342. HIS MASTER'S VOICE 7PG 8116 ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΝΙΚΟΣ- ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ- ΦΑΣΟΥΛΑΣ ΖΑΧΑΡΗΣ- ΑΕΡΑΚΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ 1972

Ξυλούρης Νίκος (Ψαρονίκος- Ο Αρχάγγελος της Κρήτης)- Ξυλούρης Γιάννης (Ψαρόγιαννος)- Φασουλάς Ζαχάρης (Ζαχαρίας)- Αεράκης Στέλιος HIS MASTER'S VOICE 7PG 8116 Ένας ψαράς - Μπέρδε τσε μπέρδε 1972- 45rpm- 7''

«Γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου του 1936 στα Ανώγεια της Κρήτης. Είναι 5 χρονών όταν οι κατακτητές Γερμανοί καίνε το χωριό του και μεταφέρουν τους κατοίκους του, πρόσφυγες στο Μυλοπόταμο. Επιστρέφουν στ΄Ανώγεια μετά την απελευθέρωση. Από πολύ μικρός δείχνει την κλίση του στο τραγούδι και στη λύρα. Στα δώδεκα ο πατέρας του τού αγοράζει την πρώτη του λύρα για να εξελιχθεί πολύ γρήγορα σ΄ έναν από τους πλέον περιζήτητους σε γάμους, βαφτίσια και λοιπές κοινωνικές εκδηλώσεις, οργανοπαίχτες και τραγουδιστές της περιοχής του. Σε ηλικία 17 χρόνων κατεβαίνει για πρώτη φορά να δουλέψει στο Ηράκλειο, στο κέντρο "Κάστρο".

Όπως λέει αργότερα σε αφηγήσεις του, εκεί αρχικά τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα. "...Εις τα ορεινά χωριά της Κρήτης δεν ημπορούσε να εισχωρήσει αυτό που εισχώρησε στις πόλεις. Εκεί χόρευαν ταγκά, βαλς, ρούμπες, σάμπες και είμαστε υποχρεωμένοι εμείς να τα μαθαίνουμε αυτά τα τραγούδια, να τα παίζουμε στα πανηγύρια και στους γάμους, για να μπορούμε να ζήσουμε και 'μεις, να βγάλουμε τα έξοδα μας και να τους κάνουμε σιγά-σιγά ν' αλλάξουνε και να αγαπήσουνε την κρητική μουσική". Στα τέλη του 1958 πραγματοποιεί την πρώτη του ηχογράφηση για δίσκο. Είναι το τραγούδι " Κρητικοπούλα μου" ("μια μαυροφόρα όταν περνά"). Λίγους μήνες πιο πριν είχε παντρευτεί την Ουρανία Μελαμπιανάκη, κόρη ευκατάστατης οικογένειας του Ηρακλείου.

Εγκαθίστανται στο Ηράκλειο, οι οικονομικές δυσκολίες είναι στην αρχή μεγάλες. Το 1960 γεννιέται το πρώτο τους παιδί, ο Γιώργος, και 6 χρόνια μετά το δεύτερο, η Ρηνιώ. Την επιτυχία του πρώτου εκείνου τραγουδιού ακολουθούν αρκετές ακόμα ηχογραφήσεις σε μικρά δισκάκια. Ακριβώς το 1966 βγαίνοντας για πρώτη φορά από την Ελλάδα, συμμετέχει σ' ένα φολκλορικό φεστιβάλ στο Σαν-Ρέμο και παίρνει το πρώτο βραβείο. Το 1967 ανοίγει στο Ηράκλειο το πρώτο κρητικό κέντρο τον "Ερωτόκριτο". Τα πράγματα έχουν γίνει αισθητά καλύτερα γι' αυτόν.

Τον Φεβρουάριο του 1969 ηχογραφεί την ανοιχτή "Ανυφαντού", ένα τραγούδι που κυριολεκτικά "σπάει τα ταμεία" μέσα στην παραδοσιακή δισκογραφία της εποχής. Τον Απρίλη εκείνης της χρονιάς έρχεται για πρώτη φορά για εμφανίσεις στην Αθήνα, στο κέντρο "Κονάκι" και το Σεπτέμβριο εγκαθιστάτε μόνιμα στην πρωτεύουσα. Ο σκηνοθέτης Ερρίκος Θαλασσινός, με τον οποίο γνωρίζονται στο "Κονάκι", μιλάει γι' αυτόν στον συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλο. Ήδη όμως από το 1965 οι δυνατότητές του αλλά και ο χαρακτήρας του έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον του διευθυντή -τότε- της δισκογραφικής εταιρείας COLUMBIA, του Τάκη Λαμπρόπουλου. Μετά και την επιτυχία της "Ανυφαντούς", το καλοκαίρι του 1970 ο Λαμπρόπουλος κατεβαίνει μαζί του στ' Ανώγεια, γίνονται κουμπάροι και ξεκινούν μια συνεργασία σε νέα πλαίσια.

Πέρα από τα παραδοσιακά τραγούδια της Κρήτης η φωνή του Ξυλούρη θα περάσει στη σύγχρονη "έντεχνη" δημιουργία επώνυμων συνθετών. Μέσα απ' αυτές τις επιλογές, μέλλεται η γνήσια κρητική έκφραση και το παραδοσιακό τραγούδι της Κρήτης να αποκτήσουν μια πανελλήνια εμβέλεια, μια δυναμική που ποτέ δεν είχαν στο παρελθόν, όσο μεγάλοι κι αν ήταν οι καλλιτέχνες, τραγουδιστές κι οργανοπαίχτες που την υπηρέτησαν.
Με τον Γιάννη Μαρκόπουλο συνεργάζονται για πρώτη φορά στο "Χρονικό", μια ενότητα τραγουδιών που θέτει σε νέα βάση τη σχέση της παράδοσης με το παρόν. Εξι μήνες μετά κυκλοφορεί ο δίσκος-αναφορά στα "Ριζίτικα" της Κρήτης. Τον Μάιο του 1971 ξεκινούν κοινές εμφανίσεις στη μπουάτ "Λήδρα" στην Πλάκα. Μέσα στην καρδιά της δικτατορίας η φωνή του Ξυλούρη, είτε λέει τα τραγούδια του Μαρκόπουλου, είτε παραδοσιακά τραγούδια της Κρήτης, γίνεται σημαία αντίστασης. "Πότε θα κάνει ξαστεριά" ,"Αγρίμια κι αγριμάκια μου".

Ακολουθούν δύο ακόμα κύκλοι τραγουδιών του Γιάννη Μαρκόπουλου, η "Ιθαγένεια" και ο "Στρατής ο θαλασσινός" αλλά και συνεργασίες με τον Σταύρο Ξαρχάκο ("Διόνυσε καλοκαίρι μας", "Συλλογή"), τον Χριστόδουλο Χάλαρη ("Τροπικός της παρθένου", "Ακολουθία") και τον Χρήστο Λεοντή ("Καπνισμένο τσουκάλι"). Το καλοκαίρι του 1973 κρατά τον καθοριστικό ρόλο τραγουδιστή σε μια παράσταση που ανεβάζουν η Τζένη Καρέζη και ο Κώστας Καζάκος στο θέατρο "Αθήναιον" με αντικείμενο την ιστορική διαδρομή της Ελλάδας στα νεότερα χρόνια. Είναι "Το μεγάλο μας τσίρκο". Μέσα από τις αναφορές και τα τραγούδια του, βρίσκει τρόπο έκφρασης το τεταμένο πολιτικό κλίμα που οδηγεί στην εξέγερση του Πολυτεχνείου. Είναι από τις ελάχιστες επώνυμες παρουσίες στο χώρο που βλέπουν το φως της δημοσιότητας από τις εφημερίδες εκείνων των ημερών.

"Ο Νίκος Ξυλούρης ήταν χτες στο Πολυτεχνείο" ενημερώνουν, μετατρέποντας τον ήδη φορτισμένο πολιτικά τραγουδιστή σε "Κόκκινο πανί" της μεταλλαγμένης δικτατορικής κυβέρνησης που ακολουθεί. Από τη "Λύδρα" στην "Αρχόντισσα", μετά στην "Αποσπερίδα". Ξανά στη "Λύδρα", μετά στο "Κύτταρο" και στο "Θεμέλιο". Είναι οι έξι σταθμοί του στις μπουάτ μέχρι το 1979. Τα μεταπολιτευτικά χρόνια τραγουδά κάποια ακόμα τραγούδια του Χρήστου Λεοντή, του Σταύρου Ξαρχάκου και του Γιάννη Μαρκόπουλου.

Παράλληλα ηχογραφεί τα "Αντιπολεμικά" τραγούδια του Λίνου Κόκοτου και του Δημήτρη Χριστοδούλου και κάποια μελοποιημένα από τον Ηλία Ανδριόπουλο ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη. Επανέρχεται όμως και στα παραδοσιακά τραγούδια της Κρήτης, ενώ λέει και κάποια λαϊκά τραγούδια του Στέλιου Βαμβακάρη. Με τον "Αργαλειό", το "Φιλεντέμ", τον "Πραματευτή" αλλά και το "Μεσοπέλαγα αρμενίζω" ακούγεται ξανά έντονα η φωνή του. Τώρα λέει και πάλι "τραγούδια ζωής". Είναι όμως η τελευταία φορά που ακούγεται. Ύστερα από ταλαιπωρία ενός χρόνου με την επάρατη νόσο, φεύγει για πάντα στις 8 Φεβρουαρίου του 1980.»

Εξαιρετικό 45-άρι του Ψαρονίκου το σημερινό. Από τα τελευταία του, κυκλοφόρησε με εξωφυλλάκι που δυστυχώς μου λείπει. Τα τραγούδια κυκλοφόρησαν σε LP, το 1983, στο δίσκο ¨Παντέρμη Κρήτη¨, που περιείχε τραγούδια από 45άρια και ακυκλοφόρητα. Η φωτογραφία του Ψαρονίκου είναι ίδια στο εξώφυλλο του δίσκου και του 45αριού. Στα λαούτα, ο Ψαρογιάννης, ο Ζαχαρής Φασουλάς και ο Στέλιος Αεράκης. Για όλους έχουμε βιογραφικά σε παλαιότερες αναρτήσεις.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

341. PANIVAR PA-211 ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ- ΤΣΙΚΑΝΤΙΛΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1970

Κριτσωτάκης Ζαχαρίας (Ζαχάρης) – Τσικαντιλάκης (Τσικανδυλάκης) Γιάννης PANIVAR PA-211 Σαν αστραπή εχάθηκες (Καλαματιανός) - Να φύλαγα τα χείλη σου (Συρτός) 1970- 45rpm- 7''

Ο Ζαχαρίας Κριτσωτάκης (βλέπε και ανάρτηση 77) κατάγεται από το χωριό Κρουσώνας Ηρακλείου Κρήτης και είναι γεννημένος 9 Δεκεμβρίου το 1945. Πρόκειται για έναν ξεχωριστό τραγουδιστή και λυράρη της Κρήτης με ιδιαίτερος πάθος και μοναδικό χρώμα!

Κατάφερε να γίνει ευρέως γνωστός την δεκαετία '70 - '80 μέσα από το Κρητικό κέντρο "ΖΑΜΑΝΙΑ", που άνοιξε στο Ηράκλειο και στο οποίο έπαιζε ο ίδιος με τον Μανούσο Παπατσάρα και αργότερα με τον Δημήτρη Φουκάκη και τον Γιώργο Ταμιωλάκη. Σημαντικό ρόλο στην επιτυχημένη καριέρα του έπαιξε και η μεγάλη του δισκογραφική επιτυχία με τίτλο" Ζητιάνος είμαι στην χαρά ", ένα συρτό με χανιώτικη μελωδία.

Έχει συνεργαστεί δισκογραφικά με τους: Τσικανδυλάκη Γιάννη (βιογραφικά στοιχεία δεν κατάφερα να βρω), Παπουτσάκη Δημήτρη, Φουκάκη Δημήτρη, Βερύκοκο Δημήτρη και άλλους.
Ο Γιάννης Τσικανδυλάκης (Τσικαντιλάκης για την panivar) στη δισκογραφία εμφανίζεται μόνο με τον Ζαχαρία.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

340. COLUMBIA D.G. 6738 ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΣΑΡΙΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ- ΤΖΙΝΕΥΡΑΚΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ- ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ 1948

Κουτσουρέλης Γιώργος- Σαριδάκης Νίκος (Μαύρος)- Τζινευράκης Θεοχάρης- Κουτσουρέλης Στέλιος  COLUMBIA D.G. 6738 Συρτός Κολυμπαριανός - Συρτός Κουτσουρέλη 1948- 78rpm- 10''

«Μεγάλος τραγουδιστής από τα Νοχιά Κίσσαμου ο Θεοχάρης Τζινευράκης. Γεννήθηκε το 1905 και πέθανε το 1981, αφού με τη ρωμαλέα φωνή του είχε εκφράσει μερικές από τις σπουδαιότερες στιγμές της κισσαμίτικης μουσικής παράδοσης. Από τις σπουδαιότερες φωνές που έχουν εμφανιστεί στο κρητικό μουσικό στερέωμα. Μοναδική χροιά σπάνιου κάλλους. Τραγουδούσε τα πάντα: Συρτά, ριζίτικα, ταμπαχανιώτικα, σμυρναίικα.

Ο Θεοχάρης Τζινευράκης δεν ήταν αυτό που αποκαλούμε σήμερα "επαγγελματίας τραγουδιστής". Κύριο του επάγγελμα η γεωργία, αλλά και η κατασκευή λαϊνών. Όπως δηλαδή, οι περισσότεροι Νοχιανοί που φημίζονται για την πηλοπλαστική και την κατασκευή λαϊνών. Δεν έπαιζε ο ίδιος κάποιο όργανο. Το όργανο του, ήταν το λαρύγγι του. Και οι καλλιτέχνες της περιοχής συνορίζονταν ποιός θα τον πρωτοπάρει στα γλέντια.

Ηχογράφησε στη δισκογραφία των 78" (γραμμόφωνο) πλάι σε κορυφαίους μουσικούς του νομού Χανίων. Αναφέρεται ότι το 1950 συνέθεσε τον σκοπό «Νοχιανός συρτός του Θεοχάρη». Στο διπλό δίσκο «Ενθυμήματα από τη μουσική παράδοσης της Κρήτης», έκδοση του μουσικού συλλόγου Χανίων «Ο Χάρχαλης», περιλαμβάνονται οι ηχογραφήσεις του:Καραγκιουλές συρτός: βιολί Στρατής Γαλαθιανάκης, λαγούτο Δημήτρης Γαλάνης. Κολυμπαριανός συρτός: λαγούτο Γιώργος Κουτσουρέλης, βιολί Νίκος Σαριδάκης ή Μαύρος. Συρτός Χαραυγή: βιολί Στρατής Γαλαθιανάκης, λαγούτο Δημήτρης Γαλάνης. Νενέ μου: λαγούτο Γιώργος Κουτσουρέλης, κιθάρα Στ. Χρυσίνης. Όπως επίσης και στην συλλογή Στρατής Γαλαθιανάκης «Γαλαθιανός» οι ηχογραφήσεις του: Κισσαμίτικος Συρτός - Κεραμιανός Συρτός. Ηχογραφήσεις του επίσης καταγράφονται στη συλλογή «Πρωτομάστορες» από το Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι.

Στο βιβλίο του Αθανασίου Δεικτάκη «Χανιώτες λαϊκοί μουσικοί που δεν υπάρχουν πια», Καστέλι Κίσσαμου 1999, σελ. 230-231, περιλαμβάνεται προς τιμήν του το παρακάτω γλαφυρό και χαρακτηριστικό κείμενο:
«Ένα φθινοπωριάτικο δειλινό στα μεγάφωνα της πλατείας του χωριού ηχούσε δυνατά η φωνή του τραγουδιστή. Την ίδια στιγμή ο Θεοχάρης Τζινευράκης κατέβαινε στον προγονικό τάφο για το μεγάλο, το ατέλειωτο ταξίδι. Τον θυμάμαι πάντα χαμογελαστό και πρόσχαρο να μου μιλάει για το τραγούδι. Το τραγούδι που ήταν σε πλήρη αρμονία με την όλη καλλιτεχνική του δραστηριότητα, την κατασκευή σταμνιών. Ένα απέραντο λαΐνάδικο ήταν πριν λίγα χρόνια τα Νοχιά Κίσσαμου.
Τότε δεν είχε κάνει την εμφάνιση του το πλαστικό, δεν ήταν μέσα στο σπίτι η κάνουλα της βρύσης και η λαΐνα απαραίτητο συχέριο. Και δυο και τρεις μικρές και μεγάλες είχαν τη χρήση τους σε κάθε σπίτι. Τα Νοχιά είναι ένα όμορφο κεφαλοχώρι. Σε ιδανικό υψόμετρο, με εδαφικές εναλλαγές, θέλγει το μάτι το περαστικού.

Ο Θεοχάρης Τζινευράκης έζησε σε μια εποχή που η κισσαμίτικη μουσική έστεκε στα ψηλότερα σκαλοπάτια της δόξας της. τα προγονικά ακούσματα έπαιρναν τέλειες μορφές και ενέπνεαν νέα πετάγματα. Στις παρέες, στις διασκεδάσεις, στα πανηγύρια, η φωνή του γλυκεία και μελωδική έδινε ζωή και κέφι. Όλο το φάσμα της Κρητικής μουσικής ομόρφαινε στη φωνή του. Φωνή ατόφια, πλήρης. Οι μεγάλοι της μουσικής μας τον εμπιστεύτηκαν να τους συνοδεύσει στους δίσκους τους. Κουτσουρέλης, Μαύρος, Γαλαθιανός. Γι' αυτό και η φωνή του δε χάθηκε. Θα ακούγεται και θα θαυμάζεται».»

Από τις αγαπημένες και πολυπαιγμένες η σημερινή πλάκα γραμμοφώνου. Πως να μην είναι άλλωστε αφού ερμηνεύουν και εκτελούν μεγαθήρια της Κισσαμίτικης μουσικής παράδοσης. Στην πρώτη πλευρά Κουτσουρέλης Γιώργης στο λαούτο, Σαριδάκης Νίκος (Μαύρος) στο βιολί και ο Θεοχάρης Τζινευράκης στο τραγούδι. Το αφιέρωμα παραπάνω, για τον Θεοχάρη Τζινευράκη αφού είναι η πρώτη του στις ¨Πέρδικες¨. Στη δεύτερη πλευρά ο συρτός του Κουτσουρέλη με τον Στέλιο στο τραγούδι και τον Γιώργη στο λαούτο.

Πληροφορίες και βιογραφικά για τους Κουτσουρέληδες και τον Μαύρο, σε παλαιότερες αναρτήσεις. Το παραπάνω κείμενο έχει εμπλουτιστεί φωτογραφικά με όλους, αφού υπάρχει μόνο μια φωτογραφία του Θεοχάρη Τζινευράκη, αυτή με τον Γαλαθιανό και τον Γαλάνη.

Στη σημερινή ανάρτηση σας παραθέτω και μια δεύτερη πλάκα γραμμοφώνου με τις ίδιες ηχογραφήσεις. Η πρώτη διαφορά, είναι ότι στις ετικέτες της παλιάς πλάκας (που δεν αναρτώ στο youtube αλλά μόνο εδώ) ο Στέλιος είναι γραμμένος με ένα Λ. Στην ¨καλύτερη¨ κόπια ο Στέλιος είναι με δύο Λ γραμμένος. Η δεύτερη διαφορά, στην ποιότητα του ήχου.

Στο ίδιο project ψηφιοποίησα και τις δυο πλάκες. Από το πρόγραμμα ανάλυσης ήχου παρατηρήστε τι έχει κάνει ο χρόνος στην παλαιότερη πλάκα. Είναι τα δυο πρώτα ηχητικά. Ένα από τα μειονεκτήματα των γραμμοφωνικών δίσκων η μείωση της έντασης και η αύξηση του θορύβου.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

339. FIDELITY 7265 ΞΑΝΘΑΚΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ- ΞΑΝΘΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΞΑΝΘΑΚΗ ΜΑΡΙΑ 1963

Ξανθάκης Αντώνης- Ξανθάκης Γιώργος- Ξανθάκη Μαρία (Μάρω) FIDELITY 7265 Αϊν Ηγιάς (Συρτό Σίφνου) - Μπουγάζας (Συρτό Σίφνου) 1963- 45rpm- 7''

 

«Τα αδέλφια Ξανθάκη, ήταν ο Αντώνης στο βιολί, ο Γιώργης στο λαούτο, και η Μαρία στο τραγούδι.
Τα αδέλφια Ξανθάκη ήταν εγγόνια του εκ των πρώτων, ίσως, βιολιτζήδων της Σίφνου των αρχών του εικοστού αιώνα, Νικολού Αντιλαβή και ανίψια του επίσης βιολιτζή Γιάννη Αντιλαβή. Μεγάλωσαν στη Σίφνο αλλά έφυγαν στην Αθήνα κάπου τη δεκαετία του 60. Ηχογράφησαν δίσκους 45 στροφών με παραδοσιακά Σιφνέικα και έπαιξαν στο ραδιόφωνο σε εκπομπές παραδοσιακής μουσικής. Στις ηχογραφήσεις αυτές κράτησαν, από άποψη, το παραδοσιακό Σιφνέικο παίξιμο.
Είχαν απήχηση και σε γειτονικά νησιά όπως στη Μήλο, Κίμωλο, Φολέγανδρο και Σίκινο.»
Και ενώ ετοίμαζα το επόμενο δισκάκι (που συνήθως είναι κρητικό μετά από δυο δημοτικά), θες το βιολί, θες το Σιφνέικο ηχόχρωμα, θες η φωνή της Μάρως, θες ότι Σίφνο έκανα ένα καλοκαίρι στα νιάτα μου, να τα αδέρφια Ξανθάκη να μας ταξιδεύουν σε μια Σίφνο από τα παλιά. Δυο εξαιρετικά συρτά που με το αργό τους τέμπο θυμίζουν νησιώτικους ¨αμανέδες¨. Στο ¨Μπουγάζα¨ αμαν-άρει το βιολί.

Τ’ Αϊν Ηγιά τ’ανήφορο, ωχ τ’ανέβαινα τ’ανέβαινα πετώντας,

Στ’ Αϊν Ηγιά τις κουκουλιές κάνουν, κάνουν οι πέρδικες φωλιές,

Τώρα μου κόψαν, μου κόψαν τα φτερά, ωχ και πάω,

ωχ και αμάν αμάν και πάω περπατώντας,

Σαν χαλάσει το βουλό σου θε να σβήσει, θε να σβήσει και ο σκοπός σου.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

338. PHILIPS 6017 ΤΖΟΥΜΑΣ ΠΕΤΡΟΣ- ΡΟΥΝΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ 1964

Τζούμας Πέτρος- Ρούντας Κωνσταντίνος PHILIPS 6017 Μάγια μούκανες Στρουμπούλω (Πωγωνίσιο) - Γιανιώτισσα (Ηπειρώτικο στα τρία) 1964- 45rpm- 7''

 

Ο τραγουδιστής Δημοτικών Σκοπών, Πέτρος Τζούμας από τα Δολιανά Πωγωνίου Ιωαννίνων και ο κλαρινίστας Κώστας Ρούντας, γιος του αείμνηστου κλαρινίστα Φίλιππου Ρούντα, επίσης από τα Δολιανά στο σημερινό δισκάκι.

Δισκογραφικά τους συναντάμε σε αρκετούς δίσκους και cd. Περισσότερα βιογραφικά στοιχεία και φωτογραφικό υλικό δεν κατάφερα να βρω, οπότε ας αρκεστούμε στα τραγούδια και μια μικρή αναφορά στα Δολιανά Πωγωνίου Ιωαννίνων.

Τα Δολιανά είναι χωριό του νομού Ιωαννίνων., 2 χλμ από τον οδικό άξονα Ιωαννίνων-Κακαβιάς (σύνορα Ελλάδας – Αλβανίας).Είναι ένα από τα μεγαλύτερα και παλιότερα χωριά του Δήμου Πωγωνίου περιτριγυρισμένο από δάση βελανιδιάς. Είναι χτισμένο πάνω σε πέντε λόφους από τους οποίους είναι ορατή ολόκληρη την κοιλάδα του Ποταμού Καλαμά, θεωρείται δε το πνευματικό κέντρο ολόκληρης της περιοχής. Το όνομα του χωριού αναφέρεται με την σημασία «τόπος χαμηλός» και ετυμολογείται από την σλαβική λέξη Doljane «ο κάτοικος της κοιλάδας».

Ο πρώτος πυρήνας εγκαταστάθηκε εδώ πριν το 1480 μ.Χ. Τα Δολιανά ανήκαν στα προνομιούχα χωριά του Ζαγορίου, αναπτύχθηκαν γρήγορα και απέκτησαν την φήμη του πλούσιου χωριού. Ο Αλή Πασάς το 1792 το απέσπασε από το Ζαγόρι και το έκανε τσιφλίκι του, υποχρεώνοντας έτσι τους κατοίκους του να γίνουν από αφέντες, γεωργοί στην δούλεψη των Τούρκων. Αυτό το γεγονός δεν αποθάρρυνε τους Δολιανίτες να αναπτύξουν αξιοζήλευτες πρωτοβουλίες. Τότε ιδρύονται τα πρώτα σχολεία, πολλοί ξενιτεύονται για σπουδές στην Ιταλία ή για αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης στην Μολδοβλαχία. Σαν κοινότητα αναγνωρίστηκε το 1919 με βασιλικό διάταγμα.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

337. PARLOPHONE GDSP 2980 ΒΛΑΧΑΓΓΕΛΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ- ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ ΚΩΣΤΑΣ 1965

Βλαχαγγέλης Δημοσθένης- Φιλίππου Κώστας (Κάρρας- Καρακώστας) PARLOPHONE GDSP 2980 Εμένα να με κλάψετε (Τσάμικος) - Παναγιωτίτσα λυγερή (Καλαματιανός) 1965- 45rpm- 7''

Ο Δημοσθένης Βλαχαγγέλης (βλέπε και ανάρτηση 196) γεννήθηκε στις 5 Οκτωβρίου του 1916 στο Γαρδίκι Τρικάλων Θεσσαλίας. Από μικρός έμαθε την τέχνη του πατέρα του Κώστα Βλαχαγγέλη (Καλατζής) που ήταν άφταστος τραγουδιστής και λαουτιέρης σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες οργανοπαιχτών και τραγουδιστών της εποχής του, αλλά και συνθέτης πολλών δημοτικών τραγουδιών. Είχε πολλές προτάσεις για να βγάλει δίσκους όμως δε δέχτηκε ποτέ: «Εγώ γραμμόφωνο δε γίνομαι, όποιος θέλει να με ακούσει να έρθει στο μαγαζί.» έλεγε.

Ο Δημοσθένης Βλαχαγγέλης συνεργάστηκε με τους μεγαλύτερους λαϊκούς καλλιτέχνες του δημοτικού τραγουδιού, όπως τον Μαλλιάρα, τον Καρακώστα, τον Σαλέα, τον Βασιλάρη και τον Σούκα. Αλλά και με τους σπουδαίους συμπατριώτες του Μπανιάκα , Βούκια , Τόγελο και Σγούρο. Σύμφωνα με μαρτυρίες υπηρέτησε στρατιώτης μαζί με τον Βασίλη Τσιτσάνη στη Λάρισα .

Έβγαλε τρεις (3) μεγάλους δίσκους (33 στροφών), περισσότερους από 30 μικρούς δίσκους (45 στροφών) και συμμετέχει σε δεκάδες δίσκους και cd από συλλογές και αφιερώματα για το δημοτικό τραγούδι με τις μεγαλύτερες εταιρίες δίσκων. Εμφανιζότανε σε γλέντια, πανηγύρια, γάμους και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η κρατική τηλεόραση και το ραδιόφωνο έχουν κάνει πολλές εκπομπές και αφιερώματα για το Δημοσθένη Βλαχαγγέλη.

Ήταν πάνω απ’ όλα οικογενειάρχης. Παντρεύτηκε τη γυναίκα του Ευαγγελία, (Βάγγιω όπως την έλεγε) και απέκτησε μαζί της 5 παιδιά. Την Μαρία, τον Κώστα, τον Νίκο, τον Θεόδωρο, και τον Γρηγόρη. Παραπάνω και από παιδιά του θεωρούσε και το γαμπρό του Νεοκλή, αλλά και τις νύφες του Βάσω και Σούλα. Απέκτησε τρία εγγόνια, τον Νίκο, τον Γιώργο και την Ευαγγελία(Λίλη).

Δεν υπάρχει άνθρωπος, που δε θα νοιώσει την καρδιά του να σκιρτάει από τη λεβεντιά του τσάμικου, όπως το τραγουδάει ο Δημοσθένης Βλαχαγγέλης. Η φωνή του γλυκιά, καθάρια, κρυστάλλινη, μοιάζει σα μακρινός μουσικός απόηχος που ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με τον τόνο του τραγουδιού (τσάμικο, συρτό, καλαματιανό, καγκέλι, επιτραπέζιο).Τα χέρια του αέρινα,απαλά άγγιζαν τις χορδές του λαούτου κι άκουγες γλυκόηχες μελωδίες, που σε μεταφέρουν σε άλλους κόσμους μακρινούς. Απέδιδε τα τραγούδια με το δικό τους χρώμα και με το άρωμά τους, σαν τα αγριολούλουδα, που φυτρώνουν στις πλαγιές της Καρδίτσας. Δεν είναι τυχαίο, που όλοι τον φώναζαν «δάσκαλο» του δημοτικού τραγουδιού. Έφυγε από κοντά μας στις 7 Νοεμβρίου του 1999.

Ο Κώστας Φιλίππου ή Κάρρας ή Καρακώστας (από το Κάρρας και το μικρό του όνομα το Κώστας), γεννήθηκε στο Μουζάκι Καδίτσας το 1920 και πέθανε στα Τρίκαλα το 1996.

Υπήρξε μαθητής του Νίκου Καρακώστα (σε κάποιο τραγούδι μάλιστα που παίζει του φωνάζει η Ρόζα Εσκενάζυ "γεια σου Κώστα Κάρρα, τσιράκι του Καρακώστα").

Ο Κώστας Φιλίππου ως Κώστας Κάρρας συνόδεψε την Ρόζα στις περιοδείες της σε Αμερική και Κων/πολη.

Στους δίσκους  αναγράφεται σκέτα ως Καρακώστας και αυτό ήταν κόλπο των εταιρειών για να πουλήσουν αφού ο Νίκος Καρακώστας έκανε ήδη από το 1934 τεράστια επιτυχία και "πούλαγε" πάρα πολλούς δίσκους.

Όντας μαθητής του Νίκου Καρακώστα ο Κώστας Φιλίππου παίζει ακριβώς όπως ο δάσκαλός του και είναι δύσκολο να τους ξεχωρίσεις.

Ο Φιλίππου έγραψε και αρκετά δικά του τραγούδια(ή πέρασε το όνομά του-κάποιο από τα τρία) υπογράφοντας τα άλλοτε ως Κώστας Φιλίππου άλλοτε ως Κώστας Κάρρας και άλλοτε ως Καρακώστας.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

336. MUSIC BOX MB 791 ΣΤΑΜΑΤΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1968

Σταματογιαννάκης Γεράσιμος- Μαρκογιαννάκης Ιωάννης (Μαρκογιάννης) MUSIC BOX MB 791 Αποκορωνιώτικος συρτός - Νέος Μαλεβιζιώτικος χορός 1968- 45rpm- 7''

Ο Γεράσιμος Σταματογιαννάκης (βλέπε αναρτήσεις 19 και 205) γεννημένος στ' Ακούμια του Αϊ Βασίλη τον Αύγουστο του 1931, έβλεπε κι άκουγε και δε χόρταινε και με τις πέντε του αισθήσεις μαζί με τους μπαρμπάδες του, το Νίκο τον Παπουτσιδάκη και το Στεφανή το Μαρινάκη, να εκφράζουν με τη λύρα και το δοξάρι τον πόνο και τη λίγη χαρά του ανθρώπου, μέχρι τα άλλα χρόνια τα πιο μεγάλα που ο Γεράσιμος ήταν ο αγαπημένος λυράρης στα πανηγύρια, τους αρραβώνες, τους γάμους και τις βαφτίσεις στον Αϊ Βασίλη με τον αξεπέραστο Μαρκογιάννη στο λαούτο, και τ' άλλα χρόνια ακόμα που με το Μανιά ταξίδεψαν στη μακρινή πολύβουη και την εξωτική Χαβάη, και με το Γιώργη το Χατζηδάκη συνέχισαν τις μεγάλες χοροεσπερίδες, ο Γεράσιμος του 1990 είναι ίδιος ο Γεράσιμος του 1945 και του 1960.

«Τότε ήταν άλλα χρόνια -λέει στους φίλους του- θαρρείς πως υπήρχαν μαγνητόφωνα και δάσκαλοι για να βοηθούν το λυρατζή; Τίποτα δεν υπήρχε. Μόνο το μεράκι. Δεν περιμέναμε να ζήσουμε από τη λύρα και το λαούτο. Παίζαμε για να ομορφαίνομε τις χαρές των ανθρώπων. Γι’ αυτό και όταν πιάναμε τα όργανα δεν τ’ αφήναμε. Παίζαμε δύο και τρία βράδια συνέχεια χωρίς να κουραστούμε. Μας συνέπαιρνε αυτή η αθάνατη μαγεία της Κρητικής μουσικής. Και τώρα ακόμα εμένα αυτό μ’ αρέσει. Έχω κυκλοφορήσει 30 δίσκους μικρούς και μεγάλους. Μα εγώ θέλω να μ’ ακούει ο κόσμος να παίζω και να με βλέπει. Να βλέπω κι εγώ τον κόσμο που γλεντάει με τη λύρα μου…»

Έχω κυκλοφορήσει 30 δίσκους μικρούς και μεγάλους. Μα εγώ θέλω να μ' ακούει ο κόσμος να παίζω και να με βλέπει. Να βλέπω κι εγώ τον κόσμο που γλεντάει με τη λύρα μου...". Έξι δεκαετίες λοιπόν κι ο Γεράσιμος δεν άφησε το δοξάρι από τα χέρια του, παρά όταν το 1986 ένα πρόβλημα υγείας του στέρησε για τρία χρόνια το παίξιμο της λύρας. "Μα είχα τη δύναμη και το ξεπέρασα και ξανάπιασα ένα βράδυ το δοξάρι στ' Ακούμια για το μεράκι και τους φίλους πάλι, όπως κι όταν ξεκίνησα, Κι ένοιωθα και τότε σαν να 'ταν η πρώτη φορά...".

Έτσι απλά , για το μεράκι και τους φίλους, ο Γεράσιμος τους συνεπαίρνει κάθε φορά τους φίλους του στους υπέροχους σκοπούς και στις όμορφες μαντινάδες που θα τραγουδήσει ο ίδιος. Από εκείνες τις μεγάλες του επιτυχίες διαλέγει ο ίδιος δυο - τις πιο αγαπημένες του- αφιερωμένες "σ' αυτούς που θα διαβάσουν ότι γράψεις...".

Για την καλλιτεχνική του πορεία και τους νέους μουσικούς έλεγε:

«Έχω κιόλας συμπληρώσει μισό αιώνα γόνιμης, πιστεύω, καλλιτεχνικής προσφοράς στην Κρητική μουσική παράδοση. Μισό αιώνα γλέντησα και διασκέδασα την Κρήτη,  με χιλιάδες ώρες γνήσιου πανηγυριού και αυθόρμητου γλεντιού όπου πρωταγωνιστούσε όχι η δική μου παρουσία, αλλά η παρουσία της λύρας. Έζησα και βίωσα ομορφιά και μαγεία με ατέλειωτα νυχτοξημερώματα σε χωριά και γειτονιές της Κρήτης, κάτι που είναι όχι μόνο δύσκολο και σπάνιο, αλλά εντελώς απίθανο να το ζήσει κανείς σήμερα. Ήταν εντελώς διαφορετικές εποχές τότε, εντελώς!

Γι αυτό κιόλας δεν κατηγορώ τα σημερινά παιδιά, τους σημερινούς καλλιτέχνες, σχετικά με όλα όσα ακούγονται. Ο καθένας δίνει ότι ακριβώς ταιριάζει στον δικό του προσωπικό χρόνο. Τα παιδιά δίνουν πίσω την ξερή, σημερινή εποχή που ζούμε. Αν και είμαι σίγουρος ότι υπάρχουν παιδιά που ασχολούνται με την λύρα κι έχουν γνήσια καλλιτεχνική στόφα και θα δείτε ότι κάποια μέρα θα πάνε μπροστά. Είμαι σίγουρος».

Στο σημερινό δισκάκι στο λαούτο ο Μαρκογιάννης.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).