160. COLUMBIA SEGG 2577 ΑΡΜΑΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1964

Αρμάος Νικόλαος COLUMBIA SEGG 2577 Μπάλλοι - Καλαματιανά - Χασάπικα - Σούστα 1964- 45rpm- 7''

«Στην καταγωγή μας έχουμε από τους παππούδες μας γνήσιες ρίζες ιταλικές. Λέγομαι Αρμάος, Νίκος Αρμάος και εμείς (από τον παππού μου και μετά) είμαστε από την Τήνο. Δηλαδή Φραγκοτηνιακοί, καθολικοί – όπως και ο Βαμβακάρης ο Μάρκος που είναι Φραγκοσυριανός και αυτός καθολικός.
Ο πατέρας μου (Ιωσήφ Αρμάος) γεννήθηκε το 1838. Παντρεύτηκε δύο φορές και από τον πρώτο του γάμο είχε 3 παιδιά, τον αδελφό μου τον Τζούλιο, που ήτανε και πιο μεγάλος, εμένα, και την αδελφή μου, τη Μαρίκα. Πεθάνανε και τα δυο αδέλφια μου.Εγώ γεννήθηκα το 1889 στην Κωνσταντινούπολη.
Κοντά στο 1850 ο πατέρας μου ήτανε έντεκα χρονού και πήγε να πιάσει ένα πιστόλι. Τόπιασε ανάποδα και πάτησε τη σκανδάλη που τού έφαγε τότες το πιστόλι και τα πέντε δάχτυλα. Μέχρι και στο παπούτσι του βρήκανε ένα δάχτυλο. Ήτανε πολύ μεγάλη η ζημιά αυτή. Από τότε ήτανε μ’ ένα χέρι, έλειπε το δεξί.

Πήγε στα σχολεία και έμαθε μουσική. Έπαιζε βιολί, έπαιζε και αρμόνικα, ένα όργανο όπως είναι τώρα το ακορντεόν. Και όταν έπαιζε είχε το δοξάρι δεμένο στο δεξί χέρι που ήτανε το κομμένο. Όλοι οι παλιοί της Πόλης θυμούνται τον πατέρα μου που έπαιζε βιολί (καλό βιολί, αλλά όχι σαν το Σαλονικιό που ήταν ο πρώτος) μ’ ένα χέρι.
Εγώ είμαι κοντά στον Κολοκοτρώνη στα χρόνια, αλλά η λατέρνα είναι πιο μεγάλη στην ηλικία από μένα. Πριν να γεννηθώ εγώ οι λατέρνες ήρθανε στην Κωνσταντινούπολη από την Ιταλία. Ιταλικό όργανο είναι η λατέρνα και όχι ελληνικό ή τούρκικο μήτε από αλλού.
Τα φέρανε από την Ιταλία, αλλά δεν ήτανε όπως τα βλέπετε σήμερα. Στην αρχή ήτανε πιο μικρά, με άλλο σκαρί, και πιο στενά, όχι όμως τόσο όμορφα όπως αργότερα που φτιάξανε και φτιάχνουνε συνέχεια.

Ήρθε ο Τουρκόνι, λοιπόν, στην Πόλη από την Ιταλία και έκαμε εργοστάσιο τότε και έφτιαχνε και έβγαζε λατέρνες. Πολλές λατέρνες τώρα ακόμα έχουνε από τότες σαν φίρμα το όνομα αυτουνού του Τουρκόνι. Τις έβγαζε ο ίδιος έτοιμες και με μουσικές, έτοιμα τραγούδια απάνω που τα έγραφε και τα σταμπάριζε μόνος του, στον κύλινδρο. Ήτανε πολύ έξυπνος άνθρωπος αυτός ο Τουρκόνι και καλός μουσικός, πολύ καλός μουσικός.
Σκοπούς στις λατέρνες έβαζε μόνο ο Τουρκόνι και εμείς - δηλαδή εγώ, ο πατέρας μου και ο αδελφός μου ο Τζούλιος.

Ήτανε λίγοι αυτοί που βάζανε είπα τραγούδια στη λατέρνα γιατί δεν είναι εύκολο και δεν μπορούσε όποιος - όποιος. Έπρεπε να ξέρει να διαβάζει και να γράφει μουσική. Το σταμπάρισμα στον κύλινδρο είναι πολύ δύσκολο. Λατέρνα μπορεί να φτιάξει ένας καλός μαραγκός και σήμερα. Τι γίνεται όμως από εκεί και μετά; Η τέχνη όλη είναι στο κάρφωμα και στο τύπωμα. Δουλειά για πεθαμό. Ο πατέρας μου είχε μαγαζί μέσα στο Γενή-Τσαρσή, που ελληνικά θα πει ότι είναι το «Καινούργιο παζάρι». Μ’ ένα χέρι κάρφωνε πάνω στον κύλινδρο ο πατέρας μου. Ρώτα το Ντούμη να πει για τον πατέρα μου που μ’ ένα χέρι κάρφωνε μια – μια νότα πάνω στη λατέρνα. Όλοι το ξέρουν. Οι παλιοί. Στο μαγαζί του πατέρα μου ήτανε και ο Τζούλιος ο αδελφός μου και εγώ, γιατί έντεκα χρονού άφησα το σχολείο και βοήθαγα τον πατέρα μου.

Ο Τζούλιος ήτανε μάστορας από τότες. Εγώ ήμουνα 16 χρονού πολύ καλός μάστορας στη λατέρνα. Εβδομήντα χρόνια αν είσαι αγράμματος και διαβάζεις εφημερίδα θα μάθεις γράμματα. Εβδομήντα χρόνια είμαι μάστορας στη λατέρνα και βαθμηδόν έμαθα να διαβάζω και να γράφω μουζική, για να μπορώ να τυπώνω πάνω στο όργανο. Πρώτα τυπώνεις και μετά καρφώνεις ένα-ένα καρφί, κάθε νότα, πάνω στον κύλινδρο. Δε λέω βέβαια ότι είμαι και άριστος μουζικός, μήτε ότι είμαι ο Χατζιδάκις, ο Θεοδωράκης ή ο Τσιτσάνης, αλλά με τη δουλειά της λατέρνας που χρειάζομαι να ξέρω είμαι καλός. Η μουζική εγώ ξέρω ότι δεν είναι τέχνη αλλά φύση. Ή πιότερο φύση από τέχνη.
Γυρνώ σιγά – σιγά τον κύλινδρο και τυπώνω πρώτα (με τρύπες τυπώνω τις νότες) και μετά τα καρφώνω ένα - ένα. Και ντρίλιες και πόντους. Οι ντρίλιες είναι αυτές που βαστούν τη φωνή. Μια – μια νότα τύπωμα και κάρφωμα. Σταθερό χέρι, πολύ ίσιο, μάτια ανοιχτά και πιο πολύ μεγάλη υπομονή θέλει αυτό το χτικιό…»

Περισσότερα ενδιαφέροντα βιογραφικά στοιχεία θα βρείτε στην επίσημη ιστοσελίδα του Νίκου Αρμάου. Μπάλοι, καλαματιανά, δημοτικά, χασάπικα, ζεϊμπέκικα και πολλά άλλα τραγούδια (περίπου 2000) είχε χτυπήσει ο Αρμάος σε κυλίνδρους για λατέρνα. Μοναδικός στο είδος του.

Στο σημερινό δισκάκι η πασίγνωστη ¨Σούστα¨ (για τους μεγαλύτερους), θέμα εισαγωγής του αγαπημένου Καραγκιόζη.  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

 

159. PANIVAR PA-431 ΣΠΥΡΙΔΑΚΗΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ- ΤΣΑΦΑΝΤΑΚΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ 1972

Σπυριδάκης Στέφανος- Τσαφαντάκης Βαγγέλης (Παλμέτης) PANIVAR PA-431 Αν ο Θεός (Συρτός) - Θα θυμηθείς τα λόγια μου (Κοντυλιές) 1972- 45rpm- 7''

Ο Τσαφαντάκης Βαγγέλης (βλέπε και ανάρτηση 18) γεννήθηκε στο Μορόνι του Δήμου Φαιστού, έπαιξε λαούτο με τους μεγαλύτερους λυράρηδες της Κρήτης και δύσκολα θα βρεις χωριό της Μεσαράς που να μην έχει παίξει σε πανηγύρι του ή σε γάμο. Γλεντζές, άνθρωπος της παρέας, με ιδιαίτερο χιούμορ και με μεγάλη αγάπη για την Κρητική παραδοσιακή μουσική.

Έχει συνεργαστεί δισκογραφικά με τους: Σπυριδάκη Στέφανο, Χαραλαμπάκη Στέφανο, Παπουτσάκη Γιώργο, Ρεμαντώνη Μιχάλη, Κακλή Μανώλη και άλλους.

Για τον Σπυριδάκη Στέφανο δεν κατάφερα να βρω βιογραφικά στοιχεία. Έχει δισκογραφήσει δυο 45άρια, το σημερινό με τον Τσαφαντάκη και ένα ακόμα με τον Φραγκίσκο Σταυρουλάκη.

Τα σκαναρισμένα δισκάκια (ζευγάρι) τα χρωστάμε στον φίλο Ιδομενέα από Ρέθυμνο.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

158. FIDELITY 2105074 ΣΚΟΡΔΑΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1974

Σκορδαλός Αθανάσιος FIDELITY 2105074 Θέλω να μείνω αμοναχός (Ηρακλειώτικος συρτός) - Μακρυά απ΄τ΄ άλλα μνήματα (Ηρακλειώτικες κοντυλιές) 1974- 45rpm- 7''

 

Μακριά απ’ τ' άλλα μνήματα να βάλουν το δικό μου,
να μην ακούν άλλοι νεκροί, τον αναστεναγμό μου.

Θανάσης Σκορδαλός (βλέπε βιογραφικά στοιχεία σε παλαιότερες αναρτήσεις) στο σημερινό δισκάκι, σε Ηρακλειώτικους σκοπούς, για ζέσταμα στα δάκτυλα του (πιο τεχνικοί και λιγότερο γρήγοροι). Μαζί του στο λαούτο ο Δημήτρης Φουκάκης που δυστυχώς στις ετικέτες δεν αναγράφετε το όνομα του και σκόπιμα δεν το βάζω στους τίτλους.  

Ο Δ. Φουκάκης γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Πανασό και ήταν ένας σπουδαίος καλλιτέχνης με σπάνια δεξιοτεχνία στο λαούτο. Συμμετείχε σε δεκάδες δίσκους στη μεγάλη του αυτή μουσική διαδρομή.

 Άξιος αντιπρόσωπος της παλιάς γενιάς της Κρητικής Παραδοσιακής Μουσικής, ο Δημήτρης Φουκάκης. Ιδιαίτερο, χαρακτηριστικό το περίτεχνο συνοδευτικό παίξιμο που άφησε εποχή και σίγουρα θα μελετηθεί από τους νεότερους. Πολλές συνεργασίες και δισκογραφίες στο ενεργητικό του. Είχε συνεργαστεί με Ν.Ξυλούρη, Θ. Σκορδαλό, Β.Σκουλά, Γ.Κουφαλιτάκη, Γ.Καλομοίρη, Ν.Σωπασή, Μ.Τζαγκαράκη, Ζ.Κριτσωτάκη, Μ.Λουμπάκη, Γ.Παπαδάκη.

Το σημερινό δισκάκι είναι η ¨χαρά του συλλέκτη¨ και εξηγώ. Δεν είναι ¨καθαρό¨ ή ¨άπιαστο¨ ή από στοκ μαγαζιού αλλά όλα μαζί. Σαν να κόπηκε χθες. Λίγη σημασία έχει βέβαια σε σχέση με το ηχητικό μέρος (να ακουγόταν λίγο παραπάνω και το λαούτο και όλα θα ήταν εντάξει) και τις μαντινάδες που περιέχει.

Τα σκαναρίσματα χωρίς τον κεφαλάρη (αυτό στη μέση του δίσκου- το έσπαγες αν ήθελες να μπει σε τζουκ-μποξ ή να το προσαρμόσεις στο πικαπ σου) τα χρωστάμε στον φίλο Ιδομενέα από Ρέθυμνο.  

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

157. GENERAL GRAMOPHONE GGR 1014 ΠΕΡΙΣΤΕΡΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ- ΚΑΡΜΠΑΔΑΚΗΣ ΠΕΤΡΟΣ 1976

Περιστέρης Αντώνης- Καρμπαδάκης Πέτρος GENERAL GRAMOPHONE GGR 1014 Σιγανοπερπατούσα μου (Ρεθυμνιώτικη σούστα) - Μαλεβιζιώτικος Καστρινός χορός 1976- 45rpm- 7''

Ο Αντώνης Περιστέρης (βλέπε και ανάρτηση 25) γεννήθηκε στο χωριό Γέργερη, Ηρακλείου Κρήτης. Αυτοδίδακτος λυράρης και πατέρας του λυράρη Μανώλη Περιστέρη.

Ήταν το 1962 όταν ο Αντώνης Περιστέρης εγκατέλειπε την Κρήτη για να εγκατασταθεί, οικογενειακά, μόνιμα στην Αθήνα. Καταξιωμένος, ήδη λυράρης ο Αντώνης Περιστέρης ήταν από τους πρώτους πού έπαιξαν και διέδωσαν την κρητική μουσική στην Αθήνα παίζοντας στα πιο γνωστά, τότε κρητικά μαγαζιά της πρωτεύουσας.

Ταυτόχρονα είχε συνεργασίες με γνωστά συγκροτήματα της εποχής όπως το Λύκειο Ελληνίδων, τα συγκροτήματα Δημόγλου, τη Δώρα Στράτου κλπ.
Όμως, κρυφός του πόθος ήταν να δημιουργήσει ένα κρητικό στέκι όπως εκείνος το φαντάζονταν πως πρέπει να είναι. Καθαρά Κρητικό και παραδοσιακό. Η πρώτη του απόπειρα είχε σαν αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το ¨Μητάτο¨, ένα μικρό μαγαζί με κρητικά προϊόντα που γρήγορα έγινε τόπος συνάντησης των Γεριανών και όχι μόνο, της Αθήνας. Το μεγάλο όμως όνειρο του Αντώνη Περιστέρη έγινε πραγματικότητα το Νοέμβρη του 1974 χρονιά κατά την οποία εγκαινίασε ¨ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ¨, το κρητικό κέντρο διασκέδασης που έμελε να γίνει ο ναός της κρητικής παράδοσης στην Αθήνα.
Όσα και να πει κανένας για αυτό το μαγαζί θα είναι λίγα. Τα ατελείωτα γλέντια με τη λύρα του Αντώνη πρώτα και αργότερα του Μανώλη, τα παραδοσιακά πιάτα της κυρίας Μαρίας, τις Πέμπτες με το ΚΕΛΑΡΙΚΟ. Τελειωμό δεν έχουν οι όμορφες αναμνήσεις από το Κάστρο των Περιστέρηδων και της παράδοσης.

Για τους νεώτερους να θυμίσουμε ότι το κάστρο των Περιστέρηδων είχε τις ιδιαιτερότητές του σε σχέση με τα άλλα κρητικά κέντρα διασκέδασης. Μια από αυτές ήταν ότι δεν άλλαζε κάθε εβδομάδα συγκρότημα. Για παράδειγμα οι λαουτιέρηδες που κατά καιρούς έπαιξαν με τον Αντώνη και τον Μανώλη στο Κάστρο έμεναν όσα χρόνια ήθελαν στο μαγαζί και μόνοι τους, πάντα, αποφάσιζαν πότε θα αποχωρήσουν. Με τον τρόπο αυτό υπήρχε πάντα ένα "δέσιμο" ανάμεσα στους πελάτες και τους καλλιτέχνες που δεν συναντούσε κανείς στα άλλα κρητικά μαγαζιά της Αθήνας. Αυτός, ίσως, να είναι και ο κυριότερος από τους λόγους που το ΚΑΣΤΡΟ είχε πάντα σταθερή και καλή πελατεία που εμπιστεύονταν τους Περιστέρηδες και ήξερε γιατί πήγαινε φανατικά στο συγκεκριμένο μαγαζί.
Συνεργάτες των Περιστέρηδων : Καρμπαδάκης Πέτρος-Νικηφοράκης Ηλίας ήταν στο ξεκίνημα και ακολούθησαν οι : Μιχάλης Ρουσσάκης, Ζαχάρης Φασουλάς, Βασίλης Κατσαμάς, Σαλούστρος Αντώνης, Καμπουράκης Κώστας, Δελιδάκης Στέλιος, Πυθαρούλης Βαγγέλης (στο ΚΑΣΤΡΟ "βαπτίστηκε" κρητικός καλλιτέχνης-λαουτιέρης), Σηφάκης Παύλος, Δημήτρης και Μανώλης Σκουλάς, Κουτεντάκης (κιθάρα) Μανώλης Κουμιώτης, Νταγιαντάς Γιώργης, Αποστολάκης Δημήτρης, Τσαγρής Άγγελος, Παπαδάκης Μιχάλης.

Τελευταίος συνεργάτης των Περιστέρηδων στο Κάστρο για πολλά χρόνια ήταν ο Ανδρέας Βαρβατάκης που στο τελευταίο διάστημα της αρρώστιας του Μανώλη έπαιζε με τον Γιώργο το Σκορδαλό στη λύρα και τον Λευτέρη Φραγκιουδάκη στο λαούτο. Τελευταίος ο φίλος κατ' αρχήν και μόνιμος συνεργάτης του Μανώλη Περιστέρη, ο Στάθης Μελεούνης, που μπήκε νεαρός με την κιθάρα του στο ΚΑΣΤΡΟ, όταν απολύθηκε από το στρατό και έμεινε μέχρι το αναπάντεχο τέλος, στις 20 Δεκέμβρη του 2005, πού χάθηκε ο Μάνος.
Επτά μήνες αργότερα, 7 Ιουλίου του 2006, έσμιγαν Αντώνης και Μανώλης.

 

Ο Πέτρος Καρμπαδάκης (αναρτήσεις 2, 31 και 109), από την Κουκουναρά Κισάμου, που με το λαγούτο και το τραγούδι του διασκέδασε γενιές κρητικών όχι  μόνο στην Κρήτη, στην Αθήνα και στο εξωτερικό. Ο Πέτρος Καρμπαδάκης πήγε νέος στην Αθήνα στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και ξεκίνησε να συνεργάζεται με τους καλύτερους μουσικούς όχι μόνο Χανιώτες αλλά και παγκρήτιας εμβέλειας. Τότε γνώρισε και τον Στέλιο Καζαντζίδη ο οποίος του ζήτησε να τραγουδήσει δυο δικά του τραγούδια.

Ατελείωτος ο αριθμός των μουσικών που συνεργάστηκε στην 50χρονη καριέρα του. Με το Ναύτη ήταν για χρόνια συνεργάτες, με το Μαύρο, τον Κουνέλη, τον Κώστα Μουντάκη, τον Αστρινό Ζαχαριουδάκη, το Ζαχάρη Μελεσσανάκη και με πολλούς άλλους όχι μόνο της κρητικής αλλά και της πανελλήνιας δημοτικής μουσικής παράδοσης. Ήταν επίσης δάσκαλος του Παύλου Μυριδάκη στο ξεκίνημα του.

Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, άρχισε να συνεργάζεται με τη νεότερη γενιά των βιολατόρων, όπως τον Περικλή Τζουγανάκη και τον Ηλία Χορευτάκη, με τον οποίο εργάστηκε για συνεχόμενες σαιζόν στην Αθήνα.

Μετά το 2000 συνεργάστηκε με το Μιχάλη Λουφαρδάκη και το Βασίλη Καρεφυλλάκη ενώ ξεκίνησε να παραδίδει μαθήματα σε παιδιά στην Κίσαμο. Από τη δουλειά του αυτή, βγήκαν πολλά νέα ταλέντα, που αργότερα έγιναν συνεργάτες του, όπως ο λυράρης Χρήστος Περαθωράκης. Στα Χανιά οι τελευταίες του εμφανίσεις ήταν στην ταβέρνα του αδικοχαμένου Βασίλη Ζεβελάκη στη Νέα Χώρα και στα Χάλκινα με τον Ψαραντώνη. Τα δύο τελευταία χρόνια πάλεψε δυνατά με την αρρώστια έγινε και μια βραδιά για την ενίσχυση του στο Καστέλλι, στο κέντρο Στημαδώρης, όπου συμμετείχαν πλήθος φίλων και συναδέλφων.

Υπήρξε δεινός μαντιναδολόγος και μαντινάδες του είναι σήμερα πασίγνωστες στην Κρήτη ενώ κάποιες έγιναν βάση για να βγουν σειρά μαντινάδων!!

Δύο από τις μαντινάδες του :

Εσυ ‘σαι στην ανατολή κι είναι η ζωή μπροστά σου και ‘γω στο ‘λιοβασίλεμα και μου φωνάζεις στάσου

Αν δεις ποτέ στον ουρανό, σύννεφα να περνούνε, είναι δικοί μου στεναγμοί που ήρθανε να σε βρούνε

Τα σκαναρισμένα εξώφυλλα που προστέθηκαν είναι του Ιδομενέα από Ρέθυμνο και τον ευχαριστώ πολύ που συμβάλει στη προσπάθεια καταγραφής

Πληροφορίες, φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).