647. ODEON GA 7910 ΣΚΟΡΔΑΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ 1956

Σκορδαλός Αθανάσιος- Μαρκογιαννάκης Ιωάννης (Μαρκογιάννης)- Μαρκογιαννάκης Ευάγγελος (Μαρκοβαγγέλης) ODEON GA 7910 Συρτός Πιτσιδιανός (Συρτός Κρητικός- Χίλιες καρδιές κι αν είχα εγώ)- Συρτός της νύχτας (Συρτός Κρητικός- Μάτια που εύκολα γελούν) 1956- 78rpm- 10''

 

«Ο Θεός, φαίνεται, έδωσε απλόχερα, χωρίς να βάλει όριο παροχών, χωρίς να τσιγκουνευτεί, όλα τα μουσικά προτερήματα και τις μουσικές αρετές στο Θανάση Σκορδαλό. Ο Θανάσης Σκορδαλός, γέννημα και θρέμμα αυτού του πανέμορφου, του προικισμένου με τόσες φυσικές ομορφιές τόπου, παιδί του Γιάννη και της Γαρυφαλλιάς Σκορδαλού, από τη γέννησή του το 1920, έφερε τη σφραγίδα της δωρεάς. Τα κύτταρά του εξ αρχής ήταν πλημμυρισμένα από μουσική, μουσικότητα και ρυθμό. Ταυτόχρονα είχαν, όπως αποδεικνύεται από τη μετέπειτα μουσική πορεία, την ικανότητα να κατακρατούν, σαν απορροφητικό σφουγγάρι, κάθε ήχο, να τον επεξεργάζονται και να τον επαναπροσφέρουν.

Το θρόισμα του ανέμου στα πλούσια πλατανόφυλλα, το μουρμουρητό του άφθονου, του καθάριου, του δροσερού νερού κατά τη ροή του προς τα ποτάμια και τα λυγάτα των αλευρόμυλων, η αναταραχή του αέρα από το πέταγμα της σκάρας και του γερακιού, η ασύλληπτη για τους πολλούς σύγκρουση που έχουν συνεχώς τα σύννεφα με το Βορίζη και την κορφή του Αγριμοπήγαδου, το βέλασμα των προβάτων στην πλαγιάδα και οι ποικίλοι ήχοι από τα κουδούνια τους, οι ξέφρενοι λαρυγγισμοί των αηδονιών και των ζυγαρδελιών, οι φωνές των βατράχων και της κουκουβάγιας κατά το δειλινό, το κελαρυστό τραγούδι της «πλουμισμένης πέρδικας» και του κορυδαλλού κατά το αχνόφωτο της αυγής, το λάλημα του πετεινού πάνω στο φράχτη της αυλής, οι φωνές κάθε ζώου, οι ήχοι της καμπάνας του Αγίου Θεοδώρου και της Πανωχωριανής Παναγίας, τα πρώτα ακουστικά ερεθίσματα εκκλησιαστικής μουσικής που δέχεται από τη στεντόρεια φωνή του Θοδωρή του Βλαχάκη, μα και οι αναπνοές και οι κάθε είδους ομιλίες των Σπηλιανών, αποτελούσαν πηγή έμπνευσης και πρωτογενή μουσικά στοιχεία για τον ταλαντούχο Θανάση.

Αν σ’ αυτά προσθέσομε τα ακούσματα από προγενεστέρους απ’ αυτόν Κρητικούς οργανοπαίχτες, (δε λέω, όπως σήμερα κατά κόρον ακούγεται και επαναλαμβάνεται Κρητικούς καλλιτέχνες, γιατί δυστυχώς στις μέρες μας οι λέξεις έχασαν το πραγματικό τους νόημα), οργανοπαίχτες Σπηλιανούς και μη, όπως ο γέρο-Κοντύλης, ο αξέχαστος μπάρμπα-Στεφανής, ο ανεπανάληπτος Μαρκογιώργης, ο μοναδικός Καλογρίδης, ο προικισμένος Καρεκλάς, ο μελωδικός Ροδινός, ο ευρηματικός Χαρίλαος, ο ξεχωριστός Λαγός, το χρυσό λαρύγγι ο Μπαξεβάνης, το φανταστικό μπουλγαρί ο Φουσταλιέρης και άλλοι, έχομε περίπου τις πηγές έμπνευσης και το πλαίσιο της μουσικής μαγιάς για το μουσικό ζυμωτό του Θανάση Σκορδαλού. Όλα αυτά αποθηκεύονται στους μουσικούς του ταμιευτήρες, αναμειγνύονται, ζυμώνονται, δουλεύονται, επεξεργάζονται, ταξινομούνται και επιστρέφουν ως καινούργιοι, θελκτικοί, ευχάριστοι ήχοι, που βγαίνουν από τις χορδές της λύρας του, με την παρέμβαση των θαυματουργών χεριών του, σα σταγόνες δροσιάς, σαν μάννα εξ ουρανού, σαν απόσταγμα από μυρωδάτα ροδοπέταλα.

Ο Θανάσης Σκορδαλός ζει για να παράγει ποιοτική Κρητική μουσική και παίρνει ζωή από την Κρητική μουσική. Είναι ένα δίδυμο μοναδικό, αδιάσπαστο, αλληλοσυμπληρούμενο, αλληλοτροφοδοτούμενο. Σκορδαλός σημαίνει Κρητική μουσική και Κρητική μουσική σημαίνει Σκορδαλός. Οι δημιουργίες του επενδύονται και σερβίρονται με στίχους (μαντινάδες) άφθαστης τελειότητας και κάλλους, στίχους συνήθως δικούς του, επίκαιρους και δεμένους αρμονικά με την αντίστοιχη μουσική, τραγουδισμένοι δε με μια μοναδική, απαράμιλλη τεχνική τελειότητα, που λίγοι, ελάχιστοι τραγουδιστές έχουν την ικανότητα να επιτύχουν, παρ’ ότι δεν μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι, τα φωνητικά του προσόντα, ήταν εφάμιλλα των μουσικών και στιχουργικών.

Ο μεγάλος Θανάσης, ο προικισμένος Θανάσης, ο χαρισματικός Θανάσης, συναγωνίσθηκε μεγάλες μουσικές φυσιογνωμίες, τις έφθασε, τις ξεπέρασε, έγραψε τη δική του ιστορία, έβαλε την προσωπική του σφραγίδα στην Κρητική Μουσική, ίδρυσε τη δική του Σχολή, άφησε τη δική του εποχή. Ξεκίνησε σαν ένας και κατέληξε ο Ένας.

Αυτή η διαπίστωση δε μειώνει κανένα προγενέστερό του, σύγχρονό του ή μεταγενέστερό του υπηρέτη και μύστη της μουσικής μας παραδόσεως. Υπήρξαν, υπάρχουν, ευχόμαστε και ελπίζομε να υπάρξουν πολλοί, καλοί και άξιοι. Καθένας έχει κάνει ή θα κάνει τη δική του συνεισφορά, έχει βάλει ή θα βάλει το δικό του το λιθαράκι σ’ ότι λέμε, σ’ ότι εννοούμε, σ’ ότι περικλείεται στη φράση Κρητική Μουσική Παράδοση.

Μα τούτος ο άνθρωπος, δεν έβαλε λιθαράκια. Δεν υπήρξε απλά νεροκουβαλητής στο μύλο της παράδοσης, δε βοήθησε, δε συνέβαλε απλά στο στήσιμο αυτού του οικοδομήματος, δεν υπήρξε και δε θα μπορούσε να ήταν ένας από τους πολλούς, τους καλούς έστω. Υπήρξε ο ένας, ήταν ο «ακρογωνιαίος λίθος», η καντονάδα του οικοδομήματος, ένα οικοδόμημα σε γνήσια παραδοσιακή μορφή, χωρίς αλλοιώσεις, χωρίς περιττά στοιχεία, με γνωστά πρωτογενή μουσικά υλικά και δουλεμένα με τέτοιο τρόπο, με τόση αξιοσύνη, με τόση φαντασία, με τέτοια μαεστρία και μουσική σοφία, ώστε να δίδουν ένα αποτέλεσμα τόσο τέλειο, όσο και νέο. Τόσο παραδοσιακό όσο και σύγχρονο. Τόσο τεχνικό όσο και ευχάριστο. Τόσο αρμονικό όσο και ρυθμικό.» Απόσπασμα Του Πρωτοπρεσβυτέρου π. Ευαγγέλου Κοπανάκη, Εφημερίου Σπηλίου στα 10 χρόνια από το θάνατο του Θανάση Σκορδαλού.»

Στο σημερινό γραμμοφωνικό δίσκο, έχουμε δυο από τα ¨ομορφότερα¨ τραγούδια του Θανάση Σκορδαλού με τους Μαρκογιάννη και Μαρκοβαγγέλη στα λαούτα. Για το αρχείο, ο δίσκος κυκλοφόρησε με μαύρες ετικέτες, χρυσά και ασημένια γράμματα. 

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

646. PARLOPHONE GDSP 3224 ΖΑΜΠΕΤΟΥΛΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ- ΗΛΙΑΚΗΣ ΜΑΜΑΣ- ΚΑΣΤΑΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ- ΚΟΝΤΟΠΥΡΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ 1967

Ζαμπετουλάκης Ευάγγελος- Ηλιάκης Μάμας- Καστάνης Παναγιώτης- Κοντοπυράκη Δήμητρα PARLOPHONE GDSP 3224 Γιατρός δε βρίσκει φάρμακο (Συρτός Κανδανιώτικος) - Ο χαμός του ναύτη (Καλαματιανό) 1967- 45rpm- 7''

 

«Ο Παναγιώτης Καστάνης, με το λαγούτο και το τραγούδι του έγραψε την δική του ιστορία, έβαλε την προσωπική του πινελιά στο ευρύ φάσμα της κρητικής μουσικής. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κάντανο Σελίνου και από έφηβος έμαθε να παίζει λαγούτο και να συμμετέχει ενεργά στα παραδοσιακά γλέντια.

Θαυμαστής του Δημήτρη Γαλάνη, του Μανώλη Καρτσώνη και των Κουτσουρέληδων, δεν άργησε να αξιοποιήσει το ταλέντο του και να εξελιχθεί σε έναν από τους καλύτερους μουσικούς, όχι μόνο των Χανίων, αλλά της Κρήτης γενικότερα.

Μοναδική χροιά, άψογη πενιά, συνεργάστηκε με τα κορυφαία βιολιά των Χανίων, όπως ο Μιχ. Κουνέλης, ο Κ. Παπαδάκης(Ναύτης), ο Παύλος Πολυράκης, ο Φώτης Κατράκης, ο Μανιός κλπ. Δισκογραφικά έχει αφήσει αξιόλογο έργο, επίσης παρέστει σε εκδηλώσεις των Κρητών της ομογένειας στο εξωτερικό.

Για μερικά χρόνια παρουσίαζε την ραδιοφωνική εκπομπή του συλλόγου "Ο Χάρχαλης" στην τοπική ραδιοφωνία Χανίων. Δυστυχώς, σοβαρά προβλήματα υγείας τον κράτησαν μακριά από την μουσική τα τελευταία χρόνια.

Ο Παναγιώτης Καστάνης απεβίωσε το 2011.»

«Ο Βαγγέλης Ζαμπετουλάκης, γιός του Γεωργίου & της Αθηνάς μοναδικό παιδί της οικογένειας τους, έτυχε εξαιρετικής παιδείας. Γεννημένος στα Λυριδιανά Κισσάμου το 1937. Τελείωσε την στοιχειώδη εκπαίδευση στο δημοτικό σχολείο Πλακαλώνων και την Εμπορική Σχολή στα Χανιά. Φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημόνων ΑΣΟΕΕ. Κατά την διάρκεια της παραμονή του στην Αθήνα, το Θέατρο υπήρξε δεύτερο Σχολείο του. Παρακολούθησε μαθήματα ευρωπαϊκής μουσικής από τον μεγάλο καθηγητή Μιχαήλ Βλαζάκη Δ/ντή ωδείου Χανίων. Παντρεύτηκε ως ορμηνεύει η φύση τη Δήμητρα Ε. Ξενικάκη και αποκτήσανε δύο κόρες, την Ιωάννα και την Γεωργία.

Στην δισκογραφική δουλειά εμφανίστηκε το 1968 με τέσσερις συνθέσεις, δύο Συρτά & δύο τραγούδια σε ρυθμό Καλαματιανό. Ακολούθησαν πάνω από εκατό συνθέσεις σε όλα τα είδη και τις μορφές παραδοσιακής ελληνική μουσικής.

Έχει γράψει μουσική και στίχους για 30 δίσκους και CD που κυκλοφόρησαν διάφορες εταιρείες. Ανάμεσα σε αυτά ηχογράφησε ένα CD αφιερωμένο στους πεσόντες της τότε Γ' Μ.Α.Κ. για το οποίο και έλαβε τον τίτλο του επίτιμου μέλους του συλλόγου "Κομμάντος '74". Έγραψε τη μουσική για 2 θεατρικά έργα, «Λοκαντιέρα» (Γκολτονι), «Τα Δέντρα παθαίνουν όρθια» (Αλέξανδρος Κασονέ), και για δύο ορατόρια, «Επιτάφιος θρήνος» και «Ερωτόκριτος».

Συνεργάστηκε με την Ελβετίδα χορογράφο και καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας Άννα Φόστερ. Μετέφρασε και μελοποίησε την Οδύσσεια του Ομήρου και έχει ηχογραφήσει την μουσική με κορυφαίους μουσικούς.

Υπήρξε ένα από τα πρώτα μέλη της Μαντολινάτας Χανίων η οποία ιδρύθηκε το 1973 ως Καλλιτεχνικός Σύλλογος Χανίων «Κρητικές Μαδάρες» καθώς επίσης και της Ένωσης Πνευματικών Δημιουργών νομού Χανίων.

Το 1989 κάνει την πρώτη εμφάνιση στην ελληνική τηλεόραση ΕΤ.2. Στην συνέχεια εργάστηκε στα τοπικά κανάλια από όπου παρουσίασε σε σειρές ντοκιμαντέρ, πάνω από εκατό ώρες προβολής, όλους σχεδόν τους ιστορικούς θησαυρούς της Κρήτης με έρευνα, κείμενα, μουσική και σκηνοθεσία από τον ίδιο. Πιο συγκεκριμένα για την τηλεόραση ασχολήθηκε με τα κείμενα, τη μουσική και τη σκηνοθεσία για 116 ημίωρες εκπομπές σε 5 θεματικές ενότητες : Μοναστήρια της Κρήτης (34 επεισόδια), Όρος Σινά (21 επεισόδια), Ιερουσαλήμ (22 επεισόδια), Φορτέτσες και Κάστρα της Κρήτης (17 επεισόδια), Βυζαντινές Εκκλησίες της Κρήτης (22 επεισόδια) για τα Χανιώτικα κανάλια Κύδων και Νέα Τηλεόραση.

Έχει γράψει ένα ηθογραφικό έργο με τίτλο «Επικήδειοι και άλλα»».

Στο σημερινό δισκάκι, τα τραγούδια σε σύνθεση Βαγγέλη Ζαμπετουλάκη. Εξαιρετικός και ο Μάμας Ηλιάκης με το βιολί του και ο Παναγιώτης Καστάνης με το λαούτο του ειδικά στον Κανδανιώτικο συρτό.

Δυστυχώς, βιογραφικά στοιχεία για τον Μάμα Ηλιάκη και την Δήμητρα Κοντοπυράκη, που συμμετέχουν στο δισκάκι δεν κατάφερα να βρω.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

645. COLUMBIA SCDG 3864 ΠΥΡΓΑΚΗ ΦΙΛΙΩ- ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ- ΣΟΥΚΑΣ ΦΩΤΗΣ 1969

Πυργάκη Φιλιώ- Βασιλόπουλος Γιάννης- Σούκας Φώτης COLUMBIA SCDG 3864 Λεμονίτσα (Καγκέλι) - Δε βρέθη ένας άνθρωπος 1969- 45rpm- 7''

«H Φιλιώ Πυργάκη γεννήθηκε στον Aσπρόκαμπο Kορινθίας το 1939 και εμφανίστηκε στο πάλκο στα μισά της δεκαετίας του ’50.
Ήταν η εποχή που οι τραγουδιστές, ειδικά στο χώρο του δημοτικού τραγουδιού, μεστώνονταν από παιδάκια. Την περίοδο εκείνη το είδος αναζητούσε νέους πρωταγωνιστές που θα εξέφραζαν, και το χτες αλλά και το -τότε- «σήμερα».
Η Πυργάκη απ’ τα πρώτα χρόνια του ’60 έγινε στο «ψωμί του κόσμου» ηχογραφώντας σειρά δίσκων 45 στροφών στην Κολούμπια έχοντας στο πλευρό της τον πολύ Γιώργο Κόρο στο βιολί και τον κλαρινίστα Κώστα Κοντογιώργο που με τη σειρά του ήταν «φίρμα» της εταιρείας στο εργοστάσιο στον Περισσό. Δική του ανακάλυψη ήταν η Πυργάκη και με δικά του τραγούδια ξεκίνησε και αγαπήθηκε από το πανελλήνιο. Η φωνή της ήταν καταιγίδα που ράγιζε τις καρδιές και ρίζωνε σ’ αυτές. Δεν είχε το «βελούδο» της Βέρρα ή το «κεντράρισμα» της Κολλητήρη αλλά ήταν περίτεχνη με τη μεστότητά της και συγκινούσε.

Δούλεψε γερά στα «δημοτικάδικα», τα μαγαζιά που άνθιζαν στο κέντρο και τα «εξαπτέρυγα» της Αθήνας (Έλατο, Πλάτανο, Βοσκοπούλα, Ελληνικό Γλέντι, Σταλακτίτες, Γλυκοχαράματα, Αγρίμια κ.ά) συνεργαζόμενη με σπουδαίους ερμηνευτές (Καρναβά, Κάβουρα, Σκαφίδα κ.ά.) και οργανοπαίκτες (Κόρο, Βασιλόπουλο, Γιαούζο, Κοκοντίνη, Mάκη Bασιλειάδη, Βαγγέλη και Βασίλη Σούκα, Μάγκα κ.ά).
Στα πανηγύρια λειτουργούσε σαν κεντρικό σημείο αναφοράς. Ήταν απ’ τις περιπτώσεις που πρώτα έπρεπε να κλείσεις εκείνην και μετά να πας στους επόμενους. Η Πυργάκη στην περιοχή της Λαμίας και της Λειβαδιάς ακόμη και λίγο πριν φύγει απ’ τη ζωή… ήταν Θεά! Και μόνο η παρουσία της προκαλούσε κύματα ενθουσιασμού στους μερακλήδες αλλά και τους νεότερους. Αλλά γενικά η Πυργάκη είχε πανελλήνια πέραση γι’ αυτό και εμφανίστηκε σε πολλές γωνιές της χώρας μας καθώς και σε Αμερική, Καναδά, Γερμανία, Αυστραλία, Σκανδιναβία, γνωρίζοντας μεγαλειώδη υποδοχή.
Μετά το δισκογραφικό ντεμπούτο της με το κλέφτικο «Βαρέθηκα τα νιάτα μου» και το τσάμικο «Μην τα μαλώνεις τα παιδιά» ακολούθησε το 1964 το καλαματιανό «Πέρασε ένας κυνηγός», πάντα του Κοντογιώργου και με τον Κόρο στο βιολί.

Το 1966 σειρά είχαν το «Λιβανατείκο» (κλαρίνο ο Γιώργος Γιαούζος) και το σπαρακτικό τσάμικο «Πουλιά μου σας παρακαλώ» (κλαρίνο ο Βασίλης Σαλέας), που στέριωσαν πια για τα καλά την Πυργάκη στο μουσικό στερέωμα και στη συνείδηση του κόσμου.

Μέχρι και λίγο μετά τα μισά του ΄70 παρέμεινε στην Κολούμπια ηχογραφώντας 45άρια αλλά και μεγάλους δίσκους.
Στη συνέχεια δισκογράφησε σε μικρότερες εταιρείες, σημειώνοντας επιτυχία, ενώ κυριολεκτικά αμέτρητες είναι οι ζωντανές ηχογραφήσεις που κυκλοφορούν με εκείνη πρωταγωνίστρια. Αν μπορούσαν να μετρηθούν οι πωλήσεις αυτών των άλμπουμ θα μιλάγαμε για… ατέλειωτη πλατίνα. Οι εγγραφές αυτές, παρά τα ταπεινά τεχνολογικά μέσα, -λίγες είναι αντάξιές της-, δείχνουν και τη δυναμική της αλλά και τη λατρεία του κοινού για τη φωνή της.

Στο λαϊκοδημοτικό είδος, παρά τις αστοχίες που υπήρχαν κυρίως στο στιχουργικό μέλος, η Πυργάκη κατάφερε να σταθεί μ’ αξιοπρέπεια και χαρακτήρα. Μεγάλο σουξέ έκανε με το πείραγμα του Κώστα Πίτσου στο «Σαν περπατάς, παραπατάς», απ’ τους μεγάλους ύμνους των πανηγυριών.
Η Φιλιώ Πυργάκη θεσμοθέτησε το «Καμπίσιο» και το «Καγκέλι» χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η γκάμα της δεν ήταν πλατιά. Σίγουρα όμως δεν ήταν και ατελείωτη, όπως όμως ήταν η ακτινοβολία της.
Για πολλούς ανθρώπους για πολλά χρόνια, το να δουν έστω και για μια φορά την Πυργάκη, ήταν ένα γεγονός ζωής.
Λένε πως έφυγε στις 17 Ιουλίου 2021...»

«"Γεννήθηκα στο Αγρίνιο το 1939. Ο πατέρας μου και η μάνα Αγρινιώτες. Ο παππούλης μου Γιάννης Βασιλόπουλος από την Κωνσταντινούπολη, ήρθε στην Φιλιππιάδα.
Η γιαγιά μου από το Μεσολόγγι. Τσιγγάνα. Είμαστε Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Υπηρέτησα φαντάρος στην Τρίπολη.
Τα καλύτερα κλαρίνα που άκουγα τότες, ήταν: Ο Χαράλαμπος Μαργέλης, ο Κώστας Φουσκομπούκας ο πατέρας του Αριστείδη Μόσχου, ο Βασίλης Τουρκοβασίλης από την Πρέβεζα, ο Βάγιος Μαλλιάρας και ο Γουρνόπουλος από τη Βουργιά Μεσολογγίου.

Οι θείοι μου, Κώστας και Γρηγόρης έπαιζαν κλαρίνο. Ο Χριστόφορος σαντούρι, ο Μήτσος τραγουδούσε μαζί με τον πατέρα μου Γιώργο Βασιλόπουλο, από τα καλύτερα κλαρίνα, με έβγαλαν στην πιάτσα.

Στην Αθήνα ήρθα 18 χρονών. Πρώτο μαγαζί του Δημήτρη Μασούρα στην Ομόνοια «Ο Ευρώτας» μετά με τον Δημήτρη Ζάχο στην Πλατεία Βάθη στην «Ζούγκλα». Έπαιξα με τον Κώστα Ρούκουνα στην Ηπείρου, τη Σοφία Κολλητήρη, την Τασία Βέρα, τον Γιώργο Παπασιδέρη, Γιώργο Μεϊντανά και πολλούς άλλους. Μ’ άκουσε ο Στέλιος Καζαντζίδης και μ’ έβαλε στο δίσκο στην Κολούμπια. Το μεροκάματο 30-60 δραχμές στις αρχές του ’60.

Είμαι αυτοδίδακτος και όταν εκτελώ το όργανο δίνω την ψυχή μου. Όπως αγαπώ το παιδί μου πιο καλά αγαπώ το όργανο. Άκου να σου πω, εγώ παίζω το ΛΑ κλαρίνο είναι πιο σωστό από το ΝΤΟ δεν το αγριεύει το όργανο, το ΛΑ είναι γλυκό. Το κλαρίνο που ‘χω το πήρα 100 δραχμές από το σακούλι ενός Βλάχου. Είναι πάνω από 100 χρονών όργανο. Ο άνθρωπος δεν ήξερε τι μου ‘δώσε. Το παν στο κλαρίνο είναι το φύσημα και οι ανάσες. Το φύσημα πρέπει να ‘ναι ταιριασμένο με τα δάχτυλα, διαφορετικά «αλλού παπάς κι αλλού τα ράσα του». Η ανάσα από τη μύτη μόνη της. Μόνο εγώ να το καταλαβαίνω. Άμα το νιώσει ο ακροατής, πάει χάλασε το κομμάτι.
Από μικρός μ’ άρεσε η Βυζαντινή μουσική, παίρνω το όργανο, συγκεντρώνομαι και κατεβάζω αυτά που θέλω και πατάω στους δρόμους της Βυζαντινής μουσικής Ραστ Σαμπάχ Ουσάκ Νέβα Γιαβέντι. Μπορώ να παίζω τα πιο δύσκολα κοντσέρτα, αρκεί να τ’ ακούσω μια φορά. Έχω 3 κορίτσια και 2 αγόρια παντρεμένα και μ’ εγγόνια. Τη γυναίκα μου την έχασα. Μ’ αρέσει το ωραίο ντύσιμο, το βρήκαμε από τη γενιά του πατέρα μας. Είναι παράδοση. Ο άνθρωπος δεν ζει για να γεμίζει την κοιλιά του αλλά για να μοσχοβολάει."
Ο μεγάλος μουσικός έφυγε στις 4/2/2011 σε ηλικία 72 χρονών!»

«Ο Φώτης Σούκας γεννήθηκε το 1913 στο Κομπότι της Άρτας. Κατάγεται από μουσική οικογένεια αφού όλοι ασχολήθηκαν με τη μουσική από πάππου προς πάππου. Ο ίδιος διάβασε λίγο μουσική αλλά κυρίως επιδόθηκε στη δημοτική μουσική. Έπαιζε σαντούρι, βιολί, κιθάρα, λαούτο και μπουζούκι αφού έμαθε από μικρή ηλικία τουλάχιστον 12 χρονών.

Από το 1955 έπαιξαν και σε κέντρα διασκέδασης τα οποία άνοιξαν στην Άρτα. Τα κέντρα αυτά ήταν καφενεία και το συγκρότημα των Σουκαίων τα ανέδειξαν και τα αξιοποίησαν. Είχαν κάνει καλό συγκρότημα, έφερναν και καμιά τραγουδίστρια από την Αθήνα και σιγά-σιγά άνοιξε αυτή η δουλειά στην Άρτα. Στα πανηγύρια έπαιζαν κυρίως δημοτικά τραγούδια αλλά και ελαφρά.

Το 1963 ο Φώτης Σούκας με το συγκρότημα κατέβηκαν στην Αθήνα. Τον πρώτο χρόνο δυσκολεύτηκαν , μέχρι να γνωριστούνε στα κέντρα. Δουλεύανε έξτρα στα πανηγύρια και μετά από τη μισή χρονιά μπήκαν στα κέντρα. Ο Φώτης έπιασε δουλειά στον «Έλατο» στην Ομόνοια, παίζοντας βιολί. Ήταν γι’ αυτόν το βασικό όργανο από το 1931 μέχρι που τέλειωσε ο πόλεμος το 1944. Στην Άρτα έμαθε από παλιότερους μουσικούς το σαντούρι, αλλά συνέχισε πρακτικά μόνος του γιατί τη μουσική την είχε στη φλέβα του. Το σαντούρι όμως κατόπιν το παραμερίσανε επειδή βγήκαν οι κιθάρες και τα μηχανήματα με τους ενισχυτές και δεν έπαιρναν τους μουσικούς που έπαιζαν σαντούρι πλέον.

Ο Φώτης Σούκας συνεργάστηκε στην Αθήνα με αξιόλογους καλλιτέχνες, όπως ο Δημήτρης Ζάχος, ο Γιώργος Μεϊντανάς, ο Θανάσης Βαρσαμάς, ο Γιάννης Κωνσταντίνου, ο Μάκης Χριστοδουλόπουλος κ.α.

Πέθανε το 2000. Η οικογένεια Σούκα : Βαγγέλης, Φώτης, Βασίλης, Ηλίας, Κώστας, εικονίζεται παραπάνω.» Για το βιογραφικό του Φώτη Σούκα να ευχαριστήσω τον φίλο Γιάννη.

Στο σημερινό δισκάκι άλλα δυο "μεγαθήρια" της Ελληνικής μουσικής, Πυργάκη στα φωνητικά και Βασιλόπουλος στο κλαρίνο. Να κόβω λεμονάκια στης Μάρως την αυλή τραγουδούσε η Αμπατζή στην προηγούμενη ανάρτηση, από την λεμονίτσα της Πυργάκη στην σημερινή ανάρτηση. Όμορφο καγκέλι η ¨Λεμονίτσα¨ και στην δεύτερη πλευρά ένα τσάμικο. 

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

644. HIS MASTER'S VOICE AO 2363 ΑΜΠΑΤΖΗ ΡΙΤΑ- ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΣ 1936

Αμπατζή Ρίτα (Αηδόνι της ανατολής)- Καρακώστας Νίκος HIS MASTER'S VOICE AO 2363 Το κλίμα Μάρω μ' (Συρτό κουνιστό) - Μαρουσάνα  1936- 78rpm- 10''

«Η Ρίτα (Ειρήνη) Αμπατζή (βλέπε και αναρτήσεις 148, 328 και 513), κόρη του Γεωργίου και της Στέλλας Αμπατζή γεννήθηκε στην Σμύρνη το έτος 1906 (σαν ημερομηνίες γεννήσεώς της έχουν προταθεί τα έτη 1903, 1913 και 1914, βάσει όμως της επαγγελματικής της ταυτότητας που είχε εκδοθεί το 1932, προκύπτει το 1906 ως γενέθλιο έτος της καλλιτέχνιδας). Ήταν αδερφή της Σοφίας (Φωφώς) Αμπατζή-Καρίβαλη, γνωστής τραγουδίστριας στη ρεμπέτικη σκηνή της σχολής του «Πειραιώς» κατά την προπολεμική περίοδο.

Στην Ελλάδα έρχονται οικογενειακώς μετά την καταστροφή της Σμύρνης το 1922 και τη βίαιη εκδίωξη του ελληνικού πληθυσμού από την περιοχή. Η Ρίτα Αμπατζή, ορφανή «πατρός», ο οποίος χάθηκε στα τραγικά γεγονότα της Σμύρνης, εγκαθίστανται μαζί με τη μητέρα της και την αδερφή της στην Κοκκινιά. Πραγματοποίησε δύο γάμους, ο πρώτος γάμος έγινε το έτος 1930 με τον Γιάννη Τσίπαρη με τον οποίο απέκτησε μία κόρη την Άννα και ο δεύτερος με το συνάδελφό της σαντουριέρη Στέλιο Κρητικό,

με τον οποίο απέκτησε έναν γιο το Δημήτρη. Απεβίωσε στις 17 Ιουνίου, ημέρα Τρίτη του έτους 1969 στο Αιγάλεω, χτυπημένη από καρκινική κακοήθεια στην περιοχή του λάρυγγα και ενταφιάστηκε στις 18 Ιουνίου στο Γ΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Η Ρίτα Αμπατζή παρουσιάζεται στην ελληνική μουσική σκηνή ως τραγουδίστρια αλλά και ως συνθέτης-στιχουργός από τα τέλη της δεκαετίας του ‘20. Διέθετε ευρύ τραγουδιστικό ρεπερτόριο σε μουσικά είδη όπως : σμυρναίικα τραγούδια (αστικά και παραδοσιακά), ρεμπέτικα τραγούδια βασισμένα στην υφολογία της μικρασιάτικης σχολής ρεμπετών συνθετών, παραδοσιακά-δημοτικά τραγούδια από την ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα και έντεχνα δημοτικοφανή τραγούδια.»

«Ο “Πατριάρχης” του κλαρίνου, ο Νίκος Καρακώστας, Βλάχικης καταγωγής ο γνωστός μεγάλος του κλαρίνου. Γεννήθηκε στην Κρανιά Ααπροποτάμου και μεγάλωσε στη Λαμία, πήγε και Αθήνα και ξέφυγε για τα καλά από τα όρια του «καθαρά» βλάχικου ύφους, ηχογράφησε πρώτος πολλά βλάχικα τραγούδια, τίμησε το δίχως άλλο την καταγωγή του και νομίζω δεν μπορεί να λείπει από καμία συλλογή με Βλάχους μουσικούς. Ο Νίκος Καρακώστας γεννήθηκε τον Δεκέμβρη του 1885 άλλοι γράφουν το 1881 στην πολύ γνωστή μας Κρανιά Ασπροποτάμου (η διαφορά είναι γιατί τα αρχεία της Κοινότητας κάηκαν από τους Γερμανούς). Είναι το τρίτο παιδί του τσαρουχά  Κώστα  Καρακώστα.  Πεντάχρονος ο Νίκος κατέβηκε μαζί με την οικογένειά του στην Καλαμπάκα για δουλειά και για το σχολείο των μεγαλύτερων παιδιών. Όταν ο Νίκος έγινε περίπου 11 χρονών  η οικογένεια του κατέβηκε στο Δομοκό. 

Εκεί μαζί με τα άλλα του αδέλφια ήταν καλφάκια και μάθαιναν κοντά στον πατέρα τους Κώστα Καρακώστα την τέχνη του, δηλαδή την τέχνη του τσαρουχά. Το 1905 ο Νίκος Καρακώστας  παντρεύτηκε  και  από το γάμο αυτό γεννήθηκαν 13 παιδιά, που για τις ανάγκες τους για να πάνε στο σχολείο, ο Νίκος Καρακώστας  κατέβηκε στην Λαμία. Ήταν είκοσι χρονών ή κατ’ άλλους 25 όταν πήρε στα χέρια του το κλαρίνο και άρχισε να μαθαίνει. Αλλά και ο νεαρός τότε Νίκος Βρήκε στο όργανο αυτό το μέσον που θα έβγαζε με ξεχωριστό τρόπο το πάθος, τους καημούς και τα μεράκια του κόσμου. Θα τα ανακάτευε με το αίμα της καρδιάς του, θα τα ζύμωνε με το είναι της ψυχής του για να τα αφήσει παρακαταθήκη στον Ελληνικό λαό. Γύρω στο 1925 τον βρίσκουμε να παίζει κλαρίνο στο «Κέντρο Έλατος» στην πλατεία Λαυρίου. Εκεί για τριάντα χρόνια, βρήκε τον τρόπο να απελευθερώνει τις μνήμες του και να τις κάνει τραγούδι.

Το 1955 σε ένα αποκριάτικο γλέντι σε ένα ξεφάντωμα από αυτά που ο Νίκος Καρακώστας ήξερε να δημιουργεί εκεί πάνω στο πάλκο άφηνε την τελευταία του πνοή. Ήταν 27 Φεβρουαρίου του 1955 όταν το κλαρίνο του Νίκου Καρακώστα σίγησε.
Πάνω στην πλάκα του τάφο του ζήτησε να του γράψουν.
“Εγώ φτωχός γεννήθηκα φτωχός και θα πεθάνω μα μερακλής να γράψετε στον τάφο μου απάνω”. Όταν ο Νίκος Καρακώστας έφυγε ήταν μόνο εβδομήντα χρονών.»

Πέντε μήνες, έξι αδράχτια,

πότε τά' γνεσε, η Μαρουσιάναμ',

πότε τα, μωρέ, τά' γνεσε;
Κι άλλους τόσους περπατούσα,

στα ψηλά βουνά, η Μαρουσιάναμ',

στα ψηλά, ψηλά βουνά.
Την αγάπη μου γυρεύω,

που' να την εβρώ, η Μαρουσιάναμ',

που να την, να την εβρώ;
Μέσα σε μπαξέ τη βρίσκω,

στα τριαντάφυλλα, η Μαρουσιάναμ',

στα τριαντά, τριαντάφυλλα.
Μαστραπά κρατάει στα χέρια,

με γλυκό κρασί, η Μαρουσιάναμ',

με γλυκό, γλυκό κρασί.
Και της γύρεψα λιγάκι,

και δεν μου' δωσε, η Μαρουσιάνα

και δεν μου' δωσε να πιω.
-Γεια σου, Καρακώστα!

Στο σημερινό γραμμοφωνικό δίσκο, η Ρίτα Αμπατζή με την εξαιρετική φωνή της, με συνοδεία κλαρίνου Νίκου Καρακώστα. Εδώ έχουμε ένα δίδυμο φωτιά. Το παίξιμο του Καρακώστα σεμιναριακό, μας παίζει ¨Συρτό Κουνιστό¨ στη μια πλευρά και την Μαρουσάνα ή Μαρουσιάνα με τους όμορφους στίχους, στην άλλη. Από τις δύσκολες πλάκες η σημερινή. Ο δίσκος κυκλοφόρησε και στην Αμερικάνικη Othophonic με κωδικό S-762.  

Στο φάκελο θα βρείτε τις ετικέτες φτιαγμένες από τον master του είδους Βασίλη Χατζηαντωνίου. Δεν άντεξα όμως και χρησιμοποίησα τις λιγότερο ¨πειραγμένες¨ από εμένα.

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο ….(εδώ).

 

 

643. PANIVAR PA 218 ΚΟΥΚΛΙΝΟΣ ΚΑΝΑΚΗΣ- ΚΟΤΖΑΜΠΑΣΑΚΗΣ ΜΙΝΩΣ 1970

Κουκλινός (Κουκληνός) Κανάκης (Νάκης)- Κοτζαμπασάκης (Κοτσαμπασάκης) Μίνως (Μήνως)PANIVAR PA 218 Ο κρίνος (Συρτός) - Τα Κρητικά τα χώματα (Σούστα) 1970- 45rpm- 7''

«Ο Κανάκης Κουκλινός (βλέπε και ανάρτηση 76, 146, 220 και 455) γεννήθηκε στη Γρηγοριά Πυργιωτίσης Ηρακλείου. Γιός του μεγάλου λυράρη Κανάκη Κουκλινού (που έπαιζε παρέα με το Γαλιανό) και που δυστυχώς τον σκότωσαν οι Γερμανοί στα Σκούρβουλα. Άφησε εφτά μηνών έγκυο την Ασπασία τη γυναίκα του και γεννήθηκε ο Κανάκης που πήρε και το όνομα του πατέρα του.

Με τη λύρα του πατέρα του έμαθε να παίζει ο Κανάκης από μικρό παιδί. Ήταν μια βιολόλυρα την οποία έχει ακόμα και σήμερα και παίζει με αυτήν. Από την εποχή του Νίκου Ξυλούρη παίζανε στα λιγοστά κέντρα του Ηρακλείου εκείνη την εποχή.

Ο πρώτος του δίσκος σαρανταπέντε στροφών ήταν ένα υπέροχο συρτό με τίτλο στη ψεύτική σου ομορφιά, αργότερα ακολούθησαν κ’ άλλοι μικροί δίσκοι (έξι προσωπικοί) με διάφορες συνθέσεις του. Σε πολλά γλέντια έπαιξε με το Μανούσο Παπατσαρά που ήταν στα πρώτα του βήματα και με τον πρώτο ξάδερφό του Αντώνη Κουκλινό και με τον άλλο ξάδερφο από τις Καμάρες Μανώλη Χατζάκη με το παρατσούκλι ‘’Χιώτης’’ και τον ‘’Μπουρνέλη’’ Γιώργη Θεοδωράκη. Επίσης με τη λύρα του συνόδεψε το μεγάλο Γιώργο Κουμιώτη στη δισκογραφία του.

Για αρκετά χρόνια ήταν στο εξωτερικό Βέλγιο, Γερμανία, διασκεδάζοντας τους Κρητικούς και όχι μόνο. Το 1979 κυκλοφόρησε τον πρώτο μεγάλο του δίσκο με τον Μίνω Κοτζαμπασάκη και τον Νίκο Πατενταλάκη με τον τίτλο ‘’’Τα κανόνια του Κανάκη’’ που περιέχει μέσα ένα πεντοζάλη με το μοναδικό ασκομαντουρίστικο παίξιμο του Κανάκη.»

«Ο Μίνως Κοτζαμπασάκης γεννήθηκε το 1939 στο χωριό Καλογέρου του Αμαρίου Ρεθύμνου και έζησε εκεί τη δύσκολη περίοδο της Κατοχής. Σε ηλικία έντεκα ετών πήγε στην πόλη του Ρεθύμνου όπου τελείωσε τρεις τάξεις του γυμνασίου και στη συνέχεια έμαθε την τέχνη του επιπλοποιού. Άνοιξε μάλιστα σε λίγα χρόνια ένα επιπλοποιείο στο Καμαράκι στο κέντρο της πόλης.

Με το λαγούτο ασχολήθηκε τυχαία όταν ένας χωριανός του που είχε λαγούτο του έδειξε λίγο τα πατήματα. Παρατήρησε λοιπόν ότι ο Μίνως είχε μουσικό αυτί και πολύ εύκολα μπόρεσε να βγάλει σχετικά καλά ένα τραγούδι και του είπε να συνεχίσει.

Ο Μίνως άρχισε να σκέφτεται ότι θα μπορούσε να μάθει λαγούτο και πήγαινε στου λαγουτιέρη Μάρκου Φουρναράκη ο οποίος διατηρούσε ραφείο και το βράδυ του έδειξε μερικά πράγματα με πρώτο τραγούδι το «Ζωή σαν δε μου χάρισες» που μετά έγινε μεγάλη επιτυχία.

Αργότερα τον κάλεσαν στον κρατικό ραδιοφωνικό σταθμό Χανίων όπου έπαιζε με διάφορους λυράρηδες όπως ο Γεράσιμος Σταματογιαννάκης, ο Καλαϊτζάκης (Πήλινος), ο Νίκος Σωπασής και άλλοι ενώ εκεί γνώρισε τον Μιχάλη Παπαδάκη ή Πλακιανό, την ανιψιά του Ασπασία Παπαδάκη, τον Νίκο Ξυλούρη (Ψαρονικο) και άλλους. Παράλληλα στο Ρέθυμνο σε διάφορες εκδηλώσεις ή παρέες έπαιξε με πρωτομάστορες όπως ο Λαγός, ο Καρεκλάς και ο Καραβίτης ο Πλακιανός και ο Μουντάκης.

Το 1970 με τον Ροδάμανθο Ανδρουλάκη και τον Μανώλη Κακλή έγραψαν στην PANIVAR του Βαρδουλάκη την πρώτη μεγάλη τους επιτυχία με τίτλο «Θα τηνε κάψω την καρδιά» και ακολούθησαν άλλες επιτυχίες σε έξι δίσκους του Ροδάμανθου – Κακλή. Παράλληλα έγραψε επιτυχίες του Κλάδου με τον Κακλή με κορυφαία το τραγούδι «Κάνε τον πόνο μου χαρά».

Εκείνη την εποχή ανέβηκε στην Αθήνα με τον Ροδάμανθο και τον Κακλή για μια βδομάδα και έμεινε τελικά 33 χρόνια διότι συνεργάστηκε με πολλούς λυράρηδες και έπαιζε κάθε βράδυ εκτός μίας μέρας που είχαν ρεπό.

Στην περιοχή του Ιλίου, επί της Λεωφόρου Θηβών, άνοιξε το δικό του κρητικό κέντρο που τι ονόμασε «Μίνωας» και το διατήρησε για δώδεκα χρόνια στο οποίο έπαιζε ο ίδιος με τον Παντελή Δερμιτζάκη, τον Βασίλη Καρεφυλλάκη και άλλους λυράρηδες.

Συνεργάστηκε δισκογραφικά με σπουδαίους καλλιτέχνες όπως ο Ροδάμανθος Ανδρουλάκης, ο Μανώλης Κακλής, ο Λεωνίδας Κλάδος, ο Νίκος Μανιάς, ο Νίκος Σωπασής, ο Μανώλης Μανουράς, ο Κώστας Βερδινάκης, ο Νίκος Σταυρακάκης, ο Μανώλης Καρπουζάκης,ο Κανάκης Κουκλινός, ο Αρχοντής Λιαπάκης, ο Βασίλης Κατσαμάς, ο Κώστας Παπουτσάκης και άλλοι ενώ στο πάλκο έχει συνεργαστεί με πάρα πολλούς που δεν τους θυμάται όλους.»

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

642. MUSIC-BOX MB 755 ΤΖΙΝΕΒΡΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ- ΤΑΠΕΙΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 1967

Τζινεβράκης (Τζινευράκης) Εμμανουήλ- Ταπεινάκης Ιωάννης MUSIC-BOX MB 755  Γραβουσιανός συρτός (Πάρε μαχαίρι δίκοπο) - Ρουμαθιανός συρτός (Αν σκίσεις την καρδούλα μου) 1967- 45rpm- 7''

«Σπουδαίος μουσικός ο Μανώλης Τζινευράκης. Τεχνίτης στο βιολί, αλλά και στο θιαμπόλι. Γεννήθηκε το 1924 στα Νοχιά Κισσάμου και καταγόταν από την μουσική οικογένεια των Τζινευράκηδων. Πολυτάλαντος μουσικός, γνώστης της τοπικής μουσικής κουλτούρας, δίδασκε, επιδιόρθωνε όργανα και παρόλη την αναπηρία του - είχε τραυματιστεί στο πόδι στα χρόνια του εμφυλίου - έδινε το παρόν σε κάθε εκδήλωση που τον καλούσαν.

Από μικρό παιδί έμαθε θιαμπόλι και ήταν ο μοναδικός που έπαιζε συρτό με θιαμπόλι.

Βιολί του έμαθε ο Βολάνης από την Καληδονία, προπολεμικά.

Έμεινε στην Νέα Χώρα στα Χανιά το 1954 όταν ήταν ήδη φτασμένος μουσικός.

Συνεργάστηκε με τον Μανώλη Θεοδωράκη, τον Μανώλη Νταουντάκη, τον Γιώργη Γομπάκη, τον Ναύτη, τον Π. Καστάνη, Π. Καρμπαδάκη, Γιάννη Ταπεινάκη και άλλους πολλούς. Το ρεπερτόριο του ήταν πλουσιότατο από συρτά, πεντοζάλι, ρουμαθιανή σούστα, κοντυλιές, καλαματιανά, νησιώτικα κ.α.
Δυστυχώς, αυτός ο σημαντικός μουσικός έφυγε πολύ ξαφνικά από την ζωή το 1985, αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Σήμερα, οι παλιές ηχογραφήσεις του, μας θυμίζουν την όμορφη δεξιοτεχνία του, αλλά και την σπουδαία του προσφορά στα μουσικά δρώμενα των Χανίων.»

Ο Γιάννης Ταπεινάκης δισκογραφικά έχει δυο σαρανταπεντάρια, τέσσερα δηλαδή τραγούδια με τον Μανώλη Τζινεβράκη στο βιολί, ηχογραφημένα το 1967. Το ένα είναι το σημερινό το άλλο θα αναρτηθεί μελλοντικά. Βιογραφικά στοιχεία δεν κατάφερα να βρω, μόνο ότι ήταν από την Ποταμίδα Χανίων, με πατέρα τον Στέλιο Ταπεινάκη (που συνεργάστηκε με τον Χάρχαλη) και αδερφό τον Κυριάκο Ταπεινάκη. Ο πατέρας του έπαιζε επίσης λαούτο. Ο Γιάννης εκτός από λαούτο έπαιζε και βιολί. Για τα παραπάνω στοιχεία, για τον Γιάννη Ταπεινάκη, να ευχαριστήσω τον φίλο Ευτύχη Κουβαράκη. 

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).

 

 

641. ODEON DSOG 2895 ΜΟΥΝΤΑΚΗΣ ΚΩΣΤΑΣ- ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ 1962

Μουντάκης Κώστας (Μουντόκωστας)- Μανιαδάκης (Μανιάς) Νίκος ODEON DSOG 2895 Πέντε μερακλήδες (Κρητικό τραγούδι) - Εγώ έχω την καρδιά σου (Συρτός) 1962- 45rpm- 7''

«Ο Κώστας Μουντάκης (10 Φεβρουαρίου 1926 –  31 Ιανουαρίου 1991) θεωρείται μαζί με τους Νίκο Ξυλούρη, Θανάση Σκορδαλό και Λεωνίδα Κλάδο ως ένας από τους πιο αντιπροσωπευτικούς λυράρηδες της Κρήτης.

Γεννήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου του 1926 στο χωριό Αλφά της επαρχίας Μυλοποτάμου  Ήταν το μικρότερο από τα επτά παιδιά του μουσικού και χορευτή Νίκου Μουντάκη και της Καλλιόπης ενώ η καταγωγή της οικογένειάς του ήταν από τον Καλλικράτη Σφακίων. Λίγο καιρό μετά τη γέννησή του έμεινε ορφανός από πατέρα ενώ λόγω των οικονομικών δυσκολιών που αντιμετώπιζε η οικογένειά του αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σχολείο ενώ φοιτούσε στο γυμνάσιο και να εργαστεί ως πλανόδιος μικροπωλητής. Μεγαλώνοντας σε ένα μουσικό περιβάλλον ήρθε από νωρίς σε επαφή με την κρητική μουσική παράδοση και αναδείχτηκε ήδη από την εφηβική του ηλικία σε ικανό λυράρη.

Το 1948 κατατάχτηκε στη χωροφυλακή υπηρετώντας στα Χανιά, στα Σφακιά και στην Αθήνα ενώ το διάστημα 1950-1952 είχε αποσπαστεί στο ιδιαίτερο γραφείο του Σοφοκλή Βενιζέλου.  Αργότερα παραιτείται και αναγκάζεται να εργαστεί στο Εργοστάσιο Λιπασμάτων της Δραπετσώνας για 16 χρόνια.

Παράλληλα προσπαθεί να προωθήσει την κρητική μουσική μέσω της ραδιοφωνίας που είχε τη μεγάλη δύναμη στην προβολή της παραδοσιακής μουσικής κάτω από την άγρυπνη επίβλεψη του Σίμωνα Καρά. Περνάει από την κριτική επιτροπή του Ε.Ι.Ρ. (Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας) και μαζί με τον Βυζιργιάννη στο λαούτο αρχίζουν εκπομπές στο πρόγραμμα του Σίμωνα Καρά, προβάλλοντας την Kρητική μουσική στο πανελλήνιο.

Σε συνεργασία με τον Στέλιο Κουτσουρέλη, πραγματοποιούν το 1955 την πρώτη ηχογράφηση δίσκου 78 στροφών με τα τραγούδια «Ο Ζητιάνος» και η «Ρεθυμνιωτοπούλα». Μέσα στα επόμενα χρόνια ακολουθεί μια τεράστια πορεία δισκογραφικών εκδόσεων, με αποτέλεσμα να καθιερωθεί ως ο περισσότερο ηχογραφημένος λυράρης Κρητικής μουσικής. Δίσκοι και τραγούδια όπως: «Ένα ματσάκι γιασεμιά», «Αργαλειός», «Μυλωνάδες και μαζώχτρες», «Κρητικός γάμος», «Η Μάχη της Κρήτης- Κρητικά νάκλια», «Αναφορά στον Καζαντζάκη», είναι μόνο μερικά δείγματα της δουλειάς του.

Η καταξίωση και η φήμη του Μουντάκη εξαπλώθηκε σε όλη την Κρήτη και στους Έλληνες της διασποράς τους οποίους είχε επισκεφτεί πολλές φορές. Για πρώτη φορά πήγε στην Αμερική το 1960 και το 1971 στον Καναδά, την Αυστραλία την Νότιο Αφρική και άλλες χώρες με παρουσία ομογενών.

Από το 1975 αναγκάζεται λόγω προβλημάτων υγείας να διακόψει την επαγγελματική του δραστηριότητα και παίζει μόνο σε επιλεγμένα γλέντια και εκδηλώσεις. Μέσα σε αυτό το διάστημα θεωρεί ως επιτακτική ανάγκη την παιδεία, δηλαδή τη μάθηση και τη διδασκαλία της κρητικής λύρας με την ίδρυση σχολών στις μεγαλύτερες πόλεις της Κρήτης. Επίσης συμπαραστέκεται στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών και γίνεται πολύτιμος συνεργάτης στα ερευνητικά προγράμματα εθνομουσικολογίας του Ινστιτούτου.

Η πρώτη σχολή λύρας ιδρύεται στο Ηράκλειο στο «Ωδείο Απόλλων», το 1979, μετά στο Ρέθυμνο (1980), τα Χανιά (1981), στον Άγιο Νικόλαο Λασιθίου (1983) και τέλος ιδρύει το «Ελληνικό Ωδείο» στην Αθήνα το 1985.  Ο Κώστας Μουντάκης παλιότερα είχε αρχίσει μαθήματα και στην «Παγκρήτιο Ένωση».

Απεβίωσε στις 31 Ιανουαρίου 1991 στην Αθήνα.

Το έργο και η συμβολή του Μουντάκη στην κρητική παραδοσιακή μουσική τυγχάνουν της καθολικής αναγνώρισης μουσικών και κριτικών ενώ θεωρείται ως ένας από τους πιο εμπορικούς λυράρηδες.».

Συστάσεις για το δίδυμο Μουντάκη-Μανιά δεν χρειάζονται. Στο σημερινό δισκάκι μας τραγουδάει για μερακλήκια  και πόσες εικόνες μου έρχονται από τους μπαρμπάδες μου κάτω στην Κρήτη. 

Φωτογραφίες και το ηχητικό αρχείο …(εδώ).