315. FIDELITY 2105033 ΣΚΑΛΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ- ΠΑΠΑΔΑΚΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ- ΜΑΝΟΥΔΑΚΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ- ΖΩΪΤΖΙΔΗΣ Κ. 1970

Σκαλίδης Γιάννης- Σκαλίδη (Παπαδάκη) Δέσποινα- Μανουδάκης Βασίλης- Ζωϊτζίδης Κ. FIDELITY 2105033 Ο Βενιζέλος - Ο Γύπαρης 1970- 45rpm- 7''

 

Οι περισσότεροι (δεν βάζω και το χέρι μου στη φωτιά), γνωρίζουν αρκετά για τον Ελευθέριο Βενιζέλο και λιγότεροι για το πρωτοπαλίκαρο του, τον Παύλο Γύπαρη. Με αφορμή την τιμή που τους κάνει ο Σκαλίδης, στο σημερινό δισκάκι του 1970, ας μάθουμε λίγα βιογραφικά στοιχεία για τον Γύπαρη.

Του Μοριχόβου τα βουνά ρωτούν της Μπελκαμένης

ποιος είν’ αυτός που πέρασε με το σπαθί στη χέρα;

Διαβαίνει όρη και βουνά, γκρεμούς και μονοπάθια

λειβάδια και νεροσυρμές κι ο κόσμος τόνε τρέμει

Το βήμα ντου ναι δέκα οργιές, το πήδημα σαράντα

κι όντε λιγάκι βιάζεται χάμε στη γης δε ’γγίζει

Είν’ ο Παυλής ο Γύπαρης …

Ο Παύλος Ιωσήφ Γύπαρης γεννήθηκε το 1882 στην Ασή Γωνιά του Αποκόρωνα της Κρήτης. Σε ηλικία 17 χρόνων έλαβε μέρος στον Μακεδονικό Αγώνα ως επικεφαλής της ομάδας των Κρητικών. Συμμετείχε στην περίφημη μάχη στο Ζέλεντιτς το 1904 όπου πλήθος κομιτατζήδων είχαν συγκεντρωθεί στην περιοχή λόγω κάποιου γάμου. Ο Γύπαρης συγκέντρωσε πέντε πρωτοπαλίκαρα και όρμησε στο γλέντι σκοτώνοντας 47 Βούλγαρους. Η φήμη του εξαπλώθηκε παντού μετά τη μάχη στο Μουρίκι, όπου εξουδετέρωσε τους Τούρκους και τους έτρεψε σε φυγή.

Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, το 1911 οργάνωσε ένα αντάρτικο σώμα στη Σάμο μαζί με τον Θεμιστοκλή Σοφούλη και πολέμησε κατά των Τούρκων. Μαζί με 230 άνδρες ξεκίνησε την επανάσταση που οδήγησε στην απελευθέρωση του νησιού το 1912.

Το 1914 ενίσχυσε τον αγώνα για την εδραίωση της προσωρινής κυβέρνησης της Βορείου Ηπείρου. Ο Γύπαρης έφθασε στο Αργυρόκαστρο μαζί με 150 άνδρες και το πρωί της 20ης Ιουνίου η ομάδα του κατέλαβε την Κορυτσά και έπειτα προχώρησε στην Μοσχόπολη, όπου αφόπλισε τον τουρκικό πληθυσμό.

Το 1915, όταν ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος δεν έχει ακόμη φτάσει στην Ελλάδα, σχημάτισε μια «Ελληνοκρητική Λεγεώνα» 850-900 ανδρών και, ως λοχαγός του γαλλικού στρατού, εκστράτευσε εναντίον των Γερμανών στο μέτωπο της Αλσατίας. Το 1916, συντάχθηκε με το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας και πολέμησε στο Μακεδονικό Μέτωπο. Η όλη εκστρατεία έγινε με ενέργειες της κυβέρνησης Βενιζέλου, ο οποίος συνέστησε τον Γύπαρη ως τον μοναδικό που θα μπορούσε να τσακίσει τις άτακτες συμμορίες των Τούρκων.

Το 1917, όταν ο Βενιζέλος έγινε πρωθυπουργός όλης της Ελλάδας με έδρα την Αθήνα, ο Γύπαρης που είχε στο μεταξύ μονιμοποιηθεί στο Στρατό με τον βαθμό του Λοχαγού, ανέλαβε επικεφαλής του Τάγματος Ασφαλείας, με σκοπό την καταστολή των αντιπάλων του καθεστώτος. Ο Βενιζέλος διόρισε διοικητή του τάγματος τον Παύλο και ήταν επιφορτισμένος με την ασφάλεια της πρωτεύουσας αλλά και του ίδιου του Βενιζέλου προσωπικά.

Ο Γύπαρης ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στον Κρητικό πολιτικό. Οι δυο τους γνωρίστηκαν το 1907 όταν εκείνος είχε βρεθεί στο χωριό Ασή Γωνιά για να βαφτίσει τον γιο του αδελφού του και από εκείνη την εποχή, ο Γύπαρης έγινε ο πιο έμπιστος άνθρωπος του Βενιζέλου....

Μετά το Δυτικό Μέτωπο, ο Γύπαρης προσχώρησε στο κίνημα της Θεσσαλονίκης και έλαβε μέρος σε όλες τις μάχες του Μακεδονικού Μετώπου, μέχρι που τραυματίστηκε στην πρώτη μάχη του Σκρα.

Ο Γύπαρης έγινε η σκιά του Βενιζέλου. Η σχέση τους έγινε εξάρτηση για τον Γύπαρη και κορυφώθηκε όταν το 1920 έγινε απόπειρα δολοφονίας κατά του Βενιζέλου στον σιδηροδρομικό σταθμό της Λυών στη Γαλλία μετά την συνθήκη των Σεβρών.

Οι φοβεροί «Γυπαραίοι», (επρόκειτο για φιλοβενιζελικούς παραστρατιωτικούς με κατεξοχήν νέους Κρητικούς) όπως τους αποκαλούσαν, θεωρήθηκαν βασικοί ύποπτοι για την δολοφονία του Ίωνος Δραγούμη ως «αντίποινα» για την απόπειρα δολοφονίας κατά του Βενιζέλου στη Λυών. Επίσης, ο Παύλος Γύπαρης θεωρήθηκε ως ηθικός αυτουργός της δολοφονικής επίθεσης κατά του ηθοποιού Βασίλη Αυλωνίτη τον Αύγουστο του 1931 στο θέατρο «Περοκέ», όπου έκανε ένα νούμερο που σατίριζε τα πολιτικά δρώμενα της εποχής και τους υπουργούς της Βενιζελικής παράταξης.

Η παρακρατική του δράση είχε γίνει φόβος και τρόμος κατά των αντιπάλων του. Το 1920 μετά την εκλογική ήττα του Βενιζέλου, ο Γύπαρης τον ακολούθησε στην αυτοεξορία του στη Γαλλία.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Γύπαρης έσπευσε στην Κρήτη, όπου και έλαβε μέρος ως επικεφαλής στις μάχες στο νησί κατά των δυνάμεων του Άξονα. Μετά την κατάληψη της Κρήτης έφυγε μαζί με την εξόριστη κυβέρνηση στην Αίγυπτο όπου έγινε «φρούραρχος» της Αλεξάνδρειας και του Καΐρου.

Μετά την απελευθέρωση το 1944, επέστρεψε στην Κρήτη όπου οργάνωσε την Εθνική ανταρτική Ταξιαρχία και έγινε φρούραρχος Χανίων. Εκεί επιδόθηκε στον αγώνα κατά του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ.

Η «Ταξιαρχία» του Γύπαρη διαλύθηκε μετά το τέλος του πολέμου, τον Ιούνιο του 1945. Τον επόμενο Μάρτιο αποφάσισε να ασχοληθεί με την πολιτική και εκλέχτηκε πρώτος βουλευτής Χανίων με το κόμμα των Φιλελευθέρων, του Σοφοκλή Βενιζέλου.

Ο Παύλος Γύπαρης πέθανε στις 22 Ιουλίου 1966 και κηδεύτηκε από τη Μητρόπολη δημοσία δαπάνη.

«Αν ζούσε ο Γύπαρης σε μια χώρα της Ευρώπης στους παλιούς καιρούς θα μπορούσε με την επιβολή του και με το κουράγιο του να ιδρύσει μια δυναστεία». Είναι τα λόγια του Βενιζέλου για τον Γύπαρη.

Συνέγραψε αρκετά βιβλία κυρίως στην Γαλλική εξιστορώντας την δράση του και αναλύοντας τα πολιτικά γεγονότα της εποχής.

Το νόμισμα έχει δυο όψεις. Διαβάζοντας την τριλογία βιβλίων της ΜάρωΔούκα, ¨Αθώοι και φταίχτες¨,  ¨Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ¨ και ¨Έλα να πούμε ψέματα¨ (πρέπει να τα διαβάσεις- χθες), ιστορικά μυθιστορήματα με φόντο την Κρήτη, κάπου εκεί διαβάζουμε και για την άλλη πλευρά του Γύπαρη (αν δεν πείστηκες με τα παραπάνω) . Το ίδιο φυσικά ισχύει και για τον Γιώργο Κονδύλη (βλέπε ανάρτηση 313) και για όσους καταπιάνονται με την πολιτική/κους. Ίσως να φταίει το μικρόβιο της εξουσίας ίσως πάλι το τραγουδάκι των ΑΝΤΙ. Ξέχασα με αυτά και με τα άλλα να αναφερθώ στους μουσικούς. Η συνταγή του Σκαλίδη γνωστή. Φωνή λύρα ο ίδιος με την Δέσποινα, λαούτο ο Μανουδάκης και στο σημερινό δισκάκι έχουμε συνοδεία ούτι από τον Ζωϊτζίδη Κ. (Κώστα πιθανότατα).    

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

314. PANIVAR PA 237 ΛΕΒΕΝΤΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ- ΠΑΓΩΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ 1970

Λεβεντάκης Δημήτρης- Παγώνης Κώστας PANIVAR PA 237 Παραμονή της Παναγιάς (Συρτός) - Πρέπει το γράφει η τύχη μου (Συρτός) 1970- 45rpm- 7''

 

Στο σημερινό δισκάκι ο Χανιώτης λαγουτιέρης και τραγουδιστής Κωστής Παγώνης (βλέπε ανάρτηση 146 και 173) μαζί με τον Δημήτρη Λεβεντάκη στο βιολί.

Ο Κώστας Παγώνης γεννήθηκε και μεγάλωσε, το 1933 (μπορεί και 1934), στον Πλάτανο Βουτά Καντάνου Σελίνου. Το πρώτο του όργανο ήταν από ντενεκέ (από σφαίρες) και χορδές αθανάτου. Ξεκίνησε να παίζει τους πρώτους σκοπούς, όταν κατάφερε να αγοράσει το πρώτο του λαούτο μετά από σκληρή δουλειά.

Τα δύσκολα παιδικά χρόνια (μεσολάβησε ο πόλεμος- ολοκαύτωμα Καντάνου), δεν τον εμπόδισαν να γίνει στην πορεία ένας καταξιωμένος και περιζήτητος καλλιτέχνης στο χώρο της Κρητικής μουσικής  παράδοσης, αφού η δίψα και το μεράκι του ήταν τεράστιο. Τεράστια ήταν και η καλοσύνη του.

Ο Κώστας Παγώνης έχει συνεργαστεί δισκογραφικά με τους Γιώργο Δαλαμβέλα, Μάρκο Νενεδάκη, Αντώνη Περιστέρη, Φώτη Κατράκη, Γιώργο Χατζηδάκη, Σταματία-Ανδρέα-Κώστα Παγώνη, Δημήτρη Κολιακουδάκη και Δημήτρη Λεβεντάκη. Απεβίωσε το 2005.

Στο βιολί ο επίσης εξαιρετικός Λεβεντάκης Δημήτρης από το Θέρισο Κυδωνίας. Δισκογραφικά εκτός από τον Κώστα Παγώνη έχει συνεργαστεί και με τον Μανώλη Καρδαμάκη.

Τις πληροφορίες για τον τόπο καταγωγής των καλλιτεχνών, από το κανάλι του Ευτύχη Κουβαράκη. Για το φωτογραφικό υλικό και τα βιογραφικά στοιχεία, βοήθησε και η κόρη του Κωστή, Σταματία (Ματία) Παγώνη.

Στην Αθήνα πλέον, αναπολώντας το βασίλειο μου, στο πατρικό της μάνας μου, στο Ζουνάκι Χανίων (που με Ρουμελιώτικα μαχαίρια κρατιέται να μη γίνει airbnb), εκεί που με θέα τα Κισσαμίτικα βουνά και τις κορακιές, τέντες τα λιόπανα,  αιώρα να χαζεύουμε τα αστέρια, εκεί στο ταρατσάκι που ο Παππούς τέτοιο καιρό έλιαζε την σταφίδα…. Η σημερινή ανάρτηση αφιερωμένη στο βοσκό από το Σφηνάρι που έχει υπό προστασία του πέρδικες (όχι οικόσιτες) αλλά λεύτερες. Χρόνια πολλά και καλή λευτεριά.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

313. COLUMBIA DG 6193 ΝΑΚΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΣ 1936

Νάκος Γιώργος- Καρακώστας Νίκος COLUMBIA DG 6193 Ρηνάκι (Τσάμικο στα τρία) - Γ.Κονδύλης (Κλέφτικο) 1936- 78rpm- 10''

Στο σημερινό δίσκο γραμμοφώνου, το εξαιρετικό δίδυμο Νάκος (βλέπε αναρτήσεις 74 και 171) και Καρακώστας (βλέπε αναρτήσεις 38, 74, 171 και 231). Στην πρώτη πλευρά το ¨Ρηνάκι¨ τσάμικο στα τρία. Στη δεύτερη πλευρά ένα κλέφτικο αφιερωμένο στον Στρατηγό Γιώργο Κονδύλη για τον οποίο αφιερώνω λίγο από το χρόνο μας και ο λόγος είναι δυο φράσεις που είχε πει (βλέπε κάτω από την πρώτη φωτογραφία του παρακάτω):

«Αν ήξερα πόσο εύκολο είναι να κυβερνάς την Ελλάδα,

θα το έκανα από τότε που ήμουν λοχίας»

«Την Ελλάδα μπορεί να την κυβερνήσει κι ένας ημιαγράμματος δεκανέας»

«Στρατιωτικός και πολιτικός, που διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο στα πολιτικά πράγματα της χώρας κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου. Γεννήθηκε 14 Αυγούστου 1879 στον Προυσσό Ευρυτανίας και στα 18 του χρόνια κατατάχθηκε ως εθελοντής στο στρατό.

Συμμετείχε στην Κρητική Επανάσταση (1896), στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο (1897) και τον Μακεδονικό Αγώνα (1904-1908) ως οπλαρχηγός. Το 1910 ονομάζεται ανθυπολοχαγός και συμμετέχει με το βαθμό του υπολοχαγού στους Βαλκανικούς Πολέμους, προαχθείς κατ' εκλογήν μετά το τέλος τους στο βαθμό του Λοχαγού. Το 1915 τοποθετείται ως αξιωματικός επιτελείου της 6ης Μεραρχίας, λόγω των εξαιρετικών ικανοτήτων που επέδειξε στα πεδία των μαχών. Σπάνια περίπτωση για έναν αξιωματικό που δεν είχε αποφοιτήσει από την Ευελπίδων.

Ο Κονδύλης ήταν θερμός οπαδός του Ελευθέριου Βενιζέλου και κατά τη διάρκεια του κινήματος της Εθνικής Άμυνας στάθηκε πιστά στο πλευρό του, προαχθείς σε ταγματάρχη. Ως διοικητής τάγματος διακρίθηκε σε πολλές μάχες του Βαλκανικού Μετώπου κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και έλαβε κατ' εκλογήν τον βαθμό του αντισυνταγματάρχη. Το 1918 συμμετείχε στο ελληνικό εκστρατευτικό σώμα, που εστάλη στην Ουκρανία για την καταπολέμηση των Mπολσεβίκων και προήχθη και πάλι κατ' εκλογή στο βαθμό του συνταγματάρχη.

Ο Κονδύλης συμμετείχε στη Μικρασιατική Εκστρατεία, αλλά μετά τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, που έφερε στην εξουσία τις αντιβενιζελικές δυνάμεις, κατέφυγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου ηγήθηκε κινήσεως για την ανατροπή της υφισταμένης καταστάσεως στην Ελλάδα. Μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάνης (Ιούνιος 1923) αποστρατεύτηκε, αλλά επανήλθε στο στράτευμα τον Οκτώβριο του 1923, μετά την έκρηξη του κινήματος των στρατηγών Λεοναρδόπουλου και Γαργαλίδη, που εστρέφετο κατά του επαναστατικού κινήματος του Πλαστήρα. Τον Νοέμβριο του 1923, με την αποφασιστική του συμβολή στην κατάπνιξη του κινήματος, έλαβε το βαθμό του υποστρατήγου και το προσωνύμιο «Κεραυνός» για την ταχεία καταστολή του.

Αμέσως μετά υπέβαλε την παραίτησή του και ξεκίνησε την πολιτική του καριέρα, με πρώτο σταθμό την εκλογή του ως βουλευτή Ροδόπης με τη «Δημοκρατική Ένωση» του Αλέξανδρου Παπαναστασίου στις εκλογές της 16ης Δεκεμβρίου 1923. Στις 12 Μαρτίου 1924 ανέλαβε το Υπουργείο Στρατιωτικών κι ένα χρόνο αργότερα το Υπουργείο Εσωτερικών στην κυβέρνηση Μιχαλακόπουλου.
Στις 21 Αυγούστου 1926 συνετέλεσε καθοριστικά στην ανατροπή της οπερετικής δικτατορίας του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου. Ο δικτάτορας, που παραθέριζε στις Σπέτσες, προσπάθησε να αντιδράσει με το Ναυτικό, αλλά ο Κονδύλης είχε προσεταιρισθεί στρατιωτικούς φίλα προσκείμενους στον Πάγκαλο, που βρίσκονταν σε θέσεις - κλειδιά στον στρατό ξηράς. Τον Φεβρουάριο του 1926 ο Κονδύλης είχε επιχειρήσει να ανατρέψει τον Πάγκαλο, αλλά προδόθηκε και εκτοπίστηκε στη Σαντορίνη. Απελευθερώθηκε δύο μήνες αργότερα, όταν υποστήριξε την υποψηφιότητα Πάγκαλου για την Προεδρία της Δημοκρατίας.

Στις 26 Αυγούστου 1926 ο Κονδύλης σχημάτισε κυβέρνηση και στις 9 Σεπτεμβρίου κατέστειλε με αιματηρό τρόπο κίνημα των «παγκαλικών» αξιωματικών Ναπολέοντα Ζέρβα και Βασιλείου Ντερτιλή, οι οποίοι τον είχαν βοηθήσει στην ανατροπή του δικτάτορα. Στις 7 Νοεμβρίου οδήγησε τη χώρα σε ανόθευτες εκλογές με απλή αναλογική. Ο Κονδύλης και η παράταξή του δεν πήραν μέρος στις εκλογές, κάτι που συνέβη στις εκλογές της 19ης Αυγούστου 1928, όταν το «Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα» έλαβε 9 έδρες και ο ίδιος εκλέχθηκε βουλευτής Καβάλας.

Στις εκλογές της 25ης Σεπτεμβρίου 1932 ο Κονδύλης μετονόμασε το κόμμα του σε Εθνικοριζοσπαστικό κι έλαβε 6 έδρες, συνεργαζόμενος με το Κόμμα των Φιλελευθέρων, εκλεγείς ο ίδιος βουλευτής Τρικάλων. Καθώς κανένα κόμμα δεν συγκέντρωσε αυτοδύναμη πλειοψηφία, ο Κονδύλης έκανε τη μεγάλη στροφή και συνεργάστηκε με το αντιβενιζελικό Λαϊκό Κόμμα, λαβών το Υπουργείο Στρατιωτικών από τον πρωθυπουργό Παναγή Τσαλδάρη. Στις εκλογές της 5ης Μαρτίου 1933 συνεργάστηκε και πάλι με τους Λαϊκούς, αυξάνοντας τις έδρες του κόμματός του σε 11. Στην κυβέρνηση Τσαλδάρη που σχηματίστηκε ανέλαβε και πάλι το Υπουργείο Στρατιωτικών.

Ο Κονδύλης υπήρξε ο κύριος συντελεστής της καταστολής του κινήματος της 1ης Μαρτίου 1935, που έγινε από βενιζελικούς αξιωματικούς, υπό τις ευλογίες του ευρισκομένου στη Γαλλία, Ελευθερίου Βενιζέλου. Κατά τη διάρκεια του κινήματος, ανακλήθηκε στο στράτευμα με τον βαθμό του αντιστράτηγου. Στις εκλογές της 9ης Ιουνίου 1935, το κόμμα κέρδισε 35 έδρες και λίγες μέρες αργότερα τάχθηκε υπέρ της επαναφοράς της βασιλείας, απογοητευμένος από την εντεκάχρονη προβληματική πορεία της Αβασίλευτης Δημοκρατίας στη χώρα.

Στις 10 Οκτωβρίου ο Κονδύλης σχημάτισε κυβέρνηση μετά την εξαναγκαστική παραίτηση Τσαλδάρη. Κατέλυσε το δημοκρατικό πολίτευμα και έθεσε τη χώρα σε κατάσταση πολιορκίας, κυβερνώντας δικτατορικά. Αυτοανακηρύχθηκε αντιβασιλιάς και στις 3 Νοεμβρίου διενήργησε δημοψήφισμα, στο οποίο το 97,8% των ψηφοφόρων τάχθηκε υπέρ της βασιλείας. Η βενιζελική παράταξη απείχε και τα ψηφοδέλτια του «ναι» βρέθηκαν περισσότερα από τους ψηφίσαντες. Παραιτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου, διαφωνώντας με τον Γεώργιο Β' στο θέμα της αμνήστευσης των κινηματιών του 1935.

Στις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936 ο Κονδύλης συνέπραξε με την αντιβενιζελική «Λαϊκή Ριζοσπαστική Ένωση» (Ι. Θεοτόκης, Ι. Ράλλης κ.ά) και εξέλεξε 15 βουλευτές. Λίγες μέρες αργότερα, την 31η Ιανουαρίου πέθανε από καρδιακή προσβολή στο σπίτι του στο Κολωνάκι, την ώρα που συζητούσε με πολιτικούς του φίλους την διαμορφωθείσα πολιτική κατάσταση.

Ο Γεώργιος Κονδύλης, άνδρας ταπεινής καταγωγή, υπήρξε λαμπρός στρατιωτικός και ισχυρή πολιτική προσωπικότητα, που σημάδεψε με τρεις πράξεις του τα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας: κατάργησε τη Δικτατορία Πάγκαλου, διενήργησε τις αδιάβλητες εκλογές της 7ης Νοεμβρίου 1926 και αναστήλωσε τον ελληνικό θρόνο, έπειτα από 11 χρόνια Αβασίλευτης Δημοκρατίας. Ήταν θαυμαστής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, για τον οποίον επιθυμούσε κάποτε να γράψει ένα βιβλίο, αλλά τον πρόλαβε ο θάνατος. Το μαρτυρούν τα χειρόγραφα που βρέθηκαν στο γραφείο του.»

Όταν λοιπόν και αφού έφτυσε αίμα για να κάνει όλα τα παραπάνω (με το σπαθί του έτσι) ο Γιώργος Κονδύλης, έγινε πρωθυπουργός, είπε και τις δυο παραπάνω φράσεις. Φυσικά αφού είδε ότι όταν είσαι στο ανώτερο αξίωμα (εντάξει δεύτερο από το πρώτο του προέδρου ή βασιλιά τότε), όλα πάνε στον αυτόματο. Δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτα, όλοι τρέχουν για εσένα. Για να φτάσεις όμως να σε αναφέρουν τραγούδια λεβέντικα θες πολλά κιλά ¨κάκαλα¨ και όχι να είσαι κάκαλο. Αυτά και ο νοών νοείτω.  

Στις πληροφορίες θα βρείτε αρκετά ενδιαφέροντα για τον Στρατηγό Κονδύλη που θα ήθελε αρκετό χώρο για να τα παραθέσω.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

312. ODEON GA 1515 ΚΥΡΙΑΚΑΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1927

Κυριακάτης Γιάννης ODEON GA 1515 Η Ετιά (Τσάμικο) - Φεγγαράκι (Τσάμικο) 1927- 78rpm- 10''

«Ο Γιάννης Κυριακάτης γεννήθηκε το 1884 στην Παπαρούγια (Λεύκα) Βοιωτίας.

Ως νέος έπαιζε καραμούζα. Ένας από τους σημαντικότερους οργανοπαίκτες του κλαρίνου και ίσως ο πρώτος που απέκτησε μουσική παιδεία.

Το 1906 μετανάστευσε στην Αμερική, όπου η γνωριμία του με τον σμυρνιό βιολονίστα Γ. Θεολόγο και μέσω αυτού με τον Νικολό Ζάμπο, Ούγγρο κλαρινετίστα του Ωδείου της Νέας Υόρκης, άλλαξαν τη ζωή του. Σπούδασε μαζί τους μουσική για επτά χρόνια διαμορφώνοντας ένα πλούσιο ρεπερτόριο με «χόρες» και «ντόϊνες» και ένα μοναδικό ύφος παιξίματος που τον έκανε περιζήτητο στην ελληνική ομογένεια και όχι μόνον. Ξεκίνησε από τη Jazz μουσική και αργότερα ασχολήθηκε με την Ελληνική. Εκτός από κλαρίνο έπαιζε και άλλα όργανα.

Αργότερα ίδρυσε με την κυρία Κούλα την δισκογραφική εταιρεία «Πανελλήνιον». Επέστρεψε στα Βάγια και παντρεύτηκε την Ευαγγελία το 1928. Δίδαξε (δωρεάν;) διαμορφώνοντας τη «σχολή Κυριακάτη» (μαθητές του ο ανιψιός του Συμεών Κυριακάτης και ο Γιάννης Μελισσάρης).

Στην Αθήνα βρέθηκε το 1925 και έπαιξε στο αθηναϊκό κέντρο «Έλατος». Ταυτόχρονα δημιούργησε δισκογραφία και διετέλεσε παραγωγός της Columbia, αναβαθμίζοντας τη θέση του κλαρίνου στην αθηναϊκή ελίτ. «Το ύφος, η χροιά της ερμηνείας του και τα μελωδικά ποικίλματά του είχαν μεγάλη επιρροή στους νεότερους καλλιτέχνες στην Ελλάδα».

Ήταν της σειράς Καρακώστα-Γιαούζου και στην εποχή του ήταν ο πλέον επώνυμος. Ήταν αυτός που έμαθε τους Αθηναίους να ακούνε κλαρίνο! Αυτός και ο Γιαούζος θεωρούνταν καλύτεροι του Καρακώστα στο ότι έπαιζαν από όλους τους τόνους και είχαν μεγαλύτερο ρεπερτόριο.

Άνθρωπος ευγενής και επιβλητικός, με ιδιαίτερο κύρος, δεν έμοιαζε με κανέναν από τους μουσικούς της εποχής του. Απεβίωσε το 1957 στα Βάγια Θηβών.»

Δυο οργανικά τσάμικα από τον Κυριακάτη στο σημερινό γραμμοφωνικό δίσκο. Η ¨Ετιά¨ με ίδιο αριθμό μήτρας (Go 5482) έχει κυκλοφορήσει επίσης από Odeon στο GA 1249.

Στη άλλη πλευρά το ¨Φεγγαράκι¨, ένα τσάμικο που ο δεύτερος του χορού (δεν ενδείκνυται για βουτυράτους που λέει και ο Αθηνόδωρος Προύσαλης), πρέπει να κρατάει γερά τον πρωτοχορευτή γιατί σηκώνει πολλές φιγούρες (σίγουρα και η Ετιά) με τα τσαλίμια που κάνει στο κλαρίνο ο ¨μάστορας¨ Κυριακάτης. Πραγματικά το παίξιμο είναι δεξιοτεχνικό.

Τον Κυριακάτη τον συνόδευαν  συνήθως οι: Κεφάλης Φ. στο λαούτο και στο τσίμπαλο ο Ζαχάρης Ν. και αποτελούσαν το τρίο Κυριακάτη αλλά στην Αμερική. Στο σημερινό δίσκο δεν έχουμε πληροφορίες για αυτούς που συνοδεύουν (παίζει και να χόρευαν την ώρα της ηχογράφησης).

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

311. MUSIC BOX MB 751 ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΝΙΚΟΣ- ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1967

Ξυλούρης Νίκος (Ψαρονίκος- Ο Αρχάγγελος της Κρήτης)- Ξυλούρης Γιάννης (Ψαρογιάννης) MUSIC BOX MB 751 Έφυγες δίχως αφορμή (Συρτός) - Όσο βαρούν τα σίδερα (Κρητικό τραγούδι) 1967- 45rpm- 7''

¨Έφυγες δίχως αφορμή, τώρα γυρίζεις πάλι,

μέσα στη στάχτη της φωτιάς, κοιτάς να ανάψεις άλλη¨

«Στις 7 Ιουλίου Ι936 γεννήθηκε ο Νίκος Ξυλούρης, μία από τις σημαντικότερες φωνές του ελληνικού τραγουδιού του 20ου αιώνα, ο «Αρχάγγελος της Κρήτης», όπως τον χαρακτήρισαν.

Ξεκίνησε από μικρή ηλικία να παίζει λύρα και να τραγουδάει και ακολουθώντας μια σταθερή πορεία, όπου κι αν τραγούδησε μάγεψε το κοινό του, σε πανηγύρια και μουσικά κέντρα της Κρήτης, σε μουσικά κέντρα και σκηνές της Αθηνάς, σε πολυπληθείς συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Από τα μέσα περίπου της δεκαετίας του ’60 ως και τον πρόωρο θάνατό του το 1980, πριν συμπληρώσει το 44ο έτος της ηλικίας του, με την σπάνια ερμηνευτικότητα του έδωσε μια νέα ορμή στο κρητικό και εν γένει παραδοσιακό τραγούδι, ενώ τα τραγούδια του εμψύχωσαν και ενέπνευσαν τον αντιδικτατορικό αγώνα.

Στις 30 Μαρτίου του 1972, έχοντας συμπληρώσει δυόμισι χρόνια από την εγκατάστασή του στην Αθήνα, ο Νίκος Ξυλούρης θα μιλήσει στον Κώστα Πάρλα και «ΤΟ ΒΗΜΑ». Σε αυτήν δεν θα μπορούσε να μην αναφερθεί στον Γιάννη Μαρκόπουλο, τον συνθέτη που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πορεία του Ξυλούρη:

«Είχαμε γνωριστεί πριν από 15 χρόνια στην Κρήτη. Με είχε ακούσει να τραγουδάω, και είχε ενθουσιαστεί. Πέρσι τον είδα μπροστά μου στ’ Ανώγεια. Ούτε που τον γνώρισα, με τα γένια. Ήθελε να με πάρει στην Αθήνα, να του τραγουδήσω ένα έργο. Δεν καταλάβαινα και πολύ τι ήθελε, νόμιζα ότι μου μίλαγε για έργο κινηματογραφικό. Έφυγε και το ξέχασα. Άρχισε όμως να μου τηλεφωνά κάθε μέρα και να με καλεί για πρόβες. Τελικά πήγα. Και μα το Θεό, και στις πρόβες ακόμα, δεν πίστευα ότι θα έβγαζα μεγάλο δίσκο».

Ο δίσκος αυτός ήταν το «Χρονικό», ο οποίος και έκανε τον Ξυλούρη γνωστό στο ευρύ κοινό. Λίγο αργότερα ξεκίνησαν οι καθημερινές του εμφανίσεις στην Αθήνα, στη μπουάτ «Λήδρα» στην Πλάκα. Στην ερώτηση αν φθείρεται από αυτήν την καθημερινή ρουτίνα στην οποία είχε πλέον υποβάλλει τον εαυτό του και τη σχέση του με το τραγούδι απαντά:

 «Μ’ αρέσει αυτός ο κόσμος που έρχεται να μας ακούσει. Γιατί δείχνουν ότι ενδιαφέρονται για τη μουσική μας. Ίσως είναι αυτός ο λόγος που δεν κουράζομαι να τραγουδώ τα τραγούδια μου. Νοιώθω ότι κάθε βράδυ τα λέω με το ίδιο κέφι που τα είπα την πρώτη φορά. Πολλές φορές συμβαίνει νάμαι κακόκεφος ή κουρασμένος. Πριν βγω, νοιώθω λίγο ανήσυχος για το τι θα κάνω. Ε, λοιπόν, όταν βγω, και πιάσω το μικρόφωνο στο χέρι μου και δω τον κόσμο, τα ξεχνάω όλα: Ούτε κακοκεφιές, ούτε κούραση, ούτε τίποτε.

Κι από την άλλη μεριά, δεν μπορώ να μην σκέφτομαι το κοινό. Νοιώθω ότι έχω υποχρέωση σ’ αυτό. Δεν έχει σημασία πόσοι σε ακούν εκείνη την στιγμή. Και ένας άνθρωπος να βρίσκεται στο μαγαζί, πρέπει να τραγουδάς όπως πάντα. Και ο ένας, μετά, όταν θα τελειώσεις, θα σκεφτεί τι άκουσε, θα σε κρίνει».

Στη συνέχεια της συνέντευξής του ο Νίκος Ξυλούρης εξηγεί γιατί δεν θα επέλεγε ποτέ να ασχοληθεί με ένα πιο εμπορικό και πιο ελαφρό είδος μουσικής:

«Αν τραγουδούσα σε άλλο κέντρο, ο κόσμος δεν θα ήταν ο ίδιος. Εκεί δεν πηγαίνουν και τόσο για ν’ ακούσουν την μουσική, όσο για να ξεσκάσουν. Μετά είναι και οι άνθρωποι που σε περιβάλλουν. Πάντοτε σκεφτόμουν, ότι θα ήθελα να έχω κάποιον συνθέτη σαν τον Μαρκόπουλο κοντά μου. Μαζί του δεν φοβάσαι ποτέ. Και τα παιδιά όλα: Ο Διακογιώργης με το σαντούρι του, οι τραγουδιστές οι άλλοι, η Δάφνη Ζούνη, η Μέμη Σπυράτου, ο Θέμης Ανδρεάδης, όλοι εξαίρετοι.

Όλοι βοηθούν να κινούμαι στο πλαίσιο που θέλω. Γιατί έχω πάντοτε την ανησυχία για το ό,τι κάνω: Είναι καλό ή όχι, διερωτώμαι. Ανησυχώ για το πώς με βλέπει το κοινό. Και να σας πω ένα παράδειγμα; Η μόνη περίπτωση που νιώθω τρακ, είναι όταν το κοινό είναι πολύ ενθουσιώδες! Μόλις ακούσω πολλά χειροκροτήματα ή φωνές, βλέπω και αισθάνομαι το χέρι μου να τρέμει. Καταφέρνω να μην φαίνεται τίποτε στην φωνή μου. Αλλά το χέρι μου τρέμει…». Το μεγάλο όνειρο του Νίκου Ξυλούρη είχε σημείο αναφοράς τη μουσική και τον Γιάννη Μαρκόπουλο αλλά και κάτι άλλο.

«Πριν απ’ όλα θέλω να συνεχίσω να δουλεύω στον δρόμο που έχει αρχίσει ο Μαρκόπουλος, έναν δρόμο που πιστεύω. Μετά έχω κι ένα προσωπικό όνειρο: Με τις οικονομίες μου θα ήθελα να φτιάξω, πάνω στ’ Ανώγεια, το χωριό μου, μια μάντρα. Μια μάντρα με πρόβατα. Να βάλω ανθρώπους να τα δουλεύουν, να φτιάχνουν ανθόγαλο, τυρί. Και τα καλοκαίρια, να πηγαίνω εκεί, και να κάθομαι μαζί τους να δουλεύω και εγώ. Δεν ξέρεις τι ωραία είναι πάνω κει. Το βουνό, η ζωή εκεί, όλα. Αυτό είναι τ’ όνειρό μου».

Οκτώ περίπου χρόνια μετά τη συνέντευξη αυτή ο Νίκος Ξυλούρης πέθανε. Είχε πραγματοποιήσει το όνειρό του να συνεχίσει να δουλεύει και να δημιουργεί στον ίδιο δρόμο. Δεν πρόλαβε όμως να φτιάξει τη μάντρα που ονειρευόταν στ’ Ανώγεια.»

Μακάρι όλες οι φωτιές και οι αναζωπυρώσεις να είχαν να κάνουν με θέματα καρδιάς, όπως όμορφα τραγουδά ο Ψαρονίκος και όχι με φυσικό περιβάλλον, χλωρίδα και πανίδα.

¨ Έφυγες δίχως αφορμή¨ στην πρώτη πλευρά και ¨Όσο βαρούν τα σίδερα¨ στην δεύτερη πλευρά. Για το δεύτερο τραγούδι, ¨ύμνο¨ της κρητικής δισκογραφίας θα αναφερθώ σε επόμενη ανάρτηση, για να γίνει σωστά, παρουσιάζοντας και τον δημιουργό του. Όπως και να’ χει, εξαιρετικοί οι Ξυλούρηδες σε όλα τους, φωνή, λαούτο και λύρα.  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

310. POPULAR AP 6064 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗΣ ΙΩΣΗΦ- ΜΕΤΖΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1965

Παναγιωτάκης Ιωσήφ (Σήφης)- Μετζάκης (Μεντζάκης) Γιώργος POPULAR AP 6064 Η πρώτη αγάπη – Μαντινάδα 1965- 45rpm- 7''

 

Ο Παναγιωτάκης Ιωσήφ (Σήφης- βλέπε και ανάρτηση 31, 141 και 208) από τις Ατσιπάδες Αγ. Βασιλείου Ρεθύμνου, λυράρης με δισκογραφικές επιτυχίες, αλλά και πρόεδρος του Συλλόγου Ατσιπαδιανών. Δισκογραφικά έχει δύο LP (long play) δίσκους και αρκετά 45-άρια. Έχει συνεργαστεί με τον Γιώργο Μετζάκη, τον Κώστα Τσακαλάκη, τον Ανδρέα Γαλερό, την Ερμίνα Νικολιδάκη και τον Πέτρο Καρμπαδάκη.

Ο Γιώργος Μετζάκης (βλέπε και ανάρτηση 76, 141, 152 και 208) έχει συνεργαστεί με τους: Ιωσήφ Παναγιωτάκη, Κουκλινό Κανάκη, Μουντάκη Κώστα, Κολιακουδάκη Νίκο, Λατζουράκη Φίλιππο, Σκορδαλό Θανάση, Μελαμπιώτη Μανώλη, Σταγάκη Μανώλη, Καλαϊτζάκη Βασίλη και Παπαδάκη Μάρκο.

Στο σημερινό δισκάκι, το κλασικό δίδυμο Παναγιωτάκη- Μετζάκη, με τον δεύτερο για τις ανάγκες του κρητικο-καλαματιανού να παίζει ακορντεόν και προς το τέλος να σολάρει η λύρα. Στην άλλη πλευρά συρτό ¨Μαντινάδα¨ σε γνώριμα Κρητικά μονοπάτια.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).