236. ODEON DSOG 3358 ΡΟΔΙΤΗΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ- ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ- ΡΟΔΙΤΗ ΝΙΚΟΛΕΤΤΑ 1967

Ροδίτης Σταμάτης- Γρηγοράκης Γρηγόρης- Ροδίτη Νικολέττα ODEON DSOG 3358   Κλαίω κρυφά και σκέπτομαι (Μπάλλος) - Συμιακή σούστα 1967- 45rpm- 7''

Στο σημερινό δισκάκι ο Ροδίτης Σταμάτης με την κόρη του Νικολέτα. Στο βιολί ο Γρηγόρης Γρηγοράκης με την εξαιρετική Συμιακή σούστα στη δεύτερη πλευρά, που με έκανε να ασχοληθώ παρακάτω, με την Σύμη και την ιστορία της. Βιογραφικά στοιχεία και φωτογραφικό υλικό για τους καλλιτέχνες δυστυχώς δεν υπάρχουν διαδικτυακά.

Δισκογραφικά ο Ροδίτης με την κόρη του έχουν ένα LP και περίπου δέκα 45άρια. Ο Σταμάτης Ροδίτης έχει άλλες δυο συμμετοχές σε LP. Παίζει πότε σαντούρι πότε βιολί.

 Ο Γρηγόρης Γρηγοράκης συμμετέχει στους παραπάνω δίσκους και σε δυο από τα παραπάνω 45άρια και με βιολί και με κιθάρα.

Η Σύμη είναι ένα νησί με μεγάλη ιστορία. Σύμφωνα με την μυθολογία το νησί ονομαζόταν Μεταποντίδα ή Αίγλη από την ομώνυμη Νύμφη η οποία γέννησε εκεί, τις Τρεις Χάριτες. Μια άλλη εκδοχή είναι ότι η Σύμη πήρε το όνομα της από την πριγκίπισσα της Ρόδου, οι οποία κλέφτηκε εδώ με τον θεό Γλαύκο δεδομένου ότι ο πατέρας της ο βασιλιάς δεν ήθελε να εγκρίνει τον γάμο τους.

Ο Γλαύκος ο οποίος θεωρείται ο πρώτος κάτοικος της Σύμης, ήταν δεινός κολυμβητής και ναυπηγός και τις ικανότητες του αυτές τις δίδαξε στους κατοίκους του νησιού. Ένας άλλος μύθος, κατά το Διόδωρο το Σικελιώτη, αναφέρει ότι ο πρώτος που κατοίκησε τη Σύμη ήταν ο Χθόνιος , γιος του Ποσειδώνα και της Σύμης, όταν εξόριστος από το Δώτιο της Θεσσαλίας εγκαταστάθηκε στο νησί , που του έδωσε το όνομα της μητέρας του.

Οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν πιθανότατα λαοί από τη Μικρά Ασία, και μετέπειτα Μινωίτες.

Το 1522 πέρασε στα χέρια των Τούρκων. Η Σύμη την περίοδο αυτή όμως κατείχε σημαντικά εμπορικά και φορολογικά προνόμια και ελευθερίες θρησκευτικής και γλωσσικής έκφρασης.
Οι Συμιακοί, με τον στόλο τους, πήραν ενεργά μέρος στην Επανάσταση του 1821. Όμως παρά τη μεγάλη προσπάθεια, η Σύμη βρέθηκε ξανά κάτω από την τουρκική κυριαρχία, το 1832. Η κατοχή κράτησε μέχρι το 1912, χρονιά κατά την οποία το νησί πέρασε στα χέρια των Ιταλών. Η ιταλική κατοχή ήταν ιδιαίτερα σκληρή για τους κατοίκους οι οποίοι γνώρισαν χρόνια μεγάλης φτώχιας. Η Ιταλική κυριαρχία έληξε το 1943 χωρίς όμως να τελειώσουν και τα δεινά του νησιού που πολλές φορές άλλαξε χέρια μεταξύ Άγγλων και Γερμανών. Οριστικά περιήλθε στα χέρια των Άγγλων στις 25 Σεπτεμβρίου 1944. Την 8η Μαΐου 1945 ο Γερμανός στρατιωτικός διοικητής της Δωδεκανήσου Όττο Βάγκνερ υπέγραψε το Πρωτόκολλο Παράδοσης της Δωδεκανήσου στους συμμάχους. Παρόντες ήταν ο Άγγλος Ταξίαρχος Μόφατ, o διοικητής του Ιερού λόχου Τσιγάντες, ένας Ινδός και ένας Γάλλος αξιωματικός.

Οι Γερμανοί ήθελαν να γίνει η παράδοση των νησιών στους Έλληνες όμως αυτό δεν το αποδέχθηκαν οι Άγγλοι, οι οποίοι αργότερα επεδίωξαν να κάνουν τα νησιά επαρχία της Βρετανικής Κοινοπολιτείας. Την 31η Μαρτίου 1947 υπεγράφη το Πρωτόκολλο Παράδοσης στην Ελλάδα και η Βρετανική Στρατιωτική Διοίκηση παρέδωσε καθήκοντα στην Ελληνική Διοίκηση. Η οριστική ενσωμάτωση και παράδοση των Δωδεκανήσων στη μητέρα Ελλάδα σημειώθηκε στις 7 Μαρτίου 1948.Καθώς τα Δωδεκάνησα διένυαν την περίοδο της Τουρκοκρατίας , μόνο οι κάτοικοι της Σύμης υποχρεώθηκαν να δίνουν στο Σουλτάνο δώδεκα χιλιάδες χοντρά και τρεις χιλιάδες ψιλά σφουγγάρια ως φόρο. Έως το 1863 η αλιεία των σφουγγαριών στα Δωδεκάνησα εγένετο κυρίως με γυμνούς δύτες ,ενώ στη Σύμη επιπλέον υπήρχαν και 250 καγκάβες (σπογγαλιευτικά σκάφη) οι οποίες λειτουργούσαν κυρίως το χειμώνα. 

 Αυτοί έμαθαν στους υπόλοιπους νησιώτες την αλιεία, την επεξεργασία και το εμπόριο των σφουγγαριών. Οι ξένοι περιηγητές που επισκέπτονταν την Ελλάδα τον μεσαίωνα, βλέποντας ότι μόνο οι κάτοικοι της Σύμης ασχολούνται με τη σπογγαλιεία, πίστευαν ότι μόνο στο βυθό γύρω από τη Σύμη φυτρώνουν τα σφουγγάρια.

Το 1840, πρώτος ο Συμιακός βουτηχτής Μιχαήλ Καρανίκης καταδύθηκε στον πάτο της θάλασσας κρατώντας στα χέρια επίπεδη πέτρα βάρους περίπου 12-15 κιλών. Η πέτρα αυτή, που αργότερα έγινε γνωστή στη Σύμη ως «καμπανελλόπετρα» ή «σκανταλόπετρα» στην Κάλυμνο, ήταν δεμένη με σχοινί το άλλο άκρο του οποίου δενόταν στη βάρκα. Το σφουγγάρι έφερνε πλούτο στα νησιά. Το 1863 ο Συμιακός Φώτης Μαστορίδης έφερε στη Σύμη το σκάφανδρο, από τις Ινδίες όπου εργαζόταν με τους Άγγλους σε λιμενικά έργα ως μηχανικός σκαφάνδρου.

Για να πείσει τους Συμιακούς για τη χρησιμότητα και την ασφάλειά του, φόρεσε το σκάφανδρο η γυναίκα του Ευγενία και καταδύθηκε στο λιμάνι της Σύμης. Έτσι από το 1863 έγινε η πρώτη χρήση σκάφανδρου στη Σύμη. Το 1864 ετέθη σε χρήση στα άλλα νησιά των Δωδεκανήσων και από το 1866 στα νησιά του Αργοσαρωνικού. Από το 1863 ως το 1896 ο αριθμός των σκάφανδρων σε όλη τη Μεσόγειο έφτασε στα 440 περίπου, ενώ τα πλοιάρια των γυμνών δυτών μειώνονταν συνεχώς.

Η Σύμη είχε τον μεγαλύτερο σπογγαλιευτικό στόλο σε ολόκληρο τον κόσμο και πρωτοστάτησε τόσο τον πρωτογενή τομέα, την σπογγαλιεία στην λεγόμενη Μπαρμπαριά, Barbary coast, τα παράλια της Βόρειας Αφρικής και ειδικότερα της Βεγγάζης, όσο και στην επεξεργασία του σπόγγου (δευτερογενής τομέας) και την διοχέτευση και εμπορία του (τριτογενής τομέας), μέσω της Σύρου, στο Λονδίνο και στις ΗΠΑ.

Με τα τεράστια έσοδα του μεγάλου ευεργέτη της Σύμης Γεώργιου Πετρίδη οικοδομήθηκε το Πετρίδειο Ρολόι, το Πετρίδειο Σχολείο και τα μεγαλοπρεπή νεοκλασικά και από τις δύο πλευρές του Διοικητηρίου.

Οι μετέπειτα διοικητές των Δωδεκανήσων Ιταλοί απαγόρευσαν την σπογγαλιεία κατά την διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου με επακόλουθο τη σταδιακή μείωση του πληθυσμού της Σύμης. Έτσι σιγά σιγά η Κάλυμνος άρχισε να παίρνει τα ηνία της σπογγαλιείας.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

235. RCA VICTOR 51g 3720 ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΜΑΡΚΟΣ- ΓΑΛΑΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ 1966

Παπαδάκης Μάρκος- Γαλάνης Δημήτρης RCA VICTOR 51g 3720 Συρτός Σεληνιώτικος - Συρτός Ενηαχωριανός 1966- 45rpm- 7''

«Κάμποι Κυδωνίας το ωραίο καπετανοχώρι, το χωριό των ηρώων Καλογερήδων, Κοκολογιάννηδων και άλλων, το χωριό των διακεκριμένων επιστημόνων και ρεκτών εμπόρων, τιμίων και ευυπόληπτων ανθρώπων, είναι και η γενέτειρα του κορυφαίου καλλιτέχνη της κρητικής μουσικής Μάρκου Κ. Παπαδάκη. Χαρισματικός και ταλαντούχος ο Μάρκος, σε πολύ νεαρή ηλικία εκέρδισε την αναγνώριση και τη μεγάλη αγάπη των συναδέλφων του, των ειδικών και του φιλόμουσου κοινού. Οι γονείς του δεν τον εμπόδισαν να ξεκινήσει και να πορευτεί στον δρόμο που αυτός ήθελε. Ειδικά η μητέρα του Καλλιόπη, το γένος Μαυρεδάκη, πρώτη διέγνωσε τις ικανότητες του και σαν Καμπιανή κι αυτή, στον αείμνηστο Καμπιανό επιχειρηματία Ευτύχιο Νικολιουδάκη απευθύνθηκε (έγραψε κι εκείνος μεγάλη ιστορία με την "ΤΕΡΨΗ" στο χανιώτικο εμπόριο και στην κοινωνία με τις κρυφές πράξεις φιλανθρωπίας, αλλά και στην εθνική αντίσταση) και αγόρασε στον γιό της το πρώτο του βιολί.

Ο Μάρκος είναι αυτοδίδακτος! Ακούγοντας τους σπουδαίους εκείνης της εποχής, έμαθε από πολύ μικρό παιδί να παίζει. Σε χρόνο ελάχιστο εξελίχθηκε σε ένα από τα πρώτα βιολιά του Νομού Χανίων. Περιζήτητος από πολύ μικρός, είχε στα 24 του χρόνια κυριαρχήσει! Γάμοι, βαφτίσεις, πανηγύρια και παρακαλεστός ο Μάρκος! Αγάπη του κοινού μεγάλη και συνεργάτες κορυφαίοι πρωτομάστορες: Μενέλαος Κασιανάκης, Χρήστος Γαρμπιδάκης, Βαγγέλης Κουρής και, τελευταία, ο αλησμόνητος και υπέροχος Δημήτρης Γαλάνης.

Με τον Γαλάνη είχε συνεργασθεί και στην εταιρεία του αληθινού προστάτη των καλλιτεχνών Γ. Ορφανίδη, ανθρώπου σπουδαίου στον οποίο πολλά οφείλει η ελληνική δημοτική και λαϊκή μουσική. Τα εμπορικά σήματα του Ορφανίδη ήταν RCA VICTOR και OLYMPIC. Επτά , λοιπόν, δίσκους 45 στροφών με τον Γαλάνη έχει στο ενεργητικό του ο Μάρκος και ευτυχώς εύκολα ευρίσκονται σήμερα σε κασέτες και σε CD με μεγάλη ζήτηση και δικαιολογημένα. Η φωνή του Μάρκου είναι αρρενωπή με σεμνό ύφος, ταυτόχρονα και άφαλτση, χαριτωμένη, ζεστή, ας πούμε και παραδοσιακή παρότι έχει "φορεθεί" πολύ αυτή η λέξη! Τον ακούει ο εκατοχρονίτης και αναντρανίζει! "Ετσά ήτονε η κρητική μουσική στα νιάτα μου" σκέφτεται. Τον ακούει η γρα κι αρχίζει τον πανάρχαιο συρτό! Οι μεσότριβοι συλλογιούνται και στα φωναχτά επαινούν: "Μπράβο Μάρκο, ο Θεός σχωρέσει σου Γαλάνη, αυτή ΄ναι μουσική!.." Ναι!.. Αυτή ΄ναι μουσική!.. Πρέπει, αγαπητοί αναγνώστες, ν΄ ακούσετε και μόνο τότε θα εννοήσετε γιατί και οι σημερινοί φιλόμουσοι νέοι αγαπούν το έργο του Μάρκου.

Ο πρώτος δίσκος των Παπαδάκη και Γαλάνη εσημείωσε τον απίθανο και απρόσμενο για δίσκο 45 στροφών με κρητική μουσική, αριθμό πωλήσεων: 9.000 (εννέα χιλιάδες) αντίτυπα! Και σημειώστε: Χωρίς διαφήμιση βέβαια τότε!
Στον κόσμο της κρητικής μουσικής κυριαρχούσαν τότε οι γίγαντες, τα ιερά τέρατα Κουτσουρέληδες (Μανώλης, Γιώργης και Στέλιος), Τζιμάκης, Ναύτης, Μαύρος, Κουνέλης, Καστάνης, Πλακιανός κ.α., ο μέγας Χαρίλαος Πιπεράκης, από το Ξηροστέρνι, παρέμενε και εθριάμβευε στην Αμερική, όμως ο Μάρκος όχι μόνο δεν επέρασε σε δεύτερη θέση, αλλά διακρίθηκε, καταξιώθηκε και όσο κανείς άλλος αγαπήθηκε!

Τίτλοι ασμάτων δισκογραφίας των Παπαδάκη και Γαλάνη: 1) Δεν βρέθηκε στο δρόμο μου, 2) Δώσε μου κι άλλη μαχαιριά (αυτά είναι τα δύο πρώτα χρονολογικά που τον καθιέρωσαν με τις απίστευτα υψηλές πωλήσεις), 3) Λίγη που είναι η ζωή, 4) Κάθε που πιάσεις το χορό (σε στίχους Ευάγγ. Ζαμπετουλάκη), 5) Μια μάγισσα ερώτησα, 6) Μοιάζω με βάρκα έρημη, 7) Συρτός Κεραμιανός, 8) Συρτός, 9) Ω ουρανέ πατέρα μου, 10) Από τον πόνο της καρδιάς, 11) Πότε θα μπω στη μαύρη γη, 12) Συρτός σεληνιώτικος, 13) Το κρητικό ντιρλαντά, 14) Κρήτη νησί της ανθρωπιάς.

Μιχάλης Κακογιάννης: "Τι σχέση έχει με τον Μάρκο," θ΄ απορήσετε!.. Ναι!.. Του ανάθεσε ένα μικρό αλλά χαρακτηριστικό ρόλο ενός βιολιστή κέντρου στην διεθνούς κυκλοφορίας ταινία του τον περίφημο "Ζορμπά" με πρωταγωνιστή τον Άντονι Κουήν! Προσέξετε τον νεαρό τότε Μάρκο Παπαδάκη στον μικρό του ρόλο!»

Στο σημερινό δισκάκι ο Μάρκος Παπαδάκης (βλέπε και ανάρτηση 6) στο βιολί και ο Δημήτρης Γαλάνης (βλέπε αναρτήσεις 3, 6, και 209) στο λαούτο. Όμορφοι σκοποί στο δεύτερο 45άρι τους.

Στο παραπάνω κείμενο αναφέρει για τον Μάρκο και την συμμετοχή του στην ταινία ¨Ζορμπάς¨ του 1964. Στα πρώτο βίντεο παραπάνω, στο καμπαρέ βιολί παίζει ο Μάρκος. Στη σκηνή που παίζει ζωντανά είναι όταν πηγαίνει στο τραπέζι του Άντονι Κουήν (παραλίγο να του σπάσει το βιολί ο σερβιτόρος αν δείτε προσεκτικά).

Στο δεύτερο βίντεο ο Άντονι Κουήν σε ρεσιτάλ ερμηνείας, να χορεύει κρητικό χορό με τους ήχους λύρας και λαούτο άλλα όχι από τον Μάρκο Παπαδάκη αλλά από άγνωστους σε εμένα καλλιτέχνες (προφανώς και παίζουν playback). Επίσης ο σκοπός (αρκετά γνωστός) δεν είναι του Μίκη Θεοδωράκη. Άρα σε γενικές γραμμές εκτός από τον Κουτσουρέλη (πάλι θα με μαλώσουν που ακόμα δεν έχω σηκώσει το ¨Κρητικό συρτάκι¨) ¨δανείστηκε¨ και από άλλους ο Θεοδωράκης. Μουσική ταινίας Μίκης Θεοδωράκης αυτό γράφτηκε.

H πρώτη φωτογραφία του Μάρκου Παπαδάκη (cover photo και οι ετικέτες ζεύγος) ευγενική χορηγία του Ιδομενέα Παπαδογιάννη από κασέτα που είχε κυκλοφορήσει ο Μάρκος. Οι άλλες φωτογραφίες από την ταινία ¨Ζορμπάς¨.        

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

234. PANIVAR PA-484 ΚΟΚΟΤΣΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ- ΚΟΚΟΤΣΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ 1972

Κοκοτσάκης Δημήτρης- Κοκοτσάκης Νίκος PANIVAR PA-484 Αφού σ' αρέσουν οι φιλιές (Συρτός Αποκορονιώτικος) - Το αίμα μέσα στην καρδιά 1972- 45rpm- 7''

 

Τα περίφημα Κοκοτσάκια, ο Δημήτρης και ο αδερφός του Νίκος, με καταγωγή από τα Μεγάλα Χωράφια, Χανίων, στο σημερινό δισκάκι.

Δισκογραφικά έχουν μόνο ένα 45άρι (το σημερινό) και μια κασσέττα (άγνωστο εάν είναι εταιρίας) όπως με πληροφόρησε ο Ευτύχης Κουβαράκης. Το εξαιρετικό όμως παίξιμο, παρόλο το νεαρό της ηλικίας τους (1972 κυκλοφόρησε το δισκάκι) δεν είναι δύσκολο να το διακρίνει κάποιος.

Ο Δημήτρης και ο Νίκος παίζουν στο παλιό κούρντισμα: Λα-Ρε-Σολ-Ντο και στο βιολί και στο λαγούτο, όπως μας πληροφορεί ο Γιώργος Βαβουλές! Αυτά βέβαια για μένα που δεν είμαι μουσικός είναι ¨ψιλά γράμματα¨. Αυτό που καταλαβαίνω εγώ είναι, ότι παρόλο που χρησιμοποιούν την Χανιώτικη ζυγιά βιολί-λαούτο, το παίξιμο τους δεν είναι ¨επιθετικό¨ όπως το Κισσαμίτικο, αλλά έχει πάρει στοιχεία από ανατολικά των Χανίων που συνορεύουν με Ρέθυμνο.

Στα Μεγάλα Χωράφια, εδώ και χρόνια εμφανίζονται στο κέντρο τους το ¨Αηδόνι¨, από όπου είναι τραβηγμένη η φωτογραφία του Νίκου Κοκοτσάκη με τον Φαντάκη Μανώλη.

Περισσότερα βιογραφικά όπως και φωτογραφικό υλικό θα προστεθούν αργότερα.

Να ευχαριστήσω το Γιώργο Βαβουλέ για τις πληροφορίες και τον Ιδομενέα Παπαδογιάννη για το σκανάρισμα του δίσκου του, που είναι σε καλύτερη κατάσταση.  

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).