303. COLUMBIA SEGG 2519 ΣΜΥΡΝΑΙΟΣ ΑΚΗΣ 1956

Σμυρναίος Άκης (Κιοσόγλου Γαληνός) - Ορχήστρα Άκη Σμυρναίου COLUMBIA SEGG 2519 Κερκυραϊκός χορός- Κρητικός χορός (Πεντοζάλης) - Κοστηλάτα- Ροδίτικος χορός 1956- 45rpm- 7''

«Ο μαέστρος και συνθέτης Άκης Σμυρναίος γεννήθηκε στη Σπάρτη της Μικράς Ασίας το 1918 και το πραγματικό του όνομα ήταν Γαληνός Κιοσόγλου.
Από την ηλικία των 5 ετών έμεινε ορφανός μια και ο πατέρας του ήταν εξόριστος των Τούρκων το 1921 και πέθανε στη Μικρασιατική Καταστροφή και η μητέρα του λίγο αργότερα. Στην Ελλάδα, στην Αθήνα, τον έφεραν συγγενείς του, μαζί με τις αδελφές του και ο μικρός Γαληνός εγκαταστάθηκε στη Νέα Ιωνία μαζί τους.

Σπούδασε μουσική στο «Εμπειρίκειο Ορφανοτροφείο», όπου είχε εισαχθεί ως τρόφιμος και αποφοιτώντας από εκεί επιστρέφει στη Νέα Ιωνία. Εργάζεται ως αρτεργάτης, ενώ παράλληλα συνεχίζει και τελειοποιεί τις μουσικές του σπουδές στην τρομπέτα και σε άλλα πνευστά μουσικά όργανα.
Μελετώντας Λογοτεχνία ασχολείται με την σύνθεση και συμμετέχει ενεργά στα πολιτικά του καιρού του.
Για τις αριστερές του πεποιθήσεις και τις δραστηριότητες του στο Κομμουνιστικό Κίνημα συλλαμβάνεται κατά την δικτατορία του Μεταξά το 1937 και οδηγείται στο στρατόπεδο της Ακροναυπλίας, όπου ως έγκλειστος συνεχίζει τη μουσική του δραστηριότητα.
Αμέσως μετά την κήρυξη του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου αποφυλακίζεται για να πάρει δίχως σχεδόν ανάσα, μέρος στην Εθνική Αντίσταση.
Εντάσσεται στον Ε.Λ.Α.Σ, στο στρατιωτικό σκέλος του ΚΚΕ, στις ομάδες του Άρη Βελουχιώτη (5η Ταξιαρχία) και σύντομα, αναλαμβάνει ως επικεφαλής της νομικής ομάδας με το επαναστατικό ψευδώνυμο «Αστραπόγιαννος».

Εκείνο, όμως, που θα τον κάνει διάσημο και θα περάσει τ’ όνομά του στην Ιστορία είναι η θρυλική του σύνθεση σε στίχους του Νίκου Καρβούνη «Στ’ άρματα, στ’ άρματα, εμπρός στον αγώνα» που θα γίνει ο ύμνος των Ελλήνων παρτιζάνων του Ε.Λ.Α.Σ. και που για πολλά χρόνια μετά θα το τραγουδούν χιλιάδες αγωνιστές σε κάθε ευκαιρία. Μερικές ακόμα γνωστές συνθέσεις του είναι: «Στον Άρη Βελουχιώτη», «Είμαστε Αντάρτες της Ελλάδας», «Χτυπάμε Πανανθρώπινες Καμπάνες», «Δάκρυσε ο Ταΰγετος», κ.α.
Μετά την «Συμφωνία της Βάρκιζας» ΤΟ 1944, όπου ο Ε.Λ.Α.Σ κατέθεσε τα όπλα, ο Άκης Σμυρναίος επιστρέφει στην Νέα Ιωνία και εγκαθίσταται στο μικρό προσφυγικό σπίτι της Ελευθερούπολης, στην οδό Βρυούλων 12, παντρεύεται με την Ευαγγελία Παναγιωτίδου (1947) και αποκτά μαζί της δύο παιδιά: τον Στάθη Κιοσόγλου, πρώτο κλαρινετίστα σήμερα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών και την Σμαράγδα Σμυρναίου, εξαιρετική ηθοποιό του Θεάτρου. Είναι παππούς των επίσης μουσικών, Ευαγγελίας και Γαληνού Κιοσόγλου.

Το 1951 παίρνει το πτυχίο οργανώσεως πνευστών από το Εθνικό Ωδείο. Ένα χρόνο μετά παίρνει και το πτυχίο αρμονίας με άριστα από το Ελληνικό Ωδείο. Το 1953, ως καλεσμένος του Δήμου Ρεθύμνου πηγαίνει εκεί και οργανώνει τη Δημοτική μπάντα. Επιστρέφοντας, ένα χρόνο μετά, διορίζεται διευθυντής της Ελαφράς Ορχήστρας του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας, της οποίας υπήρξε πρωτεργάτης στο σχηματισμό της, οπότε και, οριστικά, παίρνει το ψευδώνυμο «Άκης Σμυρναίος». Τη θέση του αυτή στο Ε.Ι.Ρ. θα διατηρήσει ως το 1960.
Ο Άκης Σμυρναίος υπήρξε ακόμα διευθυντής της ορχήστρας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για πολλά χρόνια καθώς και ο μόνιμος διευθυντής της ορχήστρας του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού.
Δισκογράφησε πάνω από 150 τραγούδια.

Ο Άκης Σμυρναίος από τους θεμελιωτές του ελαφρού τραγουδιού στην μεταπολεμική Ελλάδα, μεσουρανούσε μαζί με τον άλλο Ιωνιώτη συνθέτη, Μιχάλη Σουγιούλ, τις δεκαετίες του 1950-1970.
Μέσα από τον τεράστιο πλούτο της παραγωγής του αναφέρουμε ενδεικτικά μόνο τους τίτλους ορισμένων τραγουδιών που έγιναν μεγάλες επιτυχίες την εποχή εκείνη και που εκτελέστηκαν από τις πιο σπουδαίες φωνές της (Σοφία Βέμπο, Νίκος Γούναρης, Γιώτα Λύδια, Μουζάς – Λιγνός, κ.α.) σημειώνοντας ανεξίτηλα το πέρασμα του Σμυρναίου στη νεότερη μουσική ιστορία του τόπου μας:  «Αθήνα γλυκεία μου Αθήνα», « Παντρεύεται με άλλον εκείνη π’ αγαπώ», «Από τότε που σ’ έχασα κλαίω», «Κάνε κότσο τα μαλλιά σου», «Το καινούργιο σου Φουστάνι», «Ένα φιλάκι», «Όποιος αγαπά τον Χάρο δεν φοβάται», κ.α.

Υπήρξε συνθέτης με αρκετή μουσική δραστηριότητα και μερικές επιτυχίες στο ενεργητικό του. Τα περισσότερα τραγούδια του, ερμηνευμένα από την ιδιότυπη φωνή της τυφλής τραγουδίστριας Μαριάννας Χατζοπούλου, αποκτούν ένα ύφος που βρίσκεται ανάμεσα στο δημοτικό, στο λαϊκό και στο ελαφρό και είναι εύκολα αναγνωρίσιμα. Σημειώνουμε μερικά από αυτά: «Θέλω να λησμονήσω» σε στίχους του Νίκου Φατσέα, «Να ζήσουν τα φτωχόπαιδα» σε στίχους του Κώστα Κοφινιώτη, «Άλλος σ’ αγάπησε κι άλλος σε παίρνει» σε στίχους Κώστα Μάνεση, «Ζαφείρα» σε στίχους του Χαράλαμπου Βασιλειάδη ή Τσάντα, κ.α.
Ο Άκης Σμυρναίος έφυγε από τη ζωή το 1984 σε ηλικία 66 ετών.
Για την δισκογραφία του κατέδειξε συνολικά 153 τραγούδια του (μαζί με τα αντάρτικα), καθώς και 33 επανεκτελέσεις.

Απόσπασμα από το βιβλίο "Όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά – Οι λαϊκοί καλλιτέχνες Νο.2", Τόμος 8ος»

Το σημερινό δισκάκι, ηχογραφήθηκε το 1956 και πρέπει να κυκλοφόρησε με τη μορφή βινυλίου τέλη του ’50 αρχές του ‘60. Ο ¨Πεντοζάλης¨ κυκλοφόρησε το 1956 σε πλάκα γραμμοφώνου (θα αναρτηθεί στο μέλλον). Παρόλο τις φθορές του δίσκου, τα όργανα της ορχήστρας του Άκη Σμυρναίου αποδίδουν εξαιρετικό ηχητικό αποτέλεσμα. Ο ¨Πεντοζάλης¨ που ουσιαστικά είναι το ¨Με του Μαγιού τις ομορφιές¨ σε μια από τις καλύτερες εκτελέσεις του.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

302. CONTROL COY 524 ΚΑΛΛΕΡΓΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ- ΚΑΤΣΟΥΛΙΕΡΗΣ ΚΩΣΤΑΣ- ΚΡΟΥΣΑΝΙΩΤΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1971

Καλλέργης (Καλέργης) Κυριάκος- Κατσουλιέρης Κώστας- Κρουσανιωτάκης Γιώργος CONTROL COY 524 Έφυγες και με άφησες (Καλαματιανός) - Καρδιά όπου πληγώθηκε (Μεσσαρίτικες κονδυλιές) 1971- 45rpm- 7''

Ο Κυριάκος Καλλέργης κατάγεται από την ιστορική οικογένεια των Καλλέργηδων, που έχει προσφέρει πολλά στον πολιτισμό µας και κυρίως στους εθνικο-απελευθερωτικούς αγώνες της Κρήτης.

Ο Κυριάκος Καλλέργης γεννήθηκε το 1947 στον Πύργο του Δήμου Αστερουσιών. Τα πρώτα του ακούσματα ήταν απ’ τον πατέρα του, που έπαιζε λύρα όπως και ο παππούς του. Ασχολήθηκα επαγγελματικά με την λύρα μετά τον στρατό.

«Άρχισα να παίζω σε γλέντια στο χωριό μου στον Πύργο, στους Παρανύμφους, στη Μουρνιά, στον Αχεντριά και σε όλα τα γύρω χωριά. Μετά κατέβηκα στο Ηράκλειο και έπαιξα για πρώτη φορά στο κέντρο Ερωτόκριτος. Κατά καιρούς έχω παίξει σε πολλές χώρες του εξωτερικού, Γερμανία, Βέλγιο, Αυστραλία.

Με τον παραδοσιακό λυράρη είχαμε πρόσφατα µια ενδιαφέρουσα συζήτηση για την κρητική μουσική, για την καλλιτεχνική του πορεία, για τα ταξίδια του, την προσφορά του και τα μελλοντικά σχέδιά του.

Κύριε Καλλέργη. Πότε είχατε τα πρώτα σας ερεθίσματα σχετικά µε την κρητική μουσική;

- Από μικρό παιδί, μαθητής Δημοτικού. Ο πατέρας µου έπαιζε λύρα, από μεράκι και αγάπη στην κρητική μουσική, κυρίως σε διάφορες εκδηλώσεις τοπικού χαρακτήρα.

Άρα, έχετε βιώματα, παιδικές αναμνήσεις.

-Ναι. Στα παιδικά µου χρόνια τραγουδούσα και ζούσαμε την κρητική μουσική. Στα 15 µου χρόνια πήρα την πρώτη µου λύρα, από το Δημήτρη τον Αγριµάκη. Έπαιξα στα πρώτα µου γλέντια στα γειτονικά χωριά. Στα 17 µου πήγαινα σε γάμους, πανηγύρια, συνεστιάσεις, δηλαδή  εμφανιζόμουνα πλέον επαγγελματικά μέχρι τα 20.

Οπότε τι έγινε;

-Πήγα στρατιώτης, όπου πέρασα πολύ ωραία.

Μετά ποια ήταν η πορεία σας;

- Όταν απολύθηκα, κατέβηκα στο Ηράκλειο. Τα πρώτα µου επαγγελματικά βήματα τα έκανα εδώ, σ’ ένα κέντρο που λειτουργούσε στην «Όαση». Ολόκληρο το Καλοκαίρι παίζαμε µε τον Κρουσανιωτάκη και το Φανουράκη. Πριν απ’ αυτή τη συνεργασία, είχα παίξει µε τον Κώστα τον Κατσουλιέρη, σπουδαίο λαουτιέρη, που γράψαμε και τον πρώτο µου, μικρό δίσκο (σημερινό δισκάκι).

Τι ακολούθησε μετά;

-Επαγγελματική καριέρα και κυρίως στη δεκαετία 1970-80, που ήταν η πιο καθαρή της κρητικής μουσικής παράδοσης. Τότε ο κόσμος άκουγε κρητικά, γλεντούσε κρητικά και μεσουρανούσαν οι κορυφαίοι πρωτομάστορες και δημιουργοί.

Ποια είναι έως τώρα η δισκογραφική σας προσφορά;

- Πρώτα έγραψα ένα μικρό δίσκο, μετά µία κασέτα. Ακολούθησαν δύο μεγάλοι δίσκοι µε τίτλους «Τα βάσανά µου θα γλεντώ» και «Μουσική απ’ όλη την Κρήτη». Πριν δύο χρόνια έγραψα ένα cd µε τίτλο «Τον έρωτά σου ξαναζώ».

Συνεργαστήκατε όμως και µε άλλους συναδέλφους και είχατε συμμετοχές σε δισκογραφικές δουλειές.

-Σε αρκετές. Με τον Παντελή Σαλούστρο, το Νίκο Πατενταλάκη, ένα από τα καλύτερα νέα λαγούτα, στο έργο µε τίτλο «Παρέα µε το μαντολίνο». Με το Νίκο, που είναι ο αφανής ήρωας της Κρητικής μουσικής, μπορούμε  να παίζουμε δυο -τρεις μέρες δικά του κομμάτια.

Πού έχετε ταξιδέψει για επαγγελματικούς λόγους; Στο εξωτερικό είχατε κάνει περιοδείες;

-Ναι. Πρώτα σ’ όλη την Κρήτη και σε νησιά, Κάρπαθο, κυρίως στην Κάλυμνο, όπου πάω 25 χρόνια. Εκεί έχω βαπτίσει και δύο παιδιά.

Στο εξωτερικό έχω ταξιδέψει στη Γερμανία, το Βέλγιο, την Ολλανδία, την Αυστραλία. Εκεί µε κάλεσαν οι Καλύμνιοι και πήγα µε τον Παντελή Σαλούστρο.

Ποιες είναι οι εντυπώσεις σας;

- Φανταστικές. Οι συμπατριώτες µας στο εξωτερικό είναι πιο καλά οργανωμένοι. Έχουν συλλόγους δραστήριους, διατηρούν τις παραδόσεις, αγαπούν µε την ψυχή τους την Κρήτη, νοσταλγούν τα παλιά, αγνά χρόνια.

Πώς ήταν αυτά τα παλιά χρόνια και πώς είναι σήμερα;

- Οι παλιότερες εποχές ήταν πιο ρομαντικές και γνήσιες. Σήμερα, οι ξενόφερτες μουσικές έχουν ανακατευθεί µε την ελληνική. Η  σημασία είναι πώς θα διατηρήσουμε τη γνήσια κρητική μουσική παράδοση.

Έχουμε σήμερα αξιόλογους νέους καλλιτέχνες;

- Οι μεγάλοι, οι Πρωτομάστορες, Μουντάκης, Ξυλούρης, Σκορδαλός ήταν μοναδικοί. Σήμερα έχουμε πολλούς καλλιτέχνες και υπάρχουν και νέα παιδιά  µε ταλέντο,  όμως οι περισσότεροι συμβαδίζουν  µε τη σημερινή εποχή. Σ’ αυτό το σημείο χρειάζεται προσοχή, γιατί έχουμε εκτελεστές αλλά οι δημιουργοί είναι λίγοι. Ίσως φταίει και η εποχή που δεν µας εμπνέει.

Δηλαδή πώς βλέπετε την κρητική μουσική σήμερα;

- Σε γενικές γραμμές καλά. Όμως τα περισσότερα γλέντια έχουν χάσει το παραδοσιακό τους χρώμα. Δεν είναι ολοκληρωμένα. Αυτό είναι πλήγμα για την παράδοση. Όσοι αγαπούν την παράδοση δεν προλαβαίνουν να γλεντήσουν, γιατί σε δύο ώρες πρέπει να κατεβούν, για να συνεχιστεί η διασκέδαση µε λαϊκό πρόγραμμα. Επίσης, στα λίγα κρητικά μαγαζιά που απέμειναν, οι οικογένειες δεν μπορούν να γλεντήσουν, γιατί το πρόγραμμα ξεκινάει μετά τις 12 και οι άνθρωποι την άλλη μέρα πρέπει να πάνε στη δουλειά τους, τα παιδιά στο σχολείο.

Καλό είναι να ξεκινούν πιο νωρίς, από τις εννέα, ώστε να προλαβαίνει ένας οικογενειάρχης να πάει στο κέντρο και μετά, το αργότερο στις δύο, να πάρει τα παιδιά του και να επιστρέψει στο σπίτι τους, να κοιμηθούν. Αν ξεκινά το πρόγραμμα μετά τις 12, πότε θα γλεντήσεις, ξημερώματα; Και πώς θα πας την άλλη μέρα στη δουλειά σου;

Έχετε συνεργαστεί µε άλλους φορείς της παράδοσης και του πολιτισμού;

-Έχω συνεργαστεί µε το Λύκειο Ελληνίδων Ηρακλείου σε εκδηλώσεις στο Ηράκλειο και στην Αθήνα (στοά Αττάλου, Θέατρο Βεάκειο κ.α.), καθώς και µε το Πολιτιστικό κέντρο τού ΟΤΕ, όπου έκανα μαθήματα λύρας στα παιδιά. Έχουμε εμφανιστεί σε πολλές εκδηλώσεις και εκτός Κρήτης, όπως στην Κύπρο, το Βόλο και αλλού.

Ο Κατσουλιέρης Κωνσταντίνος γεννήθηκε στον Πύργο το 1930. Έχει παίξει με πολλούς παλιούς λυράρηδες: Με τον Μανόλη Καλλέργη, με τον Πανάγο και τον γιό του Νίκο από τον Χάρακα, με τον Παντελή, με τον Τσικιντήρη, με τον Φρίξο, με τον Γαρεφαλάκη τον Κωστή, με τον Νίκο Σωπασή, με τον Σκορδαλό και τον Γεράσιμο Σταματογιαννάκη και με πάρα πολλούς άλλους. Απεβίωσε το 2009.

Βιογραφικά στοιχεία για τον Γιώργο Κρουσανιωτάκη δεν κατάφερα να βρω.

Εξαιρετικός λυράρης ο Κυριάκος Καλλέργης. Δισκογραφικά εκτός από το σημερινό δισκάκι έχει δυο Lp που κατά την γνώμη μου δεν πρέπει να λείπουν από την Κρητική δισκοθήκη. Φυσικά και τα λαούτα Κρουσανιωτάκης- Κατσουλιέρης συμβάλουν στο αποτέλεσμα. Στις παραπάνω φωτογραφίες εικονίζονται ξεχωριστά οι καλλιτέχνες Καλλέργης- Κρουσανιωτάκης- Κατσουλιέρης.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).