήσεις. Ο Αντώνης Ταβερναράκης, από τα Χουσταλιανά Ηρακλείου, ένας εξαίρετος λαουτιέρης που δυστυχώς έφυγε νωρίς.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

380. SONATA SON-2007 ΑΣΥΘΙΑΝΑΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ- ΓΙΑΤΡΟΜΑΝΩΛΑΚΗΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ- ΣΑΛΟΥΣΤΡΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ 1969

Ασυθιανάκης (Κολομπότσης- Ασιθιανάκης- Ασηθιανάκης) Ελευθέριος- Γιατρομανωλάκης Μανούσος- Σαλούστρος Παντελής SONATA SON-2007  Κατηγορούνε με πολύ (Συρτός Ηρακλειώτικος) - Πηδηχτός Μαλεβιζιώτικος 1969- 45rpm- 7''

Ο Λευτέρης Ασυθιανάκης ή Κολομπότσης (βλέπε και ανάρτηση 249) γεννήθηκε το 1929 (με κάθε επιφύλαξη), στο Ζαρό Ηρακλείου Κρήτης. Στο επάγγελμα ήταν μαραγκός και είχε ξυλουργείο στο Ζαρό. Παντρεύτηκε την Τσιγαριδάκη Κυριακή (επίσης από Ζαρό) και απέκτησαν δυο κόρες την Μαρία και την Ελένη. Ήταν φιλόξενος άνθρωπος. Ήξερε και έλεγε πολλά αστεία, καλαμπούρια κλπ.

Ο πατέρας του ήταν ο Νικόλαος Ασυθιανάκης ή Κολομπότσης (1884-1948) επίσης  λυράρης και αριστερόχειρας, αυθεντικός εκπρόσωπος των μουσικών ιδιωμάτων της λεγόμενης “Απάνω Ρίζας”. Ο Λευτέρης άξιος συνεχιστής της οικογενειακής παράδοσης, ισχυρίζεται ότι ο πατέρας του έπαιζε 78 γυρίσματα στο μαλεβιζιώτη.

Δισκογραφικά έχει τρία 45-άρια με τον επίσης Ζαριανό Γιατρομανωλάκη Μανούσο που ήταν το ταίρι του σε όλες τις εκδηλώσεις εκείνης της περιόδου. Έχει επίσης συμμετοχή σε δύο LP και τέσσερις κασέτες. Εκτός από λύρα τραγουδούσε, έγραφε στίχους και συνέθετε. Το επώνυμο του το συναντάμε και Ασιθιανάκης ή Ασηθιανάκης.  

Στην φωτογραφία παραπάνω εικονίζεται ο Κολομπότσης (που πολλοί τον μπερδεύουν με τον Μουντάκη και στις φωτογραφίες στο φάκελο) με τον Γιατρομανωλάκη σε πανηγύρι και αυτός που φαίνεται από κάτω με την κάμερα, είναι ο Γερμανός σκηνοθέτης Werner Herzog που γύρισε στην Κρήτη, το 1968 ένα Α/Μ πειραματικό μικρού μήκους φιλμ (περίπου 13 λεπτών) με τίτλο Letzte Worte (Τελευταίες λέξεις), με θέμα τον λυράρη στο νησί των λεπρών, τη Σπιναλόγκα, που υποδύθηκε ο Αντώνης Παπαδάκης ή Καρεκλάς.

Ο Μανούσος Γιατρομανωλάκης γεννήθηκε το 1936 επίσης στο Ζαρό και δισκογραφικά τον συναντάμε στα τρία 45-άρια με τον Κολομπότση.

Στο σημερινό δισκάκι έχουμε τον Κολομπότση με τους Γιατρομανωλάκη Μανούσο (στις ετικέτες έχει αρχικό γράμμα ονόματος το Η που πιθανολογώ ότι είναι τυπογραφικό λάθος) και Σαλούστρο Παντελή στα λαούτα. Αρκετά όμορφα παιξίματα μας

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

379. COLUMBIA 56048-F ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣ 1926

Στασινόπουλος Σωτήρης (Αηδόνι του Μοριά- Σκέντζος- Χαρδαβέλας) COLUMBIA 56048-F  Μαλάμω (Συρτός) - Δε στο είπα Γεώργη μιά και δυό (Κλέφτικο) 1926- 78rpm- 12''

«Ανάμεσά στους πρώτους Έλληνες που αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν στην Αμερική την περίοδο 1896-1921 ήταν και ο μοναδικός, μετέπειτα, τραγουδιστής δημοτικών τραγουδιών στην Αμερική, Σωτήρης Στασινόπουλος, που γεννήθηκε το 1880 στη Στρέζοβα(σήμερα Δάφνη) Καλαβρύτων, όπου ήταν γνωστός με τα παρατσούκλια : Σκέντζος ή Χαρδαβέλλας.

Ο Σωτήρης Στασινόπουλος (βλέπε και αναρτήσεις 59 και 166) πήγε στην Αμερική λίγο μετά το 1900,ήταν από τους πρώτους που ηχογράφησαν εκεί. Την πρώτη του ηχογράφηση την έκανε το 1921. Ήταν το κλέφτικο «Δροσούλα» που λίγο αργότερα επανεκδόθηκε μαζί με το «Τα πρόβατα βελάζουνε». Ηχογράφησε στην Αμερική συνολικά περίπου 100 δημοτικά τραγούδια(κλέφτικα, συρτά, τσάμικα και καλαματιανά), ένα ζεϊμπέκικο(Αποφάσισα να γίνω στην Αγιά Σοφιά κουμπές) και ένα Σμυρναίικο Μπάλλο, για λογαριασμό των εταιρειών COLUMBIA, VICTOR και OKEH.

Έπαιζε λαούτο. Στην Αμερική συνεργάστηκε με μοναδικούς οργανοπαίχτες που άφησαν εποχή. Με τον Αθανάσιο Βρούβα(κλαρίνο), τον Νίκο Ρέλλια(κλαρίνο), τον Γιάννη Μακεδόνα(κλαρίνο), με τον Γιάννη Κυριακάτη(κλαρίνο), τον Κώστα Γκαντίνη(κλαρίνο) και Λουί Ρασσιά(σαντούρι). Ήταν μεγάλη η αγάπη του για τα δημοτικά τραγούδια. Πολύ συχνά τον καλούσαν να τραγουδήσει οι κοινότητες Ελλήνων μεταναστών σε διάφορες πόλεις της Αμερικής. Με το συγκρότημά του περιόδευσε σε όλες τις ελληνικές κοινότητες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Kαναδά, όπου οι ομογενείς τον υποδέχονταν με μεγάλο ενθουσιασμό. Εκτός από το τραγούδι ασχολήθηκε και με την καταγραφή των δημοτικών τραγουδιών που τα εξέδωσε αργότερα στο βιβλίο του «Αθάνατα Ελληνικά Ηρωικά Τραγούδια» (N. Yόρκη 1944). Μάλιστα στο βιβλίο περιλαμβάνονται και πολλά τραγούδια και ποιήματα που είχε γράψε ο ίδιος.

Ο Σωτήρης Στασινόπουλος πέθανε το 1960 στην Αμερική.»

Από τους καλύτερους γραμμοφωνικούς δίσκους με δημοτικά ο σημερινός. Εξαιρετικός ο Στασινόπουλος φωνητικά και ο κλαρινοπαίκτης που δυστυχώς δεν έχουμε πληροφορίες (σίγουρα ένας από τους προαναφερθέντες). Η ετικέτα της ¨Μαλάμως¨  δυσκόλεψε λόγω της καμπυλότητας του δίσκου αλλά τουλάχιστον την έχουμε έστω και σε μικρότερη ανάλυση. Ο δίσκος δεν είναι για τους λάτρεις του τέλειου ήχου. Χρειάζεται αποθορυβοποίηση γι’ αυτό το δίνω και σε wav μορφή (ήταν μάχιμος και δεν ξεκουραζόταν σε συλλογή συλλέκτη βλέπεις).

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

378. COLUMBIA SCDG 2842 ΖΑΧΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ- ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1960

Ζάχος Δημήτριος (Το αηδόνι της Εύβοιας)- Βασιλόπουλος Ιωάννης COLUMBIA SCDG 2842 Δεν θέλω εγώ παράδεισο (Τσάμικο) - Έφυγε ο νιός που αγαπούσα (Συρτό) 1960- 45rpm- 7''

«Ο Δημήτρης Ζάχος γεννήθηκε το 1926, καταγόταν από τα Γιάλτρα Αιδηψού Ευβοίας και γι’ αυτό τον αποκαλούσαν «Το αηδόνι της Εύβοιας». Επί δεκαετίες τραγουδούσε σε γάμους και γλέντια, ενώ από το 1951 μέχρι και το 1962 είχε διατελέσει ψάλτης στη Μητρόπολη Αθηνών.

Πρωτοεμφανίστηκε επαγγελματικά στο τραγούδι γύρω στα 1957 και σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα τραγουδούσε με μεγάλη επιτυχία στη “Ζούγκλα”, το φημισμένο παραδοσιακό στέκι.

Αργότερα, εμφανίστηκε στον «Έλατο» και στο «Ελληνικό Γλέντι», με τελευταία εμφάνιση στον «Πλάτανο». Έγινε ευρύτατα γνωστός και δέχτηκε πολλές προσκλήσεις από την απανταχού ελληνική ομογένεια. Έτσι, επισκέφθηκε την Κύπρο, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία, την Κεντρική Ευρώπη και την Αγγλία.

Επί σειρά ετών είχε τακτική εβδομαδιαία εκπομπή στον Ραδιοφωνικό Σταθμό Ενόπλων Δυνάμεων.

Πράγματι από το 1956 έγινε επαγγελματίας τραγουδιστής, και έγινε γνωστός σε όλη την Ελλάδα τραγουδώντας σε πανηγύρια και μεγάλα κέντρα της Αθήνας.

Αναμφίβολα στην εποχή του ήταν πρώτος και απαράμιλλος. Έβαλε τη σφραγίδα του στο δημοτικό τραγούδι. Έπαιζε κιθάρα και έχει τραγουδήσει 15 τραγούδια στις πλάκες γραμμοφώνου με πρώτο το «Η βλαχοπούλα» το 1953 όπου τον συνοδεύει στο κλαρίνο ο Παναγιώτης Ντάμκας. Επίσης έχει τραγουδήσει άλλα 115 δημοτικά τραγούδια στις 45 στροφές.

Ο Δημήτρης Ζάχος, για μας που μεγαλώσαμε στην πόλη, ήταν ο άνθρωπος που μας έφερε κοντά στο γνήσιο δημοτικό τραγούδια κυρίως μέσα από τις ασπρόμαυρες ταινίες.

Βουγιουκλάκη, Μπάρκουλης, Χατζηχρήστος, Βαλάκου, Παπαμιχαήλ, Θάνος Κωτσόπουλος… «Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας», «Γκόλφω» και σχεδόν όλες οι «ταινίες φουστανέλας» είχαν μαζί τους και τον Δημήτρη Ζάχο.
Μια από τις πιο αγαπημένες εκτελέσεις της «Βοσκοπούλας» είναι αυτή του 1955, στην ομώνυμη κινηματογραφική ταινία, στην οποία το κομμάτι ενορχήστρωσε ο Διονύσιος Λαυράγκας.

Ο Δημήτριος Ζάχος τραγούδησε ακόμη στη «Γερακίνα», στη «Μαρία Πενταγιώτισσα», στη «Σαρακατσάνισσα», στον «Γιαγκούλα» και σε πολλές άλλες.

Εκτός από τον «Ιτιά» και τη «Βοσκοπούλα» ερμήνευσε: Μοδίστρες και κομμώτριες, Τρεις μαυροφόρες πέρασαν, Στα ξένα γιόκα μ’ να μην πας, Παιδιά μου ταξιδιάρικα, Νύσταξαν τα ματάκια μου, Ταίρι μου ξενιτεμένο, Με βλέπεις μάνα που γελώ, Οι Γιώργηδες, Κουμπάρα να με συμπαθάς…

Ο Ζάχος δεν σταμάτησε να τραγουδάει, έτσι τον Ιούνιο του 2018, στα 94 του, έγινε μια τιμητική εκδήλωση στον Κάλαμο. Εκεί αφού τραγούδησε τη «Βοσκοπούλα» του υπέστη βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο. Έφυγε από την ζωή το 2019.»

Στο σημερινό δισκάκι στο κλαρίνο ο Γιάννης Βασιλόπουλος για τον οποίο βιογραφικά στοιχεία θα βρείτε στις αναρτήσεις 45, 317 και 333. Τα μέλη της υπόλοιπης ορχήστρας σύμφωνα με τον Βασίλη Χατζηαντωνίου είναι: Ακορντεόν: Μπενέτας Ιωάννης, Βιολί: Σούρλας Ιωάννης, Καστανιέτες: Καλλιβιώτου Βούλα, Κιθάρα: Τσακίρης Δημήτρης, Λαούτο: Ανδριανός Σταύρος, Μπάσο: Δέδες Ιωάννης, Μπόγκος: Καράμπελας Μάρκος.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

377. ODEON A 224237 ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΦΕΛΟΥΖΗ ΜΙΧΑΛΗ 1929

Φελουζής Μιχάλης ODEON A 224237 Καταχανίστικος - Πισωμερή 1929- 78rpm- 10''

«Ο Μιχάλης Φελουζής υπήρξε τοπικός βιολιστής της παράδοσης των Δωδεκανήσων με καταγωγή από την Κάσο. Ασχολήθηκε ημιεπαγγελματικά με τη μουσική, ωστόσο από τον τρόπο παιξίματος του διακρίνεται ένας αξιόλογος χειριστής του βιολιού με ιδιαίτερη εκφραστικότητα στον τρόπο που τραγουδούσε. Αυτό όμως που τον χαρακτηρίζει είναι η πιστή απόδοση του τοπικοί ιδιώματος του νησιού του και των ηχοχρωμάτων της μουσικής των Δωδεκανήσων.

Για κάποιο διάστημα έζησε και δούλεψε στο Πορτ Σάιντ της Αιγύπτου. Στο γεγονός συνετέλεσε ότι εκεί την εποχή εκείνη υπήρξε μεγάλη παροικία Κασιωτών οι οποίοι εργάζονταν στη διάνοιξη της διώρυγας του Σουέζ.

Η ορχήστρα του απαρτιζόταν από τον Κώστα Καΐκια από το Καστελόριζο στο σαντούρι και έναν ακόμα λαουτιέρη. Έτσι το 1929 είχαν την ευκαιρία να ηχογραφήσουν στην Αίγυπτο για λογαριασμό της εταιρίας Odeon είκοσι περίπου σκοπούς καθώς και άλλους δεκαέξι για την εταιρία Parlophon (χωρίς e τα προπολεμικά), οι οποίοι ηχογραφήθηκαν στην Αθήνα. Οι σκοποί αυτοί ήταν κυρίως Κασιώτικοι, δωδεκανησιακοί αλλά και κάποιων άλλων νησιωτικών περιοχών του Αιγαίου και της Κρήτης.

Ανάμεσα τους συμπεριλαμβάνεται και ο Κρητικός, που δεν είναι άλλος από τις αριστουργηματικές κοντυλιές του Τουρκοκρητικού βιολάτορα Αλή Σουμάνη (π.1860- π.1922) από την Ιεράπετρα. Η τεχνική του βιολιστή αυτού θρυλείται από τους μουσικούς της Ανατολικής Κρήτης μέχρι και σήμερα, ενώ στην ιστορία έμεινε η χουβαρντοσύνη του, μια και απ’ό,τι λένε δεν είχε οικονομικό πρόβλημα και τα όποια χρήματα έβγαζε τα δώριζε στην εκκλησία που γιόρταζε, στο εκάστοτε πανηγύρι που συμμετείχε.

Οι κοντυλιές του Αλή παίζονται σήμερα με διαφορετικές ονομασίες, όπως Του Λασιθιού η στράτα ή Άχι και να’ταν μπορετό , ονομασίες που επικράτησαν από τις μαντινάδες που έντυσαν την όμορφη αυτή μελωδία. Η μοναδική εκτέλεση αυτού του σκοπού στη δισκογραφία γραμμοφώνου είναι αυτή του Μιχάλη Φελουζή.»

Οι παραπάνω πληροφορίες για τον Μιχάλη Φελουζή και η φωτογραφία από τους Κασιώτες στην Αίγυπτο, από το ¨Μίλιε μου Κρήτη απ΄ τα παλιά¨. Στις πληροφορίες στο φάκελο που θα κατεβάσετε θα βρείτε ιστορικά στοιχεία για την καταστροφή της Κάσου και την παροικία των Κασιωτών στο Πορτ Σάιντ της Αιγύπτου. Επίσης από το προσωπικό αρχείο του Βασίλη Χατζηαντωνίου και την ιστοσελίδα του (greekdiscography), ιδιόχειρες σημειώσεις με μαντινάδες του Δερμιτζογιάννη για την Κάσο (βλέπε μικρό δείγμα στην παραπάνω φωτογραφία).

Στην αρχική φωτογραφία όπως και στην φωτογραφία από το Μίλιε μου Κρήτη, πιθανότατα εικονίζεται και ο Μιχάλης Φελουζής (η αρχική κυκλοφόρησε σε cd με ηχογραφήσεις του).    

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).