512. COLUMBIA SCDG 3126 ΣΚΟΡΔΑΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1961

Σκορδαλός Αθανάσιος- Μαρκογιαννάκης Ιωάννης (Μαρκογιάννης)- Μαρκογιαννάκης Ευάγγελος (Μαρκοβαγγέλης) COLUMBIA SCDG 3126 Σ΄ένα ψηλό βαθύ γκρεμνό (Συρτός Ατσιποπουλιανός) - Η νύχτα είναι μάρτυρας (Συρτός Βαλσαμονερίτης) 1961- 45rpm- 7''

 

Ο Θανάσης Σκορδαλός (10 Δεκέμβρη 1920 - 23 Απρίλη 1998) ήταν Κρητικός λυράρης. Γεννήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου του 1920 στο Σπήλι της επαρχίας Αγίου Βασιλείου του νομού Ρεθύμνου. Μαζί με τον Κώστα Μουντάκη θεωρείται ως ένας από τους μεγαλύτερους δασκάλους της λύρας.

Ο ίδιος άρχισε να μαθαίνει μόνος του να παίζει λύρα, σε ηλικία 9 ετών. Μόλις στα δώδεκα του χρόνια, έκανε το πρώτο του γλέντι στο χωριό Χαμαλεύρι Ρεθύμνου. Έχει συνεργαστεί με πάρα πολλούς λαουτιέρηδες, όπως το Γιάννη Μαρκογιαννάκη που κατάγεται επίσης από το Σπήλι, το Γιάννη Μπερνιδάκη (Μπαξεβάνη), το Νίκο Μανιά και πολλούς άλλους.
Το δισκογραφικό έργο είναι πάρα πολύ πλούσιο και περιέλαβε πολύ γνωστά τραγούδια όπως το Φιλεντέμ, Μόνο εκείνος π'αγαπά, Ένας καινούργιος άνεμος, Ποιος ουρανός ποια θάλασσα Συ μ'έμαθες πως αγαπούν, Ένας ψαράς, Όνειρα βλέπω μυστικά, και πολλά άλλα.

Διορίστηκε υπάλληλος στην τράπεζα της Ελλάδος από τον Σοφοκλή Βενιζέλο και κατόπιν αφιερώθηκε στη λύρα. Εμφανίστηκε στην Αμερική, τον Καναδά, την Αυστραλία και την Αφρική παίζοντας για Κρητικούς μετανάστες.Απεβίωσε στις 22 Απριλίου 1998 σε ηλικία 78 ετών.

«Ο Θανάσης Σκορδαλός στην διάρκεια της ζωής του έδωσε πολλές συνεντεύξεις. Ωστόσο εκείνη, που έχει μια ιδιαίτερη σημασία, γιατί πρόκειται για σπηλιανή εφημερίδα, ήταν η συνέντευξη, που έδωσε το 1996, δύο χρόνια πριν τον θάνατό του, στην εφημερίδα “Σπηλιανά Νέα”.

Ο μεγάλος δάσκαλος είχε μιλήσει στον Γιώργο Βλατάκη.

 Ανάμεσα στα άλλα, που είχε πει:

“Ήμουνα 12 χρονών, όταν γνώρισα τον Ροδινό τον Ανδρέα και τον Γιάννη Μπαξεβάνη. Οπότε ερχόταν ο Ροδινός στο Σπήλι για χορούς, παρά το ότι ήμουνα παιδί, πρώτος έτρεχα να τον ακούσω και η ραχοκοκαλιά μου έτρεχε νερό”.

–Πώς ξεκινήσατε τις δημόσιες εμφανίσεις σας;

“Πρωτόπαιξα λύρα σε γάμο εκτός Σπηλίου σε ηλικία 12-13 ετών. Σε ηλικία 15-16 ετών με ζητούσανε με το όνομα, το Σκορδαλάκι, για να μας γλεντήσει και σε ηλικία 16 ετών δημιούργησα τον πρώτο μου σκοπό, που τον ηχογράφησα μετά τον πόλεμο. Σπηλιανός Συρτός ” μόνο εκείνος π΄αγαπά μπορεί να το πιστέψει”. Την πρώτη μου λύρα την αγόρασα μέσα από το Σπήλι από κάποιο χωριανό αντί 18 δραχμών. Όμως εκτός της αγάπης μου για τη λύρα επήγαινα και στο ψαλτήρι του Αγίου Χαραλάμπους και έψελνα. Όταν ήμουνα 13 ετών ήξερα τον οκτόηχο και πιστεύω απόλυτα, ότι οι ήχοι της Εκκλησίας με βοήθησαν πολύ στη μουσική παραδοσιακή του οργάνου της λύρας”.

–Στην Αθήνα αργότερα παίζατε σε γλέντια;

“Ναι, στην Αθήνα αργότερα, όταν εργαζόμουνα στην Τράπεζα της Ελλάδος, τα Σαββατοκύριακα έπαιζα λύρα σε διάφορα κέντρα και όσοι σύλλογοι Κρητών με ζητούσαν από οπουδήποτε προθύμως επήγαινα”.

–Εκτός Ελλάδος που έχετε παίξει λύρα;

“Kαι που δεν έχω παίξει. Η πρώτη μου έξοδος, πάντως, ήταν στην Αμερική, το 1958, όταν με ζήτησε η Παγκρήτιος Ένωσης να παίξω στο συνέδριο των Κρητών στο Κλήβελαντ του Οχάιο. Ευτυχώς η Τράπεζα Ελλάδος μου επέτρεψε να πάω κι ενώ ήταν να μείνω για λίγες μέρες, εκάθησα πάνω από τρεις μήνες. Επισκέφθηκα όλες τις μεγάλες πόλεις”.

–Ποιό είναι εκείνο, που σας ξεχωρίζει στο χώρο της κρητικής μουσικής;

“Μέσα στο γενικότερο ταλέντο, που μου έδωσε ο Θεός και η Φύση υπάρχει και η συμμετοχή της αγάπης μου προς το όργανο, αυτό που και σήμερα που είμαι 76 χρονών αισθάνομαι την ίδια αγάπη.”

–Τώρα, που έχετε αυτό το μεγάλο όνομα, είσαστε ο ίδιος ο Θανάσης, όπως σας αποκαλούνε;

“Ούτε κατά διάνοια έλαβα υπ΄όψη μου ποτέ το ποιος είμαι. Ευχαριστώ όλο τον κόσμο των Απανταχού Κρητών, όπου κι αν ζουν, που εκτιμούν την μουσική μου και με αυτή διασκεδάζουν”.

–Δάσκαλε, τι έχετε να μου πείτε για τον Κώστα Μουντάκη;

“Όταν ο Κώστας Μουντάκης άρχισε να ηχογραφεί, έκανε καλό σε μένα, διότι ανέπτυξα περισσότερο ενδιαφέρον με μια γλυκιά άμιλλα για να προσφέρω περισσότερα. Στάθηκε κι εκείνος απέναντί μου κι εγώ το ίδιο και δημιουργήσαμε ό, τι καλύτερο για τη μουσική μας παράδοση”

–Είχατε πάει στην κηδεία του απαγγέλνοντας και μια μαντινάδα…

“Ναι. Είχα πει τούτη τη μαντινάδα: Στον κάτω κόσμο που θα πας-ετοίμασε το χώμα-για να δεχτεί με τον καιρό-και το δικό μου σώμα”.

–Πώς αισθάνεστε στα 76 χρόνια σας, για να συνεχίσετε;

“Με την ίδια όρεξη και αγάπη θα συνεχίσω για την παράδοσή μας, αλλά και να εργάζομαι, όπου με ζητήσουν, μέχρι να μην τρέμουν τα χέρια μου, να με βαστούν οι δυνάμεις μου. Παίζω λύρα 64 χρόνια, ουδέποτε έφυγα από γλέντι πιωμένος”.»

Στο σημερινό δισκάκι, συνοδεία στη λύρα του Σκορδαλού τα λαούτα των Γιάννη και Βαγγέλη Μαρκογιαννάκη. Εξαιρετικά και τα δυο συρτά.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

511. ODEON GA 1159 ΚΑΛΟΓΕΡΙΔΗΣ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ 1926

Καλογερίδης Ευστράτιος (Στρατής- Δάσκαλος του βιολιού) ODEON GA 1159 Κονδυλιές (Χορός Κρητικός) - Ανάμικτος Μαλεβιζιώτικος και Σητειακός (Χορός Κρητικός) 1926- 78rpm- 10''

 

«Ο Στρατής Καλογερίδης, (Σητεία, 1883 - Αθήνα, 25 Ιουλίου 1960) (βλέπε και αναρτήσεις 1, 189, 347 και 402) ήταν Έλληνας συνθέτης της κρητικής μουσικής, δεξιοτέχνης του βιολιού καθώς και φωτογράφος. Άφησε πίσω του μια ζωντανή μουσική κληρονομιά που συνεχίζει να επηρεάζει τη μουσική παράδοση της Κρήτης.

Ο Στρατής Καλογερίδης υπήρξε το μεγαλύτερο από πέντε αδέλφια. Γονείς του ήταν ο Μανόλης Καλογερίδης, με καταγωγή από τον Ξυδά Καστελλίου Ηρακλείου και σπουδές στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, και η Άννα Τσαγκαράκη που ήταν από τη Μυρσίνη Σητείας. Από μικρός έδειξε κλίση στη μουσική και γι' αυτό ο πατέρας του του αγόρασε ένα μαντολίνο, με το οποίο έμαθε να παίζει κοντυλιές ακούγοντας ντόπιους μουσικούς. Στην κρητική παραδοσιακή μουσική, κοντυλιές είναι μουσικές φράσεις, από τις οποίες σχηματίζονται μελωδίες, τραγούδια ακόμα και χοροί.

Μετά την ολοκλήρωση των εγκύκλιων σπουδών του γύρω στο 1900, ο Καλογερίδης αναχώρησε για την Τουλόν της Γαλλίας όπου ζούσε η αδελφή της μητέρας του, παντρεμένη με Γάλλο αξιωματικό. Σύμφωνα με πληροφορίες, επιθυμία του πατέρα του ήταν να συνεχίσει τις σπουδές του στη Χημεία. Παρ' όλ' αυτά, η αγάπη του για τη μουσική τον οδήγησε στην απόφαση να σπουδάσει μουσική, και συγκεκριμένα βιολί, στο τοπικό παράρτημα του Κονσερβατουάρ του Παρισιού. Παράλληλα, παρακολούθησε μαθήματα φωτογραφίας.

Οι ακριβείς ημερομηνίες της μετάβασής του στη Γαλλία και της επιστροφής του στη Κρήτη δεν είναι πλήρως διασαφηνισμένες, είναι όμως γνωστό ότι παρέμεινε εκεί για αρκετά χρόνια και επηρεάστηκε από τη δυτικοευρωπαϊκή μουσική, καταγράφοντας τη μουσική του εμπειρία και συνδυάζοντάς τη με τη λαϊκή μουσική παράδοση της Κρήτης.

Μετά τον ξαφνικό θάνατο του πατέρα του, ο Στρατής επέστρεψε στη Σητεία και ασχολήθηκε με τη μουσική παράδοση της περιοχής. Από τις παρτιτούρες του φαίνεται πως έδινε ιδιαίτερη σημασία στη συλλογή παραδοσιακής μουσικής από τους λαϊκούς οργανοπαίχτες της Ζήρου (π.χ. το δεξιοτέχνη λυράρη Ιωάννη Χατζηαντωνάκη ή Φοραδάρη) και άλλων περιοχών του Μεραμπέλου. Γύρω στο 1912 εγκαταστάθηκε στο Ηράκλειο, όπου συνέχισε να ασχολείται με τη μουσική και τη φωτογραφία, καταγράφοντας και επεξεργαζόμενος το μουσικό υλικό που είχε συλλέξει από τις περιοχές των Νομών Λασιθίου και Ηρακλείου.

Συμμετείχε μαζί με άλλους Ηρακλειώτες βιολιστές, κιθαρίστες και μαντολινάρηδες στις περίφημες καστρινές καντάδες των δεκαετιών 1910, 1920 και 1930. Παράλληλα, δίδασκε βιολί στο Ωδείο "Απόλλων" του Ηρακλείου, έκανε εκπομπές για την μουσική της ανατολικής Κρήτης στο ΕΙΡ και διατηρούσε φωτογραφείο στο προάστιο Πόρος του Ηρακλείου. Η φήμη του ξεπέρασε την πόλη του Ηρακλείου και μετέπειτα διάσημοι λυράρηδες όπως ο Σκορδαλός αλλά και βιολάτορες όπως ο Ναύτης (Κώστας Παπαδάκης) από την Κίσσαμο ερχόταν προπολεμικά για να διδαχθούν από τον ίδιο την τεχνική και τις κοντυλιές του.

Ο Στρατής Καλογερίδης πέθανε το 1960 μετά από προσβολή από καρκίνο και ενταφιάστηκε στο Κοιμητήριο της Καλλιθέας Αττικής. Το 2005, τα οστά του μεταφέρθηκαν και ενταφιάστηκαν στην ιδιαίτερη πατρίδα του.

Ο Στρατής Καλογερίδης ήταν ο πρώτος που έγραψε Κρητική μουσική σε παρτιτούρες. Αποτέλεσε την μουσική γέφυρα μεταξύ της κρητικής μουσικής και της δυτικοευρωπαϊκής, καθώς στις δημιουργίες του εισήγαγε στοιχεία της ευρωπαϊκής μουσικής. Διέσωσε πολλές παλιές μελωδίες καταγράφοντας και μεταγράφοντας τις στο πεντάγραμμο, δημιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις για την αρτιότερη τεχνικά εκτέλεσή τους στο μέλλον. Συνέθεσε επίσης πρωτότυπες κοντυλιές και μελωδίες, οι οποίες δισκογραφήθηκαν και εκτιμήθηκαν ιδιαίτερα από το κοινό. Ήταν ο πρώτος που εισήγαγε τα μαντουρίσματα, τη μίμηση δηλαδή από το βιολί του ήχου της ασκομαντούρας.

Το 1933 ηχογράφησε 16 σκοπούς κρητικής μουσικής στην Αθήνα, ενώ οι «Κοντυλιές στη Fa» έγιναν ηχητικό σήμα για το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας. Γνωστές σήμερα ως κοντυλιές του Καλογερίδη, οι συνθέσεις του άσκησαν τόση επιρροή ώστε να περάσουν στην προφορική παράδοση από άλλους παραδοσιακούς καλλιτέχνες που τις έπαιζαν σε γλέντια και γιορτές.

Ο Καλογερίδης θεωρείται ως ένας βιολάτορας-θρύλος στην Κρήτη. Η μουσική προσωπικότητά του έχει διαρκή επίδραση στην τοπική μουσική σκηνή καθώς τα έργα του παίζονται ακόμα και σήμερα από τους καλλιτέχνες της παραδοσιακής μουσικής. Η προσφορά του στη μουσική παράδοση της ανατολικής Κρήτης υπήρξε ανεκτίμητη, μια και κατάφερε να διασώσει πολλές παραδοσιακές κοντυλιές και ταυτόχρονα να δημιουργήσει νέες συνθέσεις, που συνεχίζουν να αναπαράγονται και να εξελίσσονται.»

Η δεύτερη σε σειρά πλάκα γραμμοφώνου του Καλογερίδη. Η πρώτη (έχει αναρτηθεί παλαιότερα) GA 1158 ηχογραφημένη και αυτή το 1926. 

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

510. RCA VICTOR EPAG 7008 ΚΡΗΤΗ ΜΕΓΑΛΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΕΣ ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΣΗΦΟΓΙΩΡΓΑΚΗ 1962

Σηφογιωργάκης (Σηφογεωργάκης- Σιφογιωργάκης) Σπύρος- Μαρκογιαννάκης Ιωάννης (Μαρκογιάννης) RCA VICTOR EPAG 7008 Ο φάρος (Αμαριώτικος συρτός) - Κουρνιανός συρτός - Το γράμμα (Καλαματιανό) - Δεν έχω άλλα δάκρυα (Χανιώτικος συρτός) 1962- 45rpm- 7''

 

«Η όλη δισκογραφική επιτυχία τού Σπύρου Σηφογιωργάκη (βλέπε και αναρτήσεις 17, 54, 78, 104, 132, 153, 179, 210, 250, 282, 319, 345, 390, 430 και 473) μέχρι σήμερα αριθμεί δεκάδες μικρών και μεγάλων δίσκων. Επιπλέον, έχει τιμηθεί επανειλημμένα από διάφορους φορείς της χώρας μας και του εξωτερικού για τη μεγάλη προσφορά του στη μουσική παράδοση τού νησιού μας.

O Σπύρος Σηφογιωργάκης, είναι γεγονός, ουδέποτε χρησιμοποίησε τη λύρα ως πάρεργο, αλλά πάντοτε ως κύριο και βιοποριστικό του επάγγελμα, στο οποίο τον στήριξε η πληθωρική αγάπη και αφοσίωση τού κόσμου. Τελευταία, πριν την ασθένειά του, ο Σηφογιωργάκης διατηρούσε Σχολή παραδοσιακής λύρας στον «Πολιτιστικό Σύλλογο Tυμπακίου» και στις Mοίρες. Δεκάδες χρόνια δάσκαλος της κρητικής λύρας (από το 1970) έχει, ήδη, παραδώσει στον χώρο της κρητικής μουσικής αρκετά νέα παιδιά, με ένα πλήρες κρητικό «ρεπερτόριο», που θα αποτελέσουν, ασφαλώς, τους μελλοντικούς συνεχιστές της αυθεντικής και γνήσιας κρητικής μας μουσικής παράδοσης.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα των τραγουδιών τού Σπύρου Σηφογιωργάκη είναι η αθωότητα και η απλοϊκή ομορφιά και χάρη που τα διαπνέουν. H φωνή του γλυκιά, μπάσα και μελωδική πατά γερά και σταθερά πάνω στη νότα και έχει χαρακτηριστική άνεση, απλότητα, χάρη, μεγαλοπρέπεια και λεβεντιά. Χρησιμοποιούσε λίγες μεν και απλές νότες με πλούσιο, όμως, και δυνατό αποτέλεσμα, που οφείλεται, ακριβώς, στην πηγαία ικανότητα, το αστείρευτο του ταλέντο και την ατέλειωτη αγάπη του στην κρητική λαϊκή μας μούσα και παράδοση, χαρακτηριστικό και αυτό γνώρισμα των μεγάλων δημιουργών της τέχνης.

Είναι κάτι που λείπει, δυστυχώς, σήμερα από τους νεότερους δημιουργούς, που, μέσα από την πολυπλοκότητα των συνθέσεών τους, απουσιάζουν παντελώς το χρώμα και η ταυτότητα. Άφησε που, συχνά, προσθέτουν και άσχετα προς τη γνήσια κρητική μουσική παράδοση όργανα, καταστρέφοντας με τον τρόπο αυτόν τη γνησιότητα της κρητικής λαϊκής μουσικής έκφρασης. Πολύ σωστά είχε πει κάποτε ο Χαράλαμπος Γαργανουράκης, σε τηλεοπτική του εκπομπή, ότι οι νέοι καλλιτέχνες μπήκανε στα χωράφια των παλιών και κυριολεκτικά τα κουρσέψανε, βρίσκοντας έτοιμο και στρωμένο τραπέζι, ενώ ο ίδιος, ταυτόχρονα, δήλωνε για τον Σπύρο Σηφογιωργάκη, χωρίς κανένα δισταγμό, ότι ήταν τότε, στη δεκαετία του εξήντα, που τον είχε ως πρότυπο και οδηγό του στις καλλιτεχνικές του εξορμήσεις.

Ο Σπύρος Σηφογιωργάκης υπήρξε ένας αληθινά μεγάλος ριμαδόρος και πρωτομάστορας της κρητικής μουσικής τέχνης και παράδοσης. Ευαίσθητος και ρομαντικός ένιωθε πάντα μέσα του βαθιά αγάπη για το χωριό του και τις παιδιάστικες αναμνήσεις του στο πατρογονικό του σπίτι. Αισθανόταν ατέλειωτη ευγνωμοσύνη προς τους συγχωριανούς του, Aγαλλιανούς και Kεραμιανούς, που, πρώτοι αυτοί, είναι αλήθεια, του παραστάθηκαν και τον βοήθησαν στο δύσκολο ξεκίνημα της καριέρας του. Τότε που, όπως έλεγε και ο ίδιος, ¨οι άνθρωποι ήταν πολύ πιο ζεστοί και όμορφοι απ’ ότι σήμερα και όλα πολύ πιο απλά και ανθρώπινα¨…».

Βιογραφικά στοιχεία για τον Σηφογιώργη θα βρείτε σε παλαιότερες αναρτήσεις.

Στο σημερινό extended 45άρι του Σηφογιωργάκη στο λαούτο το μόνιμο δίδυμο του ο Μαρκογιάννης. Τα τραγούδια είναι, τα δύο από το πρώτο του δισκάκι και τα άλλα δυο από το τρίτο και το τέταρτο. Στο πρώτο δισκάκι ο ¨Αμαριώτικος συρτός¨ αναφέρετε ως ¨Νέος Αμαριώτικος συρτός¨ και θα αναρτηθεί μελλοντικά. Στο οπισθόφυλλο του δίσκου εικονίζεται και ο ΒΟΑΚ (από τότε πολεμάνε αλλά τον έκαναν βοσκοτόπια λόγω υπερπληθυσμού των κατσικιών).

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

509. HIS MASTER'S VOICE 7PG 3523 ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ (ΤΑΚΗΣ)- ΠΕΤΡΙΔΗΣ ΓΩΓΟΣ 1964

Ιωαννίδης Τάκης (Δημήτρης)- Πετρίδης Γώγος (Γιώργος- Ο Πατριάρχης της Ποντιακής λύρας) HIS MASTER'S VOICE 7PG 3523 Κορτσόπου απαράλαχτα (Χορός Σαμψούντας) - Εφτάν ντε κατσες σο ράσιν (Ομάλ) 1964- 45rpm- 7''

«Ο Δημήτρης (Τάκης) Ιωαννίδης (βλέπε και αναρτήσεις 79, 191 και 383) γεννήθηκε το 1935 στην Κάτω Καλλινίκη Φλώρινας.

Δισκογραφικά έχει αρκετούς δίσκους 45 στροφών και  LP (σύνολο 24). Στις αρχές της δισκογραφικής του καριέρας τον συναντάμε με το όνομα Δημήτρης ενώ μετέπειτα Τάκης. Απεβίωσε 15/10/2010. Δυστυχώς δεν υπάρχουν περισσότερα βιογραφικά στοιχεία.

Σαμσούν (Samsun) στην Τούρκικη γλώσσα ονομάζεται η πόλη Σαμψούντα (Αμισός) του Πόντου η οποία κατά τον γεωγράφο Στράβωνα ιδρύθηκε από τους Ίωνες της Μιλήτου το 800 περίπου Π.Χ.

Ο χορός Σαμσόν πρωτοχορεύτηκε από Οφλήδες (με καταγωγή από την περιοχή του Όφη στον Πόντο) του Ν. Πιερίας (Νέα Τραπεζούντα, Κορινός) που έμαθαν τον χορό από τον Σαμψούντιο Μακάρ ή Μακάριο Χατζηκωνσταντινίδη την περίοδο που πρωτοήρθαν από τον Πόντο και ζούσαν στο ίδιο χωριό το Καλλίκρουνο Δράμας (Πάστροβα ήταν η παλιά ονομασία) που ήταν και το χωριό της πρώτης τους εγκατάστασης στην μητροπολιτική Ελλάδα.

Κατά το Σωτήρη Λυκίδη γεννημένο το 1926, χορευόταν αντί για τον χορό «Σέρα» στην περιοχή αυτή του Πόντου.

Για τον χορό Ομάλ έχουμε αναφερθεί σε παλαιότερες αναρτήσεις».

Στο σημερινό δισκάκι στο χορό της Σαμψούντας τραγουδάει ο Γώγος Πετρίδης για τον οποίο θα βρείτε πληροφορίες στην ανάρτηση 454. Αν δεν πρόκειται για λάθος τυπογραφικό, πιστεύω ότι η συμμετοχή του Πετρίδη έχει σκοπό να βοηθήσει τον Ιωαννίδη στα πρώτα του βήματα.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

508. PARLOPHONE B.74356 ΧΑΛΚΙΑΣ ΝΙΚΟΣ 1955

Χαλκιάς Νίκος (Μπέτζας)- Συγκρότημα Νίκου Χαλκιά: Γιώργος Χαλκιάς- Βαγγέλης Χαλκιάς- Δημήτρης Χαλκιάς- Παύλος Χαλκιάς PARLOPHONE B.74356 Αμάραντος (Τσάμικο) - Σταφύλι μοσχοστάφυλο (Χορός στα δύο) 1955- 78rpm- 10''

«Ο Νίκος Χαλκιάς ή Μπέτζας γεννήθηκε στον Αμάραντο (άλλες μαρτυρίες από την Μόλιστα) Κόνιτσας (στην Βούρμπιανη ήταν γαμπρός). Η σχέση του με τους Ηπειρώτες Χαλκιάδες είναι άγνωστη, παρόλο που υπάρχει ο Νίκος Χαλκιάς (επίσης κλαρινοπαίκτης) αδερφός του Τάσου.

Ο Νίκος Χαλκιάς είχε τέσσερις γιους που αποτελούσαν το συγκρότημα Νίκου Χαλκιά, τον Γιώργο που έπαιζε βιολί και κλαρίνο, τον Βαγγέλη στο ντέφι βιολί, τον Δημήτρη στο ακορντεόν τραγούδι και τον Παύλο στο λαούτο.»

Εξαιρετικό το συγκρότημα του Νίκου Χαλκιά και ο ίδιος στο κλαρίνο. Δυστυχώς δεν έχουν μεγάλο δισκογραφικό έργο. Περισσότερα βιογραφικά στοιχεία δεν κατάφερα να βρω.

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

507. FIDELITY 7371 ΣΚΑΛΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΣΚΑΛΙΔΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ- ΜΑΝΟΥΔΑΚΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ 1965

Σκαλίδης Ιωάννης (Σκαλιδογιάννης)- Παπαδάκη (Σκαλίδη) Δέσποινα- Μανουδάκης Βασίλης FIDELITY 7371 Αφαίρεσες μου την καρδιά (Συρτό) - Τι έχουν τα ματάκια σου (Πεντοζάλης) 1965- 45rpm- 7''

 

«Ο Γιάννης Σκαλίδης (βλέπε ανάρτηση 20, 56, 121, 214, 243, 370, 420 και 462) γεννήθηκε το 1927 και καταγόταν από τη Μικρή Γωνιά του  Δήμου Ρεθύμνου, ζούσε στην Ηλιούπολη Αττικής, στο επάγγελμα ήταν Αστυνομικός και είχε πολύ μεγάλο δισκογραφικό έργο με ηθογραφικό περιεχόμενο, θέματα από τη ζωή της Κρητικής υπαίθρου, σατυρικά, κ.ά.  Σε αρκετές δισκογραφικές δουλειές του τον συνόδευε η σύζυγός του Δέσποινα, αλλά και ο γιος τους Στέλιος.

Ο Γιάννης Σκαλίδης ήταν δάσκαλος της κρητικής λύρας καθώς δίδασκε την τέχνη του αρκετά χρόνια σε Κρητικούς της Αττικής. Ο Γιάννης Σκαλίδης με την σύζυγό του Δέσποινα είχαν δημιουργήσει ένα εξαιρετικό καλλιτεχνικό ζευγάρι στον χώρο της Κρητικής Μουσικής, από τα κορυφαία καλλιτεχνικά ζευγάρια στην Κρήτη, με πολλές επιτυχίες και πολλές εμφανίσεις, ακόμη και στο εξωτερικό, όπου ζούσαν Κρήτες.

Έχει συνεργαστεί με τους Μανουδάκη Βασίλη, Μαράκη Γιάννη, Κλειδουχάκη Ανδρέα, Σιροκάκη Δημοσθένη, Σκαλιώτη Βασίλη (κλαρίνο- βλέπε ανάρτηση 20), Κακουλάκη Φάνη και Κούτρα Ιωάννη (κλαρίνο). Μαράκη Γιάννη και Αποστολάκη Γιώργο.

Δισκογραφικά έχει 7 LP δίσκους, πάνω από 25 σαρανταπεντάρια και πάρα πολλές συμμετοχές σε συλλογές στο ενεργητικό του.

Πέθανε σε τροχαίο το βράδυ της 22ης Αυγούστου 2014, σε ηλικία 87 ετών.»

Από τα πολλά 45άρια του Σκαλίδη με την γυναίκα του Δέσποινα και τον Βασίλη Μανουδάκη στο λαούτο, το σημερινό δισκάκι.  

Φωτογραφίες και τα ηχητικά αρχεία …(εδώ).

 

506. COLUMBIA D.G.115 ΧΑΡΧΑΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ- ΜΑΥΡΟΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ 1931

Χάρχαλης (Χαρχαλάκης- Χαρχαλονικολής) Νικόλαος (Νικολής)- Μαυροδημητράκης (Μακροδημήτρης) Σταύρος COLUMBIA D.G.115 Ηρακλειώτικο πηδηχτό - Κοντυλιές Ηρακλειώτικες 1931- 78rpm- 10''

 

«Ο Νικόλαος Χάρχαλης (το πραγματικό του όνομα Νικόλαος Χαρχαλάκης- βλέπε και ανάρτηση 260) γεννήθηκε το 1884 στα Χαρχαλιανά Κισσάμου του νομού Χανίων, περιοχή με μεγάλη με μεγάλη μουσική παράδοση, που είχε αναδείξει πολλούς και σπουδαίους μουσικούς.
Υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους σολίστες του βιολιού στη δυτική Κρήτη και η καλλιτεχνική παρουσία του σφράγισε έντονα και για πολλές δεκαετίες τη μουσική συνείδηση του λαού της περιοχής των Χανίων.
Η πιο πλούσια και καρποφόρα από πλευράς καλλιτεχνικής δραστηριότητας περίοδος για το Χάρχαλη ήταν από το 1910 έως το 1940. Την περίοδο αυτή, και συγκεκριμένα το 1931, με συνεργάτη το σπουδαίο λαουτιέρη της εποχής εκείνης Σταύρο Μαυροδημητράκη ηχογράφησε δύο περίφημα συρτά: τον "Χανιώτικο" και τον "Αποκορωνιώτικο συρτό", που σήμερα θεωρούνται κλασικά και οι συγκεκριμένες δισκογραφικές τους εκτελέσεις θεωρούνται από τις πιο αξιόλογες εμπεριέχουν δε και το σπουδαίο και ιδιόμορφο τραγούδι του Χάρχαλη.

Ο Νικολής Χάρχαλης είχε κληρονομήσει το μουσικό ταλέντο από τους προγόνους του, αλλά και το καλλιέργησε στην πορεία.

Από τους λίγους μουσικούς που το όνομα τους σήμερα παραπέμπει σε ιερό ευαγγέλιο. Τον είπαν πρωτομάστορα, δάσκαλο, θεμέλιο λίθο, θρύλο. Ίσως όλα αυτά μαζί. Το ψεγάδι στο παίξιμο του ήταν μια λέξη ανύπαρκτη. Ο ίδιος, ποτέ με έπαρση, φρόντιζε να χαμηλώνει τους τόνους και τις οξείες που συνόδευαν το όνομα του.

Ο πατέρας του ήταν από τους καλύτερους τραγουδιστές και χορευτές της εποχής του. Ίσως από εκεί να κληρονόμησε την ομορφιά της φωνής του. Η μητέρα του καταγόταν από τον Αερινό Κισσάμου και ήταν αδελφή του μεγάλου βιολάτορα, του Φελεσογιάννη. Η μουσική όπως καταλαβαίνουμε ήταν ριζωμένη βαθειά στο σπιτικό του Χάρχαλη. Τα ακούσματα, την εποχή που ήταν παιδί, ήσαν γνήσια και καθαρά. Οι μουσικοί της περιοχής, ένας κι ένας: Ματζουράνας, Κιόρος Γ', Μανιατογιάννης, Καναρίνης, Βουρογιάννης, Φελεσογιάννης, Νικηφόρος Μαυροδημητράκης, Ανδρέας Μαριάνος, Μπαλαμπός, Παλιμέτης, Καραγκιουλές κ.α.

Όλοι αυτοί ώθησαν τον Χάρχαλη ώστε να ασχοληθεί ενεργά με την παραδοσιακή μουσική. Πρωτόπιασε, μαθητής ακόμα του δημοτικού, μια αυτοσχέδια λύρα και την σκάλιζε ώστε να μάθει τους πρώτους σκοπούς. Γρήγορα όμως πήρε ένα βιολί.

Οι βάσεις του γερές. Ο Φελεσογιάννης και κατόπιν ο Παλιμετάκης ήταν οι πρώτοι του δάσκαλοι. Μαζί τους έμαθε την τέχνη του βιολιού και τους παλιούς αθάνατους σκοπούς. Αλλά και τα ακουστικά παραδείγματα από τους άλλους βιολάτορες ήταν επίσης σημαντικά. Όλα αυτά τα επεξεργαζόταν με μεγάλη λεπτομέρεια και σιγά σιγά άρχιζε να βγάζει και να σχεδιάζει τον δικό του προσωπικό ήχο, το δικό του παίξιμο.
Δεν άργησε να βγει στα γλέντια. Το όνομα του μαθεύτηκε πολύ γρήγορα από τον κόσμο.

Τα καλέσματα πύκνωσαν και ο ίδιος άρχισε πλέον να καταλαβαίνει ότι ο κόσμος τον ήθελε. Η Κίσσαμος πλέον ήταν πολύ μικρή για να χωρέσει το ταλέντο του. Έπαιξε και στις άλλες επαρχίες του νομού Χανίων και η απήχηση ήταν και εκεί η ίδια. Τα κύρια χαρακτηριστικά του ήταν τα εξής: Ποτέ δεν βγήκε έξω από τα μέτρα (χρόνος) του συρτού.

Οι μαντινάδες του ταίριαζαν με τον χορευτή και με τον σκοπό που έπαιζε. Χώριζε την μαντινάδα και στο τελείωμα του σκοπού έλεγε την επόμενη χωρίς να βγει από τα μέτρα.

Ήταν λαρυγγόφωνος, τραγουδούσε πολύ δυνατά και ψηλά έτσι ώστε να ακούγεται σε όλους, ιδιαίτερα τότε που τα μηχανήματα και τα μικρόφωνα ήταν ανύπαρκτα. Ποτέ δεν παρεκτράπηκε, δεν μέθυσε, δεν παρεξηγήθηκε με κανέναν κατά την διάρκεια του γλεντιού του. Αποχωριζόταν το πάλκο μόνο για να κατέβει στην τάβλα να τραγουδήσει με τον κόσμο ή όταν ήθελε να χορέψει με την συνοδεία 8μόνο του λαγούτου. Και ένα λαμπρό χαρακτηριστικό ακόμα . Ποτέ δεν έπαιζε τον ίδιο σκοπό δεύτερη φορά, το ρεπερτόριο του άλλωστε ήταν πλουσιότατο.
Ποτέ δεν ονόμαζε τον εαυτό του συνθέτη, συνθέτες θεωρούσε όλους τους παλαιότερους.

Όμως με την σειρά του και αυτός άφησε στην μουσική μας δύο κλασσικότατους συρτούς, τον Συρτό του Χάρχαλη ή Χαρχαλιανό το 1914 και τον Θερισσιανό ή Χαρχαλίστικο το 1923, συρτό αφιερωμένο στους Θερισσιανούς πολεμιστές της επανάστασης του 1905.

Όταν δεν είχε γλέντια, η αυλή του γέμιζε από μικρά παιδιά που ήθελαν να μάθουν βιολί κοντά στον λαμπρό μουσικό. Σπάνιες όμως αυτές οι ανάπαυλες, ο Χάρχαλης έλειπε συνεχώς στα γλέντια, από την Κίσσαμο και το Σέλινο, μέχρι τα Κερεμειά και τα Σφακιά, μέρες ολόκληρες, εβδομάδες. Η περιουσία που απέκτησε ήταν σημαντική, την οποία και διαχειρίζονταν η γυναίκα του και τα παιδιά του.
Στα γλέντια του τον συντρόφευσαν με τις πενιές τους ο Σταύρος Μαυροδημητράκης, ο Γιώργης Κουτσουρέλης, ο Βασίλης Σκευάκης, ο Αντώνης Κλεινάκης, ο Στεφανής Λιονάκης, ο Λέφας κ.α.
Η παρουσία του στην δισκογραφία ξεκινά το 1928, μαζί με τον Σταύρο Μαυροδημητράκη, όπου ηχογραφεί και τραγουδά τον Χανιώτικο συρτό σημειώνοντας τότε μεγάλη επιτυχία.

Ο Χάρχαλης στην κορυφή της δόξας του όμως θα βιώσει μια μεγάλη στενοχώρια. Οι κοινωνικές καταστάσεις και η κουλτούρα τότε του κόσμου ήταν αυστηρά εμπόδια στις ερωτικές σχέσεις των ανθρώπων. Αυτή την νοοτροπία την πλήρωσε με την ζωή του ο μονάκριβος γιός του Χάρχαλη.

Από τότε σταμάτησαν τα γλέντια, το βιολί βουβάθηκε, ο Χάρχαλης έπεσε με μελαγχολία. Πολλά χρόνια πέρασαν ώσπου να το ξαναπιάσει. Οι παρακλήσεις ήταν πολλές, αλλά ακόμα μεγαλύτερη η δίψα του Χάρχαλη για την μουσική. Ξανάπιασε το βιολί, όχι όμως για να παίζει στα μεγάλα γλέντια, μόνο για τα φιλικά του πρόσωπα, για τους συγγενείς και πιο πολύ για τον ίδιο του τον εαυτό.

Ασχολήθηκε πολύ με την έρευνα των παλιών συρτών. Τα μάζεψε, τα έβαλε σε σειρές, διατήρησε τις γνήσιες πατρότητες τους και τα διέδωσε στους νεώτερους του μουσικούς. Ποτέ δεν κατηγόρησε κάποιον καλλιτέχνη, πάντα είχε κάποιο καλό λόγο να πει για όλους. Την εποχή που ο ίδιος μεσουρανούσε, ο Γιώργης Μαριάνος ήταν το άλλο μεγάλο όνομα. Πολλά ειπώθηκαν για τις σχέσεις τους, ο Χάρχαλης όμως πάντα παραδεχόταν την αξία του Μαριάνου χωρίς ποτέ να τον κατηγορήσει.
Στο καφενείο του Γιώργη Κουτσουρέλη ο Χάρχαλης έπαιζε αρκετά συχνά για τις φιλικές παρέες μέχρι τα γεράματα του που αποτραβήχτηκε στο χωριό του.
Στις αρχές της δεκαετίας του '70, λίγο καιρό πριν φύγει από την ζωή, ηχογράφησε μαζί με τον Γιώργη Κουτσουρέλη και τον Μανώλη Γαλάνη μια σειρά από ερασιτεχνικές μπομπίνες με παλιά κισσαμίτικα συρτά.
Ο Χάρχαλης έδωσε μια σωστή και άριστη γραμμή τόσο στο παίξιμο του βιολιού, όσο και στην απόδοση των τοπικών μουσικών μοτίβων (συρτά/πεντοζάλι/ρουμαθιανή σούστα). Οι Χανιώτες καλλιτέχνες, βαθειά αισθανόμενοι την προσφορά του, έδωσαν στον σύλλογο τους το όνομα του μεγάλου μουσικού.
Ο Χάρχαλης παρόλο τις ταλαιπωρίες και τις στενοχώριες, έζησε πολλά χρόνια, στα ενενήντα του αποχαιρέτησε τον κόσμο, εκεί που τον γνώρισε, εκεί τον άφησε, στα Χαρχαλιανά, όπου και αναπαύεται. Μια μεγάλη μορφή, ένας καλλιτέχνης υψηλού επιπέδου και ήθους, μια κολώνα της κρητικής μουσικής. Ο Χάρχαλης έζησε όλα τα χρόνια στο χωριό του, μέχρι τα βαθιά γεράματα που πέθανε σε ηλικία 90 χρονών το 1974.»

Στο σημερινό δίσκο γραμμοφώνου, μαζί με τον δεξιοτέχνη του βιολιού Χαρχαλονικολή, ο Σταύρος Μαυροδημητράκης ή Μακροδημήτρης (Μαυροδημήτρης πιθανότατα ήθελαν να γράψουν στις ετικέτες), στο λαούτο. Στα δύσκολα χρόνια των πρώτων δεκαετιών του περασμένου αιώνα, άκμασε αυτή η ζυγιά. Από τα τέλη της δεκαετίας του '10, έως και τις αρχές του '30. Σχεδόν δεκατρία χρόνια γεμάτα γλέντια, γεμάτα επιτυχίες. Μουσική "κυριαρχία" και στις πέντε επαρχίες του νομού Χανίων. Αλλά δεν περιορίστηκαν μόνο εκεί. Πολλές αναφορές έχουμε σήμερα για παρουσία τους σε πολλές περιοχές του νομού Ρεθύμνης. Ακόμα και στο Ηράκλειο καλέστηκαν να παίξουν, όπως και στην Αθήνα.
Ζυγιά σωστή, δεμένη, συνεργασία άψογη, ο καθένας γνώριζε πολύ καλά τις δυνατότητες του άλλου, αμοιβαίος σεβασμός πάνω απ' όλα.  Έδωσαν τα φώτα σε νεώτερους, δημιούργησαν μιμητές, φανατικούς θαυμαστές, δέσποζαν και εντυπωσίασαν στην εποχή τους, ίσως όσο καμία άλλη ζυγιά εκείνα τα χρόνια της ακμής τους!

Κουραστικές πορείες, από το ένα γλέντι στο άλλο, συχνά από την μία επαρχία στην άλλη, θρυλικές σήμερα οι ιστορίες αυτών των γλεντιών, νοσταλγικές οι εξιστορήσεις όλων όσων τους έζησαν.
Ο Χάρχαλης, στο απόγειο της καριέρας του, έδειξε εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του τότε νεαρού, σχεδόν δεκαοκτάχρονου Μαυροδημητράκη. Ήσαν άλλωστε κοντοχωριανοί και μπορούσαν να ανταμώνουν εύκολα ώστε να κάνουν πρόβες και να "δένουν" αρμονικά τα όργανα τους. Δεν υπήρχε χωριό και πανηγύρι στην Κίσσαμο, που να μην πρωταγωνίστησαν κατά την δεκαετία του '20. Όπως προείπαμε όμως, δεν περιορίστηκαν μόνο στην Κίσσαμο. Η απήχηση ήταν μεγάλη παντού. Ολόκληρη περιοδεία στον Αποκόρωνα, στα Σφακιά, έπειτα σε χωριά του Ρεθύμνου και μετά, από τρείς μήνες σχεδόν, πίσω στην "βάση" τους. Ανταμείφθηκαν από τον κόσμο, εκτός των όποιων χρημάτων, με την αγάπη και την καλοσύνη. Όπως μας είχε πεί κάποτε ο αείμνηστος Ναύτης "Ήταν μεγάλη υπόθεση για έναν γαμπρό να έχει κλείσει για το γαμήλιο γλέντι τον Χάρχαλη με τον Μαυροδημήτρη......!"

Με αποθορυβοποίηση. 

Ο σημερινός γραμμοφωνικός δίσκος, ψηφιοποιήθηκε με την ίδια μέθοδο που χρησιμοποιώ όλα τα χρόνια ύπαρξης του blog. Αρκετοί με έχουν προτρέψει να κάνω αποθορυβοποίηση στους δίσκους για να είναι το αποτέλεσμα καλύτερο. Η αποθορυβοποίηση με βρίσκει αντίθετο. Σήμερα όμως σας δίνω την σημερινή ηχογράφηση και αποθορυβοποιημένη με την μέθοδο της αναγνώρισης θορύβου (σε επόμενες αναρτήσεις θα σας παραθέσω και μια δεύτερη μέθοδο). Τα συμπεράσματα δικά σας.

Στους δυο ¨Ηρακλειώτικους¨ σκοπούς του σημερινού δίσκου (για να έρθουμε και στο ζουμί) και ειδικά στις ¨Κοντυλιές¨ έχει βάλει όλη την δυτικοκρητική φιλοσοφία (παίξιμο) ο Χαρχαλονικολής. Πραγματικά δεν υπάρχουν λόγια.   

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).