16. COLUMBIA E-5147 MME COULA (Κα ΚΟΥΛΑ) 1917

Κυριακή Γιορτζή-Αντωνοπούλου (Κυρία Κούλα) COLUMBIA E-5147  Τσάμικος Διαμάντω - Συρτός έβγα ήλιε  1917- 78rpm- 10''

«Η πρώτη γενιά μεταναστών στις Η.Π.Α ανέδειξε περί τις 35 τραγουδίστριες με κορυφαίες την κ. Κούλα και την Μαρίκα Παπαγκίκα. Η αξιόλογη αυτή γυναίκα, που ονομάστηκε «Καναρίνι της Αμερικής», η Κυριακή Γιορτζή–Αντωνοπούλου (π.1880–π.1954) υπήρξε η πρώτη διεθνώς αναγνωρισμένη ελληνίδα τραγουδίστρια που είχε ως μόνιμη κατοικία την Αμερική. Γνωστή επί το απλούστερον ως Κυρία Κούλα (που είναι το χαϊδευτικό του ονόματος Κυριακή), αυτή η μοναδική γυναίκα έγινε τόσο δημοφιλής, ώστε ανάμεσα στα 1916 (ή 1917) και το 1927, όχι μόνο τραγούδησε τουλάχιστον 199 τραγούδια, αλλά κατά τη δεκαετία αυτή υπερίσχυσε όλων των αντιπάλων της σε αριθμό πώλησης δίσκων.
Στα τέλη του 1916 (ή στις αρχές του 1917) η κ. Κούλα Αντωνοπούλου μπήκε στα στούντιο της Columbia στη Νέα Υόρκη και κατέκτησε τη δισκογραφική σκηνή. Τραγουδώντας δια μέσου ενός μεγαφώνου η κ. Κούλα γραμμοφώνησε 34 τραγούδια. Η ανέλπιστη και χωρίς προηγούμενο δημοτικότητα των δίσκων της στην αγορά, παρακίνησε όλες τις σημαντικές αμερικάνικες δισκογραφικές εταιρείες ν’ ασχοληθούν με την παραγωγή ελληνικών δίσκων. Η κ. Κούλα μακράν από του να είναι πιόνι στα χέρια των απαιτητικών υπεύθυνων των αμερικάνικων δισκογραφικών εταιρειών… υπήρξε και σπουδαία επιχειρηματίας (η πρώτη Ελληνίδα ιδιοκτήτρια εταιρείας δίσκων), αφού γύρω στο 1920 ίδρυσε την Panhellenion Phonograph Record Company στη Νέα Υόρκη, που λειτούργησε με μεγάλη επιτυχία για σχεδόν επτά χρόνια, κι άνοιξε παραρτήματα στο Σικάγο κι ίσως αλλού…..».

Πρώτης γενιάς μεταναστών και ο Παππούς μου, έφυγε από τα ορεινά της Φωκίδας (Σεβεδίκος-Δωρικό)  και μπάρκαρε από Ερατεινή για Η.Π.Α να αναζητήσει την τύχη του. Στην Αμερική και αφού πέρασε το ¨καστριγκάρι¨ δούλεψε στο σιδηρόδρομο.Όταν γύρισε πίσω, έφερε μαζί του το 101 γραμμόφωνο (βλέπε φωτογραφία- διαφημιστικό) μαζί με  πλάκες γραμμοφώνου. Έκτοτε οι πλάκες έπαιζαν στη Τσούκα, στον προφήτη Ηλία και σε άλλα μέρη του χωριού, αφού το γραμμόφωνο ήταν φορητό και ο ήχος αντιλαλούσε σε Γκιώνα, Βαρδούσια και Πίρνο. Το ηχητικό φυσικά έχει αρκετό θόρυβο (δεν έχω επέμβει εκτός, από ενίσχυση) αφού η πλάκα έγινε 104 χρονών και έχει παίξει σε πάρα πολλές εκδηλώσεις του χωριού.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ)

 

15. ΟΙ ΔΙΣΚΟΙ ΤΟΥ ROL- ΑΘΑΝΑΤΗ ΚΡΗΤΗ B 11 ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΝΙΚΟΣ-ΑΝΤΩΝΗΣ-ΓΙΑΝΝΗΣ 1966

Ξυλούρης Νίκος (Ψαρονίκος- Ο Αρχάγγελος της Κρήτης)- Ξυλούρης Αντώνης (Ψαραντώνης)- Ξυλούρης Γιάννης (Ψαρόγιαννος) Κρήτη μου όμορφο νησί-Πεντοζάλης Ηρακλειώτικος - Τα όρη τα ψηλά βουνά-Πεντοζάλης Ρεθυμιώτικος ΟΙ ΔΙΣΚΟΙ ΤΟΥ ROL-Αθάνατη Κρήτη B 11 1966- 45rpm- 7''

Οικογενειακή υπόθεση το δισκάκι αυτό. Ξυλούρηδες, Νίκος, Γιάννης, Αντώνης, τα τρία αγόρια της οικογένειας. Τρεις από τους κυριότερους εκπρόσωπους της Κρητικής μουσικής και ξεχωριστό κεφάλαιο για την μουσική αποτελεί τόσο ο Νίκος Ξυλούρης όσο ο Ψαραντώνης και ο Γιάννης Ξυλούρης. Πληροφορίες και βιογραφικά στοιχεία θα βρείτε στο φάκελο παρακάτω. 

Δίσκος που κυκλοφόρησε πρώτα από την Κυπριακή KERAVNOPHONE μετά πήρε δικαιώματα η ΑΡΓΩ που τελικά το τύπωσε ως “ΟΙ ΔΙΣΚΟΙ ΤΟΥ ROL” όπου σημειωτέο δεν εμφανίζονται οι καλλιτέχνες όπως βλέπετε και στις φωτογραφίες παρακάτω. Αυτός είναι και ο λόγος που βρίσκεται σχετικά εύκολα ο δίσκος αυτός, γιατί σε αντίθετη περίπτωση θα είχε εξαφανιστεί από τους συλλέκτες των Ξυλούρηδων.

Στην πρώτη πλευρά του δίσκου (τραγούδια α και β) έχουμε τον Ψαρονίκο με τον Ψαρογιάννη,

ενώ στη δεύτερη (τραγούδια γ και δ) τον Ψαραντώνη με τον Ψαρογιάννη.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

14. MUSIC BOX MB 282 ΚΟΚΟΛΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΠΕΛΕΚΑΚΗΣ ΣΠΥΡΟΣ 1962

Κοκολάκης Ιωάννης (Κοκολογιάννης)- Πελεκάκης Σπύρος MUSIC BOX MB 282 Αγιοσυλλιανός συρτός - Μεραμπελιώτικος σιγανός χορός 1962- 45rpm- 7''

Λίγες οι πληροφορίες για τον Κοκολογιάννη και τον Πελεκάκη. Ο Κοκολογιάννης κατάγεται από το Σκινιά Μεραμπέλλου Λασιθίου και έχει περάσει από αρκετές δισκογραφικές. Panivar, Music-box, Intersound, Parlophone και άλλες.

Φωτογραφίες και το ηχητικό …(εδώ)

13. RCA VICTOR 48g 2429 ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1963

Δερμιτζάκης Ιωάννης (Δερμιτζογιάννης) RCA VICTOR 48g 2429 Μωρό μου τη αγάπη σου - Έλιωσα κι΄είσαι αφορμή- 1963- 45rpm- 7''

Ο Ιωάννης Δερμιτζάκης (Δερμιτζογιάννης) ήταν ένας από τους περισσότερο γνωστούς εκπροσώπους της μουσικής παράδοσης της ανατολικής Κρήτης και συγκεκριμένα της επαρχίας Σητείας και συγκαταλέγεται στους παραδοσιακούς μας μουσικούς που έκαναν γνωστή και αγαπητή την κρητική μουσική στην υπόλοιπη Ελλάδα, ιδιαίτερα μάλιστα στα Δωδεκάνησα, που συγγενεύουν μουσικά με την Κρήτη και κατεξοχήν με τη Σητεία.

Γεννήθηκε το 1907 στη Μαρωνιά Σητείας και άφησε τον κόσμο τούτο το 1984. Κληρονόμος της εξαίρετης στειακής μουσικής παράδοσης, ο Δερμιτζογιάννης ήταν πολυσύνθετος, δημιουργικός, παραγωγικός, ποιητάρης δόκιμος, βιολάτορας, λυράρης δεξιοτέχνης, γλυκόλαλος εκφραστικός τραγουδιστής... Η σάτιρα και τα ευτράπελα έμμετρα σχόλια των συνηθειών και των καταστάσεων του μεταπολεμικού κόσμου είναι ένα μεγάλο μέρος της ποιητικής του παραγωγής που τυπώθηκε και σε βιβλία αλλά πέρασε και στους δεκάδες δίσκους του Δερμιτζογιάννη (πρώτη ηχογράφηση δίσκου το 1953) που περιέχουν τις μουσικές διαδρομές του απ΄ άκρου σ΄ άκρο της Κρήτης, τις δικές του δημιουργίες, τις δοξαριές και τα τραγούδια του.

Ο Δερμιτζογιάννης εξέδωσε δύο βιβλία με τις μαντινάδες και τις ρίμες του, γνήσια λαϊκή ποιητική έκφραση της κοινωνικής και πολιτικής επικαιρότητας της εποχής του, τη «Φιλοσοφία της ζωής» και τις «Κρητικές Μαντινάδες». Διατηρούσε κατάστημα δίσκων στη Σητεία, πράγμα που συνέβαλε ιδιαίτερα στη διάδοση της τοπικής δισκογραφίας.

Στην δισκογραφία τον συναντάμε με τον Δερμιτζάκη Μανώλη, τον Ζέρβα Τάσο και τον Μπελιμπασάκη Ευάγγελο στην κιθάρα, ενώ στο λαούτο με τον Μαυροδημητράκη Σταύρο.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

12. TOP RANK TRGG 1008 ΣΑΡΙΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ (ΜΑΥΡΟΣ) - ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ- ΧΡΥΣΙΝΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ 1961

Σαριδάκης Νίκος (Μαύρος)- Πολυχρονάκης Μιχάλης- Χρυσίνης Στέλιος TOP RANK TRGG 1008 Κισσαμίτικος - Ξαμουδοχωριανός - 1961- 45rpm- 7''

Κισσαμίτικο λαούτο και βιολί, συνδυασμός που υποσυνείδητα με ταξιδεύει σε περιβόλια, μπαξέδες, ελαιώνες και φουρτουνιασμένη θάλασσα. Όπως και στη δεύτερη ανάρτηση δεν ξέρω σε τι να αναφερθώ πρώτα, στο Κισσαμίτικο λαούτο (εδώ του Πολυχρονάκη Μιχάλη) ή στο βιολί του Μαύρου (Σαριδάκης Νίκος).

Ένα από τα καλύτερα Κρητικά 45άρια με  δύο φοβερούς σκοπούς, τον Κισσαμίτικο και τον Ξαμουδοχωριανό (Ξαμουδοχώρι-χωριό δίπλα στο δικό μου αλλά αυτά σε επόμενες αναρτήσεις).

Στον Κισσαμίτικο ακούγεται η μαντινάδα: ¨Τα μάτια σου΄χουνε φελιές (φωλιές), ολόχρυσες καλή μου, εκεί μπερδεύουν τα πουλιά και δεν μπορούν να φύγουν¨, ενώ στον Ξαμουδοχωριανό η γνωστή μαντινάδα: ¨Γίνου στο κάμπο λεμονιά και εγώ στα όρη χιόνι, να λιώνω να ποτίζονται οι δροσεροί σου κλώνοι¨.

Φωτογραφίες, πληροφορίες και το ηχητικό (εκτός από το link παρακάτω) όλα ….(εδώ)

11. REGAL EGRS 7 ΛΙΔΙΑ ΓΙΩΤΑ- ΠΑΠΑΣΙΔΕΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1969 (Μέρος δεύτερο)

Γιώτα Λύδια (Λίδια)- Παπασιδέρης Γιώργος (Κουλουριώτης) REGAL EGRS 7 Ιτιά -Το φεγγάρι κάνει κύκλο- Μαντήλι Καλαματιανό- Ένας αητός 1969 (Ημερομηνία κυκλοφορίας)- 45rpm- 7''- stereo  

Ο Καζαντζάκης μέσα από τον Καπετάν-Μιχάλη έκανε την σύνδεση Κρήτης- Ρούμελης (βλέπε 11^η ανάρτηση μέρος πρώτο) και μας δίνει πάτημα για τα επόμενα 45άρια. Την σύνδεση δημοτικά-κρητικά τραγούδια κάνει και η REGAL με την κυκλοφορία αυτού του E.P.(Extended Play) δίσκου στις 45 στροφές και στέρεο. Δεν περιέχει βέβαια κρητικά τραγούδια αλλά μόνο δημοτικά….. Το εξώφυλλο όμως (και εδώ έχουμε την σύνδεση ) είναι από φωτογραφία στα Ανώγεια Κρήτης (από τον κύριο Ν. Κοντό). Βλέπουμε τις δυο φωτογραφίες πάνω και κάτω από το ίδιο φιλμ.

Στο δισκάκι αυτό έχουμε δύο από τις μεγαλύτερες φωνές του Ελληνικού τραγουδιού (προσωπική πάντα άποψη). Παπασιδέρης Γιώργος και Λύδια Γιώτα.

 Έχουν τραγουδήσει δημοτικά, αμανέδες, λαϊκά και άλλα πολλά. Εδώ έχουμε δύο τσάμικα και δύο καλαματιανά, ίσως τα πιο γνωστά και πολυτραγουδισμένα.

Πληροφορίες για τους δυο καλλιτέχνες και όχι για τα συγκροτήματα που τους συνοδεύουν (κλαρίνο, κιθάρες κ.α.) όπως φωτογραφίες και το ηχητικό θα βρείτε….(εδώ).

11. ΠΡΟ ΤΟΥ ΗΧΗΤΙΚΟΥ (Μέρος πρώτο)

 Καζαντζάκης Νίκος –Ο Καπετάν Μιχάλης

 

¨….Βαριά σιωπή πλάκωσε το σπίτι. Ο καπετάν Μιχάλης σηκώθηκε, έβαλε πάλι το μεϊτάνι, έδεσε δυο γύρους το μαύρο μαντήλι στο κεφάλι του, τράβηξε κατά την πόρτα. Ζυγάρισε τη γνώμη του, κοντοστάθηκε, έριξε γρήγορη ματιά γύρα του, οι αγωνιστές του `21 φέγγριζαν ολόγυρα στους τοίχους, με τα` άρματα, τα φισεκλίκια, τις κουμπούρες. Τα μουστάκια τους ήταν στριμμένα σα σκοινιά, τα μαλλιά τους έπεφταν στους ώμους…

Κάμποσην ώρα ο καπετάν Μιχάλης αποξεχάστηκε, τους κοίταζε και τους χαιρετούσε έναν έναν. Δεν κάτεχε καλά τα ιστορικά τους, που πολέμησαν, τι ανδραγαθίες έκαμαν, από πού κρατούσε η σκούφια τους, - Ρουμελιώτες, Μοραΐτες, Νησιώτες, Κρητικοί. Μα μήτε και νοιάζουνταν, ένα μονάχα κάτεχε: πως όλοι τούτοι πολέμησαν τον Τούρκο, κι αυτό του έφτανε. Όλα τ` άλλα είναι για τους δασκάλους. Σ` έναν αγωνιστή μπροστά έκαιγε ένα καντηλάκι, σα να ήταν ιερό κόνισμα. Κι όποιος έμπαινε και τον ρωτούσε το γιατί: - Είναι ο Άγιος Καραΐσκος, αποκρίνουνταν ξερά κι έκοβε την κουβέντα.

Ετούτος ήταν καπετάνιος του παππού του, του Ντελή-Μιχάλη. Μια νύχτα που`ταν ταμπουρωμένοι οι Έλληνες στο Φάληρο, κοντά στην Αθήνα, κι είχαν στήσει αντίκρα οι Τουρκαλάδες τα τσαντίρια τους, ο παππούς, μέθυσε. Ο αρχηγός είχε βγάλει διαταγή, κανένας μην κουνήσει από το ταμπούρι του, ωσότου καταφτάσουν το πρωί κι άλλοι καπεταναίοι. Λίγοι ήταν, μαθές, οι χριστιανοί, χιλιάδες οι Τούρκοι. Μα ο παππούς του μέθυσε μαζί και με άλλους Κρητικούς- ποιος μπορούσε να τους κάμει ζάφτι; Χίμηξαν όξω από τα ταμπούρια τους, μπήκαν στα τούρκικα τσαντίρια, άρχισαν τις κουμπουριές…
Πιάστηκαν χριστιανοί και Τούρκοι πριν της ώρας κι ο Καραϊσκάκης σκοτώθηκε. Τον πήρε στο λαιμό του, τον πήρε στο λαιμό του… μουρμούρισε ο καπετάν Μιχάλης. Δεν πειράζει. Κι ο παππούς μου σκοτώθηκε. Όλοι θα σκοτωθούμε………¨

¨…..Κατά το μεσημέρι, την ώρα που οι γυναίκες ξεφούρνιζαν στην αυλή….. , πρόβαλε στην ξώπορτα ένα λεβεντόπουλο ξενομερίτικο, με φουστανέλα, τουσλούκια, τσαρούχια και σπαστό μακρόφουντο φέσι. Από τον ώμο του κρέμουνταν το τουφέκι και σταύρωναν στο φαρδύ του στήθος τα φισεκλίκια. Ακροζυγιάστηκε μια στιγμή στο κατώφλι σαν αϊτός.

-Ένας λιάπης! Ένας λιάπης! Φώναξαν οι γυναίκες, μισοτρομαγμένες, μισοχαρούμενες. Ο παππούς σήκωσε το κεφάλι από την πλάκα.

-Καλώς τον Έλληνα! φώναξε∙ κόπιασε μέσα, αϊτόπουλο.

Ο φουστανελάς άνοιξε τα μακριά, χυτά κανιά του και δρασκέλισε το κατώφλι∙ γκαρδιώθηκαν οι γυναίκες, ζύγωσαν και καμάρωναν το κλώσμα και το σείσμα του κορμιού του.

-Ε που να τον χαίρεται η μάνα που τον έχει! μουρμούρισε μια∙ σαν Κρητικός είναι.

Στάθηκε το λεβεντόπουλο μπροστά από τον παππού, χαιρέτησε:

Είσαι η αφεντιά σου ο γερο-καπετάν Σήφακας, που λένε; ρώτησε.

-Όλος κι όλος∙ ήμουν μια φορά κι έναν καιρό καπετάνιος∙ δεν είμαι παρά ο γερο-Σήφακας. Ποιος καλός αγέρας σε φέρνει στο φτωχικό μου;

-Έρχουμαι από το καράβι του καπετάν Στεφανή, και με λένε Μήτρο, Ρουμελιώτης∙ έμαθα πως πολεμάει η Κρήτη κι ήρθα κι εγώ να πολεμήσω μαζί της….¨

(Τελευταία φωτογραφία σύνδεσμος 11ης ανάρτησης)