166. VICTOR V-68679 ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ- ΒΡΟΥΒΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ- ΡΑΣΣΙΑΣ ΛΟΥΗΣ 1924

Στασινόπουλος Σωτήριος (Αηδόνι του Μοριά- Σκέντζος- Χαρδαβέλας) - Βρούβας Αθανάσιος- Ρασσιάς Λούης VICTOR V-68679 Παιδιά γιατί ΄στε ανάλλαγα (Τσάμικος) - Τι έχεις καϋμένε πλάτανε (Τσάμικος) 1924- 78rpm- 12''

«Ο Σωτήριος Στασινόπουλος (βλέπε και ανάρτηση 59) ήταν ένας από τους πιο προικισμένους τραγουδιστές που έχουν ηχογραφήσει στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα και ένας από τους πιο ζωντανούς Έλληνες τραγουδιστές που έχουν ηχογραφήσει ποτέ. Γεννημένος στο μικρό ορεινό χωριό Δάφνη στην επαρχία της Αχαΐας στη βόρεια Πελοπόννησο, όπου η μεγαλύτερη κοντινή πόλη ήταν τα Καλάβρυτα την 1η Μαρτίου 1878, ακολούθησε τον αδελφό του Βασίλειο (Γουίλιαμ) στις ΗΠΑ, για πρώτη φορά σε ηλικία 27 ετών στις 10 Μαΐου 1902 στο Ellis Island με 12 $ (350 $ σε σημερινά χρήματα) στην τσέπη του. Περίπου οι μισοί από τους 500.000 Έλληνες άνδρες που έφτασαν στις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ 1890 και 1920 ήρθαν για να κερδίσουν χρήματα και μετά επέστρεψαν στην πατρίδα τους. 

Ο Στασινόπουλος επέστρεψε στην Ελλάδα δύο φορές, αλλά μετά επέστρεψε στις ΗΠΑ πρώτα τον Απρίλιο του 1905, όταν είπε ότι ήταν τσαγκάρης και σκόπευε να ζήσει με τον κουνιάδο του Κωνσταντίνο Καμακιώτη στο Orange του Νιου Τζέρσεϊ, όπου στη συνέχεια εργάστηκε ως τσαγκάρης. κουρέας και μετά ξανά το 1912, όταν έφτασε για τελευταία φορά. Το έγγραφο μετανάστευσης του 1912, που εκδόθηκε όταν ήταν 34 ετών, αναφέρει μια ουλή στο πρόσωπό του. Δεν γνωρίζουμε αν συμμετείχε, αλλά τα μεταγενέστερα τραγούδια του δείχνουν έντονη πολιτική κλίση που θα μπορούσε να τον είχε συνδέσει με την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων του 1912-13. Έξι χρόνια αργότερα, το 1918, ζούσε στο νότιο άκρο του Μανχάταν στην οδό Γκρίνουιτς 20, ένα τμήμα που τότε κατακλύζονταν από ιρλανδικές συμμορίες δρόμων, συμπεριλαμβανομένων των Hudson Dusters και μόνο ένα τετράγωνο μακριά από την περιοχή της Οδού Ουάσιγκτον, γνωστή ως Μικρή Συρία. γεμάτη από αραβόφωνους. Αναγνώριζε τον εαυτό του ως επαγγελματία μουσικό, αλλά εργαζόταν για έναν Γιώργο Καλογερά, έναν εισαγωγέα περίπου πέντε χρόνια μεγαλύτερό του, ο οποίος είχε περάσει τέσσερις μήνες στη φυλακή για φοροδιαφυγή στην εισαγωγή σύκων.

Ο Στασινόπουλος ηχογράφησε έναν δοκιμαστικό δίσκο για τη Victor Records με τη συνοδεία ενός πιανίστα του σπιτιού στις 19 Απριλίου 1921 σε ηλικία 42 ετών. Αφού πέρασε την ακρόαση, ηχογράφησε τέσσερα τραγούδια (σε μια session) τον Σεπτέμβριο του 1921. Ένα από τα τέσσερα, η «Δρούσουλα», τον ταλαιπώρησε μετά από τρεις λήψεις, και επέστρεψε στις 13 Μαρτίου 1922, όταν, μετά από άλλες πέντε λήψεις, τελικά έκοψε έναν κύριο (master). Μέσα σε λίγους μήνες, είχε δύο δίσκους στην αγορά και τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, ηχογράφησε άλλα οκτώ τραγούδια για τον Victor.

Ηχογράφησε για την Columbia για πρώτη φορά το 1923, κόβοντας τέσσερις πλευρές, όλες εκδομένες και θέτοντας ένα μοτίβο για την υπόλοιπη δεκαετία. Κάθε λίγο, από τον Σεπτέμβριο του 1924 έως τον Ιανουάριο του 1929, πήγαινε στο στούντιο και έκοβε μεταξύ τεσσάρων και οκτώ πλευρών για τη Victor, την Columbia ή την Okeh Records. Πρακτικά ό,τι κατέγραψε από εκείνο το σημείο και μετά έγινε σε μία ή δύο λήψεις και εκδόθηκε. Είχε πάρει ένα μάθημα από τις συνεδρίες του 1922, έφτασε στο στούντιο προετοιμασμένος και έκανε τη δουλειά.

Συνολικά, ηχογράφησε 94 παραστάσεις, όλες εκτός από τις τέσσερις πρώτες σε σχετικά ακριβούς δίσκους 12”. Όλο αυτό το υλικό ηχογραφήθηκε ακουστικά, δηλαδή πριν από την εμφάνιση των μικροφώνων. Αν και περίπου οι μισές παραστάσεις κυκλοφορούν στο διαδίκτυο εδώ και μερικά χρόνια, μισή ντουζίνα από αυτές είναι διαθέσιμες αλλού πολύ γρήγορα. (Οι δίσκοι Victor πριν από το 1922 τρέχουν σημαντικά πιο αργά από τις 78 στροφές. Η αναπαραγωγή στις 78 στροφές είναι σχεδόν δύο ολόκληρους τόνους υψηλότερη από το pitch στο οποίο ηχογραφήθηκαν).

Οι συνοδοί του ήταν σε μεγάλο βαθμό καθιερωμένοι ημι-επαγγελματίες παίκτες περίπου μια δεκαετία νεότεροι από τον ίδιο τον Στασινόπουλο, κυρίως από την Πελοποννησιακή χερσόνησο και όλοι από μικρότερους δήμους όπως η Σπάρτη, η Καλαμάτα και η Κόρινθος. Αρκετοί από αυτούς έκοψαν δίσκους με τα δικά τους ονόματα. Πολλοί από τους συνοδούς του Στασινόπουλου ηχογράφησαν επίσης με άλλους σημαντικούς Έλληνες τραγουδιστές της δεκαετίας του 1910-1920, όπως η Μαντάμ Κούλα και η Μαρίκα Παπαγκίκα. Ο πιο συνεπής συνοδός μεταξύ των παραστάσεων του Στασινόπουλου το 1922-25 ήταν ο σαντουρίστας Λούης Π. Ρασσιάς, ο οποίος γεννήθηκε στη Σπάρτη στις 2 Μαΐου 1884. Όπως πολλοί ερμηνευτές, η αναδιοργάνωση των μεγάλων δισκογραφικών εταιρειών μετά το 1929 τερμάτισε τη δισκογραφική καριέρα τους, όπως και του Στασινόπουλου.

Είναι ξεκάθαρο ότι συνέχισε να παίζει, αν και η μόνη τεκμηρίωση που έχουμε για οποιαδήποτε από τις ζωντανές του εμφανίσεις είναι μια συναυλία στο Windsor Hotel στο Μόντρεαλ υπό την αιγίδα της Laconic Brotherhood, μιας Ελληνικής οργάνωσης που ιδρύθηκε το 1936 και εξακολουθεί να λειτουργεί σήμερα. Στις αρχές ή στα μέσα της δεκαετίας του '40, κυκλοφόρησε μόνος του στη δική του ετικέτα με μια φωτογραφία του με πλήρες ελληνική φορεσιά (φουστανέλα), ένα χέρι στο γοφό του και ένα υπέροχο μουστάκι. Ήταν σε εκείνο το σημείο στα 60 του. Το υλικό που κατέγραψε τότε απέδειξε έναν βαθύ ελληνικό εθνικισμό που δεν εκπλήσσει ως πρώην πατριώτης μάρτυρας στους Βαλκανικούς Πολέμους και δύο Παγκόσμιους Πολέμους στη χώρα του. Η τελευταία του διεύθυνση ήταν στο 1977 E 16th St στη Νέα Υόρκη, λιγότερο από 20 τετράγωνα από το Γαλλικό Νοσοκομείο όπου πέθανε στις 22 Ιουλίου 1948.

Υπάρχει κάτι βαθιά μοναχικό και υπέροχο στη φωνή του Στασινόπουλου. Το θέμα του είναι αδυσώπητα συνδεδεμένο με την καταγωγή του στα αγροτικά βουνά σε μια χώρα που είχε κερδίσει την ανεξαρτησία λιγότερο από 50 χρόνια πριν γεννηθεί σε έναν αγώνα που ξεκίνησε από την περιοχή καταγωγής του. Μιλάει για τους ορεσίβιους που πολέμησαν και πέθαναν για την Ελλάδα. Είναι περήφανος και άκαμπτος και ένας σπουδαίος στυλίστας με αντρική παρουσία και φωνή που εκπέμπει ρευστές σεκάνς μέσα από αυτά τα ποιήματα της αγροτικής ζωής. Φαίνεται να ενσαρκώνει κάτι που είναι βαθιά παλιό - ένα πνεύμα ελληνικότητας που θα μπορούσε κάλλιστα να υπήρχε πριν από μια χιλιετία. Κάπου μέσα στην ομίχλη του χρόνου, σε κάποιο τραπέζι πάνω από άδεια μπουκάλια φανταστικού, σκληρού ξιδιού, ήταν ένας Σωτήριος Στασινόπουλος κάποιου είδους που ραψωδούσε και τραγουδούσε κάποιο παλιό ποίημα για ένα βουνό ή έναν ήρωα ή ένα δέντρο ή μια μητέρα ή και τα τέσσερα ταυτόχρονα.».

Στο σημερινό δίσκο (με δυο τσάμικα παρακαλώ), ο Βρούβας Θανάσης στο κλαρίνο. 

Ο Θανάσης Βρούβας γεννήθηκε το 1892, στους Μουσταφάδες Θήβας και ήταν γνωστό κλαρίνο της περιοχής του. Το 1910 μετανάστευσε και σπούδασε στην Αμερική, όπου έμεινε και δούλεψε εκεί μέχρι το 1928. Στη Θήβα είχε σχολή που δίδαξε πολλούς την τέχνη του κλαρίνου. Στην Αμερική κέρδισε πολλά χρήματα και σαν χαρακτήρας ήταν πολύ καλός και φιλάνθρωπος. Τα χρήματά του τα μοίραζε στους φτωχούς και άφησε καλό όνομα. Πέθανε σε βαθιά γεράματα το 1983.

Στο σαντούρι πιθανότατα είναι ο Λούης Ρασσιάς (σίγουρα στην Β πλευρά).

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

165. COLUMBIA SCDG 3749 ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ- ΞΥΛΟΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1967

Ξυλούρης Αντώνης (Ψαραντώνης)- Ξυλούρης Γιάννης (Ψαρογιάννης) COLUMBIA SCDG 3749 Θα κατοικήσω στο βουνό (Νέο συρτό) - Ηρακλειώτικος πηδικτός συρτός 1967- 45rpm- 7''

Σπάνια, πλέον, βλέπεις έναν καλλιτέχνη να υποκλίνεται στο όργανο που χρησιμοποιεί. Να του μιλάει. Να το χαϊδεύει. Να το νοιάζεται. Οι περισσότεροι τα έχουν ως εργαλεία για την αυτοπροβολή τους. Όποιος δεν καταλαβαίνει τη διαφορά, ας ρίξει μια ματιά στο πως παίζει τη λύρα του ο Ψαραντώνης (βλέπε αναρτήσεις 15 και 52). Σχεδόν πέφτει πάνω της, την αγκαλιάζει, ερωτοτροπεί μαζί της. Υπάρχουν στιγμές που νιώθεις ότι της μιλάει. Ότι κουβεντιάζουν για να δώσουν στο κοινό το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Αυτός είναι ο πραγματικός λόγος που ο Ψαραντώνης με τη βιβλική μορφή είναι ένας παγκοσμίου φήμης λυράρης. Έχει παίξει σχεδόν παντού. Καλείται σε μεγάλα φεστιβάλ του εξωτερικού και το όνομά του φιγουράρει ανάμεσα σε μεγαθήρια της μουσικής και μάλιστα… ψηλά στη μαρκίζα.

Αυτή είναι η ανταμοιβή του για το ερωτικό δέσιμο που έχει με τη λύρα του. Τον αποκαλούν Τζίμι Χέντριξ της λύρας. Σε μια συναυλία που είχε δώσει στις ΗΠΑ του είχε «κολλήσει» αυτό το ψευδώνυμο. Ο ίδιος γελάει όταν του το θυμίζουν. «Μα, Αντώνη με λένε. Είχαν πλάκα αυτοί οι Αμερικάνοι», είχε πει σε μια παλαιότερη συνέντευξή του.

Ο Ψαραντώνης γεννήθηκε το 1942 στα απροσκύνητα Ανώγεια. Περίπου έξι χρόνια νωρίτερα είχε γεννηθεί ο αδερφός του. Ο Νίκος Ξυλούρης. Ο αρχάγγελος της Κρήτης. Βαρύ φορτίο. Σχεδόν ασήκωτο. Ο Νίκος ήταν ένας ιδιαίτερος άνθρωπος από πολύ μικρή ηλικία και αυτό έβαζε τον Αντώνη σε δεύτερη μοίρα. Όχι, επειδή, κάποιος ήθελε να γίνει έτσι. Ήταν σχεδόν νομοτελειακό. Το φως του Νίκου τύφλωνε τους πάντες.

Ο μικρός Αντώνης έτρεχε πίσω από τον αδερφό του συνέχεια. Όταν ο Νίκος ζήτησε από τον πατέρα του την πρώτη του λύρα, ο μικρός αδερφός την έβλεπε σαν παιχνίδι και την πείραζε συνέχεια. Ο μεγάλος αδερφός του φώναζε να την αφήσει για να μη του τη χαλάσει. Ο μικρός, όμως, έκανε του κεφαλιού του. Μια ημέρα που ο Νίκος έλειπε από το σπίτι ο μικρός πήρε τη λύρα και άρχισε να τη γρατζουνάει. Κάποια στιγμή, σα να ξύπνησε κάτι που είχε ήδη μέσα του, ο Αντώνης έπιασε μια μελωδία, την επανέλαβε ξανά και ξανά. Μέχρι που την αποστήθισε και συνέχισε να παίζει.

Ο Νίκος γύρισε στο σπίτι άκουσε τον ήχο αλλά δεν μπήκε μέσα στο δωμάτιο που βρισκόταν ο μικρός. Στάθηκε έξω από την πόρτα και τον άκουγε να παίζει. Κάποια στιγμή άνοιξε την πόρτα απότομα και μπήκε μέσα. Ο μικρός Αντώνης τρόμαξε και επιχείρησε ν’ αφήσει τη λύρα πάνω στο κρεβάτι. Ο μεγάλος αδερφός, όμως, τον μάλωσε. «Παίζε, παίζε ρε μαϊμού. Τι ωραίο ήχο έβγαζες! Παιξ’ το», του είπε και αυτή ήταν η αρχή της ερωτικής σχέσης που ανέπτυξε ο Ψαραντώνης με τη λύρα.

Μαζί, τα δυο αδέρφια, πήγαιναν στα πανηγύρια, άκουγαν τους λυράρηδες να παίζουν, αντέγραφαν κινήσεις και τεχνικές. Έτσι έμαθαν να παίζουν. Αυτοδίδακτοι και οι δυο. Κανείς δεν πήγε σε κάποια σχολή για να μάθει. Το αυτί, το μυαλό και την καρδιά, χρησιμοποίησαν μόνο.

Με το πέρασμα του χρόνου, ωστόσο, το άστρο του Νίκου γινόταν όλο και πιο φωτεινό. Και όσο πιο φωτεινό γινόταν τόσο πιο πολύ τύφλωνε τους ανθρώπους γύρω του. Ο Αντώνης βρέθηκε στη σκιά του αδερφού του. Έπαιζε και αυτός λύρα και ήταν πάντα καλός. Για τους περισσότερους, ωστόσο, ήταν ο Αντώνης, ο αδερφός του Νίκου Ξυλούρη. Για πάρα πολλά χρόνια έμεινε στη σκιά του αδερφού του. Παρ’ όλα αυτά προσπαθούσε πάντα να κάνει τα δικά του βήματα. Από τα 13 του χρόνια όταν πρωτοέπαιξε σε έναν γάμο, μέχρι και το 1964 όταν ηχογράφησε τον πρώτο προσωπικό του δίσκο, 45 στροφών.

Όταν τον Φεβρουάριο του 1980 «έβαλε ο θεός σημάδι» και ο Νίκος Ξυλούρης έφυγε τόσο νωρίς από τη ζωή, ο Αντώνης συγκλονίστηκε. Δεν θα ήταν ποτέ ξανά ο ίδιος άνθρωπος. Αφιερώνεται στην μουσική. Από το 1973 που έβγαλε τον πρώτο του πλήρη δίσκο μέχρι και το θάνατο του Νίκου είχε κάνει συνολικά τέσσερις ηχογραφήσεις. Τις δύο δεκαετίες που ακολουθούν βρίσκεται σε ένα οργασμό δημιουργίας όπου βγάζει 13 δίσκους!

Πρώτη φορά πήρε μέρος σε διεθνές φεστιβάλ το 1982 στην Κολωνία της Δυτικής Γερμανίας σε διοργάνωση του τηλεοπτικού καναλιού WDR. Δυο χρόνια αργότερα παίζει στο Βερολίνο στις εκδηλώσεις για τα 750 χρόνια από την ίδρυση της πόλης. Το 1989 συμμετέχει στο «Journée des cinq continents» στη Ζυρίχη και το Άμστερνταμ. Τον Ιούνιο του 1999 πάλι ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στο φεστιβάλ Η Συνάντηση των Πέντε Ηπείρων στο Μαρτινί στην Ελβετία. Και αυτά είναι μερικά μόνο από τα φεστιβάλ που συμμετέχει σε διεθνές επίπεδο.

Η αλλαγή της χιλιετίας βρίσκει τον Ψαραντώνη αδιαφιλονίκητο ηγέτη και εκπρόσωπο της Κρητικής μουσικής ανά την υφήλιο. Το 2005 παίζει για τα 20 χρόνια του World Music Institute στο Town Hall της Νέας Υόρκης. Το 2007 εμφανίζεται στο φεστιβάλ ροκ μουσικής «All tomorrow’s Parties» στο Μάινχεντ της Αγγλίας και είναι ο πρώτος Έλληνας καλλιτέχνης που καταφέρνει κάτι τέτοιο. Το 2009 εμφανίζεται για δεύτερη φορά στο ίδιο φεστιβάλ στο Σίδνεϊ και στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, το οποίο επιμελήθηκε ο Nick Cave.

Η λύρα του Ψαραντώνη εκτίθεται σήμερα στο «World’s first Global Musical Instrument Museum» στο Φοίνιξ της Αριζόνα των ΗΠΑ, όπου και προβάλλεται video με τον Ψαραντώνη να παίζει λύρα.

Στο σημερινό δισκάκι ο Ψαραντώνης με τον αδερφό του Ψαρογιάννη (βλέπε αναρτήσεις 15, 36, 64, 67, 91, 108 και LP2).

Όπως είχε πει και ο μεγάλος Πουλίκας, σε συνέντευξη, την ώρα που ξυριζότανε, το μέλλον είναι ζοφερό. Γι΄αυτό και ¨Θα κατοικήσω στο βουνό¨ παρέα με ένα βράχο όπως μας τραγουδάει ο Ψαραντώνης. Δυστυχώς όμως η ανθρώπινη βλακεία, σε κάνει να χρειάζεσαι καταφύγια, ποντικότρυπες και λαγούμια για να σωθείς από το ίδιο το ανθρώπινο το είδος. Είπαμε όμως, οι ¨Πέρδικες¨ δεν κάνουν πολιτική. Απλά με συντροφιά την τέχνη (και όχι σαν όπλο εκδίκησης όπως πολλά κράτη, μαζί και το δικό μας κάνουν), ίσως χρυσώνουμε το χάπι. Το blog cover από τον δίσκο του Ξαρχάκου ¨Η Συμφωνία της Γιάλτας και της πικρής αγάπης τα τραγούδια¨. Οι στίχοι, πάντα επίκαιροι, του Νίκου Γκάτσου.  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

 

164. BENTETTA BE-211 ΜΑΝΙΑΣ ΝΙΚΟΣ- ΚΑΛΟΜΟΙΡΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ 1968

Μανιάς Νίκος (Μανιαδάκης-Αηδόνι της Κρήτης )- Καλομοίρης Γιώργος (Γιωργαντός) BENTETTA BE-211 Νέος συρτός της νύκτας - Τσι γύφτισες αρώτησα (Κονδυλιές Μεσσαρίτικες) 1968- 45rpm- 7''

Το κανονικό του επίθετο ήταν Μανιαδάκης (βλέπε αναρτήσεις 4,9,10,19,71 και 133),. Γεννήθηκε το 1931 στην Επισκοπή Ρεθύμνου. Άρχισε από μικρός να ασχολείται με την μουσική και ξεκίνησε με λύρα, την οποία όμως παράτησε σύντομα για χάρη του λαούτου.

Για τα δύσκολα χρόνια της νιότης του είχε πει: «Σαν παιδιά, του χωριού, τα χρόνια αυτά τα δύσκολα, κουβεντιάζω τώρα για το ’45, ’46, κ.λπ., εκάναμε παρέες στα σπίτια. Επαίρναμε ένα πιατάκι φαΐ από το σπίτι μου, ένα πιατάκι φαΐ από του Μανόλη και συγκεντρωνόμεθα σε ένα σπίτι, πέντε έξι παιδιά και κάναμε λοιπόν παρέα. Και μετά βγαίναμε στον δρόμο καντάδα. Αγκαλιαζόμεθα ο ένας με τον άλλον και τραγουδούσαμε λοιπόν και γυρίζαμε στα στενά. Τέλος πάντων. Ετραγουδούσα εγώ καλά, πολύ ωραία, από τότε. Θυμάμαι ότι μας εφωνάζανε στα καφενεία και μου λέγανε «καναρίνι», «καναρίνι», εμένα. Και μου λέγανε και έλα δω, και έλα δω, τέλος πάντων… Μετά το ’45 με ’46. Το ’47 είχα ένα θείο στην Αμερική, του πατέρα μου αδερφό, Μανιά, και ήρθε λοιπόν και κάναμε κάποια παρέα στο σπίτι μας, του θείου μου κάναμε ένα ρεφενέ εκεί πέρα, και με βάλανε λοιπόν εκεί πέρα και τραγούδησα. Και μου λέει «εσύ κακομοίρη τραγουδείς καλά και επειδής παίζει ο πατέρας σου μαντολίνο, να σου πάρω βρε μια λύρα». Εγώ λοιπόν ούτε ναι ούτε όχι δεν του είπα. Τον επηρεάσανε οι συγγενείς μου, η παρέα μας. Μου λέει «αύριο το πρωί θα πάμε στου Σταγομανόλη να πάρουμε μια λύρα, από το Ρέθυμνο».

Την άλλη μέρα πήραμε το λεωφορείο πήγαμε στο Ρέθυμνο και μου πήρε μια λύρα και την είχα δυο, τρεις, τέσσερις μήνες.

Στο χωριό μου όμως υπήρχε ένας Φυσάκης, όπως σας είπα, λυράρης, και κάποιος Μαυράκης σε ένα άλλο χωριό δίπλα, στη Φλακή. Αυτός ο Μαυράκης ήταν τακτικά στην Επισκοπή σε γάμους ερχότανε, τακτικότατα. Και πιάνει λοιπόν μετά από κάνα δυο μήνες, αυτός μάλλον εφοβήθηκε ότι θα του κάνω αντίπραξη, θα του φάω τα γλέντια. Και μου λέει λοιπόν, «μώρε Νικολιό να πάρεις λαούτο, να πάρεις λαούτο και ν’ αφήσεις τη λύρα», μου λέει «και εγώ να σε παίρνω κακομοίρη στα γλέντια, μου λέει, και να βγάζεις λεφτά και τα λοιπά…». Αυτός με επηρέασε λοιπόν, και λέω του αδερφού μου «μωρέ συ, τη λύρα δεν την θέλω. Θα πάω από τα Χανιά να πάρω ένα λαούτο». «Γιάντα μωρέ»; «∆εν το θέλω μωρέ γιατί είναι δύσκολο και τα λοιπά… η λύρα είναι δύσκολη» του λέω.

Έκανε και τις αξιολογήσεις του, γιατί πάντα είχε το θάρρος της γνώμης του.

 «Ήτανε ο Μαρκογιάννης, ήτανε ο Μπαξεβάνης. Ο Μπαξεβάνης βέβαια δεν έπαιζε όπως τον Μαρκογιάννη το λαγούτο, ετραγουδούσε πάρα πολύ ωραία, έπαιζε και λαγούτο. Ο Κουτσουρέλης». Τον Ψύλλο τον εθυμάμαι σαν τον νέο. Ήτανε και χασάπης και θυμάμαι την κόκκινη ποδιά που φορούσε. Δεν τον θυμάμαι να παίζει καθόλου. Άκουγα όμως ότι ήτανε ωραίος. Το πρότυπο μου ήτανε ο Μαρκογιάννης. Μέχρι που ήρθε και έπαιζε στο σπίτι μου κοντά σ’ ένα πανηγύρι και το είχα πάρει το λαούτο λοιπόν, και πήγα και έκατσα δίπλα του και έβγαλα το λαούτο και ακούγανε πια το λαούτο παρά τη λύρα και με άρεσε πάρα πολύ». 

Γνήσιος καλλιτέχνης ο Νίκος Μανιάς ήξερε πως μακριά από το πάλκο και το λαγούτο του δεν υπάρχει.

Στο σημερινό δισκάκι, λύρα παίζει ο Γιώργος Καλομοίρης (βλέπε αναρτήσεις 34,88 και 111). Θεωρώ ότι δεν υπάρχει πρώτο όνομα. Τόσο ο Μανιάς όσο και ο Καλομοίρης θεωρούνται ογκόλιθοι της Κρητικής μουσικής παράδοσης. Σε αντίστοιχο άλλο δισκάκι της ¨Βεντέττα¨ (έχουν αρκετά σαν δίδυμο) το αφιέρωμα (αναφορά) θα είναι για τον Γιωργαντό.

Τα σκαναρισμένα εξώφυλλα είναι του Ιδομενέα από Ρέθυμνο και τον ευχαριστώ που βοηθάει στην προσπάθεια καταγραφής.  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).