104. RCA 47g 2183 ΣΗΦΟΓΙΩΡΓΑΚΗΣ ΣΠΥΡΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1960

Σηφογιωργάκης Σπύρος- Μαρκογιαννάκης Ιωάννης (Μαρκογιάννης)- Μαρκογιαννάκης Ευάγγελος (Μαρκοβαγγέλης) RCA 47g 2183 Χωρίσαμε και η χαρά... (Καλαματιανός) - Δεν κλαίω πως χωρίσαμε (Ρεθυμνιώτικο συρτό) 1960- 45rpm- 7''

Ο Σπύρος Σηφογιωργάκης γεννήθηκε το 1930 στου Αγαλιανού Αγίου Βασιλείου, σε μια αγροτική οικογένεια με πολλά παιδιά (περισσότερα βιογραφικά στοιχεία στις αναρτήσεις 17, 54 και 78). Τα πρώτα του μουσικά ακούσματα τα είχε σε ηλικία 14 ετών, από το Βασίλη το Γρηγοράκη από τις Βρύσες και στη συνέχεια από το Νίκο Σαβοργιανάκη και το Γιώργη Ανυφαντάκη.

Παθιασμένος και αυτοδίδακτος λοιπόν, και όπως ο ίδιος απεκάλυψε σε συνέντευξή του το 2001, η πρώτη του λύρα ήταν από …σφάκα και την πλήρωσε ακριβά.

« Είχαμε πάει, μικρά παιδιά τότε , με τον παπά Κωστή Πετυχάκη σε ένα βουνό, στην τοποθεσία «Γούλα», στ’ Αγαλιανού. Εκεί βρήκαμε μια μεγάλη σφάκα, την κόψαμε κα την πήγαμε σε κάποιο Μιχάλη Μιχαλάκη ή «Μαυρούλιος», ο οποίος «κουτσόπαιζε» λύρα, για να μας φτιάξει μια δική μας, συμισακή. Εγώ του αλώνευα ένα ολόκληρο καλοκαίρι και αυτός καθόταν κάτω από μια ελιά και πελεκούσε τη λύρα. Κανόνισε δε και ήταν η λύρα έτοιμη όταν αποαλώνεψα.» Η λύρα βεβαίως ήταν μισή-μισή με τον παπά Κωστή. Την είχαμε κάνει βδομάδες. Όμως ο Κωστής ήταν αριστερόχειρας και έτσι τη βδομάδα που την είχε εκείνος αλλάζαμε την πρώτη χορδή. Κάποια στιγμή μου λέει: «Σπύρο χαλάλι σου η λύρα». Όμως μια λύρα από σφάκα, με καπάκι από τάβλα, κολλημένη με σακίζι, δεν παίζει όπως πρέπει.»

 

Για τον Μαρκογιάννη και τον Μαρκοβαγγέλη, πληροφορίες θα βρείτε στις αναρτήσεις 17, 21, 29, 32, 35, 54, 68,71,78 και 82.

(Τα σκαναρισμένα εξώφυλλα που προστέθηκαν είναι του Ιδομενέα από Ρέθυμνο και τον ευχαριστώ πολύ που συμβάλει στη προσπάθεια καταγραφής με κάθε τρόπο - λεπτομέρειες στις επόμενες αναρτήσεις).

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)

 

103. COLUMBIA SCDG 2916 ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΑΝΕΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1940

Παπασιδέρης Γιώργος (Παπαϊσιδώρου-Κουλουριώτης)- Ανεστόπουλος Γιώργος  COLUMBIA SCDG 2916 Καρπενησιώτικο (Τσάμικο) - Ο Λεπενιώτης (Τραπεζίου) 1940 (Ηχογράφηση)- 45rpm- 7''

 

 

           «Βγήκε ο ήλιος κόκκινος

και το φεγγάρι μαύρο

κι ο λαμπερός Αυγερινός

πάει να βασιλέψει.

-Πες μας καημένε Αυγερινέ,

κάνα καλό χαμπέρι !

-Τι να σας πω μωρέ παιδιά

τι να σας μολογήσω;

Τον Λεπενιώτη βάρεσαν

μες στου Φουρνά την μέση»

 

Ο Κώστας Λεπενιώτης ήταν αδερφός του Κατσαντώνη και το όνομά του το πήρε διότι γεννήθηκε στην Λεπενού γύρω στο 1777. Και τα τέσσερα αδέρφια μαζί (Κατσαντώνης , Λεπενιώτης , Χασιώτης και Χρήστος Κούτσικος) βγήκαν στο κλαρί και μαθήτευσαν τον κλεφτοπόλεμο κοντά στον αρχηγό των κλεφτών Β. Δίπλα.

Ο Κώστας Λεπενιώτης ήταν ονομαστός κλέφτης και είχε τη φήμη του "πελώριου".  Ήταν μικρότερος αδελφός του Κατσαντώνη με τον οποίο και έδρασαν από κοινού ως τον θάνατό του. Μετά τον θάνατο του Κατσαντώνη το 1809 και του Χασιώτη, όλοι οι κλέφτες κάνανε σύναξη και αποφάσισαν να μην σκορπίσουν, αλλά να μείνουν ενωμένοι και να συνεχίσουν τον κλέφτικο βίο κάτω από τις διαταγές του Κώστα Λεπενιώτη στην περιοχή των Αγράφων για σχεδόν μια δεκαετία.

Το 1819 ο Αλή Πασάς μέσω αντιπροσώπων του ζητάει να ενταχθεί στις τάξεις του ως αρματολός. Τελικά δέχεται αλλά με τον όρο να μην παρουσιαστεί ποτέ μπροστά του, ούτε βέβαια και να τον προσκυνήσει.

Όμως ο Λεπενιώτης δε δεχόταν τις ταπεινώσεις και τους συμβιβασμούς με τους Τούρκους και Τουρκαλβανούς αγάδες και ορισμένοι οργάνωσαν σχέδιο με σκοπό να τον σκοτώσουν. Την Κυριακή του Πάσχα (μάλλον του 1819), ο Λεπενιώτης το βράδυ, όταν έβγαινε από την εκκλησία του χωριού Φουρνά των Αγράφων, πυροβολήθηκε ύπουλα από έναν πύργο ενός τοπικού προεστού που βρίσκονταν απέναντι από την εκκλησία.

Τα παλικάρια του, αρχικά, απέκρυψαν τον θάνατό του και διέδωσαν ότι μεταφέρθηκε στο Ξηρόμερο για να θεραπευτεί, ενώ ήδη τον είχαν θάψει στην θέση Ξηροσακούλα.

Περισσότερα ιστορικά στοιχεία θα βρείτε στις πληροφορίες.  

Για τον Παπασιδέρη έχουμε αναφερθεί στις αναρτήσεις 11 και 70.

Για τον Ανεστόπουλο στις αναρτήσεις 50 και 65.

Από τα κλασικά τραγούδια ¨Ο Λεπενιώτης¨, ηχογραφημένο το 1940 (σε πλάκα γραμμοφώνου αρχικά, που θα αναρτηθεί στο μέλλον).

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)

 

 

102. HIS MASTER'S VOICE A.O. 5488 ΜΠΕΛΛΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ- ΧΑΛΚΙΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ 1958

Μπέλλος Στυλιανός (Το αηδόνι της Ηπείρου)- Χαλκιάς Αναστάσιος (Χαλκιόπουλος Τάσος) HIS MASTER'S VOICE A.O. 5488 Σ' αφήνω την καλονυχτιά - Νάσιος Νασούλης 1958- 78rpm- 10''

Ο Στυλιανός Μπέλλος, καθηγητής φιλόλογος, τέως Λυκειάρχης, ερμηνευτής και μελετητής του παραδοσιακού δημοτικού τραγουδιού έλκει την καταγωγή του από τη Σέλλιανη, Παραμυθιάς του Νομού Θεσπρωτίας.

Παράλληλα με τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστήμιου Αθηνών, μελέτησε συστηματικά και την ελληνική παραδοσιακή μουσική κοντά στο λαογράφο Γεώργιο Μέγα και τον λαϊκό μουσικό Τάσο Χαλκιά. Την περίοδο 1958-1959, η γνωριμία του με τον Ελβετό λαογράφο Samuel Baud-Bovy είχε αποτέλεσμα την ηχογράφηση πολλών ραδιοφωνικών εκπομπών καθώς και τον πρώτο του δίσκο την Ασημούλα. Από τότε κυκλοφόρησε περισσότερα από 300 παραδοσιακά δημοτικά τραγούδια εκτελώντας τα όπως τα έμαθε από τους μεγαλύτερους.

Συνεργάστηκε επί πολλά χρόνια με διακεκριμένους μουσικούς της λαϊκής ζυγιάς, βιρτουόζους του κλαρίνου όπως ο Τάσος Χαλκιάς, ο Πέτρος Λούκας, ο Ναπολέων Δάμος, ο Σταύρος και ο Γρηγόρης Καψάλης, ο Βασίλης και ο Βαγγέλης Σούκας, ο Θανάσης Χαλιγιάννης, ο Βασίλης Μπατζής, ο Φίλιππος Ρούντας, ο Ναπολέων Ζούμπας, κ.α. και εξέχοντες τραγουδιστές όπως ο Φώτης Χαλκιάς, ο Δημήτρης Ζάχος, ο Αλέκος Κιτσάκης, ο Γιώργος Κούρτης, ο Χρήστος Φωτίου, ο Σάββας Σιάτρας, ο Χρήστος Πανούτσος, ο Αντώνης Κυρίτσης, ο Βασίλης Κολοβός, η Γιώτα Βέη, η Αιμιλία Χατζηδάκη, η Ελένη και Ειρήνη Κονιτοπούλου, ο Χρόνης Αηδονίδης, ο Καρυοφύλλης Δοϊτσίδης, ο Χρύσανθος και ο Δημήτρης Βάγιας με τον οποίο συνεργάστηκε επί διετίας και στο μαγαζί του, το Ηπειρώτικο Σαλόνι, στη Λεωφόρο Βουλιαγμένης της Αθήνας.

Η δραστηριότητα του δεν περιορίστηκε στον Ελλαδικό χώρο. Αποσπασμένος από το Υπουργείο Παιδείας σε σχολεία του εξωτερικού:

Αίγυπτος (Κάιρο, Αλεξάνδρεια, Μανσούρα), Μπούνια (Βελγικό Κογκό), Ιορδανία (Ιεροσόλυμα), Λιβύη (Βεγγάζη, Τρίπολη), Τουρκία (Κωνσταντινούπολη-Μεγάλη του Γένους Σχολή), Σουδάν (Πρωτεύουσα Χαρτούμ), Ζαΐρ (Πρωτεύουσα Κινσάσα),

Αγγλία (Λονδίνο).

Μέσα από την ιδιότητα τού καθηγητή και ερμηνευτή προσπάθησε να μεταδώσει στα ελληνόπουλα της διασποράς την αγάπη για την μητέρα πατρίδα και το δημοτικό τραγούδι. Στα πλαίσια διακρατικών ανταλλαγών σε πολιτιστικά θέματα, διοργάνωσε συναυλίες σε : Αίγυπτο (Κάιρο, Αλεξάνδρεια), Ηνωμένες Πολιτείες (Ν. Υόρκη, Σικάγο), Καναδάς (Τορόντο), Βέλγιο (Βρυξέλλες), Γερμάνια (Μόναχο, Φρανκφούρτη, Νυρεμβέργη, Ντίσελντορφ, Αμβούργο), Ελβετία (Ζυρίχη, Γενεύη), Ινδία (Νέο Δελχί, Βομβάη, Καλκούτα), Αυστραλία (Μελβούρνη, Σύδνεϋ, Αδελαΐδα, Καμπέρα), Ρωσία (Μόσχα), Σοβιετική Αρμενία (Ερεβοκάν), Σουηδία (Στοκχόλμη), Φινλανδία (Ελσίνκι),

Αλβανία (Αργυρόκαστρο, Τίρανα) Γεωργία.

Ασχολήθηκε με τη συστηματική συλλογή, διάσωση και διάδοση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και προώθησε νέες καλλιτεχνικές δυνάμεις στην παραδοσιακή μουσική της χώρας μας. Υπήρξε συνεργάτης ημερήσιου και περιοδικού τύπου Ηπείρου και Αθήνας, παρουσίασε εκπομπές δημοτικού τραγουδιού στην τηλεόραση και οργάνωσε και παρουσίασε επί σειρά ετών την ετήσια κοπή πίτας της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος.

Διατέλεσε αντιπρόσωπος της εθνικής ενώσεως νέων επιστημόνων εξωτερικού, διευθυντής των κοινοτικών εκπαιδευτηρίων ελληνικής κοινότητας Μανσούρας, έφορος πολιτισμού της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος και αντιπρόεδρος της Ένωσης Τραγουδιστών Ελλάδος.

Έλαβε Εύφημο μνεία από το Υπουργείο Παιδείας και τιμητικές διακρίσεις, επαίνους και βραβεία για την προσφορά του από συλλόγους, αδελφότητες, σωματεία, δήμους, σχολεία, ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα και ακαδημίες εντός και εκτός Ελλάδας.

Επίσης έλαβε συγχαρητήριες και ευχαριστήριες επιστολές από εξέχουσες προσωπικότητες όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο Γεώργιος Ράλλης, ο Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος, ο Κάρολος Παπούλιας, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης και η Άννα Συνοδινού.

Είναι μέλος και συνεργάτης επιστημονικών, πολιτιστικών και κοινωφελών Σωματείων και Ιδρυμάτων Ηπείρου και Αθήνας, μέλος κριτικών επιτροπών για την ανάδειξη νέων δημοτικών καλλιτεχνών και οργανωτής συναυλιών και ανάλογων καλλιτεχνικών εκδηλώσεων.

 

Για τον Χαλκιά (Χαλκιόπουλο) Τάσο έχουμε αναφερθεί στις αναρτήσεις 51 και 65.

Η φωνή του Μπέλλου, χαρακτηριστικά μελαγχολική, ταιριάζει με τις καταστροφικές μέρες των ενδιαιτημάτων, φυτών, ζώων και πτηνών. Οι ¨πέρδικες¨ πολιτική δεν κάνουν αλλά κρίση έχουν. Η ώρα της κρίσης θα έρθει για το χειρότερο είδος του πλανήτη τον άνθρωπο και όπως λέει και ο τελευταίος στίχος ¨Μαύρα πουλιά το έφαγαν του Νάσιου το κεφάλι¨.  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο….(εδώ)

 

 

101. ΝΤΟΡΕ Κ-54 ΝΑΥΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ- ΚΑΤΡΑΚΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ- ΤΣΑΚΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ- ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 1963

Ναύτης Βαγγέλης- Κατράκος Βασίλης- Τσακίρης Δημήτρης- Νικολάου Γιώργος- Καράμπελας Ανδρέας ΝΤΟΡΕ Κ-54 Μανώλαρος - Σούστα Σερίφου 1963- 45rpm- 7''

Βαγγέλης Ναύτης στο βιολί (πιθανότατα ο Ανδριάς, ταιριάζει χρονολογικά) στην εξαιρετική ¨Σούστα Σερίφου¨ και στο ¨Μανώλαρο¨. Δυστυχώς βιογραφικά στοιχεία δεν υπάρχουν εκτός από την παρακάτω φωτογραφία.

 

Στο λαούτο ο Κατράκος Βασίλης. Ακούραστος, αγωνιστής, σολίστας λαουτιέρης και κρουστός συνάμα με αξεπέραστη πενιά κόσμησε με την παρουσία του τα δρώμενα της Ελληνικής παραδοσιακής μουσικής.

Βιογραφικά στοιχεία δεν υπάρχουν για κανέναν από τους καλλιτέχνες.

Το εξώφυλλο και οπισθόφυλλο του δίσκου, είναι από το αρχείο του greekdiscography.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο….(εδώ)

 

 

 

LP0. ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠ΄ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - FIDELITY 0304 PL 1967

Πανούτσος Χρήστος- Δόμνα Σαμίου- Ψίγγας Δ.- Ξυλούρης Νίκος- Ζυγοβίνας Χρήστος- Παπαθανασίου Λάμπρος- Βασιλαράκης Ηλίας- Τζούμας Πέτρος- Παπαστεφάνου Αμαλία- Αηδονίδης Χρόνης- Χίντζος Μ. και Ζ.- Μπαϊρακτάρη Κοταλακίδου Ελένη- Συμεωνίδης Αλέκος- Βερώνης Αντ. ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠ΄ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - FIDELITY 0304 PL 1967- 33rpm- 12''

 

¨Ο Νίκος τρέχει από πανηγύρι σε πανηγύρι δίνοντας ανάσες ζωής με τη λύρα και το τραγούδι του. Οι ξένες μουσικές έχουν κυριαρχήσει εκείνο τον καιρό κι ο Νίκος αγωνίζεται να δώσει ζωή στη κρητική μουσική, στους σκοπούς, στους χορούς, στα ριζίτικα. «Τα ριζίτικα τραγούδια… είναι της τάβλας, του δρόμου, της χαράς, της λύπης, τα τραγουδούσε ο κρητικός λαός στα δύσκολα χρόνια της σκλαβιάς κι έχουνε και αλληγορική σημασία. Δηλαδή το «αγρίμια κι αγριμάκια μου» δεν λέει για τα αγρίμια και τα ελάφια, λέει για τους αντάρτες που ζούσαν τότε στα σπηλιαράκια του βουνού, στους γκρεμνούς και πολεμούσαν για τη λευτεριά. «Ο Πλούσιος Γιώργης» λέει το τραγούδι… και οι πλούσιοι τότε βγαίνανε στο βουνό, αυτά!» λέει σε κάποια συνέντευξη του ο ίδιος ο Νίκος.

Πάνω στους ρυθμούς της κρητικής μουσικής χτίζει το τραγούδι του. Ακούγοντας προσεχτικά το Ψαρονίκο ανακαλύπτουμε τις επιδράσεις από τη βυζαντινή μουσική και τις προεκτάσεις των αρχαίων πυρρίχιων ρυθμών της Κρήτης αλλά και τις καινοτομίες του. Λιτός κι απέριττος με μοναδική πλούσια χρήση του δοξαριού και της καθαρής, κρυστάλλινης νότας. Η κρητική μουσική βρίσκει τον εκπρόσωπο της με την πλατιά έννοια. Σεμνός και δουλεύοντας σκληρά με μια απίστευτη εσωτερική δύναμη συγκλονίζει. Δίνει περιεχόμενο στη μουσική και στο γλέντι με τα χαρακτηριστικά της Κρήτης και των μεγάλων ιδανικών της περήφανης ράτσας. Στα συρτά, στις κοντυλιές, στους πυρρίχιους ρυθμούς, η λύρα και το λαούτο φτάνουν στο απόγειο τους. Μαζί τους ξαναέρχονται στο φως κι άλλα ξεχασμένα όργανα. Η Κρητική μουσική γίνεται η λαϊκή έκφραση των κρητικών όπου κι αν ζουν. Ο Νίκος τραγουδά τις αλήθειες του με υγεία και λεβεντιά. Αλήθειες που έχουν τις ρίζες τους στα μεγάλα ιδανικά. Τα σημάδια και τα μηνύματα μπολιάζονται ακόμη και με τους ανυποψίαστους ανθρώπους. Οι ρυθμοί προκαλούν με τη δύναμη και το φως και μαγεύουν με τη μελωδία και το τραγούδι του Νίκου.¨

Το πρώτο LP στις ¨Πέρδικες…¨ και σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης για τον Νίκο Ξυλούρη, το κείμενο σύνδεσμος για τα πρώτα ριζίτικα του στην FIDELITY. Εδώ το επώνυμο του παρουσιάζεται (μπορεί και επίτηδες λόγω δικαιωμάτων), ¨Ξηλούρης¨ με ¨η¨. Σε άλλες συλλογές της FIDELITY δεν εμφανίζεται καθόλου το όνομα του ή εμφανίζεται με ¨η¨. Το ίδιο και στα δυο σαρανταπεντάρια. Συνολικά τέσσερα ριζίτικα έκοψε ο Ψαρονίκος στην FIDELITY πριν το LP στην COLUMBIA με τον Μαρκόπουλο.

Βιογραφικά στοιχεία για τους καλλιτέχνες θα βάζουμε μόνο στα μικρά δισκάκια (7¨ και 10¨).

Από τα πρώτα LP το σημερινό με τα ¨αυτάκια¨ του εξώφυλλου έξω (για όσους ξέρουν).

Στο σύνδεσμο στο youtube παρακάτω ο δίσκος ολόκληρος ενώ στο φάκελο που θα κατεβάσετε έχουν χωριστεί τα κομμάτια.

Για την εξαιρετική δουλειά στα εξώφυλλα να ευχαριστήσω τον φίλο Ιδομενέα από το Ρέθυμνο, κατάφερε να σβήσει μέχρι και το δακτυλίδι (για όσους ξέρουν-παρακάτω), ο μάγος του photoshop.   

Πληροφορίες, φωτογραφίες και τα ηχητικά αρχεία….(εδώ)