157. GENERAL GRAMOPHONE GGR 1014 ΠΕΡΙΣΤΕΡΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ- ΚΑΡΜΠΑΔΑΚΗΣ ΠΕΤΡΟΣ 1976

Περιστέρης Αντώνης- Καρμπαδάκης Πέτρος GENERAL GRAMOPHONE GGR 1014 Σιγανοπερπατούσα μου (Ρεθυμνιώτικη σούστα) - Μαλεβιζιώτικος Καστρινός χορός 1976- 45rpm- 7''

Ο Αντώνης Περιστέρης (βλέπε και ανάρτηση 25) γεννήθηκε στο χωριό Γέργερη, Ηρακλείου Κρήτης. Αυτοδίδακτος λυράρης και πατέρας του λυράρη Μανώλη Περιστέρη.

Ήταν το 1962 όταν ο Αντώνης Περιστέρης εγκατέλειπε την Κρήτη για να εγκατασταθεί, οικογενειακά, μόνιμα στην Αθήνα. Καταξιωμένος, ήδη λυράρης ο Αντώνης Περιστέρης ήταν από τους πρώτους πού έπαιξαν και διέδωσαν την κρητική μουσική στην Αθήνα παίζοντας στα πιο γνωστά, τότε κρητικά μαγαζιά της πρωτεύουσας.

Ταυτόχρονα είχε συνεργασίες με γνωστά συγκροτήματα της εποχής όπως το Λύκειο Ελληνίδων, τα συγκροτήματα Δημόγλου, τη Δώρα Στράτου κλπ.
Όμως, κρυφός του πόθος ήταν να δημιουργήσει ένα κρητικό στέκι όπως εκείνος το φαντάζονταν πως πρέπει να είναι. Καθαρά Κρητικό και παραδοσιακό. Η πρώτη του απόπειρα είχε σαν αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το ¨Μητάτο¨, ένα μικρό μαγαζί με κρητικά προϊόντα που γρήγορα έγινε τόπος συνάντησης των Γεριανών και όχι μόνο, της Αθήνας. Το μεγάλο όμως όνειρο του Αντώνη Περιστέρη έγινε πραγματικότητα το Νοέμβρη του 1974 χρονιά κατά την οποία εγκαινίασε ¨ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ¨, το κρητικό κέντρο διασκέδασης που έμελε να γίνει ο ναός της κρητικής παράδοσης στην Αθήνα.
Όσα και να πει κανένας για αυτό το μαγαζί θα είναι λίγα. Τα ατελείωτα γλέντια με τη λύρα του Αντώνη πρώτα και αργότερα του Μανώλη, τα παραδοσιακά πιάτα της κυρίας Μαρίας, τις Πέμπτες με το ΚΕΛΑΡΙΚΟ. Τελειωμό δεν έχουν οι όμορφες αναμνήσεις από το Κάστρο των Περιστέρηδων και της παράδοσης.

Για τους νεώτερους να θυμίσουμε ότι το κάστρο των Περιστέρηδων είχε τις ιδιαιτερότητές του σε σχέση με τα άλλα κρητικά κέντρα διασκέδασης. Μια από αυτές ήταν ότι δεν άλλαζε κάθε εβδομάδα συγκρότημα. Για παράδειγμα οι λαουτιέρηδες που κατά καιρούς έπαιξαν με τον Αντώνη και τον Μανώλη στο Κάστρο έμεναν όσα χρόνια ήθελαν στο μαγαζί και μόνοι τους, πάντα, αποφάσιζαν πότε θα αποχωρήσουν. Με τον τρόπο αυτό υπήρχε πάντα ένα "δέσιμο" ανάμεσα στους πελάτες και τους καλλιτέχνες που δεν συναντούσε κανείς στα άλλα κρητικά μαγαζιά της Αθήνας. Αυτός, ίσως, να είναι και ο κυριότερος από τους λόγους που το ΚΑΣΤΡΟ είχε πάντα σταθερή και καλή πελατεία που εμπιστεύονταν τους Περιστέρηδες και ήξερε γιατί πήγαινε φανατικά στο συγκεκριμένο μαγαζί.
Συνεργάτες των Περιστέρηδων : Καρμπαδάκης Πέτρος-Νικηφοράκης Ηλίας ήταν στο ξεκίνημα και ακολούθησαν οι : Μιχάλης Ρουσσάκης, Ζαχάρης Φασουλάς, Βασίλης Κατσαμάς, Σαλούστρος Αντώνης, Καμπουράκης Κώστας, Δελιδάκης Στέλιος, Πυθαρούλης Βαγγέλης (στο ΚΑΣΤΡΟ "βαπτίστηκε" κρητικός καλλιτέχνης-λαουτιέρης), Σηφάκης Παύλος, Δημήτρης και Μανώλης Σκουλάς, Κουτεντάκης (κιθάρα) Μανώλης Κουμιώτης, Νταγιαντάς Γιώργης, Αποστολάκης Δημήτρης, Τσαγρής Άγγελος, Παπαδάκης Μιχάλης.

Τελευταίος συνεργάτης των Περιστέρηδων στο Κάστρο για πολλά χρόνια ήταν ο Ανδρέας Βαρβατάκης που στο τελευταίο διάστημα της αρρώστιας του Μανώλη έπαιζε με τον Γιώργο το Σκορδαλό στη λύρα και τον Λευτέρη Φραγκιουδάκη στο λαούτο. Τελευταίος ο φίλος κατ' αρχήν και μόνιμος συνεργάτης του Μανώλη Περιστέρη, ο Στάθης Μελεούνης, που μπήκε νεαρός με την κιθάρα του στο ΚΑΣΤΡΟ, όταν απολύθηκε από το στρατό και έμεινε μέχρι το αναπάντεχο τέλος, στις 20 Δεκέμβρη του 2005, πού χάθηκε ο Μάνος.
Επτά μήνες αργότερα, 7 Ιουλίου του 2006, έσμιγαν Αντώνης και Μανώλης.

 

Ο Πέτρος Καρμπαδάκης (αναρτήσεις 2, 31 και 109), από την Κουκουναρά Κισάμου, που με το λαγούτο και το τραγούδι του διασκέδασε γενιές κρητικών όχι  μόνο στην Κρήτη, στην Αθήνα και στο εξωτερικό. Ο Πέτρος Καρμπαδάκης πήγε νέος στην Αθήνα στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και ξεκίνησε να συνεργάζεται με τους καλύτερους μουσικούς όχι μόνο Χανιώτες αλλά και παγκρήτιας εμβέλειας. Τότε γνώρισε και τον Στέλιο Καζαντζίδη ο οποίος του ζήτησε να τραγουδήσει δυο δικά του τραγούδια.

Ατελείωτος ο αριθμός των μουσικών που συνεργάστηκε στην 50χρονη καριέρα του. Με το Ναύτη ήταν για χρόνια συνεργάτες, με το Μαύρο, τον Κουνέλη, τον Κώστα Μουντάκη, τον Αστρινό Ζαχαριουδάκη, το Ζαχάρη Μελεσσανάκη και με πολλούς άλλους όχι μόνο της κρητικής αλλά και της πανελλήνιας δημοτικής μουσικής παράδοσης. Ήταν επίσης δάσκαλος του Παύλου Μυριδάκη στο ξεκίνημα του.

Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, άρχισε να συνεργάζεται με τη νεότερη γενιά των βιολατόρων, όπως τον Περικλή Τζουγανάκη και τον Ηλία Χορευτάκη, με τον οποίο εργάστηκε για συνεχόμενες σαιζόν στην Αθήνα.

Μετά το 2000 συνεργάστηκε με το Μιχάλη Λουφαρδάκη και το Βασίλη Καρεφυλλάκη ενώ ξεκίνησε να παραδίδει μαθήματα σε παιδιά στην Κίσαμο. Από τη δουλειά του αυτή, βγήκαν πολλά νέα ταλέντα, που αργότερα έγιναν συνεργάτες του, όπως ο λυράρης Χρήστος Περαθωράκης. Στα Χανιά οι τελευταίες του εμφανίσεις ήταν στην ταβέρνα του αδικοχαμένου Βασίλη Ζεβελάκη στη Νέα Χώρα και στα Χάλκινα με τον Ψαραντώνη. Τα δύο τελευταία χρόνια πάλεψε δυνατά με την αρρώστια έγινε και μια βραδιά για την ενίσχυση του στο Καστέλλι, στο κέντρο Στημαδώρης, όπου συμμετείχαν πλήθος φίλων και συναδέλφων.

Υπήρξε δεινός μαντιναδολόγος και μαντινάδες του είναι σήμερα πασίγνωστες στην Κρήτη ενώ κάποιες έγιναν βάση για να βγουν σειρά μαντινάδων!!

Δύο από τις μαντινάδες του :

Εσυ ‘σαι στην ανατολή κι είναι η ζωή μπροστά σου και ‘γω στο ‘λιοβασίλεμα και μου φωνάζεις στάσου

Αν δεις ποτέ στον ουρανό, σύννεφα να περνούνε, είναι δικοί μου στεναγμοί που ήρθανε να σε βρούνε

Τα σκαναρισμένα εξώφυλλα που προστέθηκαν είναι του Ιδομενέα από Ρέθυμνο και τον ευχαριστώ πολύ που συμβάλει στη προσπάθεια καταγραφής

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

156. NINA N-24642 ΓΑΚΙΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ- ΜΑΛΛΙΑΡΑΣ ΒΑΪΟΣ- ΚΑΡΑΠΑΤΑΚΗΣ ΗΛΙΑΣ 1963

Γακιόπουλος Βασίλειος- Μαλλιάρας Βάϊος- Καραπατάκης Ηλίας NINA N-24642 Η Μαυρομάτα (Τσάμικο) - Ο Μέγδοβας (Επιτραπέζιο) 1963- 45rpm- 7''

 

« Έτος 1959. Το μεγαλόπνοο έργο του φράγματος (Ταυρωπού ή Μέγδοβα), είχε αρχίσει να γεμίζει με νερό το οροπέδιο της Νεβρόπολης. Δεν είχαν περάσει δύο μήνες από τον κατακλυσμό της τεχνητής λίμνης και μια νέα πραγματικότητα δημιουργήθηκε στην περιοχή. Καλλιεργήσιμες εκτάσεις, βοσκοτόπια και δρόμοι πλημμύρισαν με τα νερά των βροχών. Η σύνδεση των χωριών με την Καρδίτσα μέσω του Τσαρδακίου, διακόπηκε. Εκείνο τον καιρό, ένας κάτοικος από το Νεοχώρι, ο Ηρακλής Μητσογιάννης, αγόρασε μια βάρκα και άρχισε τα καθημερινά δρομολόγια Τσαρδάκι-Νεοχώρι, εξυπηρετώντας έτσι τους κατοίκους των γύρω περιοχών. Η ζωή στην περιοχή της Νεβρόπολης είχε μπει σε νέα εποχή. Κανείς δεν φαντάζονταν ότι η δημιουργία της λίμνης, ενός έργου που θα παρήγαγε ηλεκτρική ενέργεια, θα ύδρευε και θα άρδευε όλη την πεδιάδα της Καρδίτσας και όχι μόνο, θα έφερνε ένα ατύχημα που όμοιό του δεν είχε δει η περιοχή.

Το ημερολόγιο έδειχνε 5-12-1959, ημέρα Σάββατο. Ήταν παραμονή του Αγίου Νικολάου. Εκείνη τη νύχτα συνέβη κάτι τραγικό που έμεινε στη μνήμη όλου του κόσμου ως το μεγαλύτερο ναυτικό ατύχημα σε γλυκό νερό έως τότε. Είκοσι άνθρωποι, οι περισσότεροι από αυτούς ήταν εργάτες στα έργα της λίμνης, γεμάτοι πράγματα για τις οικογένειές τους, αποφάσισαν να ξεκινήσουν από την περιοχή «Τσαρδάκι» για να φτάσουν απέναντι, εκεί που βρίσκεται τώρα ο Βοτανικός Κήπος Νεοχωρίου, με σκοπό να περάσουν τη γιορτή του Αγίου Νικολάου στα σπίτια τους. Αυτή η διαδρομή δεν θα έφτανε ποτέ στο τέλος της για κανέναν από τους επιβαίνοντες στη μοιραία βάρκα. Με τη Νεβρόπολη να έχει γεμίσει νερό, ήταν η πλέον γρηγορότερη διαδρομή να φτάσουν στα σπίτια τους. Δρόμοι δεν υπήρχαν. Είχαν αποκοπεί από τα νερά και οι καινούργιοι δεν είχαν ακόμη διαμορφωθεί. Η επικοινωνία μεταξύ της δυτικής και ανατολικής Νεβρόπολης πραγματοποιούνταν με βάρκες. Η κακοκαιρία εκείνη τη μέρα ήταν μεγάλη. Παρά τις προτροπές να μην μπουν στη βάρκα και να διανυκτερεύσουν στο Τσαρδάκι που λειτουργούσε ως καφενείο-παντοπωλείο, εκείνοι δεν άκουσαν. Ξεκίνησαν. Πριν προλάβουν να φτάσουν στα μισά της διαδρομής, η υπερφορτωμένη βάρκα στην οποία επέβαιναν, δεν άντεξε στο δυνατό αέρα και στις άσχημες καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν και ανατράπηκε με αποτέλεσμα και οι είκοσι επιβαίνοντες να πνιγούν. Κανείς δεν ήξερε κολύμπι. Σωσίβια ή άλλα μέτρα ασφαλείας δεν υπήρχαν και τα νερά ήταν παγωμένα. Μόνο ένας προσπάθησε να σωθεί αλλά μάταια. Βρέθηκαν όλοι πνιγμένοι στον πάτο της λίμνης μετά από πολύ καιρό και έρευνες ομάδων δυτών. Τα άσχημα νέα συγκλόνισαν όλη την Ελλάδα και η περιοχή βυθίστηκε στο πένθος. Ο θάνατος τους άφησε πίσω γυναίκες, παιδιά, φίλους, όνειρα…

Το ατύχημα αυτό έμελλε να είναι καθοριστικό στην ιστορική εξέλιξη του χωριού. Παραδόσεις, ήθη και έθιμα έπαψαν να πραγματοποιούνται και το μεταναστευτικό ρεύμα που ήδη είχε ξεκινήσει, επιταχύνθηκε με αποτέλεσμα να αποδυναμωθεί ο πληθυσμός του Νεοχωρίου. Τη δεκαετία του 1980 με πρωτοβουλία του τότε Κοινοτάρχη Νεοχωρίου, Στέφανου Θεολόγη, ανεγέρθηκε μνημείο δίπλα στο Κοιμητήριο στη θέση «Τσέρνος» με τα ονόματα όλων εκείνων που έχασαν τόσο άδικα τη ζωή τους.

Για το ατύχημα αυτό γράφτηκε ένα μοιρολόι από το Βασίλη Γακιόπουλο.»

Βαριά θρηνούνε τα βουνά και οι κάμποι σκοτεινιάζουν.
Μες στο Νεοχώρι θλίβονται, μάνες αναστενάζουν.
Για το κακό που έγινε, στο Μέγδοβα στη λίμνη.
Που πνίγηκαν είκοσι.

Βιογραφικά στοιχεία για τον Βασίλη Γακιόπουλο από το χωριό Μεσενικόλα λίμνης Πλαστήρα, δεν κατάφερα να βρω. Βιογραφικά στοιχεία για τον Βάϊο Μαλλιάρα θα βρείτε στις αναρτήσεις 39 και 124. Στο βιολί ο Ηλίας Καραπατάκης από Καρδίτσα, αδερφός του Βασίλη Καραπατάκη γνωστού σολίστ του μπουζουκιού. Ο Ηλίας έπαιζε βιολί, και συμμετείχε σε ηχογραφήσεις λαϊκών και δημοτικών τραγουδιών.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

155. TOP RANK TRGG 1010 ΚΟΚΟΝΤΙΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ- ΛΑΒΙΔΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ- ΛΑΒΙΔΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ 1961

Κοκοντίνης Παναγιώτης- Λαβίδας Χρήστος- Λαβίδας Θεόδωρος TOP RANK TRGG 1010 Στεγνώσανε τα μάτια μου (Συρτός) - Κατακαημένη Αράχωβα (Τσάμικο) 1961- 45rpm- 7''

 

Ο Παναγιώτης Κοκοντίνης γεννήθηκε το 1918 και πέθανε 1/8/2000 στο Αμπελοχώρι Θηβών. Θρυλικός στα αρβανιτοχώρια της Αττικής και Βοιωτίας κλαριτζής.

Ο Παναγιώτης Κοκοντίνης, που το όνομά του έγινε περισσότερο γνωστό από την προσφώνηση που του κάνει η Γιώτα Λύδια στο ταξίμι του τραγουδιού της "Γύρνα πάλι, γύρνα", ήταν ωραίος κλαρινίστας και ωραίος άνθρωπος, από τους λίγους στα δημοτικά που διάβαζε νότες και είχε γράψει και πολλά τραγούδια, όπως το "Θα'λάξω σπίτι και θα'ρθώ", "Πατέρα μας μεγάλωσες" που τα ερμήνευσε ο Ανδρέας Τσαούσης, κ.α.

Είχε γραμμοφωνήσει μ' όλους τους επώνυμους Έλληνες τραγουδιστές (Καζαντζίδη, Λύδια, Ζάχο, Βέρρα, Τσαούση κλπ.) και είχε παίξει στα καλύτερα κέντρα.
Ήταν άνθρωπος με γνώση και άποψη για όλα τα πράγματα, και συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση. Είχε βασανιστεί, εξοριστεί και φυλακιστεί στη Μακρόνησο, στα Γιούρα και στην Αίγινα μέχρι το 1952.

Ο θάνατός του ήταν μεγάλη απώλεια για τον κλάδο, διότι έχασε μια σοβαρή προσωπικότητα που είχε προβλέψει την υποβάθμιση της δημοτικής μας μουσικής και πάσχιζε πάντα για την αξιοπρεπή διατήρησή της.

Το όνομα Κοκοντίνης μπορεί να μη σημαίνει, λοιπόν, και πολλά πράγματα σε επίπεδο κεντρικής δημοσιότητας, αλλά, αν βρεθείτε, ας πούμε, σε αρβανιτοχώρια της Αττικής και της Βοιωτίας, θα βρείτε ακόμα και σήμερα πολλούς ανθρώπους που έχουν τραγουδήσει και χορέψει πολύ στις εκδηλώσεις που έπαιζε, έχουν όλα τα τραγούδια που έχει παίξει σε δίσκους αλλά και πολλές ζωντανές ηχογραφήσεις του, ερασιτεχνικές ή επαγγελματικές, και γενικά πίνουν νερό στο όνομα του, και τον θεωρούν είδωλο, στα κυβικά των πιο πολυακουσμένων καλλιτεχνών του καιρού μας.

Ο Κοκοντίνης, λοιπόν, είχε προβλέψει την υποβάθμιση της δημοτικής μουσική, αλλά στο σημερινό δισκάκι τα δημοτικά, έχουν τίτλο λαϊκοδημοτικά κρίνοντας και από την δημώδη ορχήστρα παρακάτω και από τις φωτογραφίες στο φάκελο που θα κατεβάσετε.

Βιολί: Πλατανιάς Ηλιάς, Κιθάρα: Λαβίδας Χρήστος, Κλαρίνο: Κοκοντίνης Παναγιώτης, Λαούτο: Αναστασίου Α, Μπάσο: Κάνουλας Κώστας, Ντράμς: Καράμπελας Μάρκος, Ακορντεόν: Κουλαξίδης Λάζαρος, Κιθάρα: Λαβίδας Θεόδωρος και Μπουζούκι: Ζαμπέτας Γιώργος!

Την ¨παρτίδα¨ την σώνει το κλαρίνο στην ¨Κατακαημένη Αράχοβα¨ και οι πρόσθετοι στίχοι.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

154. COLUMBIA D.G. 6458 ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ- ΦΟΥΣΤΑΛΙΕΡΑΚΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ- ΦΡΑΓΚΙΑΔΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1938

Ζωγράφος Θεοχάρης- Φουσταλιεράκης (Φουσταλιέρης) Στέλιος- Φραγκιαδάκης Ευάγγελος COLUMBIA D.G. 6458 Παραπονιάρης (Κρητικό τραγούδι) - Έλα (Κρητικό τραγούδι) 1938- 78rpm- 10''

 

Δυστυχώς, πολύ λίγα στοιχεία είναι γνωστά για τον τραγουδιστή του μεσοπολέμου Θεοχάρη Ζωγράφο. Γεννήθηκε στη Μικρά Ασία το 1912 ή το 1913, σε μια πόλη που είναι τώρα γνωστή ως Μίλας (Μιλασσός), βορειοανατολικά της Αλικαρνασσού, όταν ήταν ακόμα πολύ έντονο το Ελληνικό στοιχείο. Προέρχονταν από μια καλή και εύπορη οικογένεια που είχε επιχείρηση επεξεργασίας μεταξιού. Η οικογένεια του είχε στενές σχέσεις με τους Τούρκους που απασχολούσε, βοηθώντας τους συχνά σε περιόδους προβλημάτων και υποστηρίζοντας τον κρυφό-χριστιανισμό τους. Λόγω της μεγάλης τραγωδίας του 1922, τα άφησαν όλα πίσω, έφυγαν για τη Σμύρνη και μετά στη Σάμο. Οι κάτοικοι της Σάμου τους απέρριψαν, οπότε πήγαν στην Κάλυμνο πριν φτάσουν για το Ρέθυμνο το 1922.

Ο Ζωγράφος τραγουδούσε συνεχώς. «Δεν γινότανε γλέντι, χορός, διασκέδαση, χωρίς να τον καλέσουν. Ήταν από τους πρώτους ανθρώπους που πάντρεψε το μικρασιάτικο τραγούδι με το κρητικό». Δούλεψε στενά με τους Φουσταλιέρη, Ροδινό, Καρεκλά, Μπαξεβάνη.

Δεν έχουμε πληροφορίες για το πόσο χρονικό διάστημα έζησε στον Πειραιά. Γνωρίζουμε ότι κατά τη διάρκεια της διαμονής του εκεί, όταν ηχογράφησε τη δεκαετία του 1930, γνώρισε όλους τους μεγάλους ρεμπέτες της εποχής, όπως ο Στέλιος Περπινιάδης που ήταν πολύ ενθουσιασμένος με τη φωνή του και είχε πει γι’αυτόν: «είχε μία φωνή αηδόνι που τέτοια δεν έχω ξανακούσει». Ο Περπινιάδης τον προσκάλεσε στον Πειραιά για να μπορούν να ηχογραφήσουν μαζί, αλλά πέθανε πριν μπορέσει να το κάνει αυτό. Ο μεγάλος Φουσταλιέρης είχε πει επίσης για τον Ζωγράφο ότι  «Είχε πάρα πολύ καλή φωνή». Σε κάποιο ντοκιμαντέρ ο Φουσταλιέρης τον αναφέρει ονομαστικά και επαίνεσε τη φωνή του. Όλοι επαινούσαν τη φωνή του.

Οι δίσκοι που έκανε (τα Ταμπαχανιώτικα [σ.σ. όπως δυστυχώς λανθασμένα έχει επικρατήσει να αποκαλούνται τα κρητικά αστικά τραγούδια] ) δεν ήταν το αγαπημένο του στυλ μουσικής, αλλά του άρεσε πολύ το τραγούδι. Οι Αμανέδες ήταν το πάθος του και είχε μια ομάδα φίλων στο Ρέθυμνο που τραγούδησαν αμανέδες μαζί. Περιστασιακά κάπνιζε χασίς με τους άλλους μουσικούς στο Ρέθυμνο, προτού γίνει παράνομο και ήταν μέρος της κουλτούρας για κάποιους από τους μουσικούς εκείνη την εποχή.

Ο Θεοχάρης Ζωγράφος είχε έναν πολύ καλό φίλο που έμενε με την οικογένεια του στο Μέρωνα. Αυτός κανόνισε και επισκέφθηκαν το χωριό με σκοπό να συναντήσει τη μετέπειτα γυναίκα του Μαρία Μοσχονά. Μετά τη συνάντηση, ο κοινός φίλος ρώτησε τη Μαρία Μοσχονά «τι κατάλαβες εχθές από αυτό το παιδί;». Αυτή κατάλαβε τι έχει συμβεί και απάντησε: «εγώ είμαι ορφανή και έχω δύο μπαρμπάδες. Άμα είναι κάτι να γίνει, να πας στους μπαρμπάδες μου», οπότε ο κοινός φίλος πήγε στους θείους και έτσι ολοκληρώθηκε το προξενιό μεταξύ της Μαρίας Μοσχονά και του Θεοχάρη Ζωγράφου. Όταν πήγε να συναντήσει τη Μαρία Μοσχονά για δεύτερη φορά, αυτός και μια ομάδα μουσικών έπαιξαν και τραγούδησαν όλη τη νύχτα. Η γιαγιά Μαρία στις μετέπειτα εξιστορήσεις της μας έλεγε ότι «κουνήθηκε όλος ο Μέρωνας εκείνη τη βραδιά (διηγείται η εγγονή του Ζωγράφου η οποία έδωσε και το φωτογραφικό υλικό εκτός από τα βιογραφικά στοιχεία)».

Το ζευγάρι ζούσε στο Μέρωνα όταν ήρθε ο πόλεμος. Ο Ζωγράφος ήταν ενάντια στον πόλεμο, όταν οι Γερμανοί απαιτούσαν οι άνδρες του χωριού να βρίσκονται σε ένα συγκεκριμένο μέρος για να καταμετρηθούν (σ.σ. πιθανόν για τα καταναγκαστικά έργα), δεν πήγε ποτέ – παρόλο που η γυναίκα του τον παρακαλούσε να πάει. Τουλάχιστον δύο φορές συνελήφθη από τους Γερμανούς αφού δεν πήγαινε ποτέ να καταμετρηθεί και οδηγήθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Γνωρίζουμε από τον νονό του Ζωγράφου, ότι σκότωσε έναν Γερμανό κατά την περίοδο της κατοχής. Ένα βράδυ ένας από τους Γερμανούς συμπεριφερόταν επιθετικά απέναντι στον Ζωγράφο και έναν από τους φίλους του. Ο Ζωγράφος στη συμπλοκή τον νίκησε, του πήρε το όπλο του και τον πυροβόλησε.

Ο Θεοχάρης Ζωγράφος ήταν 33 ετών όταν πέθανε το 1945. Πέθανε από ένα τραύμα και το μοιρολόι κράτησε για 3 ολόκληρες ημέρες. Ο γιος του Ζωγράφου και πατέρας της Δανάης ήταν μόλις 42 ημερών όταν πέθανε ο πατέρας του. Ο Ζωγράφος ήταν ένας ιδιαίτερα αγαπητός άνθρωπος λόγω του τρόπου, των αξιών του, της φωνής του και του πάθους του για τη μουσική και το τραγούδι. Γι’ αυτό και στα μετέπειτα χρόνια μνημονεύονταν ως «ένας αληθινός Κύριος».

Οι φωτογραφίες είναι αδημοσίευτες προέρχονται από το οικογενειακό τους αρχείο και τις παραχώρησε η εγγονή του Δανάη. Διακρίνεται ο Θεοχάρης Ζωγράφος με τη σύζυγό του Μαρία Μοσχονά, καθώς και ο Θεοχάρης Ζωγράφος κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας.

Ο Φουσταλιέρης Στέλιος (βλέπε και ανάρτηση 66 για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία) γεννήθηκε στις 19 Ιουνίου του 1911 στο Ρέθυμνο. Πήρε το όνομα του πατέρα του, που σκοτώθηκε σε ατύχημα προτού αυτός γεννηθεί. Πηγαίνει μέχρι την τρίτη Δημοτικού σε νυχτερινό σχολείο, μαθαίνει όμως και την τέχνη του ρολογά. 13 χρονών με την πρώτη του πληρωμή και τη μεσολάβηση του πατριού του αγοράζει το πρώτο μπουλγαρί του.

«Την εποχή αυτή το Ρέθυμνο ήταν γεμάτο από μπουλγαριά. Κάθε ταβέρνα είχε κι από ένα. Εκεί πήρα τα πρώτα μου ακούσματα. Έβλεπα τους άλλους που παίζανε και στο λόγο της αντρικής μου τιμής, έκλαιγα!…».

Δυο χρόνια αργότερα, μόλις 15 χρονών, συμμετείχε στο πρώτο του γλέντι ως οργανοπαίχτης με το συγκρότημα του θείου του Αντώνη Καρεκλά, ονομαστού λυράρη της εποχής του. Έτσι με τα πρώτα ακούσματα από τις ταβέρνες του Ρεθύμνου και τη συνεργασία του με τον Καρεκλά, ο Φουσταλιέρης αρχίζει σιγά-σιγά να παίζει με το μπουλγαρί του απ’ όλα: συρτό, πεντοζάλια, πηδηχτά καστρινά, ταξίμια καθιστικά «αχόρευτα, της ταβέρνας, της παρέας», ακόμη και ρεμπέτικα.

«Ο Καρεκλάς ... συχνά «αλάφρωνε» το δοξάρι και άνοιγε δρόμο για να περνάω εγώ μπροστά. Σιγά σιγά πήρα δρόμο, πετάχτηκα, έφυγα, απομακρύνθηκα από τη λύρα κι έκανα δικιά μου κυβέρνηση, δικό μου συγκρότημα!...».

Συνεργάστηκε και με άλλους λυράρηδες όπως το Σοφοκλή Παπατζανή, το Γιώργο Πατεράκη, το Γιουλούντα και πολλούς άλλους ακόμα. Το 1930, αγόρασε το δεύτερο μπουλγαρί του που δεν το αποχωρίστηκε μέχρι το τέλος της ζωής του:

«…εγώ το ’χω από τρίτο χέρι και τό ’χω 52 χρόνια...»

Το 1934 ο Στέλιος Φουσταλιέρης φεύγει από την Κρήτη. Στον Πειραιά έπιασε αρχικά δουλειά σα βοηθός σε ρολογάδικο. Στο καφενείο του Μπάτη στην πλατεία Καραϊσκάκη, γνωρίζεται με όλα τα μεγάλα ονόματα του ρεμπέτικου όπως το Μάρκο Βαμβακάρη, τον Παναγιώτη Τούντα, το Γιάννη Παπαϊωάννου, το Στράτο Παγιουμτζή, τον Μπαγιαντέρα, τον Τσιτσάνη κ.ά.

Την ίδια εποχή μπαίνει και στη δισκογραφία και συνεργάζεται με τον Αντώνη Καρεκλά, τον επίσης Ρεθυμνιώτη Γιάννη Μπερνιδάκη (ή Μπαξεβάνη όπως έμεινε γνωστός), τον Κώστα Καρίπη, το Στέλιο Χρυσίνη το Βαγγέλη Φραγκιαδάκη, το Στελλάκη Περπινιάδη κ.ά.

Μεταπολεμικά αν και συνεχίζει τη συνεργασία του με τον Μπερνιδάκη, και για πολλά χρόνια παραμένουν αχώριστοι και στο πάλκο και στα πανηγύρια, ηχογράφησε μόνο τρεις δίσκους. Από το 1937 που επέστρεψε στο Ρέθυμνο και μέχρι το 1992 που πέθανε ο Στέλιος Φουσταλιεράκης ζούσε συνδυάζοντας πάντοτε τις δύο μεγάλες του αγάπες: την τέχνη του ρολογά και το μπουλγαρί.

Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι στις ετικέτες των δίσκων της εποχής ο Στέλιος Φουσταλιεράκης αναγράφεται ότι παίζει μπουζούκι. Όπως και στο σημερινό δίσκο. Φυσικά το όργανο είναι το μπουλγαρί του Στέλιου.

Όπως και στην ανάρτηση 66 (Μπερνιδάκης-Φουσταλιέρης), έτσι και στη σημερινή ανάρτηση ο Φουσταλιέρης έρχεται δεύτερος (στην αναφορά), παρόλο που είναι συνθέτης, στιχουργός και παίζει και μπουλγαρί. Ο λόγος είναι ότι αξίζει να δώσουμε βήμα και στον Θεοχάρη Ζωγράφο με την εξαιρετική φωνή και την άγνωστη σε πολλούς (και σε εμένα μέχρι πρόσφατα) βιογραφία. Δυστυχώς για τον κιθαροπαίχτη (που κρατάει το μπάσο με την κιθάρα) Φραγκιαδάκη Ευάγγελο δεν κατάφερα να βρω βιογραφικά στοιχεία. Αξίζει επίσης να παρατηρήσετε στα αρχεία που θα κατεβάσετε τις ετικέτες του δίσκου. Το γεγονός ότι έχουμε διαφορετικές ετικέτες σημαίνει ότι ο δίσκος ξεπούλησε και επανεκτυπώθηκε. Ο λόγος προφανής. Ο Φουσταλιέρης είχε απήχηση όχι μόνο στους κρητικούς αλλά και στους φίλους του ρεμπέτικου.    

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).