360. ODEON EXTENDED PLAY GEOG 2550 ΜΟΥΝΤΑΚΗΣ ΚΩΣΤΑΣ- ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ 1964

Μουντάκης Κώστας (Μουντόκωστας)- Τσαγκαράκης Δημήτρης- Περιστέρης Σπύρος- Μουντάκη Αγγελική- Βαρούχα Χρυσάνθη ODEON EXTENDED PLAY GEOG 2550 Βενιζέλε Εθνοπατέρα μας - Ο Ύμνος της Κρήτης - Αετόπουλα απ' τον Ομαλό - Λεβεντογέννα Κρήτη μας 1964- 45rpm- 7''

«Ο Κώστας Μουντάκης γεννήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου του 1926 στην Αλφά, χωριό της Επαρχίας Μυλοποτάμου, με τις περίφημες πέτρες ("αλφόπετρες"), τις ελιές, τις χαρουπιές και τους ονομαστούς γλεντζέδες. Ήταν το μικρότερο από τα επτά παιδιά του Νίκου και της Καλλιόπης Μουντάκη. Η καταγωγή της οικογενείας του είναι από τον Καλλικράτη Σφακίων και ο προπάππος του, ο Μανούσος, πρωτοπαλίκαρο του Χατζημιχάλη Νταλιάνη, σκοτώθηκε πολεμώντας τους Τούρκους στο Φραγκοκάστελλο στην Επανάσταση του 1827. Ο πατέρας του, που ήταν ικανός χορευτής αλλά και συνάμα καλός τραγουδιστής (είχε το παρατσούκλι "κελαϊδής"), πέθανε τρεις μόλις μήνες μετά την γέννηση του Κώστα. Τον βάφτισαν στην ιστορική Μονή του Αρκαδίου.

Τελείωσε το δημοτικό το 1938 και πέτυχε στο ημιγυμνάσιο Πανόρμου, όμως δεν μπόρεσε να συνεχίσει τις σπουδές του εξαιτίας της δύσκολης οικονομικής κατάστασης που βρισκόταν η οικογένεια του. Εξάλλου ήδη είχε αρχίσει να τον τραβάει η λύρα, που είναι το κυρίαρχο μουσικό όργανο όχι μόνο στο χωριό του αλλά και μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Λύρα έπαιζαν ο μεγάλος του αδερφός, ο Νικήστρατος και ο νονός του ο Στουμπούρης, ενώ ο δάσκαλος του υπήρξε ο Μήτσος ο Καφάτος, ο καλύτερος δεξιοτέχνης του χωριού. Μία αυτοσχέδια λύρα από τάβλι, χορδές από ίνες "αθάνατου" και δοξάρι με τρίχες από ουρά γαϊδάρου ήταν το πρώτο του όργανο όπου "βοσκάκι ακόμα, κίνησε τα δαχτύλια του πάνω στις κοντυλιές της κρητικής μουσικής".
Παίζοντας για ώρες μόνος του, άρχισε να μαθαίνει τους σκοπούς και τα ξόμπλια τους, τα "μυστικά" της τεχνικής της λύρας και τελειοποίησε την τεχνική του έτσι ώστε, στην κατοχή - 15χρονος πια - έπαιζε στο καφενείο του χωριού για να ξεκουράσει το δάσκαλό του, το Καφάτο. Όταν λίγο αργότερα, μπόρεσε να "κρατήσει" μόνος του έναν ολόκληρο γάμο χρίστηκε πλέον επίσημα λυράρης! Απέκτησε μάλιστα και την πρώτη του "καλή" λύρα, το 1943, δίνοντας ένα ολόκληρο αρνί και 5 οκάδες τυρί. Ήταν βέβαια εποχή πείνας αλλά "έτσι είναι, η τέχνη θέλει θυσίες".

Την περίοδο αυτή το Ρέθυμνο είναι ο χώρος όπου η κρητική μουσική γνωρίζει μιαν εξαιρετική ακμή με μεγάλους δεξιοτέχνες όπως ο Αντρέας Ροδινός, ο Γιάννης Μπερνιδάκης (Μπαξεβάνης), ο Αντώνης Καρεκλάς, ο Στέλιος Φουσταλιέρης, που σηματοδοτούν το πέρασμά της σ' ένα ύφος πιο επεξεργασμένο μέσα σ' ένα περιβάλλον με ολοένα αυξανόμενες αστικές επιδράσεις.
Στα εργαστήρια των οργανοποιών η κρητική λύρα αποκτά τη σημερινή της μορφή, η τεχνική παιξίματος γίνεται όλο και πιο δεξιοτεχνική, το ρεπερτόριο εμπλουτίζεται και επεκτείνεται πέρα από τα τοπικά όρια, αποκτώντας πλέον παγκρήτια διάδοση. Σ' αυτήν την εξελικτική διαδικασία ο Κώστας Μουντάκης θα συμβάλλει αποφασιστικά, ενδυναμώνοντας με την τέχνη του την παρουσία δεξιοτεχνών μουσικών που λειτουργούν ταυτόχρονα ως φορείς της λαϊκής παράδοσης αλλά και ως συνθέτες, με αναγνωρίσιμο προσωπικό ύφος και έργο……».

Στο σημερινό δισκάκι, Μουντόκωστας στο τραγούδι και τη λύρα, Δημήτρης Τσαγκαράκης στο λαούτο, Σπύρος Περιστέρης στην καμπάνα και το πιάνο και τέλος στη χορωδία η Αγγελική Μουντάκη με την Χρυσάνθη Βαρούχα. Ανατριχιαστική η φωνή του Μουντάκη στα ¨Βενιζέλε Εθνοπατέρα μας¨, ¨Αετόπουλα απ’ τον Ομαλό¨ και ¨Λεβεντογέννα Κρήτη μας¨, ενώ το κρητικό εμβατήριο ¨Ο Ύμνος της Κρήτης¨ από τα καλύτερα εμβατήρια που έχουν βγει.

Το δισκάκι κυκλοφόρησε με και χωρίς καβαλάρη στο κέντρο (βλέπε φωτογραφίες) και με εξώφυλλο με τίτλο ¨Η Κρήτη και τα ένδοξα παιδιά της¨ και το αντίστοιχο εξώφυλλο της Odeon.

Τα εξώφυλλα του δίσκου μας τα πρόσφερε ο Βασίλης Χατζηαντωνίου (greekdiscography) και τον ευχαριστώ πολύ. Το έργο και η προσφορά του στην καταγραφή της ελληνικής δισκογραφίας έχει ήδη αφήσει το στίγμα της.  

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

 

359. DECCA 45-PL 8022 ΣΕΒΑΣΤΙΔΗΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ- ΚΑΓΚΕΛΙΔΟΥ ΑΝΤΙΓΟΝΗ 1961

Σεβαστίδης Παντελής (Παντελίκας)- Καγκελίδου Αντιγόνη DECCA 45-PL 8022  Ποντιακά δίστιχα (Καρσλιδικόν Ομαλ) - Εγώ αγαπώ σε κι' έρχουμαι (Τικ) 1961- 45rpm- 7''

 

«Ο Παντελής Σεβαστίδης (Παντελίκας), ανήκει στη γενιά των λυράρηδων που ανδρώθηκαν μουσικά στην Ελλάδα. Καταγωγή από τον Πόντο, ενορία Πιστοφαντών της Σάντας. Ο πατέρας του Χρήστος Σεβαστίδης, πέθανε στην Τραπεζούντα χωρίς να προλάβει να δει τον γιο του. Σύμφωνα με μια εκδοχή ο Παντελίκας γεννήθηκε το 1922 πάνω στο πλοίο που έφερνε την πρόσφυγα μητέρα του Κυριακή Δραπανίδου στην Ελλάδα. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, γεννήθηκε στο Λαχανά Θεσσαλονίκης όπου είχε εγκατασταθεί αρχικά η μητέρα του. Αργότερα μετακόμισαν στη Νέα Σάντα όπου μεγάλωσε ο Παντελίκας μέσα σε ένα αμιγώς Ποντιακό μουσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Από πολύ νωρίς άρχισε να γίνεται φανερή η αγάπη του για τη λύρα. Τα καθημερινά ¨μαχαπέτα¨ στο καφενείο του χωριού γινόντουσαν πόλος έλξης για τον μικρό Παντελή.

Όταν η μάνα του διαπίστωσε την έφεση του στην Ποντιακή μουσική αντί να τον μαλώσει πήγε και βρήκε η ίδια τον Τσορτάν (Γιάννης Τσορτανίδης) και τον παρακάλεσε να διδάξει τον μοναχογιό της. Ο Τσορτάνς δέχθηκε να μυήσει τον Παντελή στα μυστικά της Ποντιακής και ιδιαίτερα Σαντέικης μουσικής.

Ο Παντελής μεγαλώνοντας ανέπτυξε μουσική ταυτότητα αρκετά διαφορετική από αυτή του δασκάλου του. Σε αυτό συνέβαλαν από τη μια η ιδιαίτερη αγάπη του για τους επιτραπέζιους σκοπούς  και τις σύνθετες μελωδίες και από την άλλη η επιρροή που δέχθηκε από τον στενό του φίλο, τον Πατριάρχη της ποντιακής λύρας τον Γώγο Πετρίδη.

Παντρεύτηκε την Ελένη Χαραβοπούλου από το Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης, με την οποία απέκτησαν τρία παιδιά, την Ιφιγένεια, τον Χρήστο και την Κυριακή.

Μεταπολεμικά ο Παντελής άνοιξε ταβέρνα στην πόλη του Κιλκίς, όπου σύντομα μετατράπηκε στο στέκι όλων των Ποντίων γλεντοκόπων της περιοχής. Συχνά τον επισκέπτονταν ο Σταύρης με τον οποίο όπως και με τον γιο του Γώγο, τους συνέδεε στενή φιλία και δεν ήταν λίγες οι φορές που ο ένας έπαιζε και ο άλλος τραγουδούσε ή χόρευε Σέρα.

Το 1959 στην Αθήνα μαζί με τους συγχωριανούς του Χαράλαμπο Εφραιμίδη και Αντιγόνη Καγκελίδου (σημερινό δισκάκι) ηχογράφησε ένα άλμπουμ με τίτλο ¨Ρίζα και παράδοση- Πόντος¨. Έτσι γίνεται ένας από τους λίγους λυράρηδες της εποχής του που θα συνεργαστεί με δισκογραφική εταιρία.

Ο Παντελής Σεβαστίδης άφησε εποχή ως ακούραστος λυράρης και λάτρης της καλής παρέας. Τα στοιχεία αυτά σε συνδυασμό με την υπερβολική αγάπη του για τη λύρα τον έκαναν έναν από τους καλύτερους δεξιοτέχνες της εποχής του, φτάνοντας να ξεπεράσει το δάσκαλο του. Παρόλα αυτά ο σεβασμός, η εκτίμηση και η ευγνωμοσύνη που έτρεφε ο Παντελίκας στον Τσορτάν αναδείκνυαν την αξία της προσωπικότητας τόσο του μαθητή όσο και του δασκάλου.

Ο Παντελής Σεβαστίδης απεβίωσε το 1989.»

Βιογραφικά στοιχεία για την Αντιγόνη Καγκελίδου δεν κατάφερα να βρω. Τα παραπάνω βιογραφικά στοιχεία, από τον γιο του Παντελίκα, Χρήστο Σεβαστίδη και την εξαιρετική δουλειά της Ένωσης Ποντιακής Νεολαίας Αττικής.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

358. HIS MASTER'S VOICE 7PG 2932 ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΑΝΕΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1961 (Ηχογράφηση 1946)

Παπασιδέρης Γιώργος (Παπαϊσιδώρου-Κουλουριώτης)- Ανεστόπουλος Γιώργος HIS MASTER'S VOICE 7PG 2932 Πουλιά μου διαβατάρικα (Τσάμικο) - Ενύχτωσε και βράδυασε (Τραπεζίου) 1961 (Ηχογράφηση 1946)- 45rpm- 7''

 

«Ο Γιώργος Παπασιδέρης ήταν τραγουδιστής της δημοτικής μας μουσικής. Γεννήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου του 1902 στην Κούλουρη της Σαλαμίνας και γι’αυτό έφερε και το παρωνύμιο Κουλουριώτης.

Τραγούδησε ρεμπέτικα, αμανέδες αλλά κυρίως δημοτικά. Ήταν ακούραστος, με τεράστιες φωνητικές δυνατότητες και τραγουδούσε σε δύσκολους, υψηλούς τόνους. Όπως διηγούνται οι παλαιότεροι πολλές φορές, μετά από τριήμερα γλέντια, με ελάχιστη διακοπή 2-3 ωρών ανάμεσα στα 24ωρα, ζητούσε άλλη ορχήστρα ξεκούραστη για να συνεχίσει, γιατί οι μουσικοί της πρώτης είχαν πάθει υπερκόπωση.

Ο πρώτος του δίσκος ηχογραφήθηκε το 1928 από την Κολούμπια και στη συνέχεια, μέχρι το 1972 ηχογράφησε περίπου 1850 τραγούδια που αποτελούν έναν θησαυρό της δημοτικής μας παράδοσης.

Από τα πιο γνωστά δημοτικά τραγούδια του είναι τα: «Σε Ωραίο περιβόλι», «Σαράντα παλικάρια», «Πουλάκι ξένο», « Ένας Αητός», «Ο Αμάραντος», «Νάσαν τα νιάτα δυό φορές», «Πουλιά μου διαβατάρικα», «Παπάκι», «Κάτω στου Βάλτου τα χωριά», «Πέθαν’ ο Βλάχος», «Ενύχτωσε και βράδιασε», «ο Γερο Νοταράς» καθώς επίσης και αρκετά δημοτικά στα αρβανίτικα.

Την περίοδο του Ελληνοιταλικού πολέμου, τραγουδούσε στο κέντρο “Έλατος” στην Ομόνοια και συνέβαλε και αυτός στην εμψύχωση του Ελληνικού στρατού, τραγουδώντας και ηχογραφώντας τα τραγούδια “ Στης Κλεισούρας τα Βουνά”, “Μέρα και νύχτα με το ντουφέκι”, “Με δόξα να γυρίσετε”, “Νάμουν πουλί να πέταγα ψηλά στην Αλβανία”, “Και σεις βουνά της Κορυτσάς”, κτλ.

Στην κατοχή έγραψε και τραγούδησε αντιστασιακά και τραγούδια που σατίριζαν τον Μουσολίνι( «Μας φέρθηκες μπαμπέσικα», «Το κόλπο σου δεν έπιασε», κτλ)και για το λόγο αυτό, οι Ιταλοί, ένα βράδυ μετά το πρόγραμμά του στο κέντρο τον ξυλοκόπησαν άγρια.

Πέθανε στη Σαλαμίνα στις 8 Οκτωβρίου του 1977. Λίγο πριν πεθάνει έγραψε το τραγούδι «Σαν αποθάνω θάψτε με, στης εκκλησιάς την πόρτα, να με πατούν οι έμορφες αυτές οι μαυρομάτες, να με πατεί και μια ξανθιά μιας χήρας θυγατέρα, να 'ρχεται στο μνήμα μου». Στη συνέχεια παρακάλεσε τον νεκροθάφτη να τον θάψει μπροστά στην πόρτα της εκκλησίας, όπου βρίσκεται ο τάφος του.

Ο Γιώργος Ανεστόπουλος γεννήθηκε στην Αρκίτσα Φθιώτιδας το 1904. Ήταν ο πρώτος κλαριντζής της περιοχής. Πριν παίξει κλαρίνο έπαιζε φλογέρα. Αυτοδίδακτος στο κλαρίνο. Λίγα πράγματα έμαθε από άλλους. Στα δεκαπέντε του χρόνια είχε αρχίσει να μαθαίνει την τέχνη του. Άρχισε από τους γάμους και τα πανηγύρια και γρήγορα έγινε γνωστός και σε άλλα διαμερίσματα της χώρας. Συνόδευσε εκατοντάδες ερμηνευτές και ερμηνεύτριες δημοτικών τραγουδιών. Όλοι τους τον προτιμούσαν γιατί προσαρμοζόταν εύκολα στη φωνή του ερμηνευτή. Ήταν συνεπής στη δουλειά του. Αναμφίβολα μαζί με τον Νίκο Καρακώστα ήταν στην πρώτη γραμμή της παλιάς γενιάς. Είχε εντελώς δικό του τρόπο παιξίματος. Διασκέδασε για πολλές δεκαετίες τους φίλους του δημοτικού τραγουδιού με το γλυκό παίξιμό του. Πέθανε το 1979.»

Περισσότερα βιογραφικά στοιχεία για τους Παπασιδέρη και Ανεστόπουλο, σε παλαιότερες αναρτήσεις.

Από τα πλέον κλασικά τραγούδια του Παπασιδέρη, τα δυο σημερινά. Ηχογραφήθηκαν το 1946 και κυκλοφόρησαν σε γραμμοφωνικούς δίσκους με καφέ και άσπρες ετικέτες. Αργότερα επανακυκλοφόρησαν το 1961 σε 45άρια (σημερινή ανάρτηση). Φυσικά μπήκαν και σε συλλογές σε LP.

Άντε και καλή χρονιά να έχουμε με υγεία και πολύ μουσική.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

357. OLYMPIC OE 80024 ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΜΠΕΛΙΜΠΑΣΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1968

Δερμιτζάκης Ιωάννης (Δερμιτζογιάννης)- Μπελιμπασάκης Ευάγγελος OLYMPIC OE 80024 Μέσα στον ύπνομ΄ έρχεσαι - Με παίρνεις στο τηλέφωνο 1968- 45rpm- 7''

 

Ο Ιωάννης Δερμιτζάκης γεννήθηκε το 1907 στη Μαρωνιά Σητείας. Όταν ήταν μαθητής στο γυμνάσιο έμαθε μαντολίνο και θιαμπόλι (κρητικό πνευστό) ενώ αργότερα, αφού τελείωσε τις σπουδές του και εγκαταστάθηκε στο Ηράκλειο, έμαθε βιολί. Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία ως λοχίας πυροβολικού στη Σούδα και στη συνέχεια κατατάχθηκε στην Αστυνομία Πόλεων όπου υπηρέτησε τέσσερα χρόνια. Συμμετείχε στη σύλληψη του λήσταρχου Καραθανάση, που ήταν ένας από τους δράστες της απόπειρας δολοφονίας του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Αργότερα εγκαταστάθηκε στη Σητεία, όπου και τελειοποίησε τις μουσικές του δεξιότητες στο βιολί, τη λύρα και την κιθάρα και διατηρούσε δισκοπωλείο. Από το 1950 μέχρι το 1980 εξέδωσε τέσσερα βιβλία με μαντινάδες και περίπου 150 δίσκους. Στη δισκογραφία εμφανίστηκε πρώτη φορά το 1953 με δυο δίσκους. Το πρώτο βιβλίο του με τίτλο «Κρητικές Μαντινάδες», που περιελάμβανε 800 μαντινάδες, εκδόθηκε το 1953. Ακολούθησαν άλλα δύο το 1963 και το 1968. Το τελευταίο, που είχε τον τίτλο «Φιλοσοφία της ζωής» εκδόθηκε το 1979. Συνολικά συνέθεσε πάνω από 20.000 μαντινάδες με ποικίλη θεματολογία (ιστορία, πολιτική, λαογραφία, έρωτας, σάτιρα, διδαχή).

Ο Βαγγέλης Μπελιμπασάκης, ανιψιός του Στρατή Καλογερίδη συνοδεύει με την κιθάρα του τον Δερμιτζογιάννη στο σημερινό δισκάκι. Εξαιρετικό το παίξιμο του και το ύφος των τραγουδιών. Βιογραφικά στοιχεία για τον Μπελιμπασάκη δεν κατάφερα να βρω. Παρακάτω και στον φάκελο που θα κατεβάσετε νεότερες φωτογραφίες του.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

356. ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ Π21 ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ ΑΛΕΚΟΣ- ΤΖΟΥΓΑΝΟΣ ΝΙΚΟΣ 1953 (1950)

Καραβίτης Αλέκος- Τζουγάνος (Τζογάνος- Μάστρας- Μαστρόκαλος) Νίκος ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ Π21 Συρτός Κισσάμου - Συρτό Νησιώτικο 1953(1950)- 78rpm- 10''

«Μπαίνοντας κανείς στο διαδίκτυο για να ακούσει παλιά και νέα κρητική μουσική συναντά λίγους δίσκους του Αλέκου Καραβίτη στους οποίους συνοδός του στο λαούτο εμφανίζεται κάποιος Νίκος Τζουγάνος. Όμως λαουτιέρης με τέτοιο όνομα δεν υπήρξε ποτέ. Και αν δεν ενδιαφέρεται κανείς για το όνομα αυτό το προσπερνά και ακούει τη μουσική. Αν όμως θέλει να ξέρει, τότε ρωτά «μα… ποιος ήταν αυτός ο Τζουγάνος;»

Όντας φοιτητής, μετά την παρουσία μου ως λυράρη του 25ου διετούς συνεδρίου της Παγκρητικής Ένωσης Αμερικής (ΠΕΑ) στο Σώλτ Λέϊκ Σίτυ της πολιτείας Γιούτα τον Ιούλιο του 1978, φαίνεται ότι δεν τα πήγα και τόσο άσχημα διότι τον αμέσως επόμενο Ιούλιο του 1979 με κάλεσαν να παίξω και στο 5ο συνέδριο της Νεολαίας της ΠΕΑ στο Μοντέστο της Καλιφόρνιας, μία μικρή πόλη που βρίσκεται σχετικά κοντά στο Σαν Φραντσίσκο. Συνοδοί μου θα ήταν δύο τοπικοί λαουτιέρηδες που προσωπικά δεν εγνώριζα, ο Νίκος Μάστρας και ο Γιάννης Λαντζουράκης από τη Νίθαυρη, Αμαρίου.
Μιας και ήταν καλοκαίρι και δεν είχα μαθήματα, πήγα εκεί αρκετές ημέρες πριν το συνέδριο για να κάνουμε πρόβες ως συγκρότημα και να συναντήσω τους φημισμένους μερακλήδες της πόλης. Είχα μάθει ότι ο Μάστρας είχε παίξει με τον Καραβίτη και τον Καλογρίδη και αγωνιούσα να τον γνωρίσω. Αν και με έβαλαν να μένω σε άλλο σπίτι, ήμουν κάθε μέρα στο σπίτι του Νίκου, διψασμένος για κουβέντα και να ακούσω τη μουσική του συλλογή.

Μία μέρα έβγαλε ένα άλμπουμ με οκτώ δίσκους 78 στροφών που είχαν ηχογραφήσει μαζί με τον Καραβίτη το 1953. «Μα εδώ οι δίσκοι γράφουν ότι λαούτο παίζει ο “Τζογάνος”, πώς συμβαίνει αυτό;» τον ρώτησα. «Η μητέρα μου ήταν αδελφή του Καραβίτη και ο πατέρας τους, ο παππούς μου δηλαδή, ήταν γνωστός με το παρατσούκλι “Τζογάνος”, μου απάντησε. Ο θείος μου λοιπόν έδωσε στην εταιρεία παραγωγής του άλμπουμ το όνομά μου ως Νίκος Τζογάνος». Άρα ο Νίκος Τζουγάνος του διαδικτύου είναι ο Νίκος Τζογάνος του άλμπουμ που δεν είναι άλλος από το Νίκο Μάστρα, του οποίου το πραγματικό επίθετο είναι Μαστρόκαλος. Η μητέρα του Νίκου, η Αθηνά Καραβίτη, είχε παντρευτεί στην Αθήνα με τον εκ Σίφνου καταγόμενο Βασίλη Μαστρόκαλο. Ο Νίκος γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1927 στο Ρέθυμνο, γιατί η μητέρα του ήθελε να έχει τη στήριξη της πολυμελούς οικογένειάς της.
Μεγάλωσε όμως στον Πειραιά όπου έμαθε να παίζει μπουζούκι για την παρέα και φοίτησε στην Σχολή “Ο ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ” από όπου πήρε το δίπλωμα του μηχανικού εμπορικού ναυτικού.

Το 1949 κατατάχτηκε και υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία. Ο θείος του τον προέτρεπε να μάθει λαγούτο, πήγε σε κάποιο κ. Βασίλη και του έδειξε μερικά πράγματα και άρχισε να παίζει σε κρητικά συγκροτήματα. Στη δεκαετία του 1950 έπαιξε με τον θείο του, με το Γιώργη Τζιμάκη, τον Κώστα Μουντάκη, τον Ναύτη, τον Γιάννη Σκαλίδη, και άλλους. Ο Καραβίτης ήταν καλλιτεχνικός διευθυντής στο συγκρότημα της Δώρας Στράτου με το οποίο περιόδευε στην Ευρώπη και όχι μόνο. Το 1953 έφυγαν για το Αμβούργο όπου επιβιβάστηκαν σε ένα υπερωκεάνιο ελληνικών συμφερόντων που βρισκόταν εκεί για επισκευή και ταξίδεψαν δωρεάν για την Αμερική με αντάλλαγμα να δίνουν παραστάσεις στο σαλόνι του πλοίου. Στη Ν. Υόρκη έγραψαν και το άλμπουμ με το θείο του.

Από το 1956 μέχρι το 1959 εργάστηκε και ως μηχανικός πλοίων. Σ’ ένα ταξίδι πάλι με τη Δώρα Στράτου παρέμεινε στη Ν. Υόρκη όπου δούλευε σε ένα βενζινάδικο και έπαιζε στην Κρητική Λέσχη με τον Γιώργη Καλογρίδη και αργότερα με τον Ναύτη που είχε κι αυτός ξενιτευτεί. Εκεί γνώρισε τη γυναίκα του τη Μαρία από το Νιού Τζέρσεϋ και αργότερα μετακόμισαν στο Μοντέστο αφού μετά από μία επίσκεψη εκεί, είδαν ότι το κλίμα έμοιαζε πολύ με αυτό της Κρήτης. Έκαναν μία κόρη τη Χρυσούλα που εργάζεται στον Δήμο. Η Μαρία έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Ο Νίκος Μάστρας, μετά από μία ολιγοετή παραμονή στη Φλώριδα επέστρεψε στο Μοντέστο κοντά στην κόρη του.»

Το παραπάνω κείμενο του Σήφη Λεκάκη μας λύνει τις απορίες σχετικά με τον Νίκο Τζουγάνο και δίνει αρκετά βιογραφικά στοιχεία. Σύμφωνα με τους καταλόγους  χρονολογία έκδοσης του οκταπλού άλπουμ ήταν το 1950. Σύμφωνα με τον Νίκο Τζουγάνο ή Τζογάνο ή Μάστρας ή Μαστρόκαλο, ανιψιό του Καραβίτη, ηχογράφησαν τους δίσκους το 1953. Επίσης κυκλοφόρησε με δυο διαφορετικά εξώφυλλα (βλέπε παρακάτω).

Στα τραγούδια, έχουμε Κισσαμίτικο συρτό εξαιρετικά εκτελεσμένο από τον Καραβίτη (αφού δάσκαλο στα Κισσαμίτικα είχε τον Μαριάνο) και τραγουδισμένο από τον Τζουγάνο. Στην άλλη πλευρά ένα νησιώτικο συρτό, αυτή τη φορά στο τραγούδι ο Καραβίτης. Το τραγούδι αυτό (όπως ακόμα ένα από τα 16) δεν συμπεριλήφθηκαν στη συλλογή ¨ Το Κρητικό τραγούδι στην Αμερική 1945-1953¨ με τραγούδια του Καραβίτη και του Χαρίλαου.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

355. FIDELITY 2105010 ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ- ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ- ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1970

Τσαγκαράκης Μιχάλης (Τσαγκαρομιχάλης)- Τσαγκαράκης Δημήτρης- Τσαγκαράκης Γιώργος FIDELITY 2105010 Η φλυτζανού (Μαντινάδες) - Βαρύς καϋμός ο χωρισμός (Συρτός Καμαριανός) 1970- 45rpm- 7''

Ένας από τους κορυφαίους και καταξιωμένους νεότερους συνθέτες και στιχουργούς της Κρητικής μουσικής είναι ο Μιχάλης Τζαγκαράκης. Κατάγεται από οικογένεια μουσικών αφού και τα 3 αδέλφια του (Δημήτρης, Στέλιος, Γιώργος- βλέπε και αναρτήσεις 34, 46, 117, 224 και 225) είναι λαμπροί καλλιτέχνες. Ακολουθώντας τα χνάρια του πατέρα του Ηρακλή Τζαγκαράκη που ήταν ένας από τους καλύτερους λυράρηδες της εποχής του, έμαθε λύρα.

Η καταγωγή του πατέρα του ήταν από τις Καμάρες. Ο Μιχάλης Τζαγκαράκης γεννήθηκε στο Αποίνι το 1945 και μεγάλωσε στο Ηράκλειο. Ξεκίνησε την καριέρα του παίζοντας και τραγουδώντας στα χωριά του Ηράκλειου που τότε σε όλα τα καφενεία του χωριού γίνονταν και ένα γλέντι και υπήρχε μεγάλος συναγωνισμός. Έπαιζαν μόνο οι πιο αναγνωρισμένοι λυράρηδες και δεν μπορούσε εύκολα να διακριθεί. Η διάκριση του ήρθε όταν σε ένα γλέντι, στην Τουρλωτή, αυθόρμητα, αυτοσχεδίασε την πρώτη του σύνθεση το τραγούδι "Κουτσομπόλες". Ο ενθουσιασμός, τα χειροκροτήματα και το κέφι του κόσμου, όχι μόνο τον συγκίνησαν αλλά άλλαξαν εντελώς την καλλιτεχνική πορεία της ζωής του. Άρχισε να συνθέτει τραγούδια που έδιναν χαρά, γέλιο και κέφι στον κόσμο.

Με συνεργάτες τα αδέρφια του Δημήτρη και Γιώργο Τζαγκαράκη και με άλλους καλούς λαουτιέρηδες, Κ. Κατσουλίερη και Γ. Ξυλούρη, ξεσήκωνε τον κόσμο και χάρη στο ταλέντο της σύνθεσης και της ποίησης που είχε, ο κόσμος τον αγάπησε, τον ξεχώρισε και πολύ γρήγορα έγινε γνωστός σε όλη τη Κρήτη, χωρίς να έχει γράψει τα τραγούδια του σε δίσκο. Η Κρητική μουσική, την εποχή εκείνη ακούγονταν μόνο στα χωριά. Το μοναδικό κέντρο στο Ηράκλειο που είχε Κρητικό πρόγραμμα ήταν το Λιμενικό περίπτερο, και ήταν πολύ τιμητικό για το Μιχάλη Τζαγκαράκη που επέλεξαν εκείνον, να παίζει λύρα κάθε βράδυ, με λαουτιέρη το Δ. Φουκάκη. Το 1964 έγραψε τον πρώτο του δίσκο 45 στροφών " Α' πλευρά- Ξενιτεμένο μου πουλί, Β πλευρά-Χωριανοί χωριανοί", ενώ δεν είχε πάει ακόμα φαντάρος. Στο στρατό υπηρέτησε στο Πυροβολικό το 1965-1967. Εκείνη την εποχή, απαγορεύονταν το ραδιόφωνο και το κασετόφωνο στο στρατόπεδο. Ο Μιχάλης Τζαγκαράκης ψυχαγωγεί με τη λύρα και τα τραγούδια του, αξιωματικούς και φαντάρους, γράφει το τραγούδι "Νεοσύλλεκτοι φαντάροι", παίζει στη λέσχη αξιωματικών, σε γιορτές που διοργανώνουν οι αξιωματικοί στο Αίγιρο και στο ραδιοφωνικό σταθμό Κομοτηνής, προβάλλοντας τη μουσική παράδοση της Κρήτης. 

Το 1967 απολύθηκε από το στρατό. Εκείνη την εποχή στο Ηράκλειο, υπήρχαν μόνο δυο κέντρα. Ο Ερωτόκριτος και η Καλλιθέα και κάθε σαββατοκύριακο έπαιζε και διαφορετικό συγκρότημα. Κάθε φορά που έπαιζε ο Μιχάλης Τζαγκαράκης τα κέντρα ήταν ασφυκτικά γεμάτα. Αυτό ήταν η αιτία που οι ιδιοκτήτες του κέντρου Καλλιθέα, του ζήτησαν μόνιμη συνεργασία. Ήταν ο πρώτος λυράρης που έπαιζε κάθε βράδυ και για πολλά χρόνια, στο κέντρο αυτό, με συνεργάτες του τα αδέλφια του Δημήτρη και Γιώργο και το Ζαχαρία Σμπώκο, βοηθώντας έτσι την πορεία και την εξέλιξη της Κρητικής μουσικής. 

Την ίδια εποχή ξεκίνησε και μια νέα καλλιτεχνική καριέρα για τον Μιχάλη Τζαγκαράκη, γράφοντας τα τραγούδια του σε δίσκους 45 στροφών. Η φήμη του ξεπέρασε τα σύνορα της Κρήτης. Προτάσεις γίνονται και από το εξωτερικό από Κρητικό σύλλογο της Καλιφόρνιας για μόνιμη εγκατάσταση. 
Το 1970 σταμάτησε από το κέντρο Καλλιθέα για ένα χρόνο. Τη περίοδο αυτή συνεργάστηκε και με το Νίκο Ξυλούρη στο κέντρο Ραφίνα και Ερωτόκριτο.

Το 1971 συνεργάστηκε πάλι με το κέντρο Καλλιθέα, με συνεργάτες τα αδέλφια του Στέλιο και Γιώργο.
Το 1972 ανοίγει το δικό του κέντρο την Ξαστεριά, χωρητικότητας 1000 ατόμων, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια της δικτατορίας για το όνομα του κέντρου και τις αντιστασιακές μαντινάδες που έλεγε.  Ανανεώνει το κρητικό πρόγραμμα της "Ξαστεριάς" και συνεργάζεται με αξιόλογους καλλιτέχνες όπως το μεγάλο Κώστα Μουντάκη, τον Βασίλη Νιράκη(Μπακαλιάρος), τον Γιώργο Ταμιωλάκη, τον Λαρετζάκη, τον Αντώνη Βαφάκη, τον Κώστα Γαρυφαλάκη, τον Γιάννη Δερμιτζάκη και τον Ζαχαρία Μελεσανάκη.
Πολιτικοί, τραγουδιστές, ηθοποιοί, μεταξύ των οποίων ο Γεώργιος Μαύρος, ο Ντέμης Ρούσος, η 'Αννα Καλουτά, η Έρικα Μπρόγιερ, ποδοσφαιρική ομάδα της ΑΕΚ και η ηθοποιός Δώρα Σιτζανη με το μεγάλο συνθέτη Μάνο Λοΐζο (ήταν φίλοι και κουμπάροι του), επισκέπτονταν την Ξαστεριά και η κοσμοσυρροή ήταν πρωτοφανής.

Γι αυτό το λόγο ο Μιχάλης Τζαγκαράκης ανοίγει και δεύτερο κέντρο τον Ερωτόκριτο με συνεργάτη το Βασίλη Νιράκη. Η φιλία που έδενε το Μιχάλη Τζαγκαράκη με το Μάνο Λοΐζο ήταν μεγάλη. Ετοιμάζονταν να συνεργαστούν και να γράψουν ένα δίσκο με έντεχνα Κρητικά τραγούδια. Στο σπίτι του Μάνου Λοΐζου και της Δώρας Σιτζανη, παρουσία του διευθυντή της ΜΙΝΟΣ ΜΑΤΣΑΣ, κου Αχιλλέα Θεόφιλου, συζήτησαν για την επικείμενη συνεργασία. Ο Μάνος Λοΐζος ζητά από το Μιχάλη Τζαγκαράκη να εγκατασταθεί στην Αθήνα για ένα χρόνο, για πρόβες και ηχογραφήσεις, πράγμα δύσκολο για το Μιχάλη, γιατί έπρεπε να κλείσει τα δυο κέντρα που διατηρούσε στο Ηράκλειο.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

354. PAN-VOX PAN 6383 ΚΟΥΡΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ- ΣΟΥΚΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ- ΔΗΜΟΥ ΘΩΜΑΣ 1971

Κούρτης Γεώργιος- Σούκας Βασίλης- Δήμου Θωμάς PAN-VOX PAN 6383 Η πέρδικα (Μοιρολόϊ Ηπειρώτικο) - Είμαι γνήσιος Ηπειρώτης (Συρτός Πωγωνίσιος) 1971- 45rpm- 7''

«Ο Γιώργος Κούρτης από το Πόποβο Θεσπωτίας (βλέπε και ανάρτηση 85), με πάνω από 50 χρόνια προσφοράς στην παράδοση της Ηπείρου. Βιογραφικά στοιχεία δεν κατάφερα βρω. Δισκογραφικά έχει αρκετά 45-άρια και πολλά LP στο ενεργητικό του. Το σημερινό 45-άρι, είναι από τα πρώτα του βήματα στην δισκογραφία και την Ηπειρώτικη μουσική.

Ο Βασίλης Σούκας γεννήθηκε το 1931 στο Κομπότι Άρτας. Από μικρό παιδί ξεχώρισε για τις επιδόσεις του σε διάφορα μουσικά όργανα και τελικά καταστάλαξε στο κλαρίνο. Πηγαίος μουσικός, με δική του έντονη προσωπικότητα, ύφος και χαρακτήρα αναδείχτηκε γρήγορα ως πρωταγωνιστής στα πανηγύρια και την δισκογραφία όπου συμμετείχε ως εκτελεστής και συνθέτης. Από τα τέλη του ’50 που ρίζωσε στην Αθήνα δούλεψε σε όλα τα φημισμένα δημοτικά κέντρα που ανθούσαν στην ευρύτερη περιοχή και σύντομα απέκτησε δική του στέγη στην διασκέδαση, τα Γλυκοχαράματα (πρώην Πετροκότσυφας) όπου για χρόνια ήταν επικεφαλής ενός λαμπρού επιτελείου που απαρτιζόταν από τους Τάκη Καρναβά -μνημειώδης η σύμπραξή τους-, Γιούλα Κοτρώτσου, Αλέκο Κώστα, Σοφία Παπακώστα, Θανάση Βαρσαμά κ.ά.

Παράλληλα ο Βασίλης Σούκας από τα μισά του ’60 μέχρι και τα πρώτα χρόνια του ’80 διετέλεσε μαέστρος στην Pan Vox του Μαρτέν Γκεσάρ όπου ηχογράφησε παραδοσιακά και καινούργια τραγούδια με κλασικούς εκπροσώπους του δημοτικού τραγουδιού αλλά και ανερχόμενους αστέρες του είδους που μοιραία αναπτύχθηκε, το λεγόμενο λαϊκοδημοτικό, το οποίο αναμφίβολα σε ορισμένες περιπτώσεις στιγματίστηκε από ακρότητες και φτήνιες αλλά σε πολλές άλλες στιγμές απέφερε αληθινά διαμάντια. Τα παιξίματα, οι ενορχηστρώσεις αλλά και οι νέες συνθέσεις του Σούκα έχουν πάντα την αύρα του χαρισματικού εκτελεστή, του ανθρώπου που γνωρίζει την παράδοση από πρώτο χέρι και το χώρο που κινείται και ξέρει να κατευθύνει υποδειγματικά τους υπόλοιπους συντελεστές.

Η συνεργασία του με τον πολύ καλό ουτίστα και ερμηνευτή Νίκο Σαραγούδα απέφερε μεγάλα σουξέ όπως η περίφημη Σκανδαλιάρα το 1967 σε στίχους Γιώργου Πολύζου, Καθρέπτη θα σπάσω κ.ά. Το ίδιο συνέβη και με τον Γιώργο Κούρτη απ’ το Πόποβο Θεσπρωτίας με τον Ντελή παπά λεβέντη το 1973, Σε περιμένω να φανείς κ.ά. Με τον Θανάση Βαρσαμά από το Σταυρό Φθιώτιδος ο Σούκας συνεργάστηκε στενά στα Γλυκοχαράματα την περίοδο 1973 – 1976, όπου τότε ήταν ένας από τους ανερχόμενος δυναμικά ερμηνευτές του είδους, με αποτέλεσμα και αρκετά δισκογραφικά σουξέ. Αναλόγως κινήθηκε ο Σούκας και με γνωστούς επαγγελματίες όπως ο Χρήστος Φωτίου από το Αθαμάνειο Άρτας, ο Παναγιώτης Αθανασίου από το Άνω Κοτσανόπουλο Πρεβέζης που με τη σύζυγό του Παγώνα Χαλκιά αποτέλεσαν ντουέτο, τον Λειβαδιώτη Κώστα Πισίνα, την Βάσω Χαρακίδα από την Ναύπακτο και τον Κώστα Μεντζελόπουλο.

Να σημειωθεί ότι ο Βασίλης Σούκας μέχρι και το πρόωρο φινάλε του στις 28 Ιουνίου 1993 παρέμενε ανήσυχος και δημιουργικός, μπήκε στην διαδικασία σε μεγάλη ηλικία να διδαχθεί βυζαντινή μουσική (γραφή και ανάγνωση) υπό τον ιεροψάλτη – μουσικοδιδάσκαλο Βασίλη Κατσιφή και ήταν ανοιχτός σε ετερόκλητες φαινομενικά συνεργασίες με τον Κυριάκο Σφέτσα, τον Νίκο Τουλιάτο, τον Ros Dally κ.ά. σε έργα εκτός της πεπατημένης, ορισμένα εκ των οποίων παρουσιάστηκαν στο Μέγαρο Μουσικής με πρωταγωνιστή τον ίδιο τον σολίστα και δημιουργό.»
Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).