226. DECCA 31244 ΛΙΑΠΗ ΑΝΑΔΙΩΤΟΥ ΕΛΕΝΗ- ΑΝΕΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1951

Λιάπη Αναδιώτου Ελένη- Ανεστόπουλος Γιώργος DECCA 31244 Θυμάται την καλύβα της (Συρτός) - Κορίτσια μου Σουλιώτικα (Καλαματιανός) 1951- 78rpm- 10''

 

«Η Ελένη Λιάπη Αναδιώτη (βλέπε και αναρτήσεις 65 και 125) γεννήθηκε το 1924 στον Κονιάκο Φωκίδας.

Στο σχολείο ήταν άριστη μαθήτρια. Σχολείο σχολείο βοηθούσε όμως και την κυρά Ζωή σ' όλες τις δουλειές του σπιτιού, βλέπεις υπήρχαν εφτά άντρες στο σπίτι, τι να πρωτοκάνει η μάνα, αλλά πάνω απ' όλα τραγουδούσε, κάθε ώρα κάθε στιγμή, ότι κι' αν έκανε, από πολύ μικρή, τραγουδούσε, στις γιορτές, στα παρασπόρια, είχε βλέπεις το χάρισμα, είχε μια υπέροχη φωνή. Το 1932, ένας χωριανός, ο Παπαδημητρίου, έφερε στον Κονιάκο ένα γραμμόφωνο, το μοναδικό στο χωριό, κι' η Ελένη, που έμενε απέναντι, άκουγε με τις ώρες τα τραγούδια του γραμμοφώνου, τα κατέγραφε στο παιδικό της μυαλό και τα τραγουδούσε, και τα τραγουδούσε υπέροχα, όλοι είχαν να το πουν.

Όταν τέλειωσε το δημοτικό με άριστα φυσικά, ο Δάσκαλος κάλεσε τον πατέρα της και του είπε πως το κορίτσι έχει πολλές δυνατότητες και καλό θα ‘ταν να σπουδάσει, κι' ο κυρ Βαγγέλης καμαρώνοντας για την κόρη είπε στο Δάσκαλο πως κάτι θα κάνει για το κορίτσι και πως θα το ‘στελνε στην Αθήνα, όπου είχαν πάει τα μεγαλύτερα αγόρια του και δούλευαν, ενώ είχε και συγγενείς που θα νοιάζονταν για την Ελένη, η μάνα όμως ούτε ν' ακούσει δεν ήθελε, να στείλει τη μοναχοκόρη στην...ξενιτειά, κοριτσάκι πράμα, κι' ύστερα την είχε συντροφιά και..βοηθό.
Τα δύσκολα χρόνια της κατοχής βρήκαν την Ελένη στην Αθήνα, εκεί στην Άνω Ν.Σμύρνη, όπου ο πατέρας της είχε πάρει οικόπεδο, και τ' αδέρφια της είχαν τις δουλειές τους, ενώ το χάρισμα της Ελένης είχε γίνει πια πολύ γνωστό, κι' όλοι την καλούσαν στις γιορτές να τραγουδήσει, κι' η Ελένη κοριτσάκι 16χρονο τότε, άκουγε τα τραγούδια και με το πρώτο τα τραγουδούσε, χωρίς βέβαια να γνωρίζει μουσική, είχε το χάρισμα, το μουσικό..αυτί, το ένστικτο.

Η φήμη της βέβαια άρχισε ν' απλώνεται και πέρα απ' τον οικογενειακό και φιλικό περίγυρο, κι' όλοι έλεγαν πως πρέπει να την ακούσουν κάποιοι ειδικοί, και να βρει το δρόμο της, έτσι κι' έγινε. Εκεί στα 1942, ένας γνωστός μουσικός, ο Ανδρέας Χαρμαλιάς, απ' τα καλύτερα κλαρίνα της εποχής, ζήτησε να την ακούσει κι' αμέσως της πρότεινε να την πάει στο Ραδιοφωνικό σταθμό να την ακούσουν, έτσι κι' έγινε, πήγαν την άκουσαν κι' ενθουσιάστηκαν, έτσι άρχισε η συνεργασία της με το Ελληνικό Ραδιόφωνο, όπου γνώρισε και τον παλαιστή τον Θανάση Καμπαφλή, που τραγουδούσε δημοτικά τραγούδια και άρχισε να εμφανίζεται στις εκπομπές παραδοσιακής μουσικής του Σίμωνα Καρά, που είχε τακτικές εκπομπές Δημοτικού τραγουδιού στο ραδιόφωνο, ενώ το όνομά της είχε γίνει πια πολύ γνωστό στους κύκλους του Δημοτικού τραγουδιού, η φωνή της άρεσε πολύ κι' άρχισαν να την  πλησιάζουν και να της γίνονται προτάσεις για να μπει στη δισκογραφία, ενώ παρότι είχε πάμπολλες προτάσεις δεν τραγούδησε επαγγελματικά σε μαγαζιά, ήταν επιλογή της .
Είχε μπει πια η Ελένη, για καλά, στο χώρο του Δημοτικού τραγουδιού, χώρο..δύσκολο και περίεργο, όπως όλοι οι καλλιτεχνικοί χώροι, με τις προκλήσεις, τις σειρήνες και τον κίνδυνο του καλαμοκαβαλικέματος, άντεξε όμως σ' όλα αυτά, τα ξεπέρασε, γιατί είχε απέραντο πάθος για το τραγούδι, και πάνω απ' όλα είχε στέρεες βάσεις και αρχές και φυσικά είχε και τον αμύθητο θησαυρό της, την υπέροχη φωνή της.»

Στη σημερινή γραμμοφωνική πλάκα η Ελένη Λιάπη με το μουσικό ¨ταίρι¨ της, το Γιώργο Ανεστόπουλο στο κλαρίνο. Η πλάκα είναι κομμένη στην Αμερική το 1951 και το αξιοσημείωτο είναι, πέρα από την άριστη κατάσταση στην οποία διατηρήθηκε στο χρόνο, το ακουστικό κομμάτι. Δεν ακούγεται το ενοχλητικό ¨φύσημα¨ των δίσκων γραμμοφώνου. Ίσως χρησιμοποίησαν διαφορετικό υλικό που περιείχε μέρος βινυλίου. Η φωνή της Ελένης κρυστάλλινη και το παίξιμο του Ανεστόπουλου άρτιο.   

Ο φάκελος του δίσκου ¨φωτοσοπήθηκε¨ από τον Ιδομενέα και τον ευχαριστώ.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

LP5. CHANTS ET DANSES DE CRETE PAR LE GROUPE PANKRITIOS- CHANTMONT LDZ-S 4318 1964

Σηφογιωργάκης Σπύρος (Σηφογιώργης)- Μαρκογιαννάκης Γιάννης (Μαρκογιάννης)- Λεφάκης Μιχάλης (Λέφας) CHANTS ET DANSES DE CRETE PAR LE GROUPE PANKRITIOS- CHANTMONT LDZ-S 4318 1964- 33rpm- 10''

Ο Παγκρήτιος Όμιλος Βρακοφόρων ιδρύθηκε στα Χανιά το έτος 1957 και για χρόνια πρόεδρός του ήταν ο κινηματογραφικός επιχειρηματίας Κωνσταντίνος Βενιανάκης, στο δε Δ.Σ. ο Μανώλης Κλαουράκης, Γ. Πλυμάκη κ.α . Ο όμιλος αυτός υπήρξε ένας σταθμός και ένα σχολείο στην ενασχόλησή τους με την παράδοση, από το οποίο διαμορφώθηκαν οι βασικές αρχές τους σε ζητήματα αρτιότητας παραδοσιακής εμφάνισης, ύφους στην απόδοση του χορού, αφιλοκερδούς προσφοράς μαθημάτων χορού κλπ.

Από τους διάσημους πρωτοχορευτές ο Μιχάλης Λεφάκη, Γιάννης Τζανάκης, Φίλιππος Σκαραντωνάκης. Τότε δεν υπήρχαν τόσοι όσοι σήμερα φορείς διάδοσης των κρητικών χορών και έτσι ο Όμιλος αυτός, μαζί με τον Τουριστικό Σύνδεσμο Κρήτης, ήταν σχεδόν καθημερινά στην τοπική και μέχρι πανευρωπαϊκή επικαιρότητα.

Τους χορευτές συνόδευε Κρητικό συγκρότημα αποτελούμενο συνήθως από λύρα και λαούτο. Τα μέλη του συγκροτήματος άλλαζαν. Στο σημερινό δίσκο ως Groupe Pankritios συμμετέχουν ο Σπύρος Σηφογιωργάκης στη λύρα- τραγούδι, ο Γιάννης Μαρκογιαννάκης στο λαούτο και ο Μιχάλης Λεφάκης στο τραγούδι. Στο οπισθόφυλλο του δίσκου αναφέρει ότι η ηχογράφηση αυτή, έγινε για την παρουσίαση της ταινίας του Μιχάλη Κακογιάννη ¨Ζορμπάς¨ το 1964. Στις παρακάτω φωτογραφίες βλέπουμε και την υποδοχή που επιφύλαξαν στην Ειρήνη Παππά στο αεροδρόμιο το ¨Παγκρήτιο γκρουπ¨, όταν έφτασε στο Παρίσι για τον ίδιο λόγο, μιας και συμμετείχε στην ταινία.  

 

Από το φωτογραφικό υλικό μπορούμε να αντλήσουμε αρκετές πληροφορίες. Ο Παγκρήτιος Όμιλος Βρακοφόρων Χανίων συμμετείχε σε πλήθος εκδηλώσεων τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας. Από το μουσικό συγκρότημα πέρασαν εκτός από τον Σηφογιώργη και τον Μαρκογιάννη, ο Νίκος Ξυλούρης, ο Νίκος Μανιάς και άλλοι εξαίρετοι μουσικοί της εποχής.

Ένας άλλος παρόμοιος όμιλος ιδρύθηκε το 1973 στο Ρέθυμνο από μία ομάδα Κρητικών, ένα παραδοσιακό Σωματείο με την επωνυμία “Όμιλος Βρακοφόρων Ρεθύμνης” με επικεφαλής και πρώτο Πρόεδρο τον Γιάννη Σταυριδάκη. Ηθικός αυτουργός της ίδρυσης ήταν ο ανθρωπιστής Παύλος Ι. Βαρδινογιάννης Δεύτερος πρόεδρος του Ομίλου υπήρξε ο Μάρκος Πολιουδάκης.

Ο Όμιλος Βρακοφόρων Ρεθύμνης βρέθηκε στην πρώτη θέση των Συλλόγων της Κρήτης και καταξιώθηκε στη συνείδηση του Κρητικού λαού σαν τον μεγαλύτερο παραδοσιακό φορέα του νησιού. Έτσι δημιουργήθηκε η ανάγκη κάποιας αλλαγής και το 1996 μετονομάστηκε σε “Όμιλο Βρακοφόρων Κρήτης”.

Για άλλη μια φορά να ευχαριστήσω τον Ιδομενέα για την εξαιρετική δουλειά με τα εξώφυλλα του δίσκου.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

 

225. PHILIPS 332 040 PF 7740 ΚΑΛΟΜΟΙΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ 1961

Καλομοίρης Γιώργος (Γιωργαντός)- Τσαγκαράκης Δημήτρης PHILIPS 332 040 PF 7740 Το τσάκι τσάκι (Καλαματιανός) - Όταν ζητιάνο θα με ιδής (Συρτός Χαρακιανός) 1961- 45rpm- 7''

Ο «μεγάλος δάσκαλος» -όπως συνηθίζουν να τον αποκαλούν οι μυημένοι και γνώστες της Κρητικής μουσικής- με το μουσικό του έργο, άφησε μουσική παρακαταθήκη. Είναι σχεδόν αδύνατο ακούγοντας τραγούδι του Γιώργη Καλομοίρη (βλέπε αναρτήσεις 34,88,111 και 164) να μην καταλάβεις ότι είναι δικό του. Αυτό συμβαίνει, γιατί οι μουσικές συνθέσεις του χαρακτηρίζονται από ένα ξεχωριστό γνώρισμα, από μοναδικότητα, ιδιαίτερο χρώμα, και μία χαρακτηριστική χροιά και μελωδία, ταυτόσημη με το μουσικό του έργο, αλλά και από ποικιλομορφία, καθώς εκτός από τους παραδοσιακούς Κρητικούς συρτούς, αποτελούνται από καλαματιανούς, κοντυλιές, αμανέδες και πολλά ακόμα είδη της παραδοσιακής μουσικής. Ο ίδιος συνέθεσε εκατοντάδες μουσικές συνθέσεις, τις οποίες «έντυσε», με δικές του μαντινάδες, αλλά και κατοπινών μαντιναδολόγων.

Όταν η Κόκα-Κόλα έφτασε και στην Κρήτη, ο Γιωργαντός βρισκόταν στο απόγειο της μουσικής του καριέρας, σε αντίθεση με τη διάσημο πλέον αναψυκτικό που δεν ήταν καθόλου γνωστό ή επιθυμητό στους Κρητικούς. Η Κόκα-Κόλα, λοιπόν, ψάχνοντας να διαφημιστεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα στους Κρητικούς, επικοινώνησε με τον λυράρη, που τότε ήταν το «τοπ» όνομα στο νησί, ώστε να συνθέσει ένα τραγούδι διαφημιστικό του ποτού. Κάπως, έτσι, προέκυψε το «η κόκα κόλα τα γειαίνει όλα»: «Μικρή μου στην αγάπη μας, τα' παιξα όλα για όλα, και φάρμακο να γιατρευτώ, βρήκα την Κόκα κόλα. Η κόκα κόλα τα γειαίνει όλα! Την πίνω και δροσίζει με και θέτω και κοιμούμαι και κείνη που με πλήγωσε μπλιο δε τη συλλογούμαι. Η κόκα κόλα τα γειαίνει όλα! Για σένα αγάπη μου γλυκιά, η συμβουλή μου είναι, αν θέλεις να αγαπιόμαστε την κόκα κόλα πίνε.». Με το πέρας των χρόνων, το κομμάτι αυτό ανέβηκε και στην πλατφόρμα του Youtube (άκου), όπου παρεξηγήθηκε τρόπο τινά, ως εμπορικό τρόπο του λυράρη, ενώ στην πραγματικότητα, η ίδια η εταιρεία είχε απευθυνθεί σε εκείνον για δικό της εμπορικό σκοπό.

Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών 60-70, ο Γιωργαντός «μεσουρανούσε», βιώνοντας καθημερινά εκδηλώσεις υπέρμετρου θαυμασμού και λατρείας από τους Κρητικούς, κυριολεκτικά και χωρίς υπερβολή. Ένα παράδειγμα αυτών των εκδηλώσεων, μας μεταφέρθηκε από συνεργάτες του και άλλους παρευρισκόμενους εν αυτώ. Επισκεπτόμενος ο Γιωργαντός ένα χωριό του Λασιθίου, για να παίξει στο ετήσιο εορταστικό του γλέντι –περίπου όταν συνέβη το περιστατικό με την κόκα κόλα- οι κάτοικοι τον υποδέχτηκαν με ένα πανό, στο οποίο αναγραφόταν «Καλώς ήρθες, Γιώργο, Λυράρη της καρδιάς μας». Ενόσω, μάλιστα, γινόταν το γλέντι, μια ηλικιωμένη γυναίκα τον πλησίασε ενώ έπαιζε και του είπε «ήρθα, παιδί μου, να σε αγγίξω για να δω αν είσαι αληθινός!».

Στο σημερινό δισκάκι μαζί με τον Γιωργαντό ο Δημήτρης Τσαγκαράκης από την γνωστή οικογένεια (βλέπε και προηγούμενη ανάρτηση).

Ηχογράφηση και κυκλοφορία το 1961 (ο Μανιάτης αναφέρει 1960). Κυκλοφόρησε με δυο διαφορετικές ετικέτες. Στη σημερινή (νεότερη) έχει προστεθεί το 7740 που είναι συνέχεια της αρίθμησης των Fidelity δίσκων. Οπότε πιθανότατα μιλάμε για επανακυκλοφορία με διαφορετικές ετικέτες. Παρακάτω και το ζεύγος των πρώτων ετικετών από τη συλλογή του φίλου Ιδομενέα από Ρέθυμνο.     

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

                                                                                                          Από την προσωπική συλλογή του Ιδομενέα

 

 

 

224. FIDELITY 7438 ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ- ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ 1968

Τσαγκαράκης Μιχάλης (Τσαγκαρομιχάλης)- Τσαγκαράκης Δημήτρης FIDELITY 7438 Ξέρω μια τέχνη κι΄ αγαπώ (Σωκοριανός συρτός) - Άλλος την θέλει όμορφη (Μαλεβιζιώτικος πηδηχτός) 1968- 45rpm- 7''

«Μια από τις μεγάλες οικογένειες μουσικών (η οικογένεια των Τσαγκαράκηδων) του τόπου μας από πατέρα αυτοδίδακτο. Ένα δεξιοτέχνη μουσικό όπως θα θυμούνται οι παλιότεροι τον Ηρακλή Τσαγκαράκη. Οι γιοί του, δεν μπορούσαν να μην ακολουθήσουν την πορεία του πατέρα τους. Ο Δημήτρης, μια μεγάλη μορφή στο μουσικό πέρασμά του και τα άλλα αδέλφια γνωστά από το κέντρο “Ξαστεριά” και όχι μόνο. Ο Μιχάλης, ο Γιώργος και ο Στυλιανός Τσαγκαράκης.

Τα λόγια του Μιχάλη Τσαγκαράκη: “Στις πέντε το απόγευμα, περίπου, την παραμονή της γιορτής που επρόκειτο να γίνει κάποιο γλέντι στο χωριό, έφθανε ο λυράρης με το λεωφορείο. Έπινε τον καφέ του και άρχιζε να αυτοδιαφημίζεται παίζοντας για να τον ακούσει το χωριό. Το χαρτί στα καφενεία “έδινε και έπαιρνε”, αλλά μόλις άρχιζε ο λυράρης, οι χαρτοπαίχτες σταματούσαν και ακούγοντάς τον διέδιδαν ανάλογα ποιες είναι οι ικανότητές του και φυσικά η δεξιοτεχνία του. Κάθε καφενείο που γίνονταν το γλέντι, είχε και το λυράρη του. Δεν υπήρχαν βέβαια τραπέζια και καρέκλες, ούτε πίστα, αλλά πάγκοι και τάβλες, όπου κάθονταν οι άνθρωποι και χόρευαν κατά παρέες. Μπορούσε ένα χωριό με τρία ή τέσσερα καφενεία, να έχει ισάριθμους λυράρηδες και φυσικά υπήρχε ανταγωνισμός για τους καφετζήδες ποιος θα έφερνε τον καλύτερο λυράρη και σε ποιο καφενείο το γλέντι θα κρατούσε περισσότερο.

Οι οργανοπαίχτες καθόντουσαν στη μέση της αίθουσας και οι υπόλοιποι γύρω - γύρω. “Έλα πιο εδώ, τι κάθισες στη μέση σαν το λυράρη”, έχει επικρατήσει αυτή η φράση να λέγεται μέχρι σήμερα, όταν θέλουν να πουν σε κάποιο να καθίσει παραπέρα για να τακτοποιηθούν στις θέσεις και άλλοι.
Έπαιζε όλη τη νύχτα χωρίς μεγάφωνα, μ’ ένα λαουτιέρη. Ένα περιβάλλον που θύμιζε εκκλησία, χωρίς φωνές και άλλες λεκτικές παρεμβάσεις. Τα βλέμματα στραμμένα πάνω στο λυράρη και το γλέντι συνεχίζονταν μέχρι το πρωί. Τη μέρα της γιορτής του πολιούχου Αγίου είχε εκκλησία και μετά όταν τέλειωνε, γύρω στις 10.00 - 10.30 π.μ. άρχιζε πάλι το γλέντι. Το απόγευμα γύρω στις 7.00, ο λυράρης πήγαινε για να ξεκουραστεί για μια περίπου ώρα στο σπίτι του καφετζή. Επιστρέφοντας, άρχιζε το κανονικό εορταστικό γλέντι, μέχρι το πρωί. Το καφενείο ήταν γεμάτο, ο λυράρης με το λαούτο του συνήθως έχαναν το λεωφορείο και πήγαιναν στα σπίτια, όπου κι εκεί δημιουργούνταν αξέχαστες παρέες. Μερικοί που είχαν πάει για ύπνο, ξυπνούσαν και είχαν μεγαλύτερη όρεξη για να διασκεδάσουν.
Ο κόσμος διψούσε στα χωριά για κρητική μουσική και ο λυράρης έπρεπε ν’ ανταποκρίνεται στις επιθυμίες του. Μόλις διέλυε η παρέα οι μουσικοί ή έφευγαν με τα πόδια, ή με κάποιο άλλο μέσο, ή κοιμούνταν στο σπίτι του καφετζή.

Η κρητική μουσική στο Ηράκλειο ήταν ανύπαρκτη, ο λυράρης και ο λαουτιέρης ντρέπονταν να παίξουν γιατί ο κόσμος τους σνομπάριζε. Μόνο σ’ ένα Ανωγειανό καφενείο του Μανουρά, απέναντι από το Ανωγειανό Δημοτικό σχολείο, στο Καμαράκι, σύχναζαν καλοί Κρητικοί καλλιτέχνες και μπορούσε κάποιος να ακούσει καλή κρητική μουσική, μέχρι την δεκαετία του εξήντα, φυσικά πριν από την δικτατορία των συνταγματαρχών”.
Στην πόλη μας, μοναδικό κέντρο διασκέδασης με κρητικά τραγούδια, ήταν το 1963 το Λιμενικό Περίπτερο. Εκεί άκουγε κανείς κρητική μουσική, κάθε βράδυ και παράλληλα απολάμβανε και καλούς χορευτές….».

Κείμενο του Δημήτρη Σάββα το παραπάνω, θα το βρείτε στις πληροφορίες ολόκληρο. Το ταξίδι στο χρόνο από την περιγραφή του Τσαγκαρομιχάλη.

Εξαιρετικό το παίξιμο του Τσαγκαρομιχάλη στο σημερινό δισκάκι. Εξαιρετική και η μαντινάδα στο Μαλεβιζιώτη ¨Άλλος την θέλει όμορφη¨.  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).